Vilanova de Arousa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Vilanova de Arousa
Escudo de Vilanova de Arousa
Ayuntamiento 001. Villanueva de Arosa.jpg

Casa do concello.
Situacion Vilanova de Arousa.PNG
Situación
Xentilicio[1] vilanovés - arousán
Xeografía
Provincia Provincia de Pontevedra
Comarca Comarca do Salnés
Poboación 10.502 hab. (2013)
Área 33,7 km²
Densidade 311,63 hab./km²
Entidades de poboación 6 parroquias
Política (2011)
Alcalde Gonzalo Durán
Concelleiros BNG: 3
PPdeG: 12
PSdeG-PSOE: 3
Outros: -
Eleccións municipais en Vilanova de Arousa
Uso do galego[2] (2011)
Galegofalantes 57,05%
Na rede
http://www.vilanovadearousa.com (en castelán)

Vilanova de Arousa é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Salnés. Segundo o IGE, en 2013 tiña 10.502 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «vilanovés» ou «arousán».

Poboación[editar | editar a fonte]

Censo total 10.502
Menos de 16 anos 1.475 (14,04 %)
Entre 16 e 64 anos 6.755 (64,32 %)
Máis de 64 anos 2.272 (21,63 %)

FonteInstituto Nacional de Estadística 1857-2011


Evolución da poboación de Vilanova de Arousa (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 6.817  8.614  11.277  15.282  10.421  10.719  10.614  10.590  10.502
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Historia[editar | editar a fonte]

Estatua de Julio Camba.

Atópanse restos paleolíticos na praia das Sinas e achados da Idade do Bronce en Tremoedo e Baión. Ademais hai restos castrexos en Baión, existen referencias escritas ao chamado Castro Lupus, que se cre que estaba no monte Lobeira, e hai unha ponte romana coñecida como a "ponte dos padriños", en Ponte Arnelas. Consérvase tamén un pequeno tesouro de 717 moedas atopado en Tremoedo.

A fundación de Vilanova de Arousa data do século VII, cando foi construído o mosteiro de Calogo, do que aínda se conservan as torres do campanario. A vila foi queimada polas incursións normandas da Idade Media, que cobizaban os tesouros da Catedral de Santiago de Compostela.

No século VI, durante a expansión do cristianismo nestas terras, estableceuse unha organización baseada na división en parroquias. Estas son, dentro de Vilanova de Arousa, as de András, Baión, Caleiro, Deiro, Tremoedo e Vilanova. A fundación do mosteiro de Calogo en Vilanova de Arousa, atribuída a San Froitoso no século VII, e a presenza do Castelo de Lobeira, son unha proba da expansión do cristianismo e da necesidade de defender Compostela das incursións estranxeiras, especialmente dos normandos, e de resgardar unhas terras de importancia económica pola explotación mariña e a produción de sal.

Xa entrado o século XII, as posesións da mitra compostelá aumentan, achándose entre elas as igrexas de Baión, Santa María de Caleiro co seu casarío e parte de Deiro.

Entre as torres e pazos de Vilanova de Arousa cómpre citar os sitos en Baión (pazos de Fontán e do Cabido) e na vila (torre de Calago, pazo do marqués de Bolaños -convertido en fábrica de salgadura- e pazo do Cuadrante -casa natal de Ramón María del Valle-Inclán e hoxe en día casa museo). Da fortaleza da rúa Nova, en András, do século XIV, apenas fica unha torre e o pazo construído máis tarde nas súas terras. A orixe deste pazo remóntase ó 1738 e foi levantado por Miguel Inclán Santos, de familia vilanovesa de tradición mariñeira, tras regresar enriquecido de América, e cuxa continuidade asegurou no 1751 coa fundación dun vínculo e morgado que lle transferiu á súa irmá, Antonia de Inclán, casada con Pablo del Valle.

No ano 1996 o concello da Illa de Arousa escindiuse do de Vilanova de Arousa, pasando a ter a Illa 15.198 habitantes e Vilanova 10.431.

Recursos[editar | editar a fonte]

Vilanova ten un litoral costeiro de 20 km e atópase fronte á Illa de Arousa. En canto á importancia de Vilanova como porto pesqueiro, no século XVI abastecía de peixe a Castela e as súas ostras escabechadas eran moi estimadas. O mexillón da ría de Arousa cultívase en bateas. A chegada de cataláns con novas técnicas de aproveitamento dos recursos marítimos orixinou a creación de fábricas de salgado que foron as precursoras das industrias conserveiras actuais, numerosas en toda a comarca e principal fonte de riqueza.

Vilanova de Arousa pertence ó val do Salnés, de cuxa riqueza agrícola dan fe numerosas crónicas dende a Idade Media. Vilanova forma parte do territorio da Denominación de Orixe Rías Baixas, viño que é producido por numerosas adegas no concello. Destaca pola súa extensión o Pazo Baión.

Cultura[editar | editar a fonte]

Arquitectura[editar | editar a fonte]

  • Casa natal de Valle-Inclán, do século XVI, declarada Monumento Histórico-Artístico.
  • Casa natal dos irmáns Camba, Julio e Francisco, en Vilamaior.
  • Pazo da rúa Nova en András.
  • Torre de Miranda, en Caleiro.
  • Igrexa de Santa María de Caleiro, de orixe románica e que conserva elementos da fábrica medieval (ábsida, canzorros...).

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Vilanova de Arousa

András (San Lourenzo) | Baión (San Xoán) | Caleiro (Santa María) | Deiro (San Miguel) | Tremoedo (Santo Estevo) | Vilanova de Arousa (San Cibrán)

Lugares de Vilanova de Arousa[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilanova de Arousa vexa: Lugares de Vilanova de Arousa.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Vilanova de Arousa Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Concellos da Comarca do Salnés Comarca do Salnés
Cambados
Cambados
O Grove
O Grove
A Illa de Arousa
A Illa de Arousa
Meaño
Meaño
Meis
Meis
Ribadumia
Ribadumia
Sanxenxo
Sanxenxo
Vilagarcía de Arousa
Vilagarcía de Arousa
Vilanova de Arousa
Vilanova de Arousa