Múnic

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 48°8′N 11°34′E / 48.133°N 11.567°E / 48.133; 11.567

Múnic
München (en alemán)
Minga (en bávaro)
Flag of Munich (striped).svg Muenchen Kleines Stadtwappen.svg
Munchen collage.jpg
Imaxes da cidade
Situación xeográfica
Múnic en Alemaña
Múnic
Múnic
País Alemaña Alemaña
Estado Baviera
Regierungsbezirk Alta Baviera
Distrito Distrito urbano
Xeografía
Altitude 519 msnm
Superficie 310,43 km²
Poboación
Poboación 1.388.308 hab. (2012)
Densidade 4.500 hab/km²
Información
Código postal 80331–81929
Alcalde Dieter Reiter (PSD)
Páxina web Páxina oficial de Múnic

Múnic (en alemánMünchen[ˈmʏnçn̩] (AFI)De-München.ogg escoitar; en bávaro Minga) é a capital do estado (Bundesland) de Baviera. É, tras Berlín e Hamburgo, a terceira cidade en tamaño de Alemaña, cunha poboación duns 1.261.000 habitantes (2003). Está á beira do río Isar. Coñecida nalgúns ámbitos polo seu equipo de fútbol (o Bayern de Múnic) e pola súa cervexa, base da chamada "Oktoberfest" ou por ser sede olímpica das Olimpíadas de 1972.

Historia[editar | editar a fonte]

O asentamento foi fundado como Munichen no 1158 por Henrique o León, duque de Saxonia, e media centuria despois conseguía o título de cidade e era fortificada. Inicialmente, o bispo Otto von Freising(Freising) e Henrique disputáronlle a cidade ao emperador no Reichstag en Augsburgo; no 1180, co acordo de Henrique o León, Otto de Wittelsbach fíxose duque de Baviera, fundando a dinastía Wittelsbach, que dirixiría Baviera até 1918. No 1255, o ducado de Baviera dividiuse en dous, e Múnic converteuse na capital da Alta Baviera.

No 1327, a cidade enteira foi destruída polo lume, pero reconstruída con éxito algúns anos despois por Luís IV, quen tiña daquela o trono do Sacro Imperio Romano Xermánico. No 1632 a cidade caeu baixo control de Gustavo Adolfo II de Suecia na Guerra dos Trinta Anos, pero no 1705 foi reconquistada polos Habsburgo. A primeira institución académica da cidade, a academia Bávara de Ciencias, foi fundada na cidade no 1759. A cidade creceu de xeito rápido até se converter nunha das maiores cidades da Europa continental. No 1806, chegou á capitalidade do estado monárquico bávaro, sede do parlamento estatal (Landtag) e da nova arquidiocese de Múnic e Freising. Vinte anos despois outra prestixiosa institución educativa, a Universidade Landshut, asentouse en Múnic.

Moitos dos mellores edificios da cidade datan deste período, baixo o estilo de arquitectura Maximiliano, nomeado así polo rei Maximiliano I. Estes edificios inclúen a Ludwigstraße, a Ruhmeshalle, e a Königsplatz construídos polos arquitectos Leo von Klenze e Friedrich von Gärtner, e a estatua "Baviera", feita por Schwanthaler.

Sinagoga principal de Múnic, inaugurada o 9 de novembro de 2006 despois de ser esnaquizada en 1938 durante a Noite dos cristais rotos

En 1882 introduciuse a iluminación eléctrica e a cidade foi a sede da primeira exhibición de electricidade en Alemaña. Dezanove anos despois o Zoo Hellabrunn abriu na cidade. Tras a I Guerra Mundial, a cidade foi o centro que deu a Adolf Hitler e aos nazis o comezo do poder sobre Alemaña. No 1923 Hitler e os seus seguidores concentráronse na cidade para tratar de derrocar o goberno e coller o poder, revolta que foi un fracaso, co resultado do arresto de Hitler e o Partido Nacional-Socialista virtualmente descoñecido fora de Múnic. Porén, a cidade volveu ser un dos baluartes nazis de novo cando conseguiron o poder en 1933.

En 1938, asinouse o Pacto de Múnic, co que os Sudetes, antes checoslovacos, pasaron a Alemaña. Este tratado foi asinado por representantes de Alemaña, Italia, Francia e Gran Bretaña. Un ano despois, no 1939, efectuouse en Múnic un intento de asasinato de Hitler. Puido variar o rumbo da historia, pero fallou. Múnic foi a cidade da Rosa Branca (en alemán: Die Weiße Rose), un grupo de estudantes que formou un movemento de resistencia de xuño de 1942 a febreiro de 1943. Foron arrestados a continuación da distribución de panfletos na Universidade de Múnic. A cidade foi duramente castigada durante a II Guerra Mundial e, despois da ocupación americana no 1945, foi reconstruída a partir dun ambicioso plan mestre.

Para ver[editar | editar a fonte]

A cidade ten varios museos de arte importantes, entre os que se atopa a Alte Pinakothek (vella pinacoteca), Neue Pinakothek (nova pinacoteca) e a Pinakothek der Moderne (pinacoteca de arte moderna) . Foi tamén o lugar do Blaue Reiter, grupo de artistas anterior á I Guerra Mundial. Tamén aínda que doutro estilo o Museo Nacional de Baviera.

Munich Bavaria small.jpg
Estatua de Baviera

Outras atraccións turísticas famosas inclúen o Xardín Inglés (Englischer Garten), un parque axardinado próximo ao centro da cidade que conta cunha área nudista, o Deutsches Museum (Museo de Ciencias), e o Rathaus-Glockenspiel, un reloxo ornamental con figuras móbiles na Casa do Concello. Pode que a máis famosa atracción de Munic sexa a Oktoberfest, unha celebración de dúas semanas en relación coa cervexa (de finais de setembro a primeiros de outubro, todos os anos). Máis edificios famosos son a Frauenkirche (Catedral da Nosa Señora) e o Olympiaturm (Torre Olímpica, unha estación de radio e TV situada no parque olímpico).

A Olympiaturm lembra o masacre de Múnic, ocorrido nas Olimpíadas de 1972 que tiveron lugar na cidade, na que terroristas armados do grupo palestino "Setembro Negro" colleron como reféns ao equipo olímpico israelí. Unha tentativa de rescate foi infrutuosa, co resultado da morte dos israelís hospedados, 5 terroristas, e un policía alemán. Tamén tivo lugar na cidade a Copa Mundial de Fútbol 1974.

Arredores[editar | editar a fonte]

Situada na chaira de Voralpenland ("terra antes de chegar aos Alpes"), a aglomeración muniquesa esténdese sen límites xeográficos. Hoxe son varias as cidades tradicionais bávaras que forman parte dos suburbios e son adecuadas para a súa visita se vostede esgotou as visitas no centro.

Visitas[editar | editar a fonte]

Xeografía[editar | editar a fonte]

O seu punto máis alto é o Warnberg, situado no décimo noveno distrito (Thalkirchen - Obersendling - Forstenried - Fürstenried - Solln), cunha altura de 519 m. A cota máis baixa, de 492 m, atópase ao norte, no distrito de Feldmoching.

O río Isar transcorre pola cidade durante un total de 13,7 km, entrando polo sudoeste e abandonándoa polo nordeste. No río áchanse varias illas, como a Museumsinsel (Illa do Museo), chamada así porque nela atópanse o Deutsches Museum (museo da Historia da Ciencia e a Técnica Alemá), ou a próxima Praterinsel.

Ao redor da cidade existen numerosos lagos, dos cales se poden destacar: o Ammersee, o Wörthsee e o Starnberger See.

Neste último lago ten a súa orixe o río Würm, que xuntamente co Hachinger Bach e as diversas canles do río Isar bañan a cidade. Pero aínda así, a maioría das derivacións do río Isar que pasaban polo centro foron canalizadas ou mesmo desecadas por mor das obras do metro e do ferrocarril

Climatoloxía[editar | editar a fonte]

A Nosa Señora en Marienplatz

Múnic atópase nunha zona de transición entre o clima atlántico (húmido) e o continental (seco). Ademais, son factores decisivos do seu clima os Alpes e a súa proximidade ao río Danubio. Esta combinación de varios elementos fai que meteoroloxicamente a rexión sexa moi inestable, con constantes cambios de tempos.

O vento procendente dos Alpes, denominado Föhn, transporta durante todo o ano, a pesar de que de forma irregular, aire seco desde o sur cara á cidade. Estas correntes contribúen decisivamente a unha moi boa visibilidade durante case que todas as épocas do ano que permite observar desde a distancia a cadea montañosa alpina. A temperatura máis alta gravada oficialmente foi de 35,8 °C na estación de medida de Nymphenburg.

As tormentas son habituais. Até o momento, a que causou uns danos máis elevados é a pedrizada do 12 de xullo do 1984, os cales ascenderon a aproximadamente 1,5 mil millóns de Euros. A neve, principalmente debido á súa proximidade cos Alpes fai presenza no inverno, convertendo a cidade como a máis rica de Alemaña en precipitacións deste tipo.

Nunha análise por distritos constatouse que o sur goza de máis adoita que o norte, o cal se atopa máis afectado pola brétema. A parte leste é máis seca que a oeste. Estas marcadas diferenzas teñen a súa base principal na división da cidade por parte do Isar e crean un micro-clima específico

Economía[editar | editar a fonte]

Edificio BMW en Múnic, Alemaña. Un dos poucos edificios que foron construídos de arriba a abaixo. E o museo BMW.

Segundo unha comparación entre as cincuenta máis grandes de Alemaña, realizada pola revista Wirtschaftswoche, a INSM e a Kölner IW Consult GmbH, Munic é a cidade que ten a mellor calidade de vida e un maior benestar económico. O estudo presentado en Berlín o 30 de xuño do 2006 declara a capital bavara como a cidade con máis éxito económico de Alemaña, seguida por Frankfurt a.M., Stuttgart, Düsseldorf e Maguncia. Nel valóranse indicadores económicos e de infrastruturas como a produtividade, os investimentos, a innovación, a taxa de paro, o número de habitantes altamente cualificados ou os soldos. Múnic conseguiu 77,6 puntos dos 100 posibles, mentres que o resto de cidades da lista quedaron a unha notable distancia, por baixo dos 70 puntos.

Segundo a revista económica Capital, Múnic tamén é a máis adiantada entre os postos do ranking de prespectivas económicas, seguida de Stuttgart, Düsseldorf e Hamburg. No seu número 2/2005 esta revista presentou a previsión do desenvolvemento das 60 cidades máis importantes de alemña no período 2002 - 2011 no referente ao crecemento, a ocupación, o incremento da poboación e o poder adquisitivo.

O poder adquisitivo dos cidadáns muniqueses sitúase nos 26.648 Eur por habitante, a unha gran distancia do resto de cidades alemás.

Os principais sectores económicos de Múnic son o turismo, a construción de maquinaria, a industria automobilística, as telecomunicacións e a edición de software. Tamén teñen importancia as entidades financeiras e destácase para ser a sede do maior número de empresas de seguros de Alemaña.

A biotecnoloxia é importante na súa zona de influencia financeira, a pesar de que se concentra no municipio veciño de Planegg.

Destácase tamén polo feito de ser a segunda cidade con máis editoriais de todo o mundo, detrás de Nova York. O Süddeutsche Zeitung, un dos principais diarios en lingua alemá, edítase na cidade. Unha gran cantidade de industria correspondente ao resto de medios de comunicación concéntrase na súa área de influencia económica: a televisiva a Unterföhring e a cinematográfica a Geiselgasteig.

A feira de mostras acolle regularmente feiras de nivel internacional.

Con Allianz, BMW, Hypo Real Está, Infineon, MAN, Münchner Rück AG, Siemens AG e pronto Linde AG, son 8 as empresas que teñen a sede e cotizan ao índice DAX dos principais valores, cousa que lle outorga tamén nesta categoría o primeiro lugar do ranking.

Empresas con sede en Múnic[editar | editar a fonte]

Especialmente despois da Segunda Guerra Mundial, moitas empresas que tiñan a súa sede en Berlín ou na República Democrática Alemá trasladáronse a Múnic. Listaxe das principais:

  • Allianz SE
  • Altria Group (sede en Alemaña)
  • Amazon.de
  • Apple
  • AMD
  • Arri
  • ATOSS Software AG
  • Augustiner-Bräu
  • BMW
  • Bayerischer Rundfunk
  • BayWa AG
  • Boston Consulting Group
  • Bosch Siemens Hausgeräte
  • BrainLAB AG
  • Burger King (sede en Alemaña)
  • Bristol-Myers Squibb
  • C. H. Beck Editors
  • Carl Hanser Editors
  • Centrosolar Group AG
  • Curanum AG
  • DAB bank AG
  • Dba
  • Deutscher Taschenbuch Editors
  • Droemer Knaur
  • E.ON Energie AG
  • EADS
  • Elsevier
  • EPCOS AG
  • Escada AG
  • Fiducia IT AG
  • Giesecke & Devrient
  • GlaxoSmithKline
  • Gräfe und Unzer Editors
  • GMX Servicios de Internet
  • Hacker-Pschorr
  • Heyne Editors
  • Hofbräu München
  • Hugendubel
  • Hypo Real Estate
  • HypoVereinsbank AG
  • Intel
  • Kabel Deutschland GmbH
  • Kaut-Bullinger & CO
  • Knorr-Bremse AG
  • Krauss-Maffei
  • Langenscheidt Editors
  • Linde AG
  • Löwenbräu
  • Loyalty Partner
  • Ludwig Beck AG
  • MAN
  • McDonald’s (sede en Alemaña)
  • MTU Aero Engines
  • Münchener Rück Assegurances AG
  • O2 (sede alemá)
  • ORACLE (sede en Alemaña)
  • OSRAM
  • Paulaner-Brauerei
  • Philip Morris
  • Piper Editors
  • Prestel Editors
  • R. Oldenbourg Editors
  • Random House Editors
  • RedHat (sede en Alemaña)
  • Roland Berger
  • Rohde & Schwarz
  • S-Bahn München
  • Schörghuber grupo empresarial
  • Sony BMG Music Entertainment (sede en Alemaña)
  • Sun Microsystems (sede en Alemaña)
  • Siemens AG
  • Spaten-Franziskaner-Bräu
  • Stadtsparkasse München
  • Stadtwerke München
  • Süddeutscher Editors
  • TÜV SÜD
  • Versicherungskammer Bayern seguros
  • Wacker Chemie AG
  • Wissen.de
  • Yahoo! (sede alemá)

Actividades culturais e lúdicas[editar | editar a fonte]

Estas son algunhas das actividades culturais máis destacadas que regularmente teñen lugar na cidade durante o ano:

Carro de Hacker-Pschorr durante o desfile de inicio da festa da cervexa
  • Entroido: Baile das mulleres do mercado (Tanz der Marktfrauen) e actividades lúdicas no Viktualienmarkt.
  • Febreiro/marzo: Festa da cervexa forte (Starkbierfest), especialmente no Nockherberg, sede da cervecería Paulaner.
  • Abril: Festa de primavera (Frühlingsfest) na Theresienwiese.
  • Abril/maio: Mercado tradicional na Mariahilfsplatz, chamado Auer Dult.
  • Maio: Festa cultural e familiar do primeiro de maio na Marienplatz.
  • Maio: Bienal de Múnic, mostra internacional de teatro musical que se celebra cada dous anos desde 1988.
  • Maio/agosto: Bladenight, saída nocturna en patíns.
  • Maio/xuño: StustaCulum, o festival universitario máis grande de Alemaña en Studentenstadt, a residencia de estudantes máis grande do país.
  • Xuño: Streetlivefestival na Leopoldstraße.
  • Xuño: Festival do cómic.
  • Xuño/xullo: Tollwood no Olympiapark.
  • Xullo: Christopher Street Day, día do orgullo gai.
  • Xullo: Festa xaponesa. Ten lugar o terceiro domingo na caseta detrás da Casa da arte (Haus der Kunst).
  • Xullo: Auer Dult.
  • Xullo: Festival musical Bell'Arte no patio da Residenz.
  • Agosto: Festa de verán no Parque Olímpico.
  • Agosto: Theatron MusikSommer - un mes de concertos diarios no Parque Olímpico.
  • Agosto: Festa de verán no Viktualienmarkt.
  • Agosto: LILALU, festival infantil e de circo no Parque Olímpico.
  • Setembro: Streetlivefestival na Leopoldstraße.
  • Setembro/outubro: Oktoberfest, festa da cervexa no Theresienwiese (die Wies'n).
  • Setembro/outubro: Auer Dult.
  • Novembro/decembro: SPIELART, festival de teatro de Múnic.
  • Novembro/xaneiro: Tollwood na Theresienwiese.
  • Decembro: Mercado de Nadal (Christkindlmärkte).

Ademais hai que facer unha especial atención ao festival de Opera (Opernfestsipele) e á mostra de Cinema (Filmfest).

Especialidades culinarias[editar | editar a fonte]

Weißwurst con Priezl e mostaza doce

Son típicas as salchichas brancas (Weißwurst) que teñen a súa orixe en Múnic en 1857. O Leberkäs, unha especie de embutido quente, é outra das especialidades desta cidade, acompañado normalmente un boliño (Leberkäs mit Semmel).

A cervexa é a bebida máis típica da gastronomía de Múnic. A máis bebida é a Helles, unha cervexa de baixa fermentación, pero tamén é moi coñecida a Weißbier, de alta fermentación na cal o 50% do cereal debe ser trigo. O duque Guillerme IV de Baviera promoveu a lei que fixaba a composición da cervexa. Aínda está vixente "Lei de pureza de 1516|lei da pureza" (Reinheitsgebot) para producir a cervexa. As marcas tradicionais da cidade son: Löwenbräu, Paulaner, Spatenbräu, Augustiner, Hofbräu e Hacker-Pschorr

Política[editar | editar a fonte]

Concello
Escudo grande, utilizado soamente en ocasións especiais
Escudo oficial, chamado escudo pequeno

A Múnic correspóndelle ser a sede do parlamento e goberno bávaro pola súa condición de capital do estado libre. Ademais, tamén é capital da rexión Oberbayern e do seu distrito administrativo (Landkreis München). Outros órganos estatais de cobertura federal e internacional teñen igualmente a súa sede na cidade, como a Oficina Europea de Patentes ou o Tribunal Federal de Finanzas (Bundesfinanzhof).

Tradicionalmente dominaron a política local os partidos de centro esquerda, mentres que en Baviera adoita gobernar o centro dereita.

Desde 1993 Christian Ude (SPD) ocupa a alcaldía da cidade. O tenente de alcalde é Christine Strobl (SPD), e o terceiro tenente de alcalde, Hep Monatzeder (Die Grünen, Os verdes). Na actualidade a cidade atópase gobernada mediante un acordo entre socialistas e verdes.

Símbolos[editar | editar a fonte]

O escudo da cidade mostra en cor prateada un monxe bieito co hábito negro de contorno dourado e zapatos vermellos. Na man esquerda sostén un libro de xuramento e levanta a dereita para facelo.

O escudo actual foi confeccionado en 1957 e chámase escudo pequeno. Tamén se utiliza o que, pola contra, recibe o nome de escudo grande. Nel aparece, sobro fondo prateado, un portal vermello coas portas abertas e custodiado por dúas torres cunha táboa raiada de cores negro e dourado. Sobre o portal figura un león dourado coroado. Na porta pódese ver o monxe que tamén aparece no escudo pequeno.

Transporte[editar | editar a fonte]

O aeroporto de Múnic, chámase Franz Josef Strauß International Airport na honra de Franz Josef Strauß.

Universidades[editar | editar a fonte]

Cidades irmandadas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Listaxe Cidade Estado Pob. Listaxe Cidade Estado Pob.
Cityscapeberlin2006.JPG
Berlín
Binnenalster am Abend.jpg
Hamburgo
Deutsche Museum in Munich.jpg
Múnic
1 Berlín Berlín 3.531.201 11 Leipzig Saxonia 531.809
2 Hamburgo Hamburgo 1.810.698 12 Dresde Saxonia 529.781
3 Múnic Baviera 1.378.176 13 Hannóver Baixa Saxonia 525.875
4 Colonia Renania do Norte-Westfalia 1.017.155 14 Núremberg Baviera 510.602
5 Frankfurt Hessen 691.518 15 Duisburgo Renania do Norte-Westfalia 488.005
6 Stuttgart Baden-Württemberg 613.392 16 Bochum Renania do Norte-Westfalia 373.976
7 Düsseldorf Renania do Norte-Westfalia 592.393 17 Wuppertal Renania do Norte-Westfalia 349.470
8 Dortmund Renania do Norte-Westfalia 580.956 18 Bonn Renania do Norte-Westfalia 327.913
9 Essen Renania do Norte-Westfalia 573.468 19 Bielefeld Renania do Norte-Westfalia 323.395
10 Bremen Bremen 548.319 20 Mannheim Baden-Württemberg 314.931
Datos do censo de 2011

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]