Ibn Khaldun

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Ifriqiya
Século XIV
Ibn Khaldoun-Kassus.jpg
Estatua de Ibn Khaldun en Tunes.

Nome

Abu Zayd 'Abd al-Rahman ibn Muhammad ibn Khaldun al-Hadrami
عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي

Nacemento

27 de maio de 1332
Tunisia

Morte

19 de marzo de 1406
O Cairo

Filosofía

Principais intereses

Historia, Historiografía, Socioloxía, Economía

Ideas salientables

Asabiyyah

Influencias

Muhammad ibn Zakarīya Rāzi
Abu-l-Hàssan al-Aixarí
Avicenna
Al-Ghazalí

Influenciou a

Ibn al-Azraq
Al-Maqrizi
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Robert Flint
Taha Hussein
Arnold J. Toynbee
Ernest Gellner
Franz Rosenthal
Franz Oppenheimer
Arthur Laffer
Ludwig Gumplowicz
Gustav Ratzenhofer
Fernand Braudel
Marc Bloch
Lucien Febvre
Yves Lacoste
Oswald Spengler
Engels
Pitirim Sorokin

Abu Zayd 'Abd al-Rahman ibn Muhammad ibn Khaldun al-Hadrami (عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي), coñecido como Ibn Khaldun ou Ibn Jaldun[1] nado en Tunisia o 27 de maio de 1332 (732 da héxira) e finado en O Cairo, o 19 de marzo de 1406 (808 da héxira) foi un famoso historiador e historiógrafo árabe norte-africano. Ibn Khaldun é tido por moitos académicos como unha das principais axudas para a comprensión das sociedades musulmanas.

Ibn Khaldun é amplamente aclamado como un precursor da historiografía, socioloxía, e economía modernas. É sobre todo coñecido polo seu Muqaddimah (Prolegómenos). Tomou o nome de Ibn Khaldun dun atepasado distante.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Naceu en Túnez en 732 A.H. (1332 DC) nunha familia de clase alta que migrou desde Sevilla, na España musulmá. Os seus antepasados eran árabes Iemenitas que se estableceron en España nos inicios do dominio musulmán da península, durante o século VIII, mais despois da caída de Sevilla eles migraron para a Tunisia. Na súa historia, el describe a súa familia, os Banu Khaldun, como segue:

"E os nosos antepasados son de Hadhramaut, dos árabes do Iemen, vía Wa'il ibn Haxar, dos mellores dos árabes, ben coñecidos e respeitados."[2]

Sen embargo, alguns biógrafos (eg., Mohammad Enan) cuestionan a súa pretensión, suxerindo que a súa familia pode ter sido de berberes que pretendian asumir orixe árabe para gañar status social.

Algunhas biografías[3]afirman, que estes devanceiros eran por parte de nai e que o seu pai era un "Berber nativo" (sic), a pesar disto contradicir as propias palabras de Ibn Khaldun, unha vez que el traza a súa xenealoxía ata Khaldun polo lado do seu pai:

"Abd ar-Rahman ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn al-Hasan ibn Muhammad ibn Jabir ibn Muhammad ibn Ibrahín ibn Abd ar-Rahman ibn Khaldun. Na miña xenealoxía ata Khaldun eu contei apenas estes 10, mais deben ter habido máis..."[4]

Ibn Khaldun estudou nas varias etapas e ramos da aprendizaxe árabe con grande éxito. En 1352 obtivo emprego co sultán da Dinastía Marinida, Abu Inan Fares I en Fez. No inicio de 1356, a súa integridade foi posta en causa, polo que foi recluido no cárcere ata á morte do sultán Abu Inan en 1358, momento en que o visir al-Hasan ibn Omar o liberou e o reintegrou no seu posto. Continuou a prestar servizos a Abu Salen Ibrahim III, o sucesor de Abu Inan, mais, por ter ofendido o primeiro-ministro, obtivo permiso para emigrar para España.

Ibn al Ahmar, que estaba en débeda por favores dos que se beneficiou cando da súa estadia na corte de Abu Salen, recibiu a Ibn Khaldun con gran cordialidade en Granada. Os favores que el recibiu do soberano excitaron os celos do Visir, e foi por iso enviado de volta a África en 1364, onde Abu Abdallah, o sultan de Bougie, da Dinastia Hafsid, que fora anteriormente compañeiro seu do cárcere, recibiuno con gran cordialidade.

Despois da caída de Abu Abdallah, Ibn Khaldun mobilizou unha forza considerable entre os árabes do deserto e entrou ao servizo do Sultan de Tlemcen.

Poucos anos máis tarde foi feito prisioneiro por Abdalaziz (Abd ul Aziz), que derrotara o sultán de Tlemcen e tomara o trono.

El entrou entón nun establecemento relixioso, e ocupouse de tarefas escolásticas, ata que en 1370 foi chamado a Tlemcen polo novo sultán.

Despois da morte de Abd ul Aciz residiu en Fixo, gozando do patrocinio e confianza do rexente. En 1375, ausentouse para vivir entre a tribo Awlad Arif da Alxeria central, na cidade de Qalat Ibn Salama. Aproveitou alí a súa soidade para escribir a Muqaddimah (Introdución á historia). En 1378, entrou ao servizo do sultán da súa cidade natal de Tunes, onde se dedicou case exclusivamente aos seus estudos e escribiu a historia do pobo Bereber.

Tendo recibido permiso para peregrinar ata A Meca, visitou O Cairo, onde foi presentado ao sultán al-Malik udh-Dhahir Barkuk, que insistiu que el ficase alí, e no ano de 1384 foi feito grande cadí da escola suní malikí do Cairo.

Daquela, o navío en que a súa muller e familia viñan ao seu encontro afundiu e todos os tripulantes desapareceron. El conseguiu atopar consolo completando a súa historia dos árabes de España. Nesas mesmas datas foi retirado do seu traballo de cadí, o que lle deu máis tempo libre para a súa obra.

Tres anos máis tarde peregrinou á Meca, e no seu regreso viviu en retiro en Fayyun ata 1399, cando foi chamado outra vez para continuar as súas funcións de cadí. Foi separado e reposto no cargo nada menos que cinco veces. Faleceu o 17 de marzo de 1406, e foi sepultado no Cairo.

Obra[editar | editar a fonte]

  • Muqaddimah. A única tradución completa para o inglés da Muqaddimah é de Franz Rosenthal (3 vols., Princeton, 1958).

Tamén escribiu narrativas históricas baseadas nas descripcións de Timur, o líder mongol.

Repercusión da súa obra[editar | editar a fonte]

O historiador británico Arnold J. Toynbee referiuse á obra de Ibn Khaldun, Muqaddimah, como sen dúbida, a mellor obra do seu xénero que algunha vez foi creada por alguén en calquera tempo ou lugar.

Ernest Gellner, que como antropólogo se ocupou do estudo de tribos do Maghreb refírese moitas veces a Ibn Khaldun nos seus libros, en especial cando se refire á organización social da civilización musulmá.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Bloom, J. M. e Blair, S. S., (2003), Islam. Mil años de ciencia y poder, Ed. Paidós, páx.121
  2. Al-Waraq's edition, p. 2429
  3. Salaam.co.uk
  4. Al-Waraq's edition, p. 2428

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Ibn Khaldun

Ligazóns Externas[editar | editar a fonte]