Vilanova de Arousa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Vilanova de Arousa
Escudo de Vilanova de Arousa
Ayuntamiento 001. Villanueva de Arosa.jpg

Casa do concello.
Situacion Vilanova de Arousa.PNG
Situación
Xentilicio[1] vilanovés - arousán
Xeografía
Provincia Provincia de Pontevedra
Comarca Comarca do Salnés
Poboación 10.502 hab. (2013)
Área 33,7 km²
Densidade 311,63 hab./km²
Entidades de poboación 6 parroquias
Política (2011)
Alcalde Gonzalo Durán
Concelleiros BNG: 3
PPdeG: 12
PSdeG-PSOE: 3
Outros: -
Eleccións municipais en Vilanova de Arousa
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 97,88%
Na rede
http://www.vilanovadearousa.com

Vilanova de Arousa é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Salnés. Segundo o IGE, en 2013 tiña 10.502 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «vilanovés» ou «arousán».

Poboación[editar | editar a fonte]

Censo total 10.502
Menos de 16 anos 1.475 (14,04 %)
Entre 16 e 64 anos 6.755 (64,32 %)
Máis de 64 anos 2.272 (21,63 %)
Evolución da poboación de Vilanova de Arousa (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 6.817  8.614  11.277  15.282  10.421  10.719  10.614  10.590  10.502
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Historia[editar | editar a fonte]

Estatua de Julio Camba.

Atópanse restos paleolíticos na praia das Sinas e achados da Idade do Bronce en Tremoedo e Baión. Ademais hai restos castrexos en Baión, existen referencias escritas ao chamado Castro Lupus, que se cre que estaba no monte Lobeira, e hai unha ponte romana coñecida como a "ponte dos padriños", en Ponte Arnelas. Consérvase tamén un pequeno tesouro de 717 moedas atopado en Tremoedo.

A fundación de Vilanova de Arousa data do século VII, cando foi construído o mosteiro de Calogo, do que aínda se conservan as torres do campanario. A vila foi queimada polas incursións normandas da Idade Media, que cobizaban os tesouros da Catedral de Santiago de Compostela.

No século VI, durante a expansión do cristianismo nestas terras, estableceuse unha organización baseada na división en parroquias. Estas son, dentro de Vilanova de Arousa, as de András, Baión, Caleiro, Deiro, Tremoedo e Vilanova. A fundación do mosteiro de Calogo en Vilanova de Arousa, atribuída a San Froitoso no século VII, e a presenza do Castelo de Lobeira, son unha proba da expansión do cristianismo e da necesidade de defender Compostela das incursións estranxeiras, especialmente dos normandos, e de resgardar unhas terras de importancia económica pola explotación mariña e a produción de sal.

Xa entrado o século XII, as posesións da mitra compostelá aumentan, achándose entre elas as igrexas de Baión, Santa María de Caleiro co seu casarío e parte de Deiro.

Entre as torres e pazos de Vilanova de Arousa cómpre citar os sitos en Baión (pazos de Fontán e do Cabido) e na vila (torre de Calago, pazo do marqués de Bolaños -convertido en fábrica de salgadura- e pazo do Cuadrante -casa natal de Ramón María del Valle-Inclán e hoxe en día casa museo). Da fortaleza da rúa Nova, en András, do século XIV, apenas fica unha torre e o pazo construído máis tarde nas súas terras. A orixe deste pazo remóntase ó 1738 e foi levantado por Miguel Inclán Santos, de familia vilanovesa de tradición mariñeira, tras regresar enriquecido de América, e cuxa continuidade asegurou no 1751 coa fundación dun vínculo e morgado que lle transferiu á súa irmá, Antonia de Inclán, casada con Pablo del Valle.

No ano 1996 o concello da Illa de Arousa escindiuse do de Vilanova de Arousa, pasando a ter a Illa 15.198 habitantes e Vilanova 10.431.

Recursos[editar | editar a fonte]

Vilanova ten un litoral costeiro de 20 km e atópase fronte á Illa de Arousa. En canto á importancia de Vilanova como porto pesqueiro, no século XVI abastecía de peixe a Castela e as súas ostras escabechadas eran moi estimadas. O mexillón da ría de Arousa cultívase en bateas. A chegada de cataláns con novas técnicas de aproveitamento dos recursos marítimos orixinou a creación de fábricas de salgado que foron as precursoras das industrias conserveiras actuais, numerosas en toda a comarca e principal fonte de riqueza.

Vilanova de Arousa pertence ó val do Salnés, de cuxa riqueza agrícola dan fe numerosas crónicas dende a Idade Media. Vilanova forma parte do territorio da Denominación de Orixe Rías Baixas, viño que é producido por numerosas adegas no concello. Destaca pola súa extensión o Pazo Baión.

Cultura[editar | editar a fonte]

Arquitectura[editar | editar a fonte]

  • Casa natal de Valle-Inclán, do século XVI, declarada Monumento Histórico-Artístico.
  • Casa natal dos irmáns Camba, Julio e Francisco, en Vilamaior.
  • Pazo da rúa Nova en András.
  • Torre de Miranda, en Caleiro.
  • Igrexa de Santa María de Caleiro, de orixe románica e que conserva elementos da fábrica medieval (ábsida, canzorros...).

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Vilanova de Arousa

András (San Lourenzo) | Baión (San Xoán) | Caleiro (Santa María) | Deiro (San Miguel) | Tremoedo (Santo Estevo) | Vilanova de Arousa (San Cibrán)

Lugares de Vilanova de Arousa[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilanova de Arousa vexa: Lugares de Vilanova de Arousa.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Vilanova de Arousa Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Concellos da Comarca do Salnés Comarca do Salnés
Cambados
Cambados
O Grove
O Grove
A Illa de Arousa
A Illa de Arousa
Meaño
Meaño
Meis
Meis
Ribadumia
Ribadumia
Sanxenxo
Sanxenxo
Vilagarcía de Arousa
Vilagarcía de Arousa
Vilanova de Arousa
Vilanova de Arousa