Océano Antártico

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Os cinco océanos

O Océano Antártico (tamén coñecido por Océano Austral) é o nome dado ao conxunto das augas que bañan o Continente Antártico, que en realidade constitúen o prolongamento meridional do Océano Atlántico, Océano Pacífico e Océano Índico. Moitos científicos, oceanógrafos e xeógrafos, non recoñecen a existencia do Océano Antártico, considerándoo como unha conxunción de partes dos outros océanos.

O Océano Glacial Antártico exténdese desde a costa antártica até os 60° S, límite convencional co Océano Atlántico, o Océano Pacífico e o Océano Índico. É o penúltimo océano en extensión (só o Océano Ártico é menor). Formalmente, a súa extensión foi definida pola Organización Hidrográfica Internacional no ano 2000 e coincide cos límites fixados polo Tratado Antártico.

O Océano Antártico é o único a rodear o globo de forma completa, e rodea completamente a Antártida. Ten unha superficie de 20.327.000 km², unha cifra que comprende aos mares periféricos: o Mar de Amundsen, o Mar de Bellingshausen, parte do Estreito de Drake, o Mar de Ross e o Mar de Weddell. A terra firme é visíbel sobre o océano con 17.968 km de costa.

Southern Ocean.png

Xeografía[editar | editar a fonte]

O océano Antártico inclúe a Corrente Circumpolar Antárctica (que circula ao redor da Antártida), o Mar de Amundsen, o de Bellingshausen, partes do pasaxe de Drake, o Mar de Ross, o de Cooperación, o de Cosmonautas, unha parte pequena do Mar de Scotia, e o Mar de Weddell. A súa área total comprende 20.327.000 quilómetros cadrados.

O océano Antártico difiere dos outros océanos xa que o seu límite máis grande, o límite norte, non está formado por masas continentais senón que é un continuo cos océanos Atlántico, Índico e Pacífico. Isto chama a pregunta/cuestión por que os xeógrafos deberían considerar o Océano do Sur un océano separado, como oposición a unha extensión dos outros tres océanos cara ao sur. Unha razón provén do feito de que moita do auga do Océano do Sur difiere da auga nos outros océanos. É debido a Corrente Circumpolar Antárctica, que a auga transpórtase ao redor do Océano do Sur bastante rápidamente, así o a auga ao sur de Océano do Sur de, por exemplo América do Sur parecese ao auga no sur de Océano do sur de Nova Zelanda máis de cerca que isto parecese a auga no Océano Índico medio.

Varios procesos operan ao longo da costa da Antártida para producir, no Océano Austral, algúns tipos de masa de auga que non se producen noutras partes dos océanos do hemisferio sur. Unha delas é a auga antártica de fondo, unha moi fría, de alta salinidade, e de densidade elevada que se forma baixo o mar de xeo.

O Océano do Sur, xeológicamente é o máis novo dos océanos, formouse cando a Antártida e América do Sur se separarón coa apertura do Pasaxe de Drake, fai aproximadamente 30 millóns de anos. A separación dos continentes permitiu a formación da Corrente Circumpolar Antártica.

Fondo oceánico[editar | editar a fonte]

O Océano Antártico, cunha profundidade xeralmente comprendida entre os 4.000 e 5.000 metros, é un océano profundo con poucas zonas estreitas de augas pouco profundas. A plataforma continental antártica é estreita e relativamente profunda en relación ás outras: dos 400 aos 800 metros, contra unha media mundial de 133 metros.

Historia[editar | editar a fonte]

Mapa de 1863 que muestra el océano Antártico ( Southern Ocean) extendido hasta las costas de Australia

A segunda edición (1937) de Límites de Océanos e Mares do IHO incluía o océano Antártico, con todo, non aparecería na terceira edición (1953)[1] debido á fluctuación dos seus límites hidrográficos do norte coas estacións e para que os científicos crían que un océano debería definirse como "auga rodeaba por terra" non auga que rodeaba terra. As oficinas hidrográficas dos Estados membros definiron os seus propios límites, o Reino Unido utiliza o paralelo 55°S.[2]

O IHO enfrontou coa mesma cuestión nunha enquisa do ano 2000. Das 68 nacións de membros, 28 responderon, e todos os que responderon afirmativamente, excepto o Arxentina, á proposta de definir un océano novo. O nome Océano do Sur venceu por 18 votos á alternativa Océano Antártico (aínda así este nome é o máis común en moitas linguas). A metade dos votos apoiaban que o límite do océano fose o paralelo 60S (sen interrupcións de terra nesta latitud), e 14 votos para outras definicións, principalmente o paralelo 50S e ata algún para límites moi septentrionales como o paralelo 35S.

Outras fontes como a National Geographic Society continúan mostrando os océanos Atlántico, Pacífico e Índico estendéndose ata a Antártida.

En Australia, as autoridades cartográficas definen o Océano Antártico incluíndo toda a masa de auga entre a Antártida e as costas do sur de Australia e Nova Zelanda, aínda que as autoridades de Nova Zelanda non seguen xeralmente esta definición.[3] Os mapas costeros de Tasmania e Australia Meridional chaman o seu mar como Southern Ocean,[4][5][6] mentres que o Cabo de Leeuwin en Australia Occidental é descrito como o punto no que se atopan os océanos Índico e Antártico.[7]

Xudicialmente, polo Tratado da Antártica, asinado o día 1 de xaneiro de 1959, o Océano Antártico e o Continente Antártico serían responsabilidade de países, para usos pacíficos e científicos; Chile, Arxentina, Australia, Bélxica, Estados Unidos, Francia, Xapón, Noruega, Nova Zelandia, Reino Unido, África do Sur e a URSS.

Clima[editar | editar a fonte]

A temperatura do mar varía de +10° C a -2 °C. Tempestades ciclónicas móvense do Leste xirando ao redor do continente antártico e son frecuentemente de forte intensidade, e son a causa da diferenza de temperatura entre os xeos e o océano aberto.

A superficie oceánica está entre os 40° de latitude Sur e a Corrente Circumpolar Antártica que ten os ventos máis fortes do planeta. No inverno o océano esténdese até os 65° S en dirección ao Pacífico e até os 55° S en dirección ao Atlántico, deixando a temperatura superficial baixo cero. Nalgunhas costas, os fortes e constantes ventos que veñen do interior manteñen a costa libre de xeo tamén no inverno.

A capa que se forma ao redor do continente antártico, é de aproximadamente 1 m de profundidade, posúe polo menos 2,6 millóns de km² en marzo e chega ao máximo de 18,8 millóns de km² en setembro, un aumento de máis de sete veces. A Corrente Circumpolar Antártica, de 21.000 km de longo, móvese eternamente para o Leste. É a maior corrente do mundo, e transporta 130 milhões de m³/s, 100 veces máis que todos os ríos da Terra xuntos. As ondas poden ser moi altas. Os icebergs antárticos poden posuir dimensión impoñentes, extendéndose por quilómetros e constitúen un perigo para a navegación.

O punto máis profundo do océano atópase no extremo meridional da Fosa Sandwich do Sur e alcanza 7.235 m de profundidade.

Mesetas de xeo[editar | editar a fonte]

Os glaciars e inlandsis antárticos que se estenderon e flotan sobre a superficie do océano formaron un amplo sistema de mesetas (ou barreiras) de xeo. Pedazos destas mesetas que están conectadas aos glaciares en terras firme rompen e forman campos de xeo e témpanos de xeo (ou iceberg). Debido ao quecemento global algunhas destas masivas mesetas estanse derretindo, contribuíndo á subida do nivel superficial do auga.

Fondo oceánico[editar | editar a fonte]

Fondo mariño xunto ao xeo no océano Antártico.

O océano Antártico, cunha profundidade xeralmente comprendida entre os 4.000 e 5.000 metros, é un océano profundo con poucas zonas estreitas de augas pouco profundas. A plataforma continental antártica é estreita e relativamente profunda con respecto ás outras: dos 400 aos 800 metros, contra unha media mundial de 133 metros. A maior parte do fondo oceánico está cuberta por depósitos de orixe glacial, excavados sobre o terreo xeado e posteriormente trasladados ao mar.

Ambiente[editar | editar a fonte]

Toda a rexión da Antártida está baixo a influencia do buraco de ozono, que permite aos raios ultravioletas o paso a través da atmosfera terrestre. Estímase que este fenómeno débese á disminución do 15% do fitoplancto do océano. Nos últimos anos tiveronse noticias sobre a pesca ilegal e non regulada. A pesca comercial das baleas está prohibida por baixo dos 40° S. A navegación e a pesca doutras especies están reguladas por varios tratados. Varias nacións prohiben a explotación mineira do océano ao sur do Fronte Polar, que se atopa no medio da Corrente Circumpolar Antártica e constitúe a liña divisoria entre as augas frías polares e aquelas máis cálidas do norte.

Os datos máis recentes sobre a pesca remítense aos anos 1998-1999, cun total 199.898 toneladas (sendo 85% do total krill). En 1999 foron asinados novos tratados para evitar a pesca ilegal. No verán de 1998-1999 contabilizáronse 10.013 turistas, na súa maioría pasaxeiros de barcos, contra os 9.604 do ano precedente.

Recursos Naturais[editar | editar a fonte]

Os recursos naturais do Océano Antártico non teñen sido explotados aínda, existen grandes reservas de petróleo e gas natural nas proximidades do continente antártico e nódulos de manganeso. O xeo que cobre a Antártida é a maior reserva de auga doce do mundo: case 81% do total.

Biodiversidade[editar | editar a fonte]

O Océano Antártico ten unha biodiversidade inmensa e aínda moi pouco explorada. A súa fauna varia da de pingüíns, pinnípedos e cetáceos, até cianobacterias, fitoplancto e krill, que a pesar de pequenos serven de alimento para os animais maiores. A antártida non ten flora terrestre, e a súa única composición vexetal é feita por algas mariñas e outros organismos autótrofos.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (en inglés) (pdf). International Hydrographic Organization. 1953. http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf. Consultado o 4/10/2013.
  2. (en inglés) (pdf) Limits of Oceans and Seas (Special publication No. 28) (3era ed.). Monte Carlo: International Hydrographic Organization. 1953. pp. 4. http://ioc.unesco.org/oceanteacher/OceanTeacher2/01_GlobOcToday/03_GeopolOc/s23_1953.pdf. Consultado o 4/10/2013.
  3. "InfoMap: Asia, South-East; Pacific, South-West" (en inglés) (JPEG). http://www.linz.govt.nz/docs/placenames/se-asia.jpg.
  4. "Map showing Australian definition of the Southern Ocean" (en anglès) (PDF). http://aadc-maps.aad.gov.au/database/mapcat/antarctica/aust_to_ant_jan04.pdf.
  5. "Chart Aus343: Australia South Coast - South Australia - Whidbey Isles to Cape Du Couedic" (en inglés). =Australian Hydrographic Service. 29 juny 1990. http://www.hydro.gov.au/webapps/jsp/charts/charts.jsp?chart=Aus343&subchart=0. Consultado o 11 octubre 2010.
  6. "Chart Aus792: Australia - Tasmania- Trial Harbour to Low Rocky Point" (en anglès). Australian Hydrographic Service. 18 juliol 2008. http://www.hydro.gov.au/webapps/jsp/charts/charts.jsp?chart=Aus792&subchart=0. Consultado o 11 octubre 2010.
  7. "Assessment Documentation for Cape Leeuwin Lighthouse" (en inglés). Register of Heritage Places. 13 maig 2005. pp. 11. http://register.heritage.wa.gov.au/PDF_Files/00104%20Cape%20Leeuwin%28P-AD%29.PDF. Consultado o 13 octubre 2010.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Océano Antártico

Coordenadas: 78°S 167°E / 78°S 167°E / -78; 167