Río Xordán

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Xordán
JordanRiver.jpg
Unha vista do Xordán
País Israel, Siria, Xordania, Cisxordania
Rexión n/d
Nacemento Altos do Golán
Altitude n/d
Lonxitude 360 km
Caudal medio 30 m3
Conca 17.300 km2
Desembocadura Mar Morto
Mapa con a conca do Xordán

O río Xordán é unha corrente de auga que corre polo Oriente Próximo, na maior parte do seu curso entre terras dos estados de Israel, Xordania e Cisxordania. É un río sen desembocadura en mar aberto, pois faino nun lago, o denominado Mar Morto. A súa lonxitude é duns 360 km.

Nome[editar | editar a fonte]

En hebreo denomínase: נהר הירדן nehar hayarden; en árabe: نهر الأردن nahr al-urdun. O nome hebreo parece significar "baixar; descender", o que concorda con o seu traxecto, iniciado sobre arredor de 500 m o nivel do mar até case 400 m por baixo, un desnivel de arredor de 900 m.

A denominación árabe é o correlato da hebrea, porén popularmente é coñecido como Ax-Xariat Al-Kabir "lugar para beber grande".

Do río toman o seu nome Xordania e Cisxordania.

Curso[editar | editar a fonte]

O Xordán fórmase da confluencia doutros tres ríos, na rexión do monte Hermón, na cara norte dos Altos do Golán: o Banyas, que ven de Occidente; o Dan, confluente central e o Hasbani, que é o ramal oriental. A dirección do río logo desa unión é decididamente norte-sur, . A uns 70 km de percorrido, o Xordán atravesa o pequeno lago Hula (en árabe Bahr al-Hulah), lixeiramente por encima do nivel do mar, e desde aí, continua durante uns poucos quilómetros, até o Mar de Tiberíades ou Xenezaret, do cal rexurde para seguir a depresión de Ghor, que é a continuación asiática do Gran Val do Rift africano, sempre en dirección norte-sur até desembocar na parte setentrional do Mar Morto, despois de 360 km de curso[1], do cal é practicamente a súa maior fonte de alimentación hídrica. En case a maior parte do curso, a pouco de deixar atrás o lago Hula, o leito está por debaixo do nivel do mar, alcanzando a máxima profundidade no Mar Morto, cuxo nivel, a causa da desecación sufrida nos derradeiros anos, está nuns -400 m., que constitúe a maior depresión terrestre.

Afluentes[editar | editar a fonte]

Aparte dos tres ríos que o orixinan, os tributarios principais do Xordán son:

  • Pola esquerda:
    • O Yarmuk, que é o máis importante dos seus afluentes,
    • O Jabbok, o segundo en importancia,
  • Pola dereita:
    • O Arnon (en árabe Wadi Mujib).

Problemas ambientais[editar | editar a fonte]

En 1964, Israel puxo en servizo un encoro para extraer auga do Lago Tiberíades. No mesmo ano Xordania construíu unha canle para coller auga do río Yarmuk, o principal tributario do Xordán, e tamén Siria levantou presas neste mesmo río. En ambos dous casos para regadíos.

Na época contemporánea as augas da conca do Xordán, nunha proporción calculada en arredor do 70% ao 90%, son usadas para consumo humano, o que ten reducido o leito do río. Isto xunto con a elevada evaporación que sufre o Mar Morto ten reducido o volume deste. As augas menos profundas deste lago despareceron e no seu lugar obsérvanse agora estensas placas de sal.

En setembro de 2006, o problema aumentou con o aumento da contaminación. Tramos do Xordán foron acoutados só para usos bautismais. A maior contaminación obsérvase nos 105 km do tramo no val de Ghohr, o que media entre o Mar de Tiberíades e o Mar Morto. Os ecoloxistas afirman que a polución practicamente destruíu o ecosistema do río e reconstruílo pode levar décadas.[2]En 2007, a sección de Amigos da Terra en Oriente Próximo declarou o río Xordán como un dos 100 lugares máis danados do mundo, en boa medido debido á falta de cooperación entre Israel e os países árabes circunveciños. [3]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. As diversas fontes consultadas danlle ao Xordán unha lonxitude distinta; así dentro da Wikipedia o artigo en ingés outórgalle 251 km; en alemán dáselle 400 (e 175 en liña recta); en francés 360, etc; a vella enciclopedia Espasa asígnalle 215, pero di que a cifra se triplica ou cuadriplica "se se contan as súas inúmeras curvas"; mais o "Diccionario Enciclopédico Espasa, edición de 1998, dalle 320; a "Enciclopedia Universal Sopena", edición de 1963, dálle 260 km; pola súa parte a Encyclopaedia Britannica, Micropaedia, t. V, s.v., Jordan River, di que ten 360 km, cifra con a que nos quedamos dado o prestixio desta fonte
  2. Ramit Plushnick-Masti. "Raw Sewage Taints Sacred Jordan River". Associated Press. http://www.livescience.com/environment/060911_ap_Jordan_Baptism.html. Consultado o 2007-04-10.
  3. "Endangered Jordan",Dateline World Jewry, World Jewish Congress, setembro de 2007

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Río Xordán

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]