Wolfgang Amadeus Mozart

Wolfgangus Theophilus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart, retrato póstumo, obra de Barbara Krafft, 1819.
Nome completo	Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart
Data de nacemento	27 de xaneiro de 1756
Lugar de nacemento	Salzburgo Sacro Imperio Romano Xermánico
Data de falecemento	5 de decembro de 1791
Lugar de falecemento	Viena
Instrumento(s)	piano, clavicémbalo, violín
Composicións máis destacadas	comprende 626 opus, codificadas con un número do 1 o 626 precedido polo sufixo KV.
Parella/s	Constanze Mozart

Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart máis coñecido co nome de Wolfgang Amadeus Mozart, nado en Salzburgo o 27 de xaneiro de 1756 e finado en Viena o 5 de decembro de 1791, está considerado como un dos máis grandes compositores de música clásica europea.

A obra mozartiana abarca todos os xéneros musicais da súa época e alcanza máis de seiscentas creacións, na súa maioría recoñecidas como obras mestras da música sinfónica, concertante, de cámara, para piano, operística e coral, logrando unha popularidade e difusión universais.

Na súa nenez máis temperá en Salzburgo, Mozart mostrou unha capacidade prodixiosa no dominio de instrumentos de teclado e do violín. Con tan só cinco anos xa compuña obras musicais e as súas interpretacións eran do aprecio da aristocracia e realeza europea. Aos dezasete anos foi contratado como músico na corte de Salzburgo, pero a súa inquietude levoulle a viaxar en busca dunha mellor posición, sempre compondo de forma prolífica. Durante a súa visita a Viena en 1781, tras ser despedido do seu posto na corte, decidiu instalarse nesta cidade onde alcanzou a fama que mantivo o resto da súa vida, a pesar de pasar por situacións financeiras difíciles. Nos seus anos finais, compuxo moitas das súas sinfonías, concertos e óperas máis coñecidas, así como a súa Réquiem. As circunstancias da súa temperá morte foron obxecto de numerosas especulacións e elevada á categoría de mito.

En palabras de críticos de música como Nicholas Till, Mozart sempre aprendía vorazmente doutros músicos e desenvolveu un esplendor e unha madurez de estilo que abarcou desde a luz e a elegancia, á escuridade e a paixón -todo ben fundado por unha visión da humanidade «redimida pola arte, perdoada e reconciliada coa natureza e o absoluto»-.A súa influencia en toda a música occidental posterior é profunda; Ludwig van Beethoven escribiu as súas primeiras composicións á sombra de Mozart, de quen Joseph Haydn escribiu que «a posteridade non verá tal talento outra vez en cen anos».

Traxectoria

Familia e infancia

Casa natal de Mozart, na rua Getreidegasse n.º 9, Salzburgo.

Wolfgang Amadeus Mozart naceu o 27 de xaneiro de 1756 en Salzburgo, na actual Austria, que nesa época era un arcebispado independente do Sacro Imperio Romano Xermánico. Foi o último fillo de Leopold Mozart, músico ao servizo do príncipe arcebispo de Salzburgo. Leopold era o segundo mestre de capela na corte do arcebispo de Salzburgo e un compositor con pouca relevancia, aínda que foi un experimentado profesor. A súa nai chamábase Anna Maria Pertl. Debido á altísima mortalidade infantil na Europa da época, dos sete fillos que tivo o matrimonio só sobreviviron Maria Anna, alcumada cariñosamente Nannerl, e Wolfgang Amadeus. Foi bautizado na catedral de San Ruperto o día despois do seu nacemento cos nomes de Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart; ao longo da súa vida asinaría con diversas variacións sobre o seu nome orixinal, sendo unha das máis recorrentes «Wolfgang Amadè Mozart».

A casa natal de Mozart atópase na Getreidegasse n.º 9 da cidade de Salzburgo. Trátase dunha casa que actualmente conta cunha gran cantidade de obxectos da época e instrumentos que pertenceron a Mozart durante o seu niñez. É un dos lugares máis visitados de Salzburgo e unha especie de santuario para músicos e afeccionados á música de todo o mundo.

O seu pai Leopold compoñía e daba clases de música. O ano do nacemento de Wolfgang publicou un exitoso tratado para a interpretación do violín titulado Versuch einer gründlichen Violinschule. Despois do nacemento de Wolfgang abandonou todo, salvo as tarefas propias do seu cargo, para dedicarse de xeito exclusivo á formación do seu fillo. Foi esixente como pai e como profesor e en todo momento estivo ao tanto da formación de Wolfgang, para guialo como home e como artista.

Nannerl e Wolfgang Amadeus mostraron desde moi pequenos facultades para a música. Nannerl comezou a recibir clases de teclado co seu pai cando tiña sete anos e o seu irmán, catro anos e medio máis novo que ela, mirábaa evidentemente fascinado. Anos logo da morte do seu irmán ela rememorou:

A miúdo pasaba moito tempo no teclado, elixindo terceiras, que a el sempre lle sorprendían e mostraba con pracer que o son gustáballe. [...] No seu cuarto ano de idade, o seu pai comezou a ensinalo, como un xogo, a interpretar uns minuetos e outras pezas no teclado. [...] Podería tocalo impecablemente e coa maior delicadeza e mantendo exactamente o tempo. [...] á idade de cinco anos xa compoñía pequenas pezas, que interpretaba para o seu pai, ao que estaban dedicadas.

Aos catro anos recibe leccións de música do seu pai, Leopold, e xa tocaba o clavicordio, e aos cinco escribe as súas primeiras obras, aos seis, tocaba con destreza o clavecín e o violín. Con oito compón as primeiras sinfonías e con doce as óperas. Podía ler música a primeira vista, tiña unha memoria prodixiosa e unha inagotable capacidade para improvisar frases musicais.

Definitivamente W. A. Mozart foi un neno prodixio por excelencia, como compositor e como intérprete. O seu proxenitor era un home intelixente, orgulloso e relixioso. Cría que os dons musicais do seu fillo eran un milagre divino que el, como pai, tiña a obrigación de cultivar. Cando o neno ía cumprir 6 anos de idade, Leopold decidiu exhibir os dotes musicais dos seus fillos ante as principais cortes de Europa. Segundo os primeiros biógrafos de Wolfgang, o seu pai «quixo compartir co mundo o milagroso talento do seu fillo...». Leopold creu que proclamar este milagre ao mundo era un deber cara ao seu país, o seu príncipe e o seu Deus, polo que tiña que mostralo á alta sociedade europea, xa que doutro xeito el sería a criatura máis ingrata.

O biógrafo Maynard Solomon afirma que mentres Leopold era un profesor fiel aos seus fillos, existen evidencias de que Wolfgang traballaba duramente para avanzar máis aló do que lle ensinaban. A súa primeira composición impresa e os seus esforzos precoces co violín foron por iniciativa propia e Leopold viuse fortemente sorprendido. Pai e fillo tiñan unha relación moi estreita e estes logros de niñez fixeron chorar de alegría a Leopold máis dunha vez.

Finalmente Leopold deixou de compoñer cando o excepcional talento musical do seu fillo fíxose evidente. El era o único profesor de Wolfgang nos seus primeiros anos e ensinoulle música, así como o resto de asignaturas académicas.

Anos de viaxes

A familia Mozart durante a súa viaxe: Leopold, interpretando o violín; Wolfgang Amadeus, ao clavicémbalo e Nannerl, cantando. Acuarela de Louis Carrogis Carmontelle cara a 1763.

O seu pai exhibiuno polas principais cortes europeas, e nestas viaxes coñecerá a Haydn e os músicos de Mannheim. Durante os anos nos que Mozart estábase formando a súa familia realizou varias viaxes por Europa, nos cales mostraron a el e á súa irmá Nannerl como nenos prodixio. O 12 de xaneiro de 1762 a familia enteira partiu cara a Múnic, comezando cunha exhibición na corte do príncipe elector de Baviera Maximiliano III e máis tarde no mesmo ano na corte imperial de Xosé II de Habsburgo en Viena e Praga. A permanencia na cidade de Viena, un dos principais centros da música nesa época, culminou con dous recitais ante a familia imperial no palacio de Schönbrunn. O pequeno Wolfgang causaba sensación en cada concerto, aínda que o diñeiro gañado nesta viaxe non foi tanto como os eloxios recibidos. Podería dicirse que esta foi unha viaxe de proba para Leopold. O 5 de xaneiro de 1763 a familia Mozart retornou a Salzburgo; a viaxe durara pouco menos dun ano.

O 9 de xuño de 1763 iniciaron unha longa xira de concertos que durou tres anos e medio, na que a familia desprazouse ás cortes de Múnich, Mannheim, París, Londres, A Haia, outra vez a París e volveron a casa pasando por Zúric, Donaueschingen e Múnic, colleitando grandes éxitos. Durante esta viaxe Mozart coñeceu un gran número de músicos e as obras doutros compositores, en particular a Johann Christian Bach, a quen Mozart visitou en Londres en 1764 e 1765. Bach foi unha influenza importante para o mozo compositor. A familia regresou a Viena a finais de 1767 e permaneceu na cidade ata decembro do ano seguinte. En Viena foron chamados ao palacio pola nai do emperador, María Tareixa, quen quedou encantada co neno Wolfgang Amadeus ata o punto de que ata o sentou no seu colo e bicouno.

En Versalles os Mozart tocaron ante o monarca Luís XV. A anécdota conta que nesa ocasión a amante do rei, a altiva Madame de Pompadour, non permitiu que o neno Wolfgang a abrazase por temor a que se lle estropeara o seu traxe. En Londres causaron a admiración do rei Xurxo III e durante esta viaxe o mozo músico compuxo a súa Primeira Sinfonía (en mi bemol maior, KV 16). Nos Países Baixos deslumbrou tocando o órgano e compuxo o seu primeiro oratorio (Die Schuldigkeit deas ersten Gebotes, KV 35) aos 9 anos.

En 1769 entrou ao servizo do arcebispo de Salzburgo, pero a personalidade de Mozart non estaba feita para servir a unha persoa en concreto. O seu espírito liberal chocou cunha sociedade que se resistía a abandonar o Antigo Réxime. Morreu con trinta e cinco anos e foi enterrado nun foxo común.

Características da súa obra

Mozart 1789

Resume a tradición contrapuntística alemá, o melodismo italiano e as conquistas técnicas de Haydn e dos sinfonistas de Mannheim. Foi innovador nas formas e no contido, gozou dunha marabillosa inspiración melódica e foi atrevido na harmonía. Empregou o cromatismo coma elemento de tensión. Nas súas últimas obras, atópase un brote emocional que semella querer emanciparse do Clasicismo.

Obras

Óperas

Cultivou a ópera seria, a ópera cómica e o singspiel. Na ópera cómica realizou un fondo estudo psicolóxico dos personaxes humanizándoos. Dentro do singspiel destacan O rapto no serrallo e, sobre todo, A frauta máxica, a translación dos valores da Ilustración e da masonería ao teatro musical. Na ópera cómica destaca a colaboración do libretista Lorenzo da Ponte, froito disto foron As vodas de Fígaro, Così fan tutte e Don Giovanni. La clemenza di Tito é o exemplo máis acabado de ópera seria italiana.

Sinfonías

Mozart experimentou unha considerábel evolución dende a primeira sinfonía (escrita con oito anos) ata a corenta e un Xúpiter (con trinta e dous). Foise despegando das convencións da época até desenvolver un estilo persoal. A expresividade das seis últimas anúncianos que o Romanticismo non tardará en chegar. Mozart deulle unha personalidade propia aos instrumentos de vento, particularmente ao clarinete.

Concertos

Mozart adoptará xeralmente unha estrutura tripartita: un primeiro movemento con forma sonata, un movemento lento, e un rondó final. O instrumento para o que máis compuxo este xénero foi o piano (el mesmo interpretaba a parte solista, ademais: o seu virtuosismo no estaba ao alcance de calquera), pero tamén o fixo para violino, para trompa ou para clarinete.

Bibliografía

• Deutsch, Otto Erich (1966). Mozart: A Documentary Biography. Stanford University Press. ISBN 0-8047-0233-0. 

Véxase tamén

Outros artigos

• Amadeus - filme baseado na vida de Mozart
• Música clásica
• Festival de Salzburgo
• Maria Anna Mozart (irmá de W.A. Mozart)
• Sinfonía nº 39
• Concerto para piano nº 21

Ligazóns externas

• The Mozart Project
• Wolfgang Amadeus Mozart
• Classical Music Archives: Mozart
• Sonatas para Piano (midi)