Árabes

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Árabes
Arab infobox.jpg
Poboación
Poboación total:
450.544.478
Rexións principais:
Flag of the Arab League.svg Países árabes 430.722.682
Flag of Brazil.svg Brasil 12.000.000
Flag of France.svg Francia 6.000.000
Estados Unidos de América Estados Unidos 3.500.000
Flag of Argentina.svg Arxentina 3.500.000
Flag of Israel.svg Israel 1.414.000
Flag of Mexico.svg México 1.066.825
Aspectos culturais
Lingua
Lingua falada
predominante

Árabe
históricas

Algarabía, outros

A lingua vernácula dos árabes na diáspora, inclúe francés, inglés, español, portugués e hebreo
Relixión Islam 89%, Cristianismo 10%, outras relixións 0.1%.
Grupos
relacionados
Xudeus, Arameos, outros grupos semitas.
Cameleiro beduíno tradicional.

Os árabes (en árabe: عربي ‎; transliteración: ʻarabī) son un pobo semita orixinario de Arabia. A pesar de que o concepto de pobo árabe ou de nación árabe cambiou moito ao longo dos tempos e dos diversos contextos sociopolíticos, e que a miúdo se confundiu con agrupamentos de tipo relixioso (o Islam ou "comunidade dos crentes"), actualmente defínese principalmente polo feito de falar a lingua árabe e non ten ningunha connotación racial, cultural, relixiosa nin política. Debido á extensión da lingua árabe por todo o Oriente Medio e o norte de África a partir do século VIII, modernamente adóitanse considerar árabes as persoas que teñen como lingua materna o árabe, sexa cal for a súa orixe étnica ou a súa relixión, e por extensión os naturais dos chamados países árabes, aínda que algúns destes teñen minorías étnicas de lingua non árabe.[1] Os árabes, xa que logo, non constitúen un grupo étnico homoxéneo e a definición de "árabe" variou a través das épocas e os contextos.

Etimoloxía do nome[editar | editar a fonte]

O uso máis antigo da palabra "árabe" que se atopa documentado, na Mesopotamia, refírese a un grupo de pobos existentes no século IX a.C..[2]

A raíz da palabra "árabe" (-R-B) ten moitos significados diversos nas linguas semíticas: "poñente", "deserto", "mesturar", "mercador" ou "corvo". Ata é posible que algunhas destas formas proveñan dunha metátese da raíz -B-R, que significaría "trasladarse", "atravesar", e polo tanto, suponse, "nómade". Se o árabe é inicialmente «o home do deserto» ou «o home que atravesou o deserto», representaría a identidade beduína en sentido estrito, é dicir, o conxunto das tribos nómades que vivían do pastoreo en Arabia. Esta raíz (-R-B) tamén podería designar «o lugar onde se pon o sol» (e de aquí Erebo, as tebras), é dicir, o Occidente. Árabe e Europa, pois, poderían provir ambos do semítico ereb, que significa «posta de sol» (e polo tanto, occidente); esta hipótese non é do todo aceptada, de momento.

Identidade árabe[editar | editar a fonte]

Familia árabe de Ramala, ao comezo do século XX.

A identidade étnica dos árabes non se ten que confundir coa súa adscrición relixiosa, e é anterior á aparición da Islam, tal como se demostra historicamente pola existencia de reinos árabes cristiáns e de tribos árabes xudías na antiga Arabia. Aínda así, hoxe en día a gran maioría dos árabes son musulmáns, con pequenas minorías que seguen outras relixións, principalmente o cristianismo. Na actualidade os árabes son xeralmente musulmáns sunistas , xiístas ou zaidi, ainda que, o 7,1 por cento a 10 por cento dos árabes son árabes cristiáns .[3] Doutra banda, os pobos islamizados pero non arabizados, que constitúen o 80% da poboación musulmá mundial, non forman parte do mundo árabe, pero si do mundo islámico, que é xeograficamente moito máis extenso e diverso.

Na actualidade, a definición de quen é ou non é árabe ten que incluír un ou máis dos tres criterios seguintes:

1. Criterio xenealóxico: os descendentes das antigas tribos de Arabia, habitantes iniciais da Península Arábiga e de Siria. Esta definición foi moi empregada na Idade Media, por exemplo por Ibn Khaldun, que distingue entre os árabes aos árabes sedentarios que foran nómades no pasado e os árabes beduínos que aínda eran nómades do deserto. Utiliza a expresión "árabes exnómades" para referirse aos musulmáns sedentarios, pero denominándoos a continuación segundo a cidade ou o país onde vivían, é dicir, exipcios, hispanos ou iemenís.[4]

Os xenealoxistas árabes medievais dividían os árabes en tres grupos:

    • "Antigos árabes": tribos que desapareceran ou que foran desfeitas, como os A'ad e os Thamud, a miúdo mencionadas no Corán como exemplos do poder de Deus para destruír os pobos impíos.
    • "Árabes puros": os do sur de Arabia, especialmente do Iemen, descendentes dos catanitas (moitos deles emigrados logo da destrución de Ma'rib), e os seus rivais norteños, descendentes de Adnan.

O criterio xenealóxico, foi perdendo forza a medida que diversos pobos íanse identificando progresivamente como árabes.

2. Criterio lingüístico: os que falan árabe como lingua materna, incluíndo calquera das súas variedades locais. Esta definición alcanza máis de 300 millóns de persoas. Aínda así, algúns grupos que cumpren este criterio rexeitan denominarse árabes en base ao feito que non teñen devanceiros árabes. Por exemplo, os exipcios prefiren definirse propiamente como exipcios, e non árabes.[5][6]

3. Criterio xeopolítico: no contexto do moderno nacionalismo, calquera cidadán de calquera estado onde a árabe é a lingua oficial ou unha das linguas oficiais, ou que simplemente forma parte da Liga Árabe (no cal o árabe é lingua oficial daquel país, aínda que non o fale a maioría da poboación). Esta definición tamén incluiría máis de 300 millóns de persoas, pero é a máis contestada e a máis simplista das tres. É un criterio que exclúe toda a diáspora árabe fora do mundo árabe e en cambio inclúe non só os que se consideran árabes senón tamén poboacións arabizadas que non se consideran árabes elas mesmas, por exemplo a maioría de libaneses e de exipcios, tanto cristiáns como musulmáns, e tamén minorías étnicas non arabizadas que conservaron as súas propias linguas, diferentes do árabe, como os berberes do Marrocos e de Alxeria, os curdos do Iraq ou os somalís, maioritarios en Somalia, un país non árabe e aínda así membro da Liga Árabe.

A importancia relativa de cada un destes tres factores vese de forma diversa segundo quen os formule, e a miúdo orixinan discusións. En xeral, a maioría dos que se consideran a si mesmos árabes baséanse nunha superposición das definicións xeopolíticas e lingüísticas.

Pouca xente acepta unha definición política de quen é árabe se non se trata á vez de falantes do árabe. Por exemplo, son poucos os curdos e os bereberes que se identifican como árabes, a pesar de que algúns bereberes se que o fan.[1]. Algunhas minorías relixiosas da Asia Occidental e do norte de África que falan árabe, como os cristiáns de Exipto, Líbano e Siria, ás veces non se consideran eles mesmos árabes e, obviamente por motivos políticos, tampouco se denominan árabes os xudeus orientais, orixinarios dos países árabes, que son de lingua e cultura árabes pero de relixión xudía. A Liga Árabe estableceu na súa declaración fundacional, de 1946, que era árabe "unha persoa que fala árabe, que vive nun país de lingua árabe, que simpatiza coas aspiracións dos pobos de lingua árabe" (unha curiosa combinación de definición lingüística e política).

Durante a época de expansión do islam, nos séculos VII e VIII, os árabes crearon un gran imperio gobernado sucesivamente polos Rashidun, polos Omeias, e polos Abbásida, os límites do cal tocaban Francia ao oeste, a China ao leste, Asia Menor ao norte, e o Sudán ao sur. Os árabes expandiron o Islam e a súa lingua, que é a lingua do Corán, intermediando conversións e asimilación cultural. Moitos grupos foron sendo coñecidos como "árabes" ao longo deste proceso de arabización, complementario da conquista militar. Polo tanto, co tempo, o termo "árabe" foise cargando dun significado máis amplo que o da etnia orixinal: aparece un "árabe cultural" fronte ao "árabe étnico". O panarabismo proclama que os árabes comparten unha mesma historia, unha mesma cultura e unha mesma lingua. A consecuencia lóxica disto foi a reclamación dun estado soberano onde quedasen agrupados todos os territorios árabes, pero o panarabismo ten que competir a miúdo cos nacionalismos locais, especialmente no Líbano, en Siria, no Iraq e no Exipto.

Na Idade media, os cristiáns de Italia e os cruzados en xeral preferían a palabra sarracenos para todos os musulmáns, sen distinción.[7] Os cristiáns de Hispania denominábanos mouros, tamén sen distinción de orixe, incluíndo os que vivían na Península Ibérica, a pesar de que este termo designaba orixinariamente os habitantes do Magreb da antigüidade

Lingua[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Lingua árabe.
Distribución do árabe:
como única lingua oficial ( verde)
xunto con outras linguas (azul)

A lingua árabe, o principal factor definitorio e unificador dos árabes, é unha lingua semítica orixinaria de Arabia que este pobo conseguiu expandir enormemente como primeira ou segunda lingua, e sobre todo como lingua litúrxica de todos os musulmáns, por Asia occidental e África do Norte.[8] Esta expansión a través de tantos pobos inicialmente non árabes da como resultado na súa aculturación e, nalgúns casos, dominación por parte dos árabes. A arabización, un movemento lingüístico-cultural, foi ligado a miúdo, pero non sempre, coa islamización, un movemento relixioso.

Coa expansión do Islam no século VII, o árabe, a lingua na que foi escrito a Corán, pasa a ser a lingua franca de toda a conca mediterránea. Foi neste período que a lingua e a cultura árabes vanse a expandir cumpridamente xunto coa expansión do Islam, tanto polas conquistas como polo contacto cultural.[9]

A lingua e a cultura árabes, con todo, tiveron unha primeira expansión máis reducida antes do Renacemento islámico, desde o século II, polo oeste de Asia, con árabes cristiáns (as tribos gassànidas, [10] lakhmidas e Banu Judham)[11] que emigraron desde o norte de Arabia cara ao deserto de Siria e cara á costa oriental do Mediterráneo (Palestina e Líbano). Actualmente, entre un 7,1% e un 10% dos árabes son cristiáns,[3] xunto con outras minorías da zona.

Alfabeto árabe[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Alfabeto árabe.
Alfabeto árabe
ه
Verde oscuro: estados onde o alfabeto árabe é o único oficial.
Verde claro: estados onde son empregados outro tipo de alfabeto adicional ao árabe.

A lingua árabe escribese no seu propio alfabeto, o Alif, desde o século IV. O alfabeto árabe xurdiu dunha evolución da alfabeto nabateo, que provén da variante siríaca do alfabeto arameo, e esta variante deriva do alfabeto fenicio. É un alfabeto consoántico moi parecido o hebreo. Isto quere dicir que as vogais curtas non se escriben, senón que deben deducirse do contexto. Esta situación vese aliviada co feito de que as linguas semíticas poñen a maior parte do significado nas consoantes e vogais longas, que si se escriben. A escritura árabe, que vai de dereita a esquerda, é unha escritura ligada e cursiva, máis que unha sucesión de carácteres individuais. Isto quere dicir que a forma da letra está influída pola súa posición dentro de cada palabra ou na frase .

De antes da chegada da Islam só se conservan cinco inscripcións que eran indudablemente en alfabeto árabe. No século VII engadíronse puntos encima e debaixo das letras para diferencialas, xa que a lingua aramea só tiña 15 letras coas que o árabe debía representar os seus 28 sons, coas consiguientes ambigüedades. O documento máis antigo conservado que utiliza estes puntos data do 643. Pero este sistema para diferenciar os sons non foi obligatorio ata moito máis tarde. Cara ao século VIII alterouse a orde das letras, que se xuntaron por afinidade de forma. Tamén se engadiron signos vogalicos e diacríticos para facilitar a lectura e eliminar parcialmente as ambigüedades, inicialmente utilizando un sistema de puntos vermellos. Con todo, este sistema tamén provocaba certa confusión cos puntos das letras e uns cen anos máis tarde adoptaría o actual sistema de diacríticos. Coa expansión territorial, moitas outras linguas adoptaron históricamente a alfabeto árabe, ou o seguen facendo actualmente. As principais das que o fan actualmente son o urdu e o persa, e entre as históricas destacan o turco ata o ano 1928 e a lingua romance que falaban os mozárabes. A miúdo, a adopción deste alfabeto por parte doutra lingua, especialmente si non é unha lingua semítica, comportou a necesidade de adaptalo, incorporando algunhas letras novas.

A caligrafía árabe considérase unha arte en si mesma. Como o Islam suní prohibe a representación de figuras animadas, as mezquitas e os demais edificios públicos do ámbito musulmán adoitan estar decorados con versos do Corán delicadamente escritos xeralmente con relevos de xeso. Un exemplo é o Palacio da Aljafería de Zaragoza.

Numerais árabes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Numeración arábiga oriental.

Hai dous tipos de numerais na escritura árabe: os numerais árabes estándar, que son empregados no Mundo árabe, e os numerais araboorientais, utilizados na escritura árabe de Irán, o Paquistán e a India. Os numerais, ao contrario que as letras, escríbense e len de esquerda a dereita.

Como se pode apreciar no cadro seguinte, os dous sistemas só difieren no 4, o 5 e o 6:

números estandar
٠ 0
١ 1
٢ 2
٣ 3
٤ 4
٥ 5
٦ 6
٧ 7
٨ 8
٩ 9
númeroa araboorientais
۰ 0
۱ 1
۲ 2
۳ 3
۴ 4
۵ 5
۶ 6
۷ 7
۸ 8
۹ 9

Cultura[editar | editar a fonte]

Fórmula matemática en árabe, que hai que ler de dereita a esquerda, e que equivale a:
z = x + iy = r(\cos{\varphi}+i \sin{\varphi})= r e^{i\varphi} = r\angle{\varphi}
.

A cultura árabe non é tanto só a cultura dos árabes, senón que inclúe todo aquilo que teñen en común os pobos de lingua árabe e tamén as diversas especificidades que se manifestan entre eles, especialmente nos países do Próximo Oriente. Ademais, debido a que os árabes se expandieron polos países veciños desde moi antigo e foron asimilando as culturas preexistentes en todos estes países, a miúdo máis desenvolvidas que a súa, agora non é posible discernir unha cultura propiamente árabe da que se chama cultura islámica. As diversidades existentes en relixión, arte e cociña son algúns dos termos principais que definen a cultura árabe.

Artes plásticas[editar | editar a fonte]

Caligrafia mural en Marrocos.
Artigos principais: Arte islámica, Caligrafía árabe e Arabesco.

Debido á prohibición corànica de representar a figura humana, o arte arábigo tense que limitar a unha serie de disciplinas que inclúe as miniaturas, a caligrafía ou os arabescos.

A arte islámica naceu e desenvolveuse a partir do século VII, absorbendo e superando a primitiva arte do pobo árabe preislámico. Debido á expansión da Islam, estendeuse rápidamente por Oriente Próximo e pola Mediterráneo ata a Península Ibérica, e chegou ata Persia e a India.

A arte islámica presenta unha certa unidade estilística debida aos desprazamento dos artistas, dos comerciantes e das obras. O uso dunha escritura común en todo o mundo musulmán e a importancia particular da caligrafía reforzan esta idea de unidade. Outros elementos foron postos en valor de xeito xeral, como a atención preferente ás artes decorativas e a importancia que se dá á xeometría e as decoracións en tapizado. Con todo, pese a estes trazos comúns, esta arte presenta unha gran diversidade de formas, segundo os países e as épocas.

Aínda que a arte islámica non se manifesta case nada na escultura, o traballo en obxectos de metal, de marfil ou de cerámica alcanza frecuentemente unha gran perfección técnica. Tamén destacan a pintura e a iluminación dos libros sagrados e profanos con representacións humanas, de animais e, aínda que non sexa corrente, ata do Profeta.

Arquitectura[editar | editar a fonte]

A arquitectura islámica, máis que árabe, é un termo amplo que agrupa os estilos relixiosos propios da cultura islámica desde os tempos de Mahoma ata os nosos días, influenciando no deseño e construción de edificios e estruturas en todo do mundo. Os tipos principais de construcións da arquitectura islámica son: a mezquita, a madrasa, a tumba, o palacio e o forte, aínda que tamén destacaron edificacións de menor importancia como os baños públicos, as fontes e a arquitectura doméstica. Dise que a columna, o arco e a cúpula son a "santísima trinidade" da arquitectura islámica, xa que as tres xuntas son características que lle dan beleza e orixinalidade.

Por outra banda, a decoración dos edificios é sempre a base de motivos xeométricos, vexetais e caligráficos, debido ao tabú das representacións figurativas.

Distintos modelos de arquitectura árabe

Música[editar | editar a fonte]

Escena musical, século I a.C.
"Bayad tócalle o laúde á señora", manuscrito de finais do século XII.

A música árabe clasifícase en tres tipos: clásica, sentimental e tradicional. Pódense atopar desde pezas de música secular e popular ata algunhas de carácter eminentemente relixioso. É particular o enfoque que a música árabe outorga á melodía e o ritmo, xa que xera unha música homofónica e contraposta á cuestión armónica.

A música árabe é, de feito, a música dos pobos araboparlantes, dentro e fóra da Península Arábiga. O mundo musical árabe estivo dominado durante moito tempo pola cidade do Cairo, aínda que haxa unha gran cantidade de centros de innovación musical e de estilos rexionais desde o Marrocos ata Irak. Agora ben, desde fai algúns anos, Beirut desprazou o Cairo como principal centro de produción musical árabe. A música clásica árabe é enormemente popular entre a poboación, especialmente un pequeno número de intérpretes "superstars" coñecidos en todo o Mundo árabe. Entre os estilos rexionais de música popular identifican o raï alxerino, o gnawa marroquí, o Sawt kuwait e e o gil exipcio.

Fóra do Mundo árabe, hai que dicir que en Turquía, país non árabe pero si musulmán, tamén é moi viva a música popular de estilo árabe, pero cantada en turco. Ademais, parte dos conceptos musicais árabes entraron en contacto coa música doutros lugares, destacando a súa presenza no flamenco da Península Ibérica e Occitania, e en ritmos africanos, tanto en lingua bereber na África do Norte, como en suahili na África Oriental.

Literatura[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Literatura árabe .
Exemplar dun dos manuscritos máis antigos de As mil e unha noites (século XIV).

A literatura arábiga, que non inclúe as outras literaturas escritas en alfabeto árabe, como a persa e a urdu, esténdese ao longo de dous milenios, e distínguense tres fases: a literatura preislámica, a islámica e a moderna.

As primeiras manifestacións literarias que se conservan son do século VI. O período preislámico é coñecido entre os musulmáns como Jahiliyya (الجاهلية) ou "período da ignorancia". Con todo, parece claro que existiu unha importante literatura de tradición oral, basicamente poética e oratoria, a cal foi aparentemente considerable e moi perfeccionada.[12]

O Corán (644-655) é a principal fonte literaria árabe, cunha influencia capital sobre a lingua: o árabe coránico é considerado como o árabe clásico e, aínda que o árabe moderno afastouse lixeiramente, segue sendo considerado o modelo lingüístico por antonomasia. Ademais, inspirou moitas obras ulteriores e non só é a primeira obra cunha extensión significativa escrita en lingua árabe, senón que tamén supón un enriquecemento estructural respecto as primitivas mostras de literatura nesta lingua.

A investigación sobre a vida de Mahoma (os hadiths) para determinar a lexitimidade dos diversos escritos foi unha das primeiras motivacións importantes para profundar na lingua. A tradición conta que o califa Ali ibn Abi Talib, logo de ler un Corán con erros, instou a Abu-l-Àswad ad-Dualí a escribir unha obra na que se codificara a gramática do árabe. Al-Khalil ibn Àhmad, máis adiante, escribiu 'Kitab al-ayn, o primeiro dicionario de árabe, e o seu discípulo, Sibawayh, produciría a obra máis respectada de gramática árabe, coñecida simplemente como A o- Kitab ("O libro").

A finais do século VII, o califa Abd al-Màlik ibn Marwan fixo da árabe a lingua oficial da administración do novo imperio, o que favoreceu que a literatura árabe saíse definitivamente da Península Arábiga e se desenvolvese por todas as terras onde se estendía o islam, e onde o árabe converteuse lingua de prestixio. Abriuse así o amplo campo da literatura árabe clásica, que gozou dunha gran profusión de xéneros e autores.

O califa Hixam ibn Abd-al-Màlik (691-743) favoreceu a literatura cando encargou a tradución de moitas obras ao árabe. Foi a partir destas traducións que as obras orixinais, especialmente as da literatura da antiga Grecia, foron redescubertas en Europa durante a Idade Media. O califa Al-Mamun (787-833) fixo construír Bayt al-Hikma ou Casa da Sabedoría, en Bagdad, para a investigación e a elaboración de traducións.

Unha parte moi importante da literatura árabe anterior ao século XX é poética, ata o punto de que ata a prosa estaba chea de versos soltos ou se facía en forma de saj (prosa rimada). Isto é debido a que a literatura debía ser lida en voz alta, polo que se tiña gran coidado da sonoridade dos textos. En prosa, destacan Al-Baladhurí, o primeiro gran biógrafo, que privilexiou a descrición do personaxe por encima da simple alabanza, os famosos viaxes de Ibn Battuta, ou Ibn Khaldun, o historiador considerado como o máis grande do mundo árabe, e que foi o primeiro do mundo e o único árabe en facer filosofía da historia; na introdución da súa obra principal, Muqaddima, céntrase na sociedade, constituíndo así un texto fundacional da socioloxía e da economía.

Máis adiante, a poesía xogou un papel moi importante no sufismo, onde o poema de amor tivo unha importancia superior, tocando o aspecto místico e relixioso. Destacan autores como Ibn al-Fárid.

Naturalmente , son miles os autores árabes modernos que teñen unha certa notabilidade , e moitos deles destacaron non só como poetas ou escritores, senón tamén noutros campos, como políticos, científicos ou intelectuais, entre outros.

Ciencia[editar | editar a fonte]

Tratado de mecánica hidráulica.

O Idade de ouro do Islam iniciouse a mediados do século VIII, co establecemento do Califato Abbásida e o traslado da capital desde Damasco na cidade de Bagdad, recentemente fundada, e prolongouse ata mediados do século XIII. Os abbásidas estaban influenciados polos mandamientos da Corán e os hadiths, as parábolas de Mahoma do estilo de "A tinta dos estudantes é máis sagrada que o sangue dos mártires" , que acentuaban o valor do coñecemento. Durante este período, o mundo islámico converteuse nun foco intelectual para a ciencia, a filosofía, a medicina e a educación, xa que os abbásidas lideraban a causa do coñecemento e estableceron a "Casa da Sabedoría "(en árabe: بيت الحكمة ) en Bagdad, un centro de tradución, creación e ensino de moi alto nivel. A "Casa da Sabedoría" traduciu boa parte do legado científico e literario da Antiga Grecia, de Persia e da India, e tamén tivo unha importante produción propia . As dinastías árabes rivais dos abasíes, fatimíes de Exipto e os omeias de Al-Andalus, tamén foron centros culturais de primeira orde, con cidades como O Cairo e Córdoba, que rivalizaban con Bagdad.[13] Finalmente, en Toledo e Sicilia toda esta bibliografía púidose traducir ao latín e permitir a eclosión do Renacemento en Occidente.

Gastronomía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Gastronomía árabe.
Pastelería árabe

A gastronomía do Mundo árabe, que inicialmente foi unha cociña de pastores que vivían en contornas desérticos, coa expansión territorial foi recollendo as tradicións gastronómicas dos pobos ocupados e foinas esparciendo por toda a súa área de influencia.[14] A cociña árabe ha ter moita influencia na cociña dos Países Cataláns durante a Idade Media. [15][16][17] Actualmente, é unha cociña mediterránea basicamente, con certa influencia da cociña india e asiática en xeral, en especial para o uso de especies, en razón da ruta da seda e da expansión do Imperio Otomán.

O puré de garavanzos e o de berenxena son moi populares; conteñen pasta de sésamo. En menor cantidade cómese carne, especialmente de cordeiro, e, na costa, peixe, especialmente azul. E existe unha gran variedade de pasteliños moi sofisticados, que se poden tomar para acompañar o ou o café.

Relixións[editar | editar a fonte]

O antigo politeísmo[editar | editar a fonte]

Antes da aparición do Islam, a maioría dos árabes seguían sendo politeístas adorando aun número indeterminado de deuses incluindo a Hubal (este era o principal deus que adoraban),[18] aínda que tiñan outros (Wadd, Alilat, Manat e Uzza).[19] Algúns grupos illados, os chamados Hanif s, con todo rexeitaran o politeísmo e abrazado o monoteísmo pero sen apuntarse a ningunha relixión concreta. Outras tribos convertéronse primeiro ao xudaísmo ou ben, máis tarde, ao cristianismo. Os principais reinos árabes cristiáns foron os Ghassanides e os Lakhmidas.[20] Cando o rei dos homeritas se converteu ao xudaísmo a finais do século IV,[21] as elites dos outros reinos importantes de Arabia convertéronse en vasallos do reino Homerita, e aparentemente tamén convertidos , polo menos parcialmente. Coa expansión do Islam, os árabes politeístas foron islamizados rapidamente,[22][23] e as tradicións politeístas foron desaparecendo gradualmente, o igual que ocorreu coa maior parte dos árabes xudeus e os árabes cristiáns.

Islam[editar | editar a fonte]

A Kaaba, localizada na Meca (Arabia Saudita), é o centro do islam, considerada "a casa do Deus único"

Hoxe en día, a maior parte dos árabes son musulmáns, e máis concretamente sunnitas, especialmente no Norte de África. Esta primacía tan grande dos musulmáns sobre calquera outra relixión, unida ao feito de que o islam orixinouse, de feito, en Arabia, é o que leva a miúdo á confusión do todo errónea entre os conceptos árabe/musulmán e mundo árabe/mundo islámico.

O resto son xiítas, dominantes no sur de Iraq, no Khuzestan (rexión árabe en Irán) e no Líbano, e con importantes minorías en Arabia Saudita,[24] Kuwait, no norte de Siria, a rexión de el-Batinah en Omán, e no norte do Iemen.

Tamén existe un pequeno grupo de ismaelitas, que se atopan situados principalmente en Siria e no Iemen. O ismaelismo é unha seita musulmá derivada do xiísmo.

Cristianismo[editar | editar a fonte]

A Igrexa da Natividade, en Belén (Palestina), construída sobre a cova onde a tradición sitúa o lugar do nacemento de Xesús.

Os árabes cristiáns seguen en xeral as igrexas orientais, como a Igrexa Ortodoxa Grega, a Igrexa Católica Melquita, a Igrexa Maronita, a Igrexa Ortodoxa Siríaca, a Igrexa Católica Caldea (estas dúas maioritarias en Iraq) e a Igrexa Ortodoxa Copta (en Exipto).[25]Os católicos gregos e os maronitas mantéñense baixo a obediencia de Roma, e forman parte, polo tanto, da gran familia católica mundial.

Hoxe en día, entre un 7,1% e un 10% dos árabes son cristiáns,[3] xunto con outras minorías da zona, e constitúen o 5,5% da poboación total do Próximo Oriente,[3] pero a súa distribución é moi desigual. No Líbano atopase a concentración de cristiáns máis grande do Mundo Árabe, en torno ao 39%.[26] En Siria chegan ao 16% da poboación.[27] Na antiga Palestina británica estímase que se chegou a un máximo do 25%, pero actualmente baixouse ata o 3,8% principalmente debido ao éxodo palestino de 1948 (tamen coñecido como a Nakba (en árabe النكبة, "catástrofe"). Hoxe en día, neste mesmo ámbito, en Cisxordania, son un 8%[28] e na Faixa de Gaza tan só o 0,8%,[29] mentres que en Israel os árabes cristiáns son o 1,7% (aproximadamente o 9% da poboación palestina do Estado de Israel).[30] En Iraq actualmente os cristiáns son só un 2%, tras o forte descenso tras a Guerra do Golfo.[31] En Xordania son o 6%.[32] e en Exipto o 10% (coptos).[33]

A maior parte dos árabes emigrados a Norteamérica e Sudamérica son cristiáns,[34] así como a metade aproximadamente dos que hai en Australia, chegados principalmente desde o Líbano, Siria e Palestina.

Xudaísmo[editar | editar a fonte]

Xudeu iemení de finais do século XIX.

Os xudeus dos países árabes, principalmente mizrahim e iemenís, actualmente non son considerados árabes. De feito, actualmente sería un tabú absoluto dicirlle árabe a un xudeu oriental, desde o estalido do Conflito árabe-israelí. Agora ben, no pasado, a situación era moi diferente. O sociólogo Philip Mendes afirma que antes dos ataques antixudíos dos anos 1930 e 1940, todos os xudeus de Iraq "víanse eles mesmos como árabes de fe xudía, máis que unha raza ou nacionalidade diferenciada ". [35] Así mesmo, antes das migracións masivas de xudeus sefardíes en Oriente Próximo nos séculos XVI e XVII, as comunidades xudías do que agora son Siria, Iraq, Palestina, Líbano, Exipto e o Iemen eran chamados polos demais xudeus musta'arabi, é dicir, "arabizados". E antes da aparición do termo Mizrahi, a miúdo chamábase "xudeus árabes" a todos os xudeus do Mundo árabe. Esta denominación actualmente caeu en desuso. Os poucos xudeus que aínda permanecen nos países árabes concéntranse basicamente no Marrocos e Tunisia. Desde o 1948 ata os primeiros anos 1960, logo da creación do Estado de Israel, a maioría destes xudeus deixaron os seus países de nacemento e se iran a instalar exclusivamente no novo estado xudeu. Algúns emigraron a Francia, onde agora son a maior comunidade xudía, superando en número aos xudeus asquenacís, e uns poucos a os Estados Unidos.

Os drusos[editar | editar a fonte]

Os drusos son unha pequena comunidade relixiosa árabe [36] que se concentra no Líbano, Palestina, Israel e Siria. Os drusos considéranse eles mesmos musulmáns, aínda que os musulmáns auténticos non o aceptan. De feito, derívanse da rama xiita. Con todo, moitos reclaman a independencia da súa fe respecto das outras relixións da zona, e consideran que a súa é máis ben unha filosofía, aínda que teñen libros de culto, cren na reencarnación e rogan a cinco mensaxeiros de Deus.

A Fe Bahá'í[editar | editar a fonte]

Os bahá'í son unha comunidade moi particular, cunha mensaxe máis filantrópica que relixiosa, e con implantación en todo o mundo.[37] Aínda que ten un dos seus centros mundiais na cidade palestina de Haifa (Israel), a Fe Bahá'í é orixinaria de Irán (fora do Mundo árabe).

Expansión territorial[editar | editar a fonte]

O pobo árabe protagonizou unha gran expansión territorial (Países árabes) baixo o impulso do Islam. asimilaron unha gran multitude de pobos da Asia suroccidental e do norte de África.

Actualmente, o Mundo árabe é a terceira unidade geocultural máis grande do mundo, logo de Rusia e angloamericano, cunha poboación que excede os 300 millóns e un territorio de máis de 14.000.000 , km ², desde o Océano Atlántico ao oeste ata o Mar de Arabia ao leste. A táboa seguinte baséase nos falantes de árabe:


Estados árabes
Bandeira Estado Poboación árabe Poboación total % árabes Notas
Exipto Exipto 82,667,004 82,999,000 99.6% [38]
Flag of Algeria.svg Alxeria 34,546,050 34,895,000 99% [38]
Flag of Morocco.svg Marrocos 31,705,063 31,993,000 99.1% [38]
Flag of Saudi Arabia.svg Arabia Saudí 25,817,970 28,686,633 90% [38]
Flag of Iraq.svg Iraq 24,206,350 31,234,000 75-80% [38]
Flag of Yemen.svg Iemen 23,580,000 23,580,000 100% [38]
Flag of Syria.svg Siria 19,781,118 21,906,000 90.3% [38]
Flag of Sudan.svg Sudán 16,486,080 42,272,000 39% [38]
Flag of Tunisia.svg Tunisia 10,121,244 10,327,800 98% [38]
Flag of Libya.svg Libia 6,227,400 6,420,000 97% [38]
Flag of Jordan.svg Xordania 6,189,680 6,316,000 98% [38]
Flag of Lebanon.svg Líbano 4,012,800 4,224,000 95% [38]
Flag of Palestine.svg Palestina 3,716,608 4,148,000 89.6% [38]
Flag of Kuwait.svg Kuwait 2,388,000 2,985,000 80% [38]
Flag of the United Arab Emirates.svg Emiratos_Árabes_Unidos 1,839,600 4,599,000 40% [38]
Flag of Oman.svg Omán 1,650,100 2,845,000 58% [39]
Flag of Mauritania.svg Mauritania 1,645,500 3,291,000 30-70% [38]
Flag of Qatar.svg Qatar 563,600 1,409,000 40% [38]
Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg Sahara Occidental 513,000 513,000 100% [38]
Flag of Bahrain.svg Bahrein 493,584 791,000 62.4% [38]
- Total ~298,150,751 ~345,434,433 ~86.32%

Diáspora[editar | editar a fonte]

A diáspora árabe comprende entre 30 e 50 millóns de persoas distribuídas por todos os continentes e por case todos os países do mundo. Máis da metade dos árabes na diáspora concéntranse en Latinoamérica.[40] Outras rexións con importantes concentracións son Europa occidental, Asia occidental e Norteamérica.

Segundo a Organización Internacional para as Migracións, hai 13 millóns de emigrados árabes de primeira xeración en todo o mundo, 5,8 dos cales viven nos propios países árabes. Os expatriados contribúen á circulación de capitais financeiros e humanos á zona e, deste xeito, á promoción dun desenvolvemento rexional significativo. En 2009 os países árabes recibiron un total de 35,1 billóns de dólares en remesas procedentes dos emigrantes. E o volume das remesas enviadas a Xordania, Exipto e Líbano desde outros países árabes son entre un 40% e un 190% máis elevadas que os intercambios comerciais entre estes mesmos estados .[41]


Diaspora árabe
Bandeira Estado Poboación árabe Poboación total % àrabes Notas
Flag of Brazil.svg Brasil 12,000,000 191,241,714 6.28% [42]
Francia Francia 6,000,000 65,073,482 9.22%
Flag of Argentina.svg Arxentina 3,500,000 40,482,000 8.65% [43]
Flag of the United States.svg Estados Unidos 3,500,000 307,473,000 1.14% [44]
Irán Irán 2,225,880 74,196,000 3% [38]
Italia Italia 1,950,210 60,234,000 3.1%
Flag of Israel.svg Israel 1,500,000 7,411,000 20.24% [45]
Flag of Turkey.svg Turquía 1,200,000 74,816,000 1.60%
Flag of Mexico.svg México 1,100,000 111,211,789 1%
Flag of Venezuela.svg Venezuela 900,000 26,814,843 3.36%
Flag of Chile.svg Chile 800,000 16,928,873 4.73% [46]
Flag of Colombia.svg Colombia 700,000 44,928,970 1.56% [47]
Flag of the United Kingdom.svg Reino Unido 500,000 61,113,205 0.82%
Australia Australia 500,000 21,885,016 2.29%
Flag of Canada.svg Canadá 500,000 33,790,000 1.48%
Alemaña Alemaña 400,000 82,060,000 0.49%
Flag of Pakistan.svg Paquistán 300,000 180,808,000 0.17%
Flag of Ecuador.svg Ecuador 200,000 13,625,000 1.47%
Flag of Russia.svg Rusia 200,000 142,008,838 0.14%
- Total ~36,025,880 - -


Árabes do Cáucaso e de Asia Central[editar | editar a fonte]

En 1728, un funcionario ruso describiu un grupo de árabes sunitas nómades que poboaban a chaira de Mughan, na costa do Mar Caspio, na actual Acerbaixán, e que falaban unha mestura de turco e árabe.[48] Crese que estes grupos de árabes chegaron ao Cáucaso no século XVI.[49] A edición de 1888 da Encyclopædia Britannica aínda mencionaba un certo número de árabes que poboaban a provincia de Baku, no Imperio Ruso.[50] Esta xente conservarían un dialecto árabe ("árabe de Shirvan") polo menos ata mediados século XIX,[51] aínda que desde entón foron totalmente asimilados polos seus veciños azerís e tats, a maioría xiítas. Actualmente, só en Acerbaixán, aínda hai unha trintena de topónimos que conteñen o prefixo Arab- por exemplo, Arabgadim (en azerí, Ərəbqədim), Arabojaghy (en azerí, Ərəbocağı), Arab-Yengija (en azerí, Ərəbyengicə), etc.

Desde a época da conquista árabe do Cáucaso, vaise producir unha corrente migratoria árabe continua pero de pouco volume desde varias zonas arabeparlantes cara ao Daguestán, o que vai influír e formar a cultura das poboacións locais. Ata mediados século XX, aínda había persoas no Dagestani que declaraban o árabe como lingua materna, e a maioría vivían na poboación de Darvag, ao noroeste de Derbent . O último destes testemuños é dos anos 1930.[49] A maioría de comunidades árabes no Daguestán meridional sufriron un proceso de turquización lingüística, de maneira que hoxe Darvag é unha poboación maioritariamente azerí.[52][53]

Segundo o historiador Ibn Khaldun, os árabes que houbera no Asia Central habían resultado mortos ou fuxiran cando se produciu a invasión da rexión polos tártaros, e só permaneceron os poboadores autóctonos.[54] Con todo, actualmente moita xente da Asia Central identifícanse como árabes. A maioría están completamente integrados coas etnias locais, e a miúdo identifícanse ata co nome, é dicir, que se chaman eles mesmos taxikos ou ben uzbecos, pero tamén empregan títulos que lles permiten identificar de xeito inconfundible a súa orixe árabe, como sayyid ("señor" en árabe), Khoja ("mestre" en persa) ou o apelido familiar Siddiqui (os descendientes do primeiro califa, Abu Bakr, moi estendidos ata en toda a India e Paquistán)[55]. En Irán tamén hai unha importante minoría de orixe e lingua árabe, localizada sobre todo na provincia meridional do Khuzestan (antes "Arabistan").

Historia[editar | editar a fonte]

Período preislámico[editar | editar a fonte]

A antiga cidade de Petra, en Xordania, construída a principios do século I polos nabateos.

O país de onde son orixinarios os árabes é a Península Arábiga, entre o Mar Vermello e o Golfo Pérsico, comprendendo o norte as terras áridas ao leste do río Xordán e ao oeste de Mesopotamia.[56] Os pobos semitas que estableceron as primeiras civilizacións en Mesopotamia e o Próximo Oriente (arameos, acadeos e cananeos ) tamén poderían ser orixinarios de Arabia. A miúdo mesturáronse xenéticamente entre si. [57] Aos poucos, con todo, os pobos semitas foron perdendo a súa supremacía no próximo Oriente e acabaron sometidos o Imperio Persa. Con todo, o arameo seguiu funcionando como lingua franca de Mesopotamia e o Próximo Oriente ata que foi substituído polo grego logo das conquistas de Alexandre Magno.

A primeira referencia escrita do etnónimo "árabe" é unha inscripción asiria do ano 853 a.C., en que o rei Salmanasar III menciona un rei Gindibu de mâtu arbâi ("a terra árabe") a os que puido derrotar na batalla de Karkar. Algúns dos nomes que atopamos nestes textos son en arameo, mentres que os outros son as primeiras testemuñas dos dialectos protoárabes: varios etnónimo traduciron convencionalmente por "árabe": arabi , arubu, ARIB e urbi. Moitas raíñas quedaritas foron descritas como raíñas dos ARIB. A Biblia hebrea refírese ocasionalmente aos pobos ARVI (ou outras variantes), que traducimos por "árabes" ou "arábigos". O alcance real deste término nesta época tan primitiva non é suficientemente claro, pero parece que se refire a varias tribos semitas nómades dos desertos de Siria e de Arabia .

Os nabateos foron uns nómades recentemente chegados [58] que ocuparon o territorio que abandonaran os edomitas. As inscripcións máis antigas que nos deixaron son en arameo, pero aos poucos fóronse pasando o árabe, e son o primeiro pobo que escribe nesta lingua. De feito, o alfabeto nabateo foi adoptado polos árabes e converteuse na escritura árabe moderna cara ao século IV.

Primeiras migracións[editar | editar a fonte]

Para os gregos e para os romanos, o termo "arabi" servía para designar calquera tribo nómade dos desertos do Próximo Oriente. Os romanos chamaban Arabia Petrea a súa provincia fronteriza co Imperio Persa, ao redor da cidade de Petra, e que desde os últimos séculos antes da era cristiá foi caendo cada vez máis baixo a influencia árabe, sobre todo coa migración dos gassánidas, desde o século III. O afastado Iemen era a Arabia Félix, porque era o único recuncho fértil da península. E os desertos non conquistados máis aló das fronteiras orientais e meridionais do Imperio eran o Arabia Magna.[59]

Os gassánidas, os lakhmidas e os kinda protagonizaron a última gran migración de xente de Iemen cara ao norte antes da aparición do Islam .

Expansión do Califato      Mahoma, 622–632      Califas Raixidun, 632–661      Califas Omeias, 661–750

Período islámico[editar | editar a fonte]

Os musulmáns de Medina chamaban as tribos nómades do deserto os a'raab, e eles considerábanse diferentes porque eran sedentarios, aínda que eran conscientes dos lazos raciais que os unían. O térmo a'raab reflexa os que tiñan os asirios para os nómades cos que tiñan unha relación moi estreita e os que derrotaran en Siria.

Na termoloxía islámica máis antiga, no Corán, ʿarabiy refírese á lingua árabe e ʾaʿrāb aos árabes beduínos, coas connotacións negativas de ser a xente que se atrincheiraba no deserto para resistir o avance da islamización. Pero logo da conquista do deserto interior, no século VIII, a lingua que falaban os nómades beduínos pasou a ser vista como a forma máis pura e incontaminada da lingua árabe.

Siria e Iraq[editar | editar a fonte]

A aparición da Islam fixo que se xuntaran moitas tribos de Arabia que ata entón vivían enfrontadas, e proxectounas cara ao norte á conquista de Siria e o Iraq. No ano 661, baixo o goberno da dinastía Omeia, Damasco converteuse na capital do Califato. Nos novos territorios conquistados, os árabes constituían a élite militar dominante e, en consecuencia, gozaban de privilexios especiais. Sentíanse moi orgullosos dos seus antepasados árabes e promovían a poesía e a cultura da Arabia preislámica, que se fundía progresivamente coa cultura destes países. Hai estableceron guarniciones militares en Ramla, Raqqa, Basora, Kufa, Mosul e Samarra, todas as cales máis adiante se convertirian cidades . [61]

O califa Abd-al-Malik estableceu o árabe como idioma oficial do Califato no 686.[62] Esta disposición tivo unha gran influencia nos países non árabes conquistados e alimentou a arabización da rexión. Con todo, a situación privilexiada dos árabes sobre os non árabes conversos e os impostos adicionais que debían pagar estes foron xerando un resentimento contra os árabes de orixe. O califa Umar II intentou resolver o conflito cando asumiu o poder no 717, proclamando que todos os musulmáns debían ser tratados igual, pero as súas intencións reformadoras non tiveron efecto porque morreu cando só levaba tres anos no poder. En consecuencia, o malestar contra os Omeias espallouse por toda a rexión e estalou unha revolta que deu o poder aos abbásida e trasladou a capital a Bagdad. Os Abbásida tamén eran árabes, xa que descendían de Abbas, o tío de Mahoma, pero, a diferenza dos Omeias, eles tiñan o apoio dos grupos musulmáns non árabes.[61] Cando houberon adoptado a lingua árabe e a relixión islámica, as poboacións de Oriente Próximo e de Iraq forón, ademais, arabizadas.

O norte de África e o Al-Andalus[editar | editar a fonte]

A mezquita de Uqba ou Gran Mezquita de Kairouan (Túnez), fundada en 670, é a máis antiga de todo o Islam occidental.[63]

Ao Norte de África, os bérberes resistíronse moito á conquista arabomusulmana, pero, logo de ser derrotados e asimilados, van contribuír decisivamente á invasión de Hispania. De feito, a maior parte da tropa que pasou a estreito de Xibraltar a partir do ano 711 constituíana bérberes, e ata a comandaba o xefe bérber Táriq ibn Ziyad. Os primeiros séculos da dominación musulmá no Norte de África e da Península Ibérica a inmigración árabe na zona foi pouco importante. A Hispania musulmá, Al-Andalus, era de poboación maioritariamente hispana (ibero-romano-goda) cunha minoría significativa bérber, mentres que os árabes constituían unha pequena pero poderosa élite. Non pasou moito tempo ata que o Al-Andalus e boa parte do Maghreb liberáronse do Califato Omeia. No Marrocos, as tribos bérberes propiciaron a aparición de varios estados independentes. Co colapso do Califato Omeia, Al-Andalus converteuse no escenario de conflitos étnicos entre árabes e bérberes. O último supervivente da dinastía Omeia, Abd ar-Rahman I, puido fuxir da persecución dos seus rivais e refuxiouse no Al-Andalus. Como descendía a vez de árabes e de bérberes, foi capaz de acougar aos contrincantes e creou o Emirato de Córdoba.

O groso máis importante de inmigración árabe ao Magreb non chegou ata o século XI, cando as tribos beduínas Banu Hilal foron enviadas polos fatimídas contra a dinastía Zirida, e, logo de derrotala, seguiron avanzando pola súa conta. Isto contribuíu decisivamente á arabización da rexión, e tamén á expansión do nomadismo en zonas que antes foran predominantemente agrícolas. Foron destruídos moitos pobos e cidades en todo o Magreb. Mentres que as áreas costeiras e urbanas seguiron baixo control bérber, o interior quedou fóra de control e baixo o dominio dos beduínos. Ibn Khaldun testemuñou que as zonas devastadas polos invasores Banu Hilal desertizaronses completamente. Aínda que os bérberes seguiron gobernando a súa rexión ata o século XVI, con varias dinastías, como os Almorábides, os Almohades, etc., O certo é que a chegada destas tribos contribuíu moito á súa arabización desde os puntos de vista lingüístico e político.


O Califato[editar | editar a fonte]

Vista da Alhambra desde Albaicín, en Granada.

Durante a época da expansión do islam do século VII e principio do VIII, vaise a establecer o Califato, primeiro sera o "Califato Raixidun", que vai a dar nun dos imperios máis grandes da historia. A Idade de ouro do Islam iniciouse a mediados do século VIII coa chegada ao poder da dinastía abbásida e a sustitución da vella capital Damasco pola recentemente fundada Bagdad. Durante o período dos abbásides, baixo a influencia dos preceptos coránicos e os hadith, como que "A tinta dos eruditos é máis sagrada que o sangue dos mártires", que reforza o valor do coñecemento, o Mundo islámico converteuse nun centro cultural de primeira orde, onde floreceron a ciencia, a filosofía, a medicina e o ensino, de modo que os abbásides alentaron a causa do coñecemento e estableceron a "Casa do Saber" (en árabe:بيت الحكمة) en Bagdad, onde os intelectuais, musulmáns e non musulmáns, esforzábanse por traducir e recoller a totalidade do coñecemento humano en lingua árabe. Moitas obras da Antigüidade clásica, que xa foran esquecidas, foron traducidas o árabe e logo o turco, o persa, na hebreo e ao latín. Durante este período, o mundo islámico foi un crisol de culturas onde se recollía, se sintetizaba e facíase avanzar o coñecemento obtido pola Humanidade desde as antigas civilizacións de Mesopotamia, Roma, Chinesa, India, Persia, Exipto, Norte de África, Grecia e Bizancio. As dinastías musulmás rivais, como os fatimites de Exipto e os Omeias de Al-Andalus tamén foron núcleos importantes de cultura, con cidades como O Cairo e Córdoba que rivalizaban con Bagdad.[13]

Califato Otomán[editar | editar a fonte]

Os árabes (en marrón) no Imperio Otománn.

Cando O Imperio Otomán someteu o Califato árabe e adoptou para o seu soberano o título de califa, iniciouse unha nova era de dominación para todo o pobo árabe, que se estendeu desde 1513 ata 1922. Pero os árabes non notaron moito o cambio, de feito que, os turcos otománs aproveitaron o modelo de administración árabe preexistente.

Na actualidade[editar | editar a fonte]

Logo da caída da Imperio Otomán en 1918, a maioría dos árabes modernos viven no Mundo árabe , que comprende unha veintena de estados independentes no Oriente Medio (incluída Palestina) e o Norte de África . Todos estes estados comparten unha política exterior común centrada no conflito árabe-israelí, aínda que só os máis próximos a Israel teñen ou han ter unha participación real na guerra .

Nos anos trinta do século XX , cando en moitos estados musulmáns, e sobre todo árabes , discutíase sobre unha nova organización política e territorial trala disgregación do Imperio Otomán, xurdiron dúas novas ideoloxías que propugnaban a unión, ben de todos os árabes nunha soa nación ( o panarabismo ) , ben de todos os musulmáns en torno o Islam e baixo o imperio da lei islámica (o panislamismo) . Ambas ideoloxías unitaristas , con todo, han ter que competir na escena política cos nacionalismos locais dos diversos Estados árabes .

Datas de incorporación dos membros da Liga Árabe.

Unha consecuencia práctica do panarabismo foi a creación da Liga Árabe , fundada no Cairo o 22 de marzo de 1945 con seis membros: Exipto, Iraq, Transxordania (chamada Xordania a partir de 1946), Líbano, Arabia Saudita e Siria. O Iemen engadiuse o 5 de maio. Actualmente ten 22 membros e catro observadores . O obxectivo principal da organización é "reforzar as relacións entre os Estados membros e coordinar a colaboración entre eles, salvagardar a independencia e soberanía dos Estados membros, e tratar de xeito xeral os asuntos e intereses dos países árabes".[64]

O caudillo exipcio Nasser foi o principal líder do panarabismo. Como líder carismático, todo o mundo árabe esixíalle que terminase co problema palestino, mediante a derrota militar de Israel. Por outra banda, os dirixentes israelís percibían como un perigo que Nasser puidese unir os atomizados países árabes da zona baixo unha estrutura estatal única, e tamén que puidese converterse nun novo Atatürk árabe, de maneira que se buscou o enfrontamento armado para derrotalo e provocar a súa caída. Estas tensións levaron en 1967 á Guerra dos Seis Días, que supuxo un fracaso militar enorme para os países árabes que participaron (Exipto, Siria e Xordania), e para todos os seus aliados. Esta derrota marcou o final do panarabismo, xa que a poboación árabe sentiuse tan defraudada polos resultados desta guerra, como xa lles pasara coa Guerra árabe-israelí de 1948, e , do mesmo xeito que entón , a opinión pública radicalizouse , esta vez ao redor de movementos islamistas como o que eclosionou en 1979 coa revolución islámica en Irán. En parte como reacción contra a occidentalización e en parte atizada por conflito árabe-israelí, a finais do século XX estendeuse entre os árabes unha forte ola de islamismo político radical, que domina calquera movemento político, non só aos países árabes, senón a todo o Mundo islámico en xeral.

Por outra banda, a partir de 2010, varios países víronse axitados con diversa intensidade pola primavera árabe, un movemento de protesta e vontade de rexeneración política que se xerou e estendio principalmente por iniciativa popular e coa axuda das novas tecnoloxías, aínda que o seu avance choca frontalmente coa forza e a implantación popular do islamismo político.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Gellner, Ernest, i Micaud, Charles, Eds. Arabs and Berbers: from tribe to nation in North Africa, Lexington Books, 1972.
  2. Jean Retsö (2004) (en inglés). The problem of the earliest arabs. p. 105. http://books.google.cat/books?id=pUepRuQO8ZkC&pg=PA211&lpg=PA211&dq=%22west+semites%22&source=web&ots=6kyuNF1B1w&sig=sLzW2BOuHDDYHYEHbQqW-RyqVh8#PPA105,M1.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (en inglés) Christian Communities in the Middle East (Oxford University Press ed.). Andrea Pacini. 1998. ISBN 0-19-829388-7.
  4. "Levity.com, Islam" (en inglés). Levity.com. http://www.levity.com/alchemy/islam20.html. Consultado o 2012-07-21.
  5. Jankowski, James, "Egypt and Early Arab Nationalism", a Rashid Kakhlidi, ed., Origins of Arab Nationalism, pàg. 244–245
  6. Citat per Dawisha, Adeed, Arab Nationalism in the Twentieth Century, Princeton University Press, 2003, ISBN 0-691-12272-5, pàg. 99
  7. "www.eyewitnesstohistory.com". www.eyewitnesstohistory.com. http://www.eyewitnesstohistory.com/lionheart.htm. Consultado o 2010-04-13.
  8. "Arab" (en inglés). Dictionary.reference.com. 1945-03-22. http://dictionary.reference.com/browse/Arab. Consultado o 30-08-2012.
  9. "Islam and the Arabic language" (en inglés). Islam.about.com. 2009-11-03. http://islam.about.com/library/weekly/aa032300a.htm. Consultado o 1-09-2012.}
  10. "Ghassanids Arabic lingüístico influence in Syria" (en inglés). Personal.umich.edu. http://www.innerbrat.org/Andyf/Articles/Diglossia/hist_arab.htm. Consultado o 2010-04-13.
  11. "Banu Judham migration" (en inglés). Witness-pioneer.org. 2002-09-16. http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/SM_tsn/ch1s1.html. Consultado o 2010-04-13.
  12. Entrada Literatura árabe a la GEC en línia.(en catalán)
  13. 13,0 13,1 Vartan Gregorian, "Islam: A Mosaic, Not a Monolith", Brookings Institution Press, 2003, pàg. 26–38, ISBN 0-8157-3283-X (en inglés)
  14. Rudolf Grewe, no prólogo do Libro de Sent Soví reeditado por Barcino no ano 1979. ISBN 9788472260719 (en catalán)
  15. Cuina medieval catalana, Eliana Thibaut i Comalada, Cossetània Edicions, 2006. ISBN 9788497912167 (en catalán)
  16. El gust d'un poble: Els plats més famosos de la cuina catalana, Jaume Fàbrega, Cossetània Edicions, 2002. ISBN 9788495684912 (en catalán)
  17. L'alimentació mediterrània, R. Alonso, Edicions Proa, 1996. ISBN 9788482561707 (en catalán)
  18. "Is Hubal The Same As Allah?". Islamic-awareness.org. http://www.islamic-awareness.org/Quran/Sources/Allah/hubal.html. Consultado o 13-09-2012.(en inglés)
  19. (en ingles) Dictionary of Ancient Deities. Oxford University Press. ISBN 0195145046. http://books.google.cat/books?id=jEcpkWjYOZQC&vq=Allat&pg=PA34.
  20. "From Marib The Sabean Capital To Carantania". Buzzle.com. http://www.buzzle.com/editorials/1-29-2005-64989.asp. Consultado o 2010-04-13.
  21. Encarta. "Himyarites". Microsoff. http://www.webcitation.org/5kwKYrqyh. Consultado o 18-09-2012.
  22. "History of Islam". Mnsu.edu. 2009-01-06. http://www.mnsu.edu/emuseum/cultural/religion/islam/history.html. Consultado o 2010-04-13.
  23. "Encyclopedia of Politics and Religion". Cqpress.com. http://www.cqpress.com/context/articles/epr_islam.html. Consultado o 2010-04-13.
  24. Lionel Beehner. "Shia Muslims in the Mideast" (en inglés). Cfr.org. http://www.cfr.org/publication/10903/shiite_muslims_in_the_middle_east.html#2. Consultado o 2010-04-13.
  25. United Networks. "CHRISTIANS (in the Arab world)". Medea.be. http://www.medea.be/en/themes/societypopulation/christians-in-the-arab-world/. Consultado o 14-10-2012.
  26. CIA – The World Factbook – Lebanon
  27. CIA – The World Factbook – Syria
  28. CIA The World Factbook – West Bank
  29. CIA The World Factbook – Gaza
  30. CIA The World Factbook – Israel
  31. Arab Christians – Who are they?. Arabicbible.com. Retrieved on 2011-01-03.
  32. CIA The World Factbook – Jordan
  33. "Egyptian people section from the World Factbook". World Fact Book. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html. Consultado o 30/08/2013.
  34. "The Arab American Institute | Arab Americans" (en inglés). Aaiusa.org. http://www.aaiusa.org/arab-americans/22/demographics. Consultado o 29/08/2013.
  35. "The forgotten refugees: the causes of the post-1948 Jewish Exodus from Arab Countries By Philip Mendes". Palestineremembered.com. http://www.palestineremembered.com/Articles/General/Story2127.html#Iraqi%20Jews%20in%20the%20pre-1948%20period. Consultado o 28-10-2012.
  36. "Shishakli and the Druzes: Integration and Intransigence"
  37. "The Bahá'í World Centre: Focal Point for a Global Community" (en inglés). The Bahá'í International Community. http://info.bahai.org/article-1-6-0-5.html. Consultado o 10-11-2012.
  38. 38,00 38,01 38,02 38,03 38,04 38,05 38,06 38,07 38,08 38,09 38,10 38,11 38,12 38,13 38,14 38,15 38,16 38,17 38,18 38,19 The World Factbook [1](en inglés)
  39. [2] (en inglés)
  40. "Inmigración Árabe en América" (en inglés). www.arabe.cl. 8/12/2005. http://www.arabe.cl/inmigracion.html. Consultado o 28/8/2013.
  41. Mobilidade laboral intrarregional no Mundo árabe, (en inglés) Organización Internacional para as Migracións, O Cairo
  42. Brazil (en inglés)
  43. Inmigracion sirio-libanesa en Argentina (en castelán)
  44. Arab American Institute (AAI) (en inglés)
  45. CBS Israel (en inglés)
  46. Árabes chilenos (en castelán)
  47. Colòmbia (en inglés)
  48. Genko, A. The Arabic Language and Caucasian Studies. USSR Academy of Sciences Publ. Moscow-Leningrad. 8–109
  49. 49,0 49,1 Zelkina, Anna. Arabic as a Minority Language. Walter de Gruyter, 2000; ISBN 3-11-016578-3 p. 101
  50. Baynes, Thomas Spencer (ed). "Transcaucasia." Encyclopædia Britannica. 1888. p. 514
  51. Golestan-i Iram de Abbasqulu ağa Bakıxanov. Translated by Ziya Bunyadov. Baku: 1991, p. 21
  52. Seferbekov, Ruslan. Characters Персонажи традиционных религиозных представлений азербайджанцев Табасарана.
  53. Stephen Adolphe Wurm et al. Atlas of languages of intercultural communication. Walter de Gruyter, 1996; p. 966
  54. History of Ibn Khaldun
  55. Arabic As a Minority Language By Jonathan Owens, páx. 184
  56. Cragg, 1991, p. 13.
  57. "Journal of Semitic Studies Volume 52, Number 1" (en inglés). Pnas.org. 2000-06-06. http://www.pnas.org/cgi/content/full/97/12/6769. Consultado o 21/02/2013.
  58. "Biblical Israel Tours". Biblical Israel Tours. http://www.biblicalisraeltours.com/Arch/ArchaeologyJordan.htm. Consultado o 2010-04-13.
  59. Reconstruction of the World Map according to Dionysus
  60. Harold Bailey The Cambridge history of Iran: The Seleucid, Parthian and Sasanian periods, Volume 1, Cambridge University Press, 1983, ISBN 0-521-20092-X p. 59
  61. 61,0 61,1 Lunde, Paul (2002). Islam. Nova York: Dorling Kindersley Publishing. pp. 50-52. ISBN 0-7894-8797-7.
  62. John Joseph Saunders, A history of medieval Islam, Routledge, 1965, page 13
  63. Clifford Edmund Bosworth Historic cities of the Islamic world, Brill, Leyde, 2007, ISBN 90-04-15388-8 p. 264
  64. "The Middle East 1916-2001 : A Documentary Record" (en inglés). The Avalon Project. Yale Law School. 1998. http://avalon.law.yale.edu/subject_menus/mideast.asp. Consultado o 20/08/2013.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Árabes

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]