Francisco Fernández del Riego

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Francisco Fernández del Riego
Medalla Castelao Galiza Spain.png
Estatua Francisco Fernández del Riego.JPG
Busto de Francisco Fernández del Riego na praza homónima, en Vigo.
Datos persoais
Nacemento 7 de xaneiro de 1913
Lugar Vilanova de Lourenzá, Lourenzá, Galicia Galicia
Falecemento 26 de novembro de 2010 (97 anos)
Lugar Vigo, Galicia Galicia
Soterrado {{{soterrado}}}
Soterrada {{{soterrada}}}
Residencia {{{residencia}}}
Nacionalidade {{{nacionalidade}}}
Cónxuxe
Fillos
Relixión
Actividade
Lingua {{{lingua}}}
Lingua Galego
Período {{{período}}}
Movemento {{{movemento}}}
Xéneros Ensaio, narrativa
Princ. obras {{{obras}}}
Alma mater {{{alma_mater}}}
Estudos
Ocupación {{{ocupación}}}
Profesión {{{profesión}}}
Organización {{{organización}}}
Cargos {{{cargos}}}
Premios
[[Ficheiro:|centro|]]
{{{web}}}

{{{notas}}}

Francisco Fernández del Riego, nado no lugar de Vilanova de Lourenzá (Lourenzá) o 7 de xaneiro de 1913, e finado en Vigo o 26 de novembro de 2010 ós 97 anos[1], foi un intelectual galego. Escribiu co pseudónimo de Salvador Lorenzana. Desenvolveu dende os anos 30 un traballo constante e recoñecido a prol da cultura galega que continuou até os seus últimos meses e que fixo del unha das personalidades máis destacadas de Galicia.

A cultura non se pode politizar seitariamente, perténcelle ao país, que se interpreta a través dela.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Foi un dos principais artífices da editorial Galaxia e director xunto a Ramón Piñeiro da revista Grial nos seus primeiros cen números. Ensaísta e narrador, é autor dunha extensa obra centrada sobre todo na cultura e na literatura galega. Fernández del Riego pertence á xeración de intelectuais xurdidos arredor do grupo Nós.

Tras rematar o bacharelato matriculouse en dereito na Universidade Complutense de Madrid, a proclamación da República colleuno nesa cidade, pouco despois trasládase a Santiago e segue os seus estudos na súa universidade ao tempo que realizaba filosofía, entrou no Seminario de Estudos Galegos e no Partido Galeguista[2], e formou parte do Consello galego de Galeusca (1934).

Carta enviada a Vicente Risco avisándoo de que a censura aprobara a súa obra Leria.

Foi xunto con Ramón Piñeiro e Xaime Illa Couto un dos principais impulsores da Editorial Galaxia (1950), empresa que liderou o proceso de restauración cultural na posguerra. En 1963 xurdiu desta editorial a revista Grial, que Del Riego codirixiu e para a que escribiu de forma asidua recesións literarias e artigos.

Ingresou en 1960 na Real Academia Galega cun discurso titulado Un país e unha cultura. A idea de Galicia nos nosos escritores. En 1997 presidiu esta institución.

O seu traballo no ámbito cultural e a súa extensa obra convérteno nun dos principais intelectuais galeguistas do século XX e comezos do XXI. Entre os seus libros destacan ensaios sobre a cultura e a literatura galegas como Historia da literatura galega (1984), Galicia no espello, Diccionario de escritores en lingua galega, A xeración Galaxia e estranxeiras, como Letras do noso tempo.

Cultivou tamén a narrativa (O cego de Pumardedón) e a literatura de viaxes (As peregrinacións xacobeas, O camiño de Santiago e Galicia). Editou antoloxias poéticas e libros de vocabulario, escribiu gran número de artigos poéticos e biografías. Tamén é autor dun libro de memorias, O río do tempo (1991). No 2003 recompila a súa correspondencia con Cunqueiro e a edita en Galaxia co título Cartas ao meu amigo. Epistolario Mindoniense, e publica tamén en Galaxia as súas memorias baixo o título de Camiño andado.

En 1995 doou á cidade de Vigo a súa colección de libros, que constitúe a Biblioteca-Museo Francisco Fernández del Riego. Foi director da Biblioteca da Fundación Penzol, en Vigo.

Obra en galego[editar | editar a fonte]

Ensaio[editar | editar a fonte]

  • Cos ollos do noso esprito, 1949, Alborada (Bos Aires).
  • Galicia no espello, 1954, Ediciones Galicia (Bos Aires).
  • Os camiños galegos na andadura de don Ramón María del Valle-Inclán, 1971.
  • Manual de historia da literatura galega, 1971, Galaxia.
  • Un país e unha cultura. A idea de Galicia nos nosos escritores, 1973.
  • Letras do noso tempo, 1974, Galaxia.
  • Ánxel Casal e o libro galego, 1983, Edicións do Castro.
  • As peregrinacións xacobeas, 1983, Galaxia.
  • Escritores de Portugal e do Brasil, 1984, Edicións do Castro.
  • Historia da Literatura, 1984, Galaxia.
  • O señor da casa grande de Cima de Vila, 1988, Fundación Otero Pedrayo.
  • Diccionario de escritores en lingua galega, 1990, Edicións do Castro.
  • O río do tempo, 1990, Edicións do Castro.
  • Álvaro Cunqueiro e o seu mundo: vivencias e fabulacións, 1991, Ir Indo.
  • Presencia de Vigo na industria do libro e nas publicacións periódicas, 1991, Edicións do Castro.
  • Blanco Amor, emigrante e autodidacta: a súa vida literaria, 1992, Ir Indo.
  • O camiño de Santiago, 1992.
  • Galicia, 1994, Xerais.
  • Luis Seoane desde a memoria, 1994, Edicións do Castro.
  • A xeración Galaxia, 1996, Galaxia.
  • Antolín Faraldo, o gran soñador, 1998, Xerais.
  • A pesca galega de mar a mar, 1998, Edicións do Castro.
  • A pegada das viaxes, 2000, Ir Indo.
  • Portugal norteño, 2000.
  • Con Pondal en Bergantiños, 2001, Edicións do Castro.
  • Ourense sentimental, 2001.
  • Vigo sentimental, 2001. Caixanova.
  • Camiño andado, 2003, Galaxia.
  • Desde a miña fiestra: 13 figuras da cultura galega contemporánea, 2003.
  • As peregrinacións xacobeas, 2003, 3C3.
  • Sinais dunha cultura, 2003, Deputación de Pontevedra.
  • Lourenzá, 2004, Edicións do Castro.
  • Palabras a eito, 2005, Universidade de Santiago de Compostela.

Narrativa[editar | editar a fonte]

  • O cego de Pumardedón, 1992, Ir Indo.
  • Mondoñedo, 1992.
  • San Andrés de Teixido, 1993, Castromil.
  • Na espera do amigo, 1994.

Edicións e antoloxías[editar | editar a fonte]

  • Escolma de poesía galega. IV. Os contemporáneos, 1955, Galaxia.
  • Do dezanove ós continuadores, 1976, Galaxia.
  • Do posmodernismo ós novos, 1980, Galaxia.
  • Escolma de textos de Vicente Risco, 1981, Real Academia Galega.
  • Pensamento galeguista do século XIX, 1983, Galaxia.
  • Pensamento galeguista do século XX, 1983, Galaxia.
  • Poesía, de Antonio Noriega Varela, 1991, Xerais.
  • Eduardo Blanco Amor: escolma de textos, 1993, Real Academia Galega.

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Obra en castelán[editar | editar a fonte]

Ensaio[editar | editar a fonte]

  • Historia de la literatura gallega, 1951.
  • Peregrinaciones a Santiago, 2004, Galaxia.

Dicionarios[editar | editar a fonte]

  • Vocabulario castellano-gallego, 1973, Galaxia.

Galardóns e recoñecementos[editar | editar a fonte]

Como unha das principais figuras de Galicia, foi recoñecido con numerosos galardóns, como o Premio Trasalba, o Pedrón de Ouro, a Medalla de Ouro da Cidade de Vigo, o Premio de creación Cultural da Xunta de Galicia, o Premio Celanova, o premio A casa dos Poetas, unha Medalla Castelao, o Premio das Artes e das Letras de Galicia, o Premio Galiza Mártir da Fundación Alexandre Bóveda, o Premio Laxeiro e outros.

Foi nomeado Doutor Honoris Causa pola Universidade de Vigo e Galego Egrexio pola Fundación dos Premios da Crítica, así como Membro de Honra da Asociación de Escritores en Lingua Galega e, postumamente, Bo e Xeneroso por esta mesma entidade.


Predecesor:
Domingo García-Sabell
Presidente da RAG
1997-2001
Sucesor:
Xosé Ramón Barreiro

Vida persoal[editar | editar a fonte]

Estivo casado, mais non tivo fillos. Á súa morte, foi incinerado, e as súas cinzas gardadas no cemiterio da Ramallosa (Nigrán)[3].

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • RODRÍGUEZ-POLO, Xosé Ramón (2009): O triunfo do galeguismo. Opinión pública, partidos políticos e comportamento electoral na transición autonómica. Madrid: Editorial Dykinson.
  • RODRÍGUEZ-POLO, Xosé Ramón (2009): Ramón Piñeiro e a estratexia do galeguismo. Vigo: Xerais.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]