Provincia de Pontevedra

Provincia de Pontevedra

Capital	Pontevedra
Área	4.495 km²
Poboación	959.764
Densidade	213.52 hab./km²
Concellos	62
Xentilicio	Pontevedrés, Pontevedresa

Pontevedra é unha das catro provincias de Galicia creadas por Javier de Burgos en 1833. Limita ao norte coa provincia da Coruña, ao leste coa provincia de Ourense e a provincia de Lugo, ao sur con Portugal e ao oeste co océano Atlántico. A súa capital é a cidade de Pontevedra, con 81.576 habitantes en 2009, sendo Vigo a súa maior cidade cunha poboación de 297.332 habitantes (tamén en 2009).

Demografía

A súa poboación era de 959.764 habitantes en 2009 (464.365 homes e 495.369 mulleres), o que reflicte un aumento respecto a 2007, con 947.639 habitantes. Representa o 34,24 % da poboación galega aínda que, en superficie, Pontevedra só supón o 15,2 %. A cidade máis grande e poboada da provincia é Vigo.

Evolución da poboación de Provincia de Pontevedra - desde 1900 ata 2010 -
1900	1930	1950	1981	2004	2010
457.262	568.011	671.609	859.897	930.931	{{{6}}}
Fontes: INE e IGE (Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Obsérvase un crecemento demográfico constante desde os censos que tiña xa no XIX (495.721 habitantes en 1900, 685.801 en 1940), atenuándose o incremento notablemente entre os anos 1940 e 1960 a consecuencia da emigración a Europa e a outras zonas de España. Esta tendencia estabilizadora rómpese co desenvolvemento industrial de Vigo que, nos últimos decenios do século XX, permite incrementos no censo de ata o 13 % entre os anos 70 e 80. A partir deste momento prodúcese unha nova desaceleración (a poboación crece só un 2 % entre os anos 1990 e 2000) mantendo sempre unha liña ascendente.

Pontevedra é a provincia máis poboada da Comunidade, cunha densidade de poboación de 212,12 habitantes por km², fronte á media de 94,14 no conxunto de Galicia. A poboación distribúese de forma moi irregular e aparece concentrada nos municipios costeiros: só Pontevedra e Vigo concentran o 39,5 % dos habitantes da provincia.

Evolución demográfica de Vigo desde 1900.

A concentración de habitantes en Vigo trouxo consigo a demanda desta cidade de situar alí certos servizos administrativos. Tanto a Administración autonómica como a periférica estatal localizaron en Vigo diversas unidades administrativas, como a Delegación Provincial de Pesca. Este fenómeno tamén deu pé a movementos sociais que reivindican a capitalidade ou a creación dunha quinta provincia galega que acolla a Vigo e a súa área de influencia. Coa reforma da estrutura orgánica periférica da Xunta aprobada polo goberno de Feijóo a principios de 2009, Vigo equipárase ás catro capitais de provincia coa creación de cinco Delegados do Goberno.

Xeografía

A extensión xeográfica da provincia son 4.495 km², o que a converte nunha das provincias menos extensas de España, só por encima das provincias vascas e canarias.

Xeoloxicamente, considérase dividida en tres seccións verticais: unha zona costeira cara a occidente, unha zona de montaña cara a oriente e unha depresión central.

Rías baixas galegas, con indicación dos ríos e illas.

A fachada marítima está formada por 507 km de costas diversas, entre a ría de Arousa (que separa Pontevedra da Coruña) e a desembocadura do Miño (que a separa de Portugal). Outras rías definitorias da costa pontevedresa son a de Pontevedra e a de Vigo. Constitúen o conxunto denominado Rías Baixas e son as rías galegas máis grandes: de entre 20 e 30 km de lonxitude e de profundidades que chegan a supera-los 50 metros. Fronte a estas rías distribúese un importante número de illas e illotes, entre as que cómpre destaca-los arquipélagos de Ons e as Cíes, así como as illas de Cortegada, Malveiras, Arousa, A Toxa, Tambo, San Simón e Toralla.

A partir deste bordo costeiro ábrese unha chaira cunha altitude media que varía entre os 100 metros na foxa de Caldas ós 500-800 metros no centro e sur. Nesta chaira elévanse alturas residuais como os montes Xiabre, Castrove, o Galiñeiro ou A Groba.

Cara ó leste érguese unha zona montañosa conformada polas cadeas de Farelo, Faro, Candán ou do Suído, entre outras.

Hidrografía

A provincia está percorrida por diversos ríos, todos eles de dirección leste-oeste, de caudal abundante e regular. Son o Ulla (que marca o límite coa provincia da Coruña), o Umia, o Lérez, o Verdugo, o Oitavén e o Miño (que marca o límite con Portugal). A esta rede fluvial hai que sumar numerosos cursos menores que van desemboscar na costa atlántica.

Cómpre destaca-los encoros de Portodemouros, Pontillón, Caldas e Zamáns.

Climatoloxía

O clima dominante é o atlántico temperado húmido, normalmente benigno polo efecto moderador oceánico. Tendo en conta os datos procedentes da estación de Lourizán (representativos das Rías Baixas) e de Mouriscade (Lalín) (representativos da zona alta do interior), a temperatura media oscila en torno ós 15 °C. As máximas superan os 30 °C en xullo e agosto e as mínimas chegan ós 0 °C en xaneiro, aínda que no interior poden chegar a -14 °C.

As choivas son abondosas, polas de masas de aire húmidas introducidas polas correntes de sudoeste que penetran facilmente ó longo das rías. As cifras medias oscilan entre os 1.500 e os 2.000 milímetros de auga anuais na costa e superan os 2.000 mm no interior montañoso, onde non son raras as precipitacións en forma de neve. As néboas son un fenómeno habitual, sobre todo ó longo dos ríos.

Espazos naturais

Illas Cíes.

As condicións orográficas e climatolóxicas permitiron un alto nivel de biodiversidade en distintas zonas da provincia, algunhas delas recoñecidas como espazos naturais con diferente grao de protección:

• Parque Nacional:
  • Illas Atlánticas
• Parques Naturais:
  • Illas Cíes.
  • Monte Aloia.
• Lugares de Importancia Comunitaria (LIC):
  • Baixo Miño.
  • Costa da Vela.
  • Enseada de San Simón.
  • Brañas de Xestoso.
  • Cabo Udra.
  • Complexo Ons-O Grove.
  • A Ramallosa.
  • Gándaras de Budiño.
  • Illas Cíes.
  • Illas Estelas.
  • Monte Faro.
  • Serra do Candán.
  • Serra do Cando.
  • Río Lérez.
  • Sobrerais do Arnego.
  • Sistema fluvial Ulla-Deza.
  • Río Tea.
• Monumento Natural:
  • Fraga de Catasós.
• Zonas de Especial Protección para as Aves (ZEPA):
  • Complexo Intermareal Umia-O Grove.
  • Illas Cíes.
• Zona Húmida de Importancia Internacional (RAMSAR):
  • Complexo Intermareal Umia-O Grove.
• Outros espazos:
  • Serra do Suído e do Faro de Avión.
  • Río Umia.
  • Costa de Baiona-A Guarda.

Divisións administrativa e relixiosa

Mapa dos concellos de Pontevedra distribuidos por comarcas.

Pontevedra divídese en 62 concellos (véxase a lista de concellos de Pontevedra), distribuídos en 10 comarcas :

• O Baixo Miño: comprende os seguintes concellos: A Guarda, Oia, O Rosal, Tomiño e Tui.
• Caldas: comprende os concellos de Caldas de Reis, Catoira, Cuntis, Moraña, Pontecesures, Portas e Valga.
• O Condado: comprende os concellos de Mondariz, Mondariz-Balneario, As Neves, Ponteareas e Salvaterra de Miño.
• Deza: comprende os concellos de Agolada, Dozón, Lalín, Rodeiro, Silleda e Vila de Cruces.
• O Morrazo: comprende os concellos de Bueu, Cangas, Marín e Moaña.
• A Paradanta: comprende os concellos de Arbo, A Cañiza, Covelo e Crecente.
• Pontevedra: comprende os concellos de Barro, Campo Lameiro, Cotobade, A Lama, Poio, Ponte Caldelas, Pontevedra e Vilaboa.
• O Salnés: comprende os concellos de Cambados, O Grove, A Illa de Arousa, Meaño, Meis, Ribadumia, Sanxenxo, Vilagarcía de Arousa e Vilanova de Arousa.
• Tabeirós-Terra de Montes: comprende os concellos de Cerdedo, A Estrada e Forcarei.
• Vigo: comprende os concellos de Baiona, Fornelos de Montes, Gondomar, Mos, Nigrán, Pazos de Borbén, O Porriño, Redondela, Salceda de Caselas, Soutomaior e Vigo.

Así mesmo, a provincia está dividida en 7 partidos xudiciais (Cambados, A Estrada, Lalín, Ponteareas, Pontevedra, Tui e Vigo).

Os concellos pontevedreses distribúense en tres dioceses: de Tui-Vigo, de Santiago de Compostela e de Lugo.

• Lista dos concellos máis poboados da provincia:

Posición	Concello	Poboación
1º	Vigo	297.332
2º	Pontevedra	81.576
3º	Vilagarcía de Arousa	37.576
4º	Redondela	30.001
5º	Marín	25.969
6º	Cangas	25.748
7º	Ponteareas	23.172
8º	A Estrada	21.880
9º	Lalín	21.254
10º	Moaña	19.014
11º	Nigrán	18.021
12º	O Porriño	17.475
13º	Sanxenxo	17.315
14º	Tui	17.262
15º	Poio	16.043
16º	Mos	14.650
17º	Gondomar	13.841
18º	Cambados	13.708
19º	Tomiño	13.315
20º	Bueu	12.331
21º	Baiona	12.091
22º	O Grove	11.250
23º	Vilanova de Arousa	10.719
24º	A Guarda	10.425
25º	Caldas de Reis	10.036
26º	Salvaterra de Miño	9.293
28º	Silleda	9.248
29º	Salceda de Caselas	8.289

• Lista de concellos de Pontevedra

Símbolos de Pontevedra

Escudo da cidade de Pontevedra.

No escudo de Pontevedra represéntase, sobre fondo azul, unha ponte de tres ollos, con elementos da muralla nos extremos da ponte e un cruceiro no centro. Estes mesmos elementos forman o escudo da capital.

Véxase tamén

Bibliografía

• GRAN ENCICLOPEDIA GALEGA, s. v. Pontevedra
• LEIRO, Adela; DAPORTA, Mon e CAAMAÑO RIVAS, Víctor: Espazos naturais. Provincia de Pontevedra. A Nosa Terra, Vigo, 2003.

Outros artigos

• Deputación de Pontevedra
• Provincia de Vigo

Ligazóns externas

• Deputación de Pontevedra
• Universidade de Vigo