Lalín

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 42°39′N 8°6′W / 42.650°N 8.100°W / 42.650; -8.100

Lalín
Bandeira de Lalín---Escudo de Lalín
Nova Casa do Concello de Lalín.JPG

Casa do Concello.
Situacion Lalín.PNG
Situación
Xentilicio[1] lalinense
Xeografía
Provincia Provincia de Pontevedra
Comarca Comarca do Deza
Poboación 21.127 hab. (2011)
Área 326,8 km²
Densidade 64,65 hab./km²
Entidades de poboación 48 parroquias
Capital do concello Lalín
Política (2011)
Alcalde Xosé Crespo Iglesias
Concelleiros BNG: 2
PPdeG: 14
PSdeG-PSOE: 4
Outros: PGD:1
Eleccións municipais en Lalín
Uso do galego[2] (2011)
Galegofalantes 68,33%
Na rede
http://www.lalin.org
lalin@lalin.org

Lalín é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Deza. A vila ten unha poboación de 20.409 habitantes (2012)[3] e divídese entre o núcleo urbano, onde hai máis de 10.000 veciños, e as 52 parroquias do rural. Lalín é a capital e a vila principal da súa comarca e a novena cidade da provincia, despois de A Estrada . O concello posúe unha densidade de poboación de 63,85 hab./km², e unha superficie de 326,8 km², o que o converte no concello máis grande de Pontevedra e o cuarto de Galicia.

O concello de Lalín atópase no nordeste da provincia de Pontevedra; fai fronteira co concellos de Silleda e Vila de Cruces polo noroeste, con Forcarei polo oeste, con Agolada e Rodeiro polo nordeste, con Dozón polo suroeste e co Irixo polo sur, todos eles pertencentes á comarca pontevedresa do Deza agás O Irixo que pertence á provincia de Ourense.

Etimoloxía do topónimo[editar | editar a fonte]

O nome de Lalín vén de "Lalino", un colono do Conde de Deza que tivo ao seu cargo as terras nas que, anos máis tarde (980), se erixiu o mosteiro de San Martiño de Lalín de Arriba.

Orixe e historia[editar | editar a fonte]

Antiga Casa do concello

En tempos prehistóricos, xa estiveran poboadas estas terras. Así o testemuñan os castros de Donramiro e Goiás, a pouca distancia de Lalín, e mesmo o castro que algúns historiadores sitúan no lugar que hoxe ocupa o parque do aviador Loriga, sobre o que na época sueva se construíu unha torre-fortaleza. Precisamente ao abeiro desta fortaleza medieval xurdiu o casal da Torre, que con outros casais illados formou o primitivo núcleo urbano de Lalín no século XIX. Torre-fortaleza que logo pasaría aos Suárez de Deza-Churruchao, e nos últimos tempos, antes da súa destrución, ao Conde de Lemos. Derrubado en 1846, só quedou en pé ata os primeiros anos deste século a torre da homenaxe, á beira da que se erguía un vello carballo chamado "da manteiga". A finais do XVIII, o lugar da Torre estaba formado por sete casas, nas que se daba comida e aloxamento a moitos feirantes, que concorrían ás dúas feiras mensuais, e aos viaxeiros que transitaban de Ourense a Santiago, e de Lugo a Pontevedra.

En Lalín editáronse os periódicos La Defensa (1905-1909), Verdad y Justicia (1922-1924) e Razón (1933-1934).

A vila de Lalín, formada xa polos casais da Torre, Barrio de Abaixo, Tirabeque, Cacharela, Pontillón e outros, contaba en 1930 con pouco máis de trescentos veciños. Virían logo os anos do desenvolvemento e do progreso, ata converterse nos nosos días na vila máis importante[Cómpre referencia] da Galicia Central.

Demografía[editar | editar a fonte]

Censo Total 20.048
Menores de 15 anos 2.399 (11.97%)
Entre 15 e 64 anos 12.809 (63.89%)
Maiores de 65 anos 4.840 (24.14%)

Evolución da poboación de Lalín dende 1877 ata agora:

Evolución da poboación de Lalín (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 16.238  17.529  19.001  17.666  20.698  21.216  21.127  {{{8}}}  {{{9}}}
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Concentración industrial[editar | editar a fonte]

Pode dicirse que, igual que A Estrada é a "capital do moble", Lalín é unha das "capitais da moda" de Galicia. Nos límites do seu territorio pódense atopar factorías das seguintes marcas do sector téxtil:

Patrimonio natural[editar | editar a fonte]

O concello salienta pola súa paisaxe de pastos e fragas. Cómpre destacar a fraga de Catasós, carballeira declarada monumento natural en 2000 na parroquia de Catasós.

Festas e celebracións[editar | editar a fonte]

  • Gastronomía
  • Romarías
    • Na parroquia de Losón celébrase a romaría do Corpiño cara o 23-24 de xuño.

Irmandada[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Lalín.

Conxunto escultórico creado por Sergio Portela Campos, en 2002, na carballeira do Rodo, próxima ó casco urbano:

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Lalín

Albarellos (Santa María) | Alemparte (Santa María) | Anseán (Santiago) | Anzo (San Xoán) | Barcia (Santo Estevo) | Bendoiro (San Miguel) | Bermés (Santa María) | Botos (San Xoán) | Busto (San Facundo) | Cadrón (Santo Estevo) | Camposancos (San Cristovo) | Cangas (Santa Mariña) | Castro de Cabras (San Pedro) | Catasós (Santiago) | O Cello (San Martiño) | Cercio (Santiago) | Cristimil (San Xurxo) | Doade (San Pedro) | Donramiro (Santa María) | Donsión (Santa Baia) | Erbo (San Pedro) | Filgueira (Santa María) | Fontecabalos (San Mamede) | Galegos (San Miguel) | Goiás (San Miguel) | Gresande (Santiago) | Lalín (Santa María das Dores) | Lebozán (Santiago) | Lodeiro (San Paio) | Losón (Santa Baia) | Maceira (San Martiño) | Madriñán (Santo Adrao) | Méixome (Santiago) | Moimenta (San Lourenzo) | Moneixas (Santo Adrao) | Noceda (Santa María) | Palio (Santa Baia) | Palmou (San Xoán) | Parada (Santa María) | Prado (San Martiño) | Rodís (San Xiao) | Santiso (San Román) | Sello (Santiago) | Soutolongo (Santa María) | Val do Carrio (Santo André) | A Veiga (San Ramón) | Vilanova (San Xoán) | Vilatuxe (San Lourenzo) | Xaxán (Santa María da Saleta) | A Xesta (San Fiz) | Zobra (Santa Mariña)


Lugares de Lalín[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Lalín vexa: Lugares de Lalín.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Lalín Modificar a ligazón no Wikidata



Concellos da Comarca do Deza Comarca do Deza
Agolada
Agolada
Dozón
Dozón
Lalín
Lalín
Rodeiro
Rodeiro
Silleda
Silleda
Vila de Cruces
Vila de Cruces