Silleda

Silleda
Casa do concello.
Situación
Xentilicio	silledense
Xeografía
Provincia	Provincia de Pontevedra
Comarca	Comarca do Deza
Poboación	9074 hab. (2012)
Área	168,0 km²
Densidade	54,01 hab./km²
Entidades de poboación	33 parroquias
Capital do concello	Silleda
Política (2011)
Alcalde	Paula Fernández Pena (PSdeG)
Concelleiros	BNG: 1 PPdeG: 6 PSdeG-PSOE: 6 Outros: 0
Eleccións municipais en Silleda
Uso do galego (2001)
Galegofalantes	98,24%
Páxina web oficial
http://www.silleda.es

Silleda é un dos 62 concellos que conforman a provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Deza. Ocupa 169 km², e segundo o IGE en 2012 tiña 9.074 habitantes, distribuídos en 33 parroquias e 250 lugares. O concello de Silleda é coñecido tamén como Trasdeza. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «silledense».

En Silleda ten a súa sé a Feira Internacional de Galicia, onde se celebra anualmente a Semana Verde de Galicia.

Demografía

Censo total	9.199
Menores de 15 anos	972 (10,57%)
Entre 15 e 64 anos	5.840 (63,48%)
Maiores de 65 anos	2.387 (25,95%)

Evolución da poboación do concello:

Evolución da poboación de Silleda (desde 1900 ata 2012)
1900	1930	1950	1981	2004	2009	2011	2012
11.483	12.532	13.490	9.980	9.089	9.248	9.199	{{{8}}}
Fontes: INE e IGE (Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Principais núcleos por habitantes do concello:

Posición	Núcleo	Poboación	Porcentaxe
1º	Silleda (Silleda)	2.864	31,56%
2º	A Bandeira (Manduas)	737	8,12%
3º	Freixeiro (Laro)	102	1,12%
4º	San Fiz (Margaride)	76	0,83%
5º	Dornelas (Dornelas)	66	0,73%
6º	Barravaite (Lamela)	61	0,67%
7º	Gorís (Lamela)	61	0,67%
8º	Senra (Escuadro)	60	0,66%
9º	Camporrapado (Cortegada)	58	0,64%
10º	Curro (Cira)	58	0,64%
11º	Pedrouzo (Graba)	55	0,61%
12º	Sestelo (Escuadro)	55	0,61%
13º	Forcas (Laro)	55	0,61%
14º	O Foxo (Silleda)	55	0,61%
15º	Bazar (Abades)	54	0,60%
Total	15 núcleos principais	4.417	48,68%

Parroquias do concello máis poboadas:

Posición	Núcleo	Poboación	Porcentaxe
1º	Silleda	3.033	32,97%
2º	Manduas	1.012	11%
3º	Escuadro	487	5,29%
4º	Laro	336	3,65%
5º	Cortegada	273	2,96%
6º	Lamela	270	2,93%
7º	Graba	262	2,85%
8º	Cira	241	2,62%
9º	Taboada	212	2,30%
10º	Negreiros	203	2,21%

Variación da poboación entre a ano 2000 e o 2011 das 33 parroquias que compoñen o concello:

Entidade	Pob. Ano 2000	Pob. Ano 2011	Variación absoluta	Variación relativa
Abades	163	140	- 23	- 14,11%
Ansemil	74	66	- 8	- 10,81%
Breixa	172	120	- 52	-30,23%
Carboeiro	69	58	- 11	- 15,94%
Castro (O)	117	105	- 12	- 10,25%
Cervaña	138	117	- 21	-15,21%
Cira	307	241	- 66	- 21,49%
Cortegada	365	273	- 92	- 25,2%
Chapa	167	159	- 8	- 4,79%
Dornelas	180	144	- 36	- 20%
Escuadro	592	487	- 105	- 17,73%
Fiestras	167	120	- 47	- 28,14%
Graba	332	262	- 70	- 21,08%
Lamela	330	270	- 60	- 18,18%
Laro	380	336	- 44	- 11,57%
Manduas	935	1.012	77	8,23%
Margaride	203	174	- 29	- 14,28%
Martixe	141	109	- 32	- 22,69%
Moalde	255	192	- 63	- 24,70%
Negreiros	218	203	- 15	- 6,88%
Oleiros	144	107	- 37	- 25,69%
Parada	236	200	- 36	-15,25%
Pazos	59	45	- 14	- 23,72%
Ponte	187	175	- 12	- 6,41%
Refoxos	149	128	- 21	- 14,09%
Rellas	103	82	- 21	- 20,31%
Saídres	132	121	- 11	- 8,33%
Siador	188	138	- 50	- 26,59%
Silleda	2.032	3.033	1.001	49,26%
Taboada	237	212	- 25	- 10,54%
Vilar	124	113	- 11	- 8,87%
Xestoso	79	61	- 18	- 22,78%

Límites

A Serra do Candán, os montes do Chamor, San Sebastián de Meda, e os ríos Ulla e Deza definen os límites do concello.

Vila de Cruces ao norte e ao leste, Lalín ao leste e sur, e A Estrada e Forcarei ao oeste son os seus concellos veciños.

Accesos

Situado na estrada N-525 que une Ourense con Santiago de Compostela, e a 40 km da capital compostelá. Ten ademais, un acceso da autoestrada central galega que une Santiago de Compostela con Ourense.

Administración

Os seus 169 km² repártense en 33 parroquias, con advocacións moi diversas, aínda que merece a pena destacar San Martiño, patrón de cinco parroquias, San Miguel e Santa María, con catro e San Salvador con tres. Como dato curioso, é necesario sinalar que, aínda que o arciprestado de Trasdeza pertence á diocese de Lugo, as parroquias de Cira e Dornelas pertencen á arquidiciocese de Santiago.

Política

Vexa o artigo principal en: Eleccións municipais en Silleda

Tradicionalmente, o PPdeG obtiña folgadas maiorías absolutas neste Concello. No 2003 a maioría absoluta do PP xa non é tan folgada coma en lexislaturas anteriores ao ser conseguida por poucos votos e grazas tamén ao voto emigrante, que resultou decisivo. No 2007 o PP perde a Alcaldía, cando o PSdeG-PSOE empatou en escanos co PP. Foi entón cando o BNG co seu único escano apoiou a Paula Fernández, da lista do PSdeG-PSOE, como Alcaldesa. Porén, o BNG e PSdeG-PSOE non chegan a pactar en ningún intre un goberno de coalicción e Paula Fernández Pena formará un goberno sen maioría absoluta dende o comezo da lexislatura. Pese a isto, e aos conflitos que se manifestan entre membros da propia lista do PSdeG-PSOE dende o seus inicios, nos dous primeiros anos Paula Fernández Pena e o seu reducido equipo de goberno conseguen gobernar sen grandes atrancos, contando, xeralmente, co apoio da concelleira do BNG nas votacións dos plenos e cos apoios dos membros do PSdeG-PSOE que van ficando fóra do goberno por se autoexcluír (caso de Javier Cuíña e Ofelia Rey Recimil) ou por seren excluídos pola propia Alcaldesa (caso de Lázara). Esta estabilidade comeza a crebar cando o bipartito perde as eleccións no 2009 e Núñez Feijóo é proclamado Presidente da Xunta. É aí cando os membros da lista electa do PSdeG-PSOE -que agás Gerardo Lázara (o único que non se presenta en dita lista como "independente"), está composta por xente que se incorpora nova á política ou que vén do CIS (partido local que nace dunha escisión do PP e que no 2003 obtivera 3 concelleiros)- Javier Cuíña (lider do antigo CIS) e Ofelia Rey empezan a facer oposición e pactar co PP local, baixo a intervención de Rafael Louzán, unha moción de censura para tombar o goberno de Paula Fernández Pena.

Así, foi en outubro do ano 2009 cando o Partido Popular, xunto con 2 tránsfugas do PSOE presentou unha moción de censura para derrocar ao goberno da Alcaldesa Paula Fernández Pena. Este acto contou coa oposición de gran parte da veciñanza. Isto levou á recollida de sinaturas e unha manifestación multitudinaria e unha concentración de apoio a Paula Fernández. O 19 de outubro,Ofelia Rey Recimil, concelleira electa nas listas do PSdeG, converteuse na alcaldesa de Silleda co apoio do outro edil trásfuga do PSOE e de 5 edís elixidos nas listas do PP.

Nas elección municipais de maio de 2011, o PSOE recupera a alcadía, repitíndose o reparto de escanos das anteriores eleccións e Paula Fernández convértese de novo en alcadesa, co apoio do edil do BNG, Matías Rodríguez da Torre.

Eleccións municipais, 25 de maio de 2003
Partido	Votos	%	Concelleiros
PP	2.769	45.46 %	6
CIS	1.607	26.38 %	4
BNG	877	14.40 %	2
PSOE	733	12.04 %	1
PPS	105	1.72 %	0

• Alcalde electo: José Fernández Viéitez (PP).

Eleccións municipais, 27 de maio de 2007
Partido	Votos	%	Concelleiros
PSOE	2.883	45.38 %	6
PP	2.508	39.48 %	6
BNG	777	12.23 %	1
PPS	152	2.32 %	0

• Alcalde electo: Paula Fernández Pena (PSOE).

Eleccións municipais, 22 de maio de 2011
Partido	Votos	%	Concelleiros
PSOE	2.853	47,11 %	6
PP	2.568	42,4 %	6
BNG	513	8,47 %	1
PPS	88	1,45 %	0

• Alcalde electo: Paula Fernández Pena (PSOE).

Economía local

O motor principal da economía trasdezá son as industrias do sector primario, secundario e terciario vinculadas ao sector agropecuario. Sector que, se ben segue a manter no Concello unha intensa actividade, debido as súas numerosas crises afectou a moitos pequenos gandeiros. Isto pode explicar o decrecemento demográfico do Concello nas últimas décadas, pois, aínda que a vila de Silleda medrou en poboación, no total do Concello, maioritariamente rural, a poboación total descendeu ata os albores do século XXI, cando se rachou con esta tendencia negativa, coincidindo coa construción da autoestrada Santiago-Ourense e posteriormente do mesmo tramo Santiago-Ourense do ferrocarril de alta velocidade (AVE) que supuxeron unha activación da economía do Concello. En parte por isto e pola auxe do sector inmobiliario, o Concello acolleu a nova poboación emigrante, principalmente dos paises do Leste e Suramérica, o que permitiu esa ruptura da tendencia de decrecemento demográfico recuperando poboación moderadamente durante a primeira década do século XX.

As industrias metalúrxica, da construción ou da imprenta, entre outras, tamén forman parte da actividade económica do Concello xunto cos servizos, con pequenos comercios especialmente na vila de Silleda e da Bandeira. O polígono industrial situado preto da vila de Silleda recentemente empezou a estar ocupado por industrias e negocios.

O Concello de Silleda conta con dúas vilas Silleda e A Bandeira.

Posúe numerosas zonas de interese artístico cultural (Mosteiro de Carboeiro, románico) e gran valor natural (Fervenza do Toxa, a de maior altura de toda Galicia).

Historia

Bandeira do concello, con 33 estrelas, unha por cada parroquia

A denominación de Trasdeza aparece xa mencionada na Alta Idade Media e a parroquia de Santa María de Cortegada en Trasdeza, figura en documentos.

No século XVII menciónase o arciprestado de Trasdeza como dependente do arcediagado de Deza, da diocese de Lugo. Trasdeza aparece, polo tanto, como denominación eclesiástica que en 1645 designa o arciprestado dese nome.

A maior parte destas parroquias aparecen formando parte da xurisdición de Trasdeza, no século XVII, que pertencía á provincia de Santiago. Desta xurisdición eran vinte e cinco das actuais parroquias; as demais pertencían ás xurisdicións de Cira, Carboeiro e Camanzo; a de Parada, antes parroquia, á xurisdición de Deza e a de Refoxos ao Couto de Acibeiro.

No actual territorio do concello houbo, a principios do século XIX, oito municipios constitucionais. Coa división municipal de 1835 o actual concello denominouse Chapa, establecéndose, desde aquel momento, unha pugna con Silleda pola capital e pola denominación do concello. Esta loita rematou en 1853 ao adoptarse como nome definitivo o de Silleda.

Patrimonio histórico, artístico e natural

Na parroquia de Abades atópanse:

• A igrexa de Santa María de Abades, templo barroco do século XVII, de grandes proporcións construído seguindo os planos de Melchor de Ricoi.
• A antiga igrexa parroquial de Abades, templo románico do século XII.
• A Chousa Nova, dolmen escavado durante as obras da liña do AVE Ourense-Santiago e reconstruído e considerado o dolmen máis antigo de Galiza.
• A Estación da Bandeira, con parada de trens da liña Zamora-A Coruña.

Na parroquia de Ansemil:

• A igrexa de San Pedro de Ansemil, templo románico que formaba parte dun mosteiro medieval.

Na parroquia de Breixa:

• A Igrexa de Santiago de Breixa, templo románico.

Na parroquia de Carboeiro:

• Ao pé do río Deza, atópase o Mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro. Trátase dun mosteiro beneditino fundado no século X do que se conserva en moi bo estado a súa igrexa e algúns dos departamentos monacais.
• Cruzando o Deza a carón do mosteiro, a Ponte do Demo.

Na parroquia do Castro:

• A igrexa de San Mamede, templo románico medieval.
• A Copa do Castro, asentamento castrexo.
• A Estación de Silleda, na liña do ferrocarril Zamora-A Coruña.

Na parroquia de Cira:

• A Fortaleza de Cira, construción medieval.
• O Pazo de Paizás, casa señorial do século XVIII.

Na parroquia de Dornelas:

• A igrexa de San Martiño, construída no século XII.

Na parroquia de Escuadro:

• A Igrexa de San Salvador de Escuadro, templo románico do século XII
• O Pazo de Cascaxide, casa señorial do século XVIII. É de propiedade privada.

Na parroquia de Fiestras:

• A Igrexa de San Martiño de Fiestras, do século XII.

Na parroquia de Graba:

• O Coto do Castelo, restos dunha antiga construción.
• Outeiro Verde, monte compartido coa parroquia de Aciveiro (Forcarei)

Na parroquia de Pazos:

• A Fervenza do Toxa, salto deste afluente do Deza, considerado o máis alto de Galiza.

Na parroquia de Ponte:

• A Igrexa de San Miguel de Ponte, templo dos séculos XIX e XX.
• A Ponte do Pozo Negro, que cruza o Deza cara San Pedro de Losón (Vila de Cruces).

Na parroquia de Silleda:

• O Pazo de Trasfontao, casa señorial do século XVIII.
• O Castro de Toiriz, sitio arqueolóxico da Idade de Ferro.

Na parroquia de Taboada:

• A Igrexa de Santiago de Taboada, templo románico.
• A Ponte Taboada, construción do século X.
• A Estación da Ponte Taboada, na liña férrea Zamora-A Coruña.

Na parroquia de Xestoso:

• As Brañas de Xestoso, espacio natural LIC, dentro da que se atopa a Lagoa Sacra.

Cultura e educación

Actualmente, existen dúas agrupacións bandísticas, a Banda Municipal de Silleda e a Banda Recreativa e Cultural de Bandeira, aínda que tamén existiron outro par, a Banda de música de Cira, que esmoreceu na segunda metade do século XX, e a Banda de música de Lamela, que desapareceu na década de 1910.

En canto á educación, neste concello existen varios centros de ensino: o CEIP de Silleda, o CEIP da Bandeira e o IES Pintor Colmeiro, todos eles de carácter público; e o Colexio María Inmaculada, centro concertado.

Festas e celebracións

Gastronomía

Nos meses de marzo ou abril:

• En Abades celébrase a festa da rosquilla.
• En Piñeiro ten lugar a festa da carne ó Caldeiro.

No mes de xullo:

• En Silleda celébrase a festa do lacón.
• En Cortegada celébrase a festa da paella.

No mes de agosto:

• En Laro celébrase a romaría da tortilla.
• Na Bandeira celébrase a festa da empanada.

No mes de setembro:

• En Ponte celébrase a festa do chourizo ao viño.

E no mes de outubro:

• En Breixa celébrase a festa da castaña.

Romarías

O derradeiro domingo do mes de xuño, o entorno do Santuario da Virxe da Saleta, en Siador acolle a Romaría do Rapaz. Tamén se celebra nesta mesma parroquia a romaría da Saleta, no mes de setembro, sendo o día máis importante o 19 de dito mes. Na parroquia de Escuadro, celébrase a romaría de santa Isabel o día 2 de xullo e o domingo seguinte.

Galería de imaxes

Vexa o artigo principal en: Galería de imaxes de Silleda

• 

  Mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro

• 

  Mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro

• 

  Igrexa de San Pedro de Ansemil, Silleda

• 

  Canzorro, San Pedro de Ansemil

• 

  Semana Verde de Galicia

• 

  Semana Verde de Galicia 2010.

Lugares de Silleda

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Silleda vexa: Lugares de Silleda.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Páxina oficial de Turismo
• Páxina oficial do Concello
• Web sobre o Mosteiro de Carboeiro

Concellos da Comarca do Deza
Agolada	Dozón	Lalín	Rodeiro	Silleda	Vila de Cruces