Silleda

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 42°42′N 8°14′W / 42.700°N 8.233°W / 42.700; -8.233

Silleda
Bandeira de Silleda---Escudo de Silleda
Casa do concello de Silleda.JPG

Casa do concello.
Situacion Silleda.PNG
Situación
Xentilicio[1] silledense
Xeografía
Provincia Provincia de Pontevedra
Comarca Comarca do Deza
Poboación 9.037 hab. (2013)
Área 168,0 km²
Densidade 53,79 hab./km²
Entidades de poboación 33 parroquias
Capital do concello Silleda
Política (2011)
Alcalde Manuel Cuíña Fernández
Concelleiros BNG: 1
PPdeG: 6
PSdeG-PSOE: 6
Outros: 0
Eleccións municipais en Silleda
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 98,24%
Na rede
http://www.silleda.es
info@concellodesilleda.com

Silleda é un dos 62 concellos que conforman a provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Deza. Ocupa 169 km², e segundo o IGE en 2013 tiña 9.037 habitantes, distribuídos en 33 parroquias e 250 lugares. O concello de Silleda é coñecido tamén como Trasdeza. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «silledense».

En Silleda ten a súa sede a Feira Internacional de Galicia, onde se celebra anualmente a Semana Verde de Galicia.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Situación[editar | editar a fonte]

Silleda localízase preto do centro xeográfico de Galicia, no norte da provincia de Pontevedra. Os seus 169 km² están delimitados pola Serra do Candán e o San Sebastián de Meda, que o separan polo oeste e sur dos concellos de Forcarei e A Estrada; o río Ulla polo noroeste, que separa Silleda de Boqueixón; e o río Deza, que fai de linde con Vila de Cruces polo norte e Lalín ao leste. Foi este último río o que lle dá ás terras de Silleda o nome de Trasdeza.

Hidrografía[editar | editar a fonte]

Ríos que percorren o concello de Silleda

Río Cervañiña | Río Deza | Río de Escuadro | Río da Gouxa | Río Toxa | Río Ulla



Administración[editar | editar a fonte]

O seu territorio repártese en 33 parroquias, con advocacións moi diversas, aínda que merece a pena destacar San Martiño, patrón de seis parroquias, Santa María, con cinco, San Miguel con catro e San Salvador con tres. Como dato curioso, é necesario sinalar que, aínda que a práctica totalidade das parroquias pertencen á diocese de Lugo, as de Cira e Dornelas pertencen á arquidiciocese de Santiago.

Accesos[editar | editar a fonte]

Este concello está atravesado pola estrada N-525, que une Ourense con Santiago de Compostela, situándose a capital municipal a 40 km de Compostela; e pola autoestrada central galega, que tamén une as devanditas cidades. Conta con dous enlaces a esta última.

No tocante ao transporte por trer, por Silleda discorren dúas vías do ferrocarril: a primeira, inaugurada en 1958, unía Ourense e Santiago dentro da liña Zamora - A Coruña; e a segunda, inaugurada no 2011, trátase da liña de alta velocidade entre as mencionadas cidades galegas.

Demografía[editar | editar a fonte]

Censo total 9.037
Menores de 15 anos 942 (10,42 %)
Entre 15 e 64 anos 5.751 (63,64 %)
Maiores de 65 anos 2.344 (25,93 %)

Evolución da poboación do concello:

Evolución da poboación de Silleda (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 11.483  12.532  13.490  9.980  9.089  9.248  9.199  {{{8}}}  {{{9}}}
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)


Principais núcleos por habitantes do concello:

Posición Núcleo Poboación Porcentaxe
Silleda (Silleda) 2.864 31,56%
A Bandeira (Manduas) 737 8,12%
Freixeiro (Laro) 102 1,12%
San Fiz (Margaride) 76 0,83%
Dornelas (Dornelas) 66 0,73%
Barravaite (Lamela) 61 0,67%
Gorís (Lamela) 61 0,67%
Senra (Escuadro) 60 0,66%
Camporrapado (Cortegada) 58 0,64%
10º Curro (Cira) 58 0,64%
11º Pedrouzo (Graba) 55 0,61%
12º Sestelo (Escuadro) 55 0,61%
13º Forcas (Laro) 55 0,61%
14º O Foxo (Silleda) 55 0,61%
15º Bazar (Abades) 54 0,60%
Total 15 núcleos principais 4.417 48,68%

Parroquias do concello máis poboadas:

Posición Núcleo Poboación Porcentaxe
Silleda 3.033 32,97%
Manduas 1.012 11%
Escuadro 487 5,29%
Laro 336 3,65%
Cortegada 273 2,96%
Lamela 270 2,93%
Graba 262 2,85%
Cira 241 2,62%
Taboada 212 2,30%
10º Negreiros 203 2,21%

Variación da poboación entre a ano 2000 e o 2011 das 33 parroquias que compoñen o concello:

Entidade Pob. Ano 2000 Pob. Ano 2011 Variación absoluta Variación relativa
Abades 163 140 - 23 - 14,11%
Ansemil 74 66 - 8 - 10,81%
Breixa 172 120 - 52 -30,23%
Carboeiro 69 58 - 11 - 15,94%
Castro (O) 117 105 - 12 - 10,25%
Cervaña 138 117 - 21 -15,21%
Cira 307 241 - 66 - 21,49%
Cortegada 365 273 - 92 - 25,2%
Chapa 167 159 - 8 - 4,79%
Dornelas 180 144 - 36 - 20%
Escuadro 592 487 - 105 - 17,73%
Fiestras 167 120 - 47 - 28,14%
Graba 332 262 - 70 - 21,08%
Lamela 330 270 - 60 - 18,18%
Laro 380 336 - 44 - 11,57%
Manduas 935 1.012 77 8,23%
Margaride 203 174 - 29 - 14,28%
Entidade Pob. Ano 2000 Pob. Ano 2011 Variación absoluta Variación relativa
Martixe 141 109 - 32 - 22,69%
Moalde 255 192 - 63 - 24,70%
Negreiros 218 203 - 15 - 6,88%
Oleiros 144 107 - 37 - 25,69%
Parada 236 200 - 36 -15,25%
Pazos 59 45 - 14 - 23,72%
Piñeiro
Ponte 187 175 - 12 - 6,41%
Refoxos 149 128 - 21 - 14,09%
Rellas 103 82 - 21 - 20,31%
Saídres 132 121 - 11 - 8,33%
Siador 188 138 - 50 - 26,59%
Silleda 2.032 3.033 1.001 49,26%
Taboada 237 212 - 25 - 10,54%
Vilar 124 113 - 11 - 8,87%
Xestoso 79 61 - 18 - 22,78%

Historia[editar | editar a fonte]

Bandeira do concello, con 33 estrelas, unha por cada parroquia

A denominación de Trasdeza aparece xa mencionada na Alta Idade Media e a parroquia de Santa María de Cortegada en Trasdeza, figura en documentos.

No século XVII menciónase o arciprestado de Trasdeza como dependente do arcediagado de Deza, da diocese de Lugo. Trasdeza aparece, polo tanto, como denominación eclesiástica que en 1645 designa o arciprestado dese nome.

A maior parte destas parroquias aparecen formando parte da xurisdición de Trasdeza, no século XVII, que pertencía á provincia de Santiago. Desta xurisdición eran vinte e cinco das actuais parroquias; as demais pertencían ás xurisdicións de Cira, Carboeiro e Camanzo; a de Parada, antes parroquia, á xurisdición de Deza e a de Refoxos ao Couto de Acibeiro.

No actual territorio do concello houbo, a principios do século XIX, oito municipios constitucionais. Coa división municipal de 1835 o actual concello denominouse Chapa, establecéndose, desde aquel momento, unha pugna con Silleda pola capital e pola denominación do concello. Esta loita rematou en 1853 ao adoptarse como nome definitivo o de Silleda.

Cultura[editar | editar a fonte]

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Patrimonio histórico, artístico e natural[editar | editar a fonte]

Na parroquia de Abades atópanse:

Na parroquia de Ansemil:

Na parroquia de Breixa:

Na parroquia de Carboeiro:

Na parroquia do Castro:

Na parroquia de Cira:

Na parroquia de Dornelas:

Na parroquia de Escuadro:

Na parroquia de Fiestras:

Na parroquia de Graba:

Na parroquia de Pazos:

  • A Fervenza do Toxa, salto deste afluente do Deza, considerado o máis alto de Galiza.

Na parroquia de Ponte:

Na parroquia de Siador:

Na parroquia de Silleda:

Na parroquia de Taboada:

Na parroquia de Xestoso:

Patrimonio cultural[editar | editar a fonte]

Actualmente, existen dúas agrupacións bandísticas, a Banda Municipal de Silleda e a Banda Recreativa e Cultural de Bandeira, aínda que tamén existiron outro par, a Banda de música de Cira, que esmoreceu na segunda metade do século XX, e a Banda de música de Lamela, que desapareceu na década de 1910.

Etnografía[editar | editar a fonte]

Festas e celebracións[editar | editar a fonte]

Nos meses de marzo ou abril:

No mes de xullo:

No mes de agosto:

No mes de setembro:

E no mes de outubro:

Ademais, o derradeiro domingo do mes de xuño, o entorno do Santuario da Virxe da Saleta, en Siador acolle a Romaría do Rapaz. Tamén se celebra nesta mesma parroquia a romaría da Saleta, no mes de setembro, sendo o día máis importante o 19 de dito mes. Na parroquia de Escuadro, celébrase a romaría de santa Isabel o día 2 de xullo e o domingo seguinte.

Economía local[editar | editar a fonte]

O motor principal da economía trasdezá son as industrias do sector primario, secundario e terciario vinculadas ao sector agropecuario. Sector que, se ben segue a manter no Concello unha intensa actividade, debido as súas numerosas crises afectou a moitos pequenos gandeiros. Isto pode explicar o decrecemento demográfico do Concello nas últimas décadas, pois, aínda que a vila de Silleda medrou en poboación, no total do Concello, maioritariamente rural, a poboación total descendeu ata os albores do século XXI, cando se rachou con esta tendencia negativa, coincidindo coa construción da autoestrada Santiago-Ourense e posteriormente do mesmo tramo Santiago-Ourense do ferrocarril de alta velocidade (AVE) que supuxeron unha activación da economía do Concello. En parte por isto e pola auxe do sector inmobiliario, o Concello acolleu a nova poboación emigrante, principalmente dos paises do Leste e Suramérica, o que permitiu esa ruptura da tendencia de decrecemento demográfico recuperando poboación moderadamente durante a primeira década do século XX.

As industrias metalúrxica, da construción ou da imprenta, entre outras, tamén forman parte da actividade económica do Concello xunto cos servizos, con pequenos comercios especialmente na vila de Silleda e da Bandeira. O polígono industrial situado preto da vila de Silleda recentemente empezou a estar ocupado por industrias e negocios.

Servizos públicos[editar | editar a fonte]

Educación[editar | editar a fonte]

Neste concello existen varios centros de ensino: o CEIP de Silleda, o CEIP da Bandeira e o IES Pintor Colmeiro, todos eles de carácter público; e o Colexio María Inmaculada, centro concertado. Ademais, a carón do CEIP da capital atópase a Escola Infantil "Galiña Azul".

Sanidade[editar | editar a fonte]

O concello conta con dous centros médicos, un en cada núcleo urbano: Silleda e A Bandeira.

Política[editar | editar a fonte]

Vexa o artigo principal en: Eleccións municipais en Silleda

Tradicionalmente, o PPdeG obtiña folgadas maiorías absolutas neste Concello. No 2003 a maioría absoluta do PP xa non é tan folgada coma en lexislaturas anteriores ao ser conseguida por poucos votos e grazas tamén ao voto emigrante, que resultou decisivo. No 2007 o PP perde a Alcaldía, cando o PSdeG-PSOE empatou en escanos co PP. Foi entón cando o BNG co seu único escano apoiou a Paula Fernández, da lista do PSdeG-PSOE, como Alcaldesa. Porén, o BNG e PSdeG-PSOE non chegan a pactar en ningún intre un goberno de coalicción e Paula Fernández Pena formará un goberno sen maioría absoluta dende o comezo da lexislatura. Pese a isto, e aos conflitos que se manifestan entre membros da propia lista do PSdeG-PSOE dende o seus inicios, nos dous primeiros anos Paula Fernández Pena e o seu reducido equipo de goberno conseguen gobernar sen grandes atrancos, contando, xeralmente, co apoio da concelleira do BNG nas votacións dos plenos e cos apoios dos membros do PSdeG-PSOE que van ficando fóra do goberno por se autoexcluír (caso de Javier Cuíña e Ofelia Rey Recimil) ou por seren excluídos pola propia Alcaldesa (caso de Lázara). Esta estabilidade comeza a crebar cando o bipartito perde as eleccións no 2009 e Núñez Feijóo é proclamado Presidente da Xunta. É aí cando os membros da lista electa do PSdeG-PSOE -que agás Gerardo Lázara (o único que non se presenta en dita lista como "independente"), está composta por xente que se incorpora nova á política ou que vén do CIS (partido local que nace dunha escisión do PP e que no 2003 obtivera 3 concelleiros)- Javier Cuíña (lider do antigo CIS) e Ofelia Rey empezan a facer oposición e pactar co PP local, baixo a intervención de Rafael Louzán, unha moción de censura para tombar o goberno de Paula Fernández Pena.

Así, foi en outubro do ano 2009 cando o Partido Popular, xunto con 2 tránsfugas do PSOE presentou unha moción de censura para derrocar ao goberno da Alcaldesa Paula Fernández Pena. Este acto contou coa oposición de gran parte da veciñanza. Isto levou á recollida de sinaturas e unha manifestación multitudinaria e unha concentración de apoio a Paula Fernández. O 19 de outubro,Ofelia Rey Recimil, concelleira electa nas listas do PSdeG, converteuse na alcaldesa de Silleda co apoio do outro edil trásfuga do PSOE e de 5 edís elixidos nas listas do PP.

Nas elección municipais de maio de 2011, o PSOE recupera a alcadía, repitíndose o reparto de escanos das anteriores eleccións e Paula Fernández convértese de novo en alcadesa, co apoio do edil do BNG, Matías Rodríguez da Torre. En xullo de 2013 Paula Fernández abandona a alcaldía tras resultar designada senadora pola Comunidade Autónoma, e o pleno elixe alcalde a Manuel Cuíña Fernández.

Eleccións municipais, 25 de maio de 2003
Partido Votos % Concelleiros
PP 2.769 45.46 % 6
CIS 1.607 26.38 % 4
BNG 877 14.40 % 2
PSOE 733 12.04 % 1
PPS 105 1.72 % 0
Eleccións municipais, 27 de maio de 2007
Partido Votos % Concelleiros
PSOE 2.883 45.38 % 6
PP 2.508 39.48 % 6
BNG 777 12.23 % 1
PPS 152 2.32 % 0
Eleccións municipais, 22 de maio de 2011
Partido Votos % Concelleiros
PSOE 2.853 47,11 % 6
PP 2.568 42,4 % 6
BNG 513 8,47 % 1
PPS 88 1,45 % 0

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Silleda.

Nados en Silleda[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Categoría:Nados en Silleda.

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Silleda

Abades (Santa María) | Ansemil (San Pedro) | Breixa (Santiago) | Carboeiro (Santa María) | O Castro (San Mamede) | Cervaña (San Salvador) | Chapa (San Cibrao) | Cira (Santa Baia) | Cortegada (Santa María) | Dornelas (San Martiño) | Escuadro (San Salvador) | Fiestras (San Martiño) | Graba (Santa María) | Lamela (San Miguel) | Laro (San Salvador) | Manduas (San Tirso) | Margaride (San Fiz) | Martixe (San Cristovo) | Moalde (San Mamede) | Negreiros (San Martiño) | Oleiros (San Miguel) | Parada (San Tomé) | Pazos (San Martiño) | Piñeiro (San Xiao) | Ponte (San Miguel) | Refoxos (San Paio) | Rellas (San Martiño) | Saídres (San Xoán) | Siador (San Miguel) | Silleda (Santa Baia) | Taboada (Santiago) | Vilar (San Martiño) | Xestoso (Santa María)


Lugares de Silleda[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Silleda vexa: Lugares de Silleda.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Silleda Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Concellos da Comarca do Deza Comarca do Deza
Agolada
Agolada
Dozón
Dozón
Lalín
Lalín
Rodeiro
Rodeiro
Silleda
Silleda
Vila de Cruces
Vila de Cruces