Premio Nobel de Física

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

O Nobel de Física (un dos Premios Nobel) é unha condecoración creada pola Fundación Nobel, de gran relevancia dende a súa creación, obedecendo a vontade do químico Alfred Nobel, expresa no seu testamento. É un premio atribuído anualmente, en outubro, polos membros da Real Academia das Ciencias de Suecia, a eminentes investigadores que salienten na produción de coñecementos innovadores no eido da física. A medalla e o diploma da fundación son oficialmente entregadas polo rei de Suecia, o 10 de decembro, día do aniversario do creador do premio. Dende 2001, a cantidade que se lle dá ó gañador é de 10 millóns de coroas suecas (pouco máis de 1 millón de euros).[1]

A 1ª Conferencia de Solvay, en 1911, na que participaron 9 laureados co Nobel de Física. Sentados, de esquerda a dereita: Nobel prize medal.svg W. Nernst, M. Brillouin, E. Solvay, Nobel prize medal.svg H. Lorentz (presidente da conferencia), E. Warburg, Nobel prize medal.svg J. Perrin, Nobel prize medal.svg W. Wien, Nobel prize medal.svg M. Curie e H. Poincaré. De pé, de esquerda a dereita: R. Goldschmidt, Nobel prize medal.svg M. Planck, H. Rubens, A. Sommerfeld, F. Lindemann, M. de Broglie, M. Knudsen, F. Hasenöhrl, G. Hostelet, E. Herzen, J.H. Jeans, Nobel prize medal.svg E. Rutherford, Nobel prize medal.svg H. Kamerlingh Onnes, Nobel prize medal.svg A. Einstein e P. Langevin.

Premiados[editar | editar a fonte]

Data Laureados Nacionalidade Traballos recompensados
1901 Wilhelm Conrad Röntgen Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Descuberta dos raios X
1902 Hendrik Antoon Lorentz
Pieter Zeeman
Países Baixos Países Baixos Polos seus estudos sobre a influencia do magnetismo na radiación, en especial pola descuberta da polarización das liñas espectrais dunha fonte luminosa debida a un campo magnético (Efecto Zeeman)
1903 Antoine Henri Becquerel
Pierre Curie
Marie Curie
Flag of France.svg Francia Descuberta da radioactividade e isolamento de dous elementos radioactivos: o radio e o polonio
1904 Lord John William Strutt Inglaterra Inglaterra Descuberta do argon
1905 Philipp Lenard Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Polo seu traballo sobre os raios catódicos
1906 Sir Joseph John Thomson Inglaterra Inglaterra Pescudas sobre a condución do gas. Primeiro modelo atómico.
1907 Albert Abraham Michelson Estados Unidos de América Estados Unidos Desenvolvemento de diversos instrumentos ópticos de precisión e investigacóns desenvolvidas con estes instrumentos nos campos da espectroscopía e meteoroloxía
1908 Gabriel Lippmann Flag of France.svg Francia Polo seu método de reproducir fotografías en cor baseado nos fenómenos de interferencia luminosa
1909 Guglielmo Marconi
Karl Ferdinand Braun
Flag of Italy (1861-1946).svg Italia
Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán
Invención da telegrafía sen fíos por ondas hertzianas e do osciloscopio catódico (tubo de Braun)
1910 Johannes Diderik van der Waals Países Baixos Países Baixos Ecuación de estado para gases e líquidos (lei de Van der Waals)
1911 Wilhelm Wien Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Descubrimento sobre as leis da radiación da calor
1912 Gustaf Dalén Suecia Suecia Invención do regulamento automático para a chama das farolas e dos faros.
1913 Heike Kamerlingh Onnes Países Baixos Países Baixos Pola súa investigación das propiedades da materia a baixas temperaturas.
1914 Max von Laue Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Polo seu descubrimento da difracción dos raios X polo cristais.
1915 William Henry Bragg
William Lawrence Bragg
Inglaterra Inglaterra Fundamentos da radiocristalografía moderna
1916 Destinado ao Fondo Especial desta sección do premio.
1917 Charles Glover Barkla Inglaterra Inglaterra Propagación das ondas de radio e os raios X
1918 Max Planck Flag of the German Empire.svg Alemaña Polo seu descubrimento dos cuantos de enerxía.
1919 Johannes Stark Flag of the German Empire.svg Alemaña O efecto Stark: descomposición dos raios espectrais por un campo eléctrico
1920 Charles Edouard Guillaume Suíza Suíza Pola mellora da precisión das medidas en Física debido ó descubrimento de anomalías nas aleacións níquel-aceiro.
1921 Albert Einstein Flag of the German Empire.svg Alemaña Polo impulso ó avance da física teórica, en particular pola lei do Efecto fotoeléctrico
1922 Niels Bohr Dinamarca Dinamarca Pola investigación da estrutura do átomo e a radiación emanada deles (mellora teórica do modelo de Rutherford)
1923 Robert Andrews Millikan Estados Unidos de América Estados Unidos Pola medida da carga eléctrica elemental do electrón.
1924 Karl Manne Georg Siegbahn Suecia Suecia Polo seu traballo no campo da espectroscopía dos raios X.
1925 James Franck
Gustav Ludwig Hertz
Flag of the German Empire.svg Alemaña Polo descubrimento das leis que regulan o impacto do electrón sobre o átomo
1926 Jean Baptiste Perrin Flag of France.svg Francia Polo traballo sobre a estrutura discontínua da materia.
1927 Arthur Holly Compton
Charles Thomson Rees Wilson
Flag of the German Empire.svg Alemaña
Escocia Escocia
Polo descubrimento do efecto Compton.

Polo seu método de visualización de camiños seguidos polas partículas eléctricas (cámara de Wilson)

1928 Sir Owen Willans Richardson Inglaterra Inglaterra Polo seu traballo sobre o efecto termoiónico (lei de Wilson)
1929 Louis de Broglie Flag of France.svg Francia Polo seu descubrimento da natureza ondulatoria do electrón,
1930 Sir Chandrasekhara Venkata Raman India India Polo seu traballo sobre a dispersión da luz (efecto Raman)
1931 Destinado ao Fondo Especial desta sección do premio.
1932 Werner Heisenberg Flag of the German Empire.svg Alemaña Pola creación da mecánica cuántica.
1933 Paul Adrien Maurice Dirac
Erwin Schrödinger
Inglaterra Inglaterra
Austria Austria
Polo descubrimento de novas formas na teoría atómica.
1934 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1935 James Chadwick Inglaterra Inglaterra Descuberta do neutrón
1936 Carl David Anderson
Victor Franz Hess
Estados Unidos de América Estados Unidos
Austria Austria
Polo descubrimento do positrón.

Polo seu descubrimento da radiación cósmica.

1937 Clinton Joseph Davisson
Sir George Paget Thomson
Estados Unidos de América Estados Unidos
Inglaterra Inglaterra
Pola descuberta experimental da difracción dos electróns polos cristais.
1938 Enrico Fermi Flag of Italy (1861-1946).svg Italia Pola súa demostración da existencia de novos elementos radioactivos producidos por irradación de neutróns e o descubrimento relacionado das reaccións nucleares por neutróns lentos.
1939 Ernest Lawrence Estados Unidos de América Estados Unidos Pola invención, desenvolvemento e resultados do ciclotrón.
1940 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1941 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1942 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1943 Otto Stern Estados Unidos de América Estados Unidos Polo descubrimento do momento magnético do protón e o método do raio molecular.
1944 Isidor Isaac Rabi Estados Unidos de América Estados Unidos Polo método de resonancia en relación coas propiedades magnéticas do núcleo atómico.
1945 Wolfgang Ernst Pauli Austria Austria Polo descubrimento do principio de exclusión (Ppo. de exclusión de Pauli)
1946 Percy Williams Bridgman Estados Unidos de América Estados Unidos Pola invención dun aparello para producir moi altas presións.
1947 Edward Victor Appleton Inglaterra Inglaterra Polas súas investigacións sobre a alta atmosfera, en particular, polo descubrimento da capa Appleton.
1948 Patrick Maynard Stuart Blackett Inglaterra Inglaterra Polo desenvolvemento do método da cámara de néboa de Wilson, e os descubrimentos subsecuentes na física nuclear e a radiación cósmica.
1949 Hideki Yukawa (湯川 秀樹) Flag of Japan.svg Xapón Polo descubrimento dos mesóns en base ó traballo teórico sobre as forzas nucleares.
1950 Cecil Frank Powell Inglaterra Inglaterra Polo desenvolvemento do método fotográfico para o estudo dos procesos nucleares e a súa aplicación -ó estudo dos mesóns.
1951 Sir John Cockcroft
Ernest Walton
Inglaterra Inglaterra
Irlanda Irlanda
Polo seu traballo sobre a transmutación de núcleos atómicos producido por partículas atómicas aceleradas artificialmente.
1952 Felix Bloch
Edward Mills Purcell
Estados Unidos de América Estados Unidos Polo desenvolvemento de novos métodos de medidas magnéticas de precisión.
1953 Frits Zernike Países Baixos Países Baixos Polo método de contraste de fase a a súa aplicacion ó microscopio de contraste de fase.
1954 Max Born
Walther Wilhelm Georg Bothe
República Federal de Alemaña República Federal Alemá Pola súa investigación fundamental en mecánica cuántica, e en particular, pola súa interpretación estatística da función de onda.

Polo método de coincidencia.

1955 Willis Eugene Lamb
Polykarp Kusch
Estados Unidos de América Estados Unidos Polos descubrimentos relacionados coa estrutura fina do espectro do hidróxeno.

Pola determinación precisa do momento magnético do electrón.

1956 William Bradford Shockley
Walter Houser Brattain
John Bardeen
Estados Unidos de América Estados Unidos Polas súas investigacións sobre semicondutores e o efecto transistor.
1957 Chen Ning Yang (楊振寧)
Tsung-Dao Lee (李政道)
Flag of the People's Republic of China.svg China Pola súa profunda investigación das leis de paridade.
1958 Pavel Tcherenkov (Павел Черенков)
Ilia Frank (Илья Франк)
Igor Tamm (Игорь Тамм)
Flag of the Soviet Union.svg URSS Polo descubrimento e interpretación do efecto Tcherenkov.
1959 Emilio Gino Segrè
Owen Chamberlain
Estados Unidos de América Estados Unidos Descuberta do antiprotón
1960 Donald Arthur Glaser Estados Unidos de América Estados Unidos Pola invención da cámara de burbullas.
1961 Robert Hofstadter
Rudolf Ludwig Mössbauer
Estados Unidos de América Estados Unidos
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
Polos seus estudos pioneiros na dispersión do electrón no núcleo atómico e os seus descubrimentos na estrutura dos nucleóns.

Polos seus estudos sobre a absorción resonante da radiación gamma e o efecto Mössbauer.

1962 Lev Davidovich Landau (Лев Давидович Ландау) Flag of the Soviet Union.svg URSS Polas súas teorías para a materia condensada, especialmente, Helio líquido.
1963 Eugene Paul Wigner
Maria Goeppert-Mayer
Hans Daniel Jensen
Estados Unidos de América Estados Unidos Pola súa contribución á teoría do núcleo atómico e partículas elementais, particularmente polo descubrimento e aplicación de principios de simetría.

Polos seus descubrimentos sobre a superficie nuclear.

1964 Charles Townes
Nikolai Basov (Николай Геннадиевич Басов)
Alexandre Prokhorov (Александр Михайлович Прохоров)
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of the Soviet Union.svg URSS

Flag of the Soviet Union.svg URSS
Polo seu traballo no campo da electrónica cuántica, que levou á construción de osciladores e amplificadores baseados no principio dos maser e laser.
1965 Julian Schwinger
Richard P. Feynman
Sin-Itiro Tomonaga (朝永 振一郎)
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of Japan.svg Xapón
Polo seu traballo en electrodinámica cuántica.
1966 Alfred Kastler Flag of France.svg Francia Polo desenvolvemento de métodos ópticos para o estudo das resonancias hertzianas nos átomos.
1967 Hans Bethe Estados Unidos de América Estados Unidos Polas súas contribuciónas á teoría das reaccións nucleares, en particular no relacionado coa enerxía das estrelas.
1968 Luis Walter Álvarez Estados Unidos de América Estados Unidos Pola súa decisiva contribución á física das partículas elementais, en particula o descubrimento dun gran número de estados de resonancia.
1969 Murray Gell-Mann Estados Unidos de América Estados Unidos Pola contribución á clasificación das partículas elementais e as súas interaccións.
1970 Hannes Alfvén
Louis Eugène Félix Néel
Suecia Suecia
Flag of France.svg Francia
Polos seus descubrimentos en magnetohidrodinámica e a aplicación de física do plasma.
1971 Dennis Gabor Hungría Hungría Pola invención e desenvolvemento do método holográfico.
1972 John Bardeen
Leon Cooper
John Robert Schrieffer
Estados Unidos de América Estados Unidos Pola teoría da supercondutividade (Teoría BCS)
1973 Leo Esaki (江崎 玲於奈)
Ivar Giaever
Brian David Josephson
Flag of Japan.svg Xapón
Estados Unidos de América Estados Unidos
Gales Gales
Polo estudo do efecto túnel en semicondutores.

Polo estudo do efecto túnel en supercondutores.

Pola predición teórica de propiedade dunha supercorrente a traverso dunha barreira túnel, en particular, o efecto Josephson.

1974 Sir Martin Ryle
Antony Hewish
Inglaterra Inglaterra Pola súa investigación en radio astrofísica (técnica de apertura de síntese e descubrimento dos púlsares, respectivamente)
1975 James Rainwater
Aage N. Bohr
Ben Roy Mottelson
Estados Unidos de América Estados Unidos
Dinamarca Dinamarca
Dinamarca Dinamarca
Polo estudo e descubrimento da relación entre movemento colectivo e movemento particular nos núcleos atómicos, e o desenvolvemento subsecuente da teoría do núcleo atómico.
1976 Burton Richter
Samuel Chao Chung Ting (丁肇中)
Estados Unidos de América Estados Unidos Polos traballos sobre o descubrimento de partículas elementais pesadas dun novo tipo.
1977 Philip Warren Anderson
Sir Nevill Francis Mott
John Hasbrouck van Vleck
Estados Unidos de América Estados Unidos
Inglaterra Inglaterra
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polo estudo da estrutura electrónica dos sistemas magnéticos desordeados.
1978 Pyotr Kapitsa (Петр Леонидович Капица)
Arno Allan Penzias
Robert Woodrow Wilson
Flag of the Soviet Union.svg URSS
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polas súas invencións e descubrimentos na área da física de baixas temperaturas.

Polo seu descubrimento da radiación de fondo de microondas.

1979 Sheldon Lee Glashow
Abdus Salam
Steven Weinberg
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of Pakistan.svg Paquistán
Estados Unidos de América Estados Unidos
Pola teoría da campo unificado electrodébil.
1980 James Watson Cronin
Val Logsdon Fitch
Estados Unidos de América Estados Unidos Polo estudo da violación de principios fundamentais de simetría no decaemento dos mesóns K neutros.
1981 Nicolaas Bloembergen
Arthur Leonard Schawlow
Kai Siegbahn
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Suecia Suecia
Polo desenvolvemento da espectroscopía láser

Polo desenvolvemento da espectroscopía electrónica de alta resolución

1982 Kenneth Geddes Wilson Estados Unidos de América Estados Unidos Pola teoría dos fenómenos críticos en relación coas transicións de fase
1983 Subrahmanyan Chandrasekhar
William A. Fowler
Estados Unidos de América Estados Unidos Polos estudos teóricos na estrutura e evolución das estrelas

Pola contribución ó estudo da xénese dos elementos químicos

1984 Carlo Rubbia
Simon van der Meer
Italia Italia
Países Baixos Países Baixos
Pola contribución á obtención das partículas W e Z, portadoras da forza electrodébil
1985 Klaus von Klitzing República Federal de Alemaña República Federal Alemá Pola descuberta do Efecto Hall cuántico
1986 Gerd Binnig
Heinrich Rohrer
Ernst August Friedrich Ruska
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
Suíza Suíza
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
Polo deseño do primeiro microscopio electrónico
1987 Johannes Georg Bednorz
Karl Alexander Müller
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
Suíza Suíza
Polos avances na supercondutividade en materiais metálicos
1988 Leon Lederman
Melvin Schwartz
Jack Steinberger
Estados Unidos de América Estados Unidos Pola demostración da estrutura dobre dos leptóns
1989 Hans Georg Dehmelt
Wolfgang Paul
Norman Foster Ramsey
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
República Federal de Alemaña República Federal Alemá

Estados Unidos de América Estados Unidos

Polo desenvolvemento das bases dos reloxos atómicos

Polo desenvolvemento da trampa de ións

1990 Jerome Isaac Friedman
Henry Way Kendall
Richard E. Taylor
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of Canada.svg Canadá
Por establecer as bases para o modelo de quarks
1991 Pierre-Gilles de Gennes Flag of France.svg Francia Pola xeneralización de métodos de estudo a formas complexas de materia
1992 Georges Charpak Flag of France.svg Francia Pola invención e desenvolvemento de detectores de partículas
1993 Russell Alan Hulse
Joseph Hooton Taylor
Estados Unidos de América Estados Unidos Descuberta dun pulsar nun sistema de estrelas binarias
1994 Bertram N. Brockhouse
Clifford G. Shull
Flag of Canada.svg Canadá
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estudo da estrutura e das propiedades dos cristais
1995 Martin Lewis Perl
Frederick Reines
Estados Unidos de América Estados Unidos Descuberta do leptón τ
Pola detección do neutrino
1996 Douglas Dean Osheroff
David Morris Lee
Robert Coleman Richardson
Estados Unidos de América Estados Unidos Polo descubrimento da superfluideza no Helio-3
1997 Claude Cohen-Tannoudji
Steven Chu
William Daniel Phillips
Flag of France.svg Francia
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Desenvolvemento de métodos para arrefecer e atrapar átomos con luz láser
1998 Robert B. Laughlin
Horst L. Störmer
Daniel C. Tsui
Estados Unidos de América Estados Unidos
Alemaña Alemaña
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polo descubrimento dunha nova forma de fluído cuántico con excitacións cargadas fraccionais (efecto Hall cuántico)
1999 Gerardus 't Hooft
Martinus J. G. Veltman
Países Baixos Países Baixos Por dilucidar a estrutura cuántica da interacción electrofeble na física de partículas
2000 Zhores Ivanovich Alferov
Herbert Kroemer
Jack S. Kilby
Bielorrusia Bielorrusia
Alemaña Alemaña
Estados Unidos de América Estados Unidos
Desenvolvemento de heteroestruturas semi-condutoras para a electrónica rápida e a optoelectrónica
2001 Eric A. Cornell
Wolfgang Ketterle
Carl E. Wieman
Estados Unidos de América Estados Unidos
Alemaña Alemaña
Estados Unidos de América Estados Unidos
Pola realización doa condensado de Bose-Einstein en gases enrarecidos de átomos alcalinos
2002 Masatoshi Koshiba (小柴 昌俊)
Raymond Davis
Riccardo Giacconi
Flag of Japan.svg Xapón
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polas súas contribucións pioneiras á astrofísica, en particular na detección de neutrinos cósmicos (Koshiba e Davis), e a descuberta das fontes astrofísicas de raios X (Giacconi)
2003 Alekséi Alekséyevich Abrikósov (Алексей Алексеевич Абрикосов)
Vitaly L. Ginzburg (Виталий Лазаревич Гинзбур)
Anthony J. Leggett
Rusia Rusia
Rusia Rusia
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polas súas contribucións pioneiras á teoría dos supercondutores e superfluídos
2004 David Gross, H. David Politzer e Frank Wilczek Estados Unidos de América Estados Unidos Polos seus descubrimentos sobre as interaccións dos quarks formulando o concepto de liberdade asintótica en cromodinámica cuántica
2005 Roy J. Glauber e John L. Hall
Theodor W. Hänsch
Estados Unidos de América Estados Unidos
Alemaña Alemaña
Roy J. Glauber pola súa contribución á teoría cuántica de coherdanza óptica.
John L. Hall e Theodor W. Hänsch, polas súas contribucións ó desenvolvemento da espectroscopía de precisión baseada en láser, incluíndo a técnica de frecuencia óptica combinada
2006 George Fitzgerald Smoot e John Cromwell Mather Estados Unidos de América Estados Unidos Pola descuberta da natureza dos corpos negros, da radiación cósmica de fondo e das súas anisotropías
2007 Albert Fert e Peter Grünberg Flag of France.svg Francia
Alemaña Alemaña
Polas simultáneas da magnetorresistencia xigante
2008 Makoto Kobayashi e Toshihide Maskawa,
e mais Yoichiro Nambu
Flag of Japan.svg Xapón
Estados Unidos de América Estados Unidos
• Polo descubrimento da orixe da disimetría que predí cando menos a existencia de tres familias de quarks
• Polo descubrimento dos mecanismos de disimetría espontánea en física subatómica.
2009 Charles K. Kao,
Willard S. Boyle e George E. Smith.
Flag of Hong Kong.svg Hong Kong
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polos seus traballos na comunicación óptica e de circuítos semicondutores.
2010 Andre Geim,
Konstantín Novosiólov.
Rusia Rusia Polos seus traballos no desenvolvemento do grafeno.
2011 Saul Perlmutter, Adam Riess,
e Brian Schmidt.
Estados Unidos de América Estados Unidos
Australia Australia
Polo descubrimento da expansión acelerada do universo a través do estudo e observación das supernovas.
2012 Serge Haroche
David Wineland
Flag of France.svg Francia
Estados Unidos de América Estados Unidos
Pola súa metodoloxía revolucionaria que permitiu medir e manipular os sistemas individuais de quanto.
2013 Peter Higgs
François Englert
Reino Unido Reino Unido
Bélxica Bélxica
Polos seus traballos e concepción do bosón de Higgs.
2014 Isamu Akasaki
Hiroshi Amano
Shuji Nakamura
Flag of Japan.svg Xapón Pola invención do LED azul, que permite iluminación branca, brillante e de baixo consumo.
2015 Takaaki Kajita
Arthur McDonald
Flag of Japan.svg Xapón
Flag of Canada.svg Canadá
Pola descuberta das oscilacións dos neutrinos, que permiten demostra que os neutrinos teñen masa.
2016 David Thouless
Duncan Haldane
Michael Kosterlitz
Reino Unido Reino Unido
Reino Unido Reino Unido
Reino Unido Reino Unido
Polos descubrimentos teóricos nas transicións de fase topolóxicas e as fases topolóxicas da materia.
2017 Rainer Weiss
Kip Thorne
Barry Barish
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Pola descuberta das ondas gravitacionais.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. O contido da lista de premiados está baseado na información da páxina dos premios Nobel, www.nobelprize.org/nobel prizes/physics/laureates/

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]