Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre
Jean-Paul Sartre
Nacemento:	21 de xuño de 1905 París Francia
Falecemento:	2 de xullo de 1961 París Francia
Lingua:	Francesa
Xénero(s):	Novela, teatro ensaio (político e filosófico), conto

Jean-Paul Sartre nado en París o 21 de xuño de 1905 e finado na mesma cidade o 15 de abril de 1980, foi un escritor e filósofo francés. Foi galardoado co Premio Nobel de Literatura en 1964, mais rexeitouno.

Traxectoria

Sartre fica orfo de pai aos dous anos e críase en París, dentro dun medio burgués e intelectual. Fai os seus estudos secundarios en París, no institutoo Henri IV, onde coñece a Paul Nizan. De 1922 a 1924, vai a clase preparatoria no liceo Louis-o-Grande. Accede á escola Normal Superior en 1924. Atopa con Simone de Beauvoir que chegará a ser a súa compaña e colaboradora.

Pasa un ano no Instituto francés de Berlín, completa a súa iniciación á fenomenoloxía de Husserl. De 1936 a 1939, ensina en Le Havre, Laon e París. Mobilizado en Nancy, fano prisioneiro, e logo será liberado en 1942. Sartre é visto por algúns coma resistente, mentres que o filosofo Vladimir Jankelevitch lle reprocha polo contrario a súa «falla de compromiso político» durante a ocupación alemá. Chega a profesor, populariza o existencialismo francés, que el contribúe a definir (O existencialismo é un humanismo 1946). Adquire notoriedade e acada un vasto publico grazas ás súas novelas (A náusea 1938, O muro 1939) e obras de teatro (As moscas 1943) que permiten difundir as súas ideas.

En 1945, crea a revista Temps Modernes. Despois de ter seguido a liña do partido comunista, cúlpao no 1956 da represión da sublevación húngara e da intervención soviética en Checoslovaquia no 1968. Durante a guerra de Alxeria, toma partido pola F.L.N..

Simbolizando o intelectual comprometido, multiplica as tomas de postura políticas. Concédenlle en 1964 o Premio Nobel de Literatura, mais el rexéitao. Morre o 15 de abril de 1980 no hospital Brousses (París), tendo uns funerais, de 50.000 persoas. Está enterrado no cemiterio de Montparnasse en París.

Filosofía

• Continxencia do ser : o mundo está "absorto", sen razón. Existe simplemente, sen "fundamento". As cousas e os homes existen de feito, e non de dereito. (Ver A Náusea.)
• O home é definido pola consciencia (o per-se que se opón ao en-si). O home está polo tanto fundamentalmente aberto ao mundo, "incompleto", "volto cara a", existente (proxectado fóra de si)

A consciencia é o que non coincide xamais con si-mesmo, o que é potencia de neantización grazas á imaxinación (ela pode pensar o que non é). A consciencia fai polo tanto o proxecto posible.

• O home é absolutamente libre : non é nada mais que o que el fai da súa vida, é un proxecto. A existencia precede á esencia (contra Hegel : non ten esencia predeterminada, a esencia é libremente elixida polo existente).
• O home está condenado a ser libre : non se comprometer, é tamén unha forma de compromiso: é responsable diso.

Ademais, Deus non existe, polo tanto o home é a única fonte de valor e de moralidade ; el está condenado a inventar a súa propia moral.

• O concepto freudiano de inconsciente, substituído pola noción de "maldade foi" : o inconsciente non sabería absorber o absoluta liberdade do home.

Obras

• L'imagination (A imaxinación), ensaio filosófico - 1936
• La trancendance de l'égo (A transcendencia do ego), Ensaio filosófico - 1937
• La Nausée (A náusea), novela - 1938
• O paredón (Le mur), contos - 1939. Publicado en galego en 1989 por Xerais, traducido por Xosé María Proupin Fernández.
• L'imaginaire (O imaxinario), ensaio filosófico - 1940
• Les mouches (As moscas), teatro - 1943. Publicado en galego en 2008 por Edicións Laiovento, traducido por Xosé Manuel Beiras.
• L'être et le néant (O ser e a nada), tratado filosófico - 1943
• Réflexions sur la question juive (Reflexións sobre a cuestión xudaica), Ensaio político - 1943
• Huis-clos (Entre catro paredes), teatro - 1945
• Les Chemins de la liberté (Os camiños da liberdade) triloxía, comprendendo:
  • L'âge de raison (A idade da razón), novela - 1945
  • Le sursis (Sursis), novela - 1947
  • La mort dans l'Âme (Coa morte na alma), novela - 1949
• Morts sans sépulture (Mortos sen sepultura), teatro 1946
• O existencialismo é un humanismo (L'Existentialisme est une humanisme), ensaio filosófico - 1946
• La putain respectueuse (A puta respectuosa), teatro - 1946
• Qu'est ce que la littérature? (Que é a literatura?), ensaio - 1947
• Baudelaire, 1947
• Situations, colleita de ensaios 1947–1965
• Les Mains sales (As mans sucias), teatro - 1948
• Le diable et le bon dieu (O diabo e o bon Deus), teatro - 1951
• Les jeux sont faits (Os dados están lanzados), novela - 1952
• Saint Genet, Actor and Martyr, biografía de Jean Genet - 1952
• Les sequestre d'Altona (Os condanados de Altona), 1959
• Critique de la raison dialectique (Crítica da razón dialéctica, Vol. I), tratado filosófico - 1960
• Les mots (As palabras), eutobiografía - 1964
• L'idiot de la famille (O idiota de familia), biografía de Gustave Flaubert - 1971-1972