Xiísmo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Este artigo mostra letras árabes. Sen o soporte adecuado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros.
Investidura de Ali en Ghadir Khumm.

O xiísmo (árabe: شيعة, Shīʻah), é a segunda meirande rama do islam, logo do sunismo. É o nome tradicional polo que se coñece á escola de xurisprudencia Islámica Xa'farita. Os seguidores do xiísmo chámanse xiís ou xiítas. "Shīʻah" é a abreviatura da frase históica Shīʻatu ʻAlī (árabe: شيعة علي), que significa "seguidores de Alí", "facción de Alí" ou "partido de Alí"[1][2]

A semellanza de outras escolas de pensamento no islam, o xiísmo baséase nas ensinanzas do libro sagrado do islam, o Corán e a mensaxe do último profeta do islam,[3] Mahoma.[4] Ao contrario que outras escolas de pensamento, o xiísmo mantén que a familia de Mahoma, a Ahl al-Bayt ("a Xente da Casa"), e certos individuos entre os seus descendentes, coñecidos coma imáns, teñen unha autoridade espiritual e política sobre a comunidade.[3][5] Os xiítas cren que Alí, o curmán de Mahoma e xenro, foi o primeiro deste imáns e foi o sucesor lexítimo de Mahoma[6] rexeitando así a lexitimidade dos tres primeiros califas.[6][7]

Os xiítas recoñecen a Alí coma a segunda figura máis importante logo do profeta Mahoma. Segundo eles, Mahoma suxeriu en varias ocasións durante a súa vida que Alí debería ser o líder dos musulmáns logo do seu pasamento. De acordo con esta perspectiva, Alí coma sucesor de Mahoma non só gobernaría sobre a comunidade, senón que tamén interpretaría a xaria e o significado esotérico do Corán. Polo tanto considerouse coma libre de erro e pecado (infalible) e designado por Deus por orde divina (Nass) para ser o primeiro imán.[8] Alí é coñecido coma o "home perfecto" (al-insan al-kamil) semellante a Mahoma segundo a perspectiva xií.[9] Como resultado, os xiítas empregan hadiths atribuídos a Mahoma e aos imáns, e dan credibilidade á familia do Profeta e aos socios achegados, en contraste coas tradicións sunitas nas que a sunnah é narrada en boa parte por compañeiros.[10][11] Posteriormente, as diferenzas dos hadiths entre os xiítas e os sunitas son unha das principais razóns das friccións entre eles, xa que os sunitas non aceptan os hadiths xiítas e viceversa.[12]

Historia[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Historia do xiísmo.

Etimológicamente, xía deriva do árabe shi`a, que significa facción, partido, ou seguidor. Refírese históricamente aos seguidores da shi'a do Imám Ali, partido, facción ou seguidores de Alí, nas loitas polo poder que seguiron á morte de Mahoma. Pouco antes da súa morte, Mahoma, ao regresar da peregrinación á Meca, reuniu a máis de 100.000 creentes en Ghadir Khum e dixo ante eles que quen o considerasen o seu mestre fixesen o mesmo con 'Ali ibn Abi Talib. Cando morreu Mahoma no ano 632, un grupo dos seus compañeiros decidiron ignorar aquela proclamación e nomearon de entre eles ao sucesor do Profeta. Quen tomaron partido por Alí, primo e xenro de Mahoma, con todo, consideraron que este era o seu único sucesor lexítimo xa que fora a persoa máis próxima a Mahoma, quen o sinalou como sucesor en varias oportunidades, a máis notable das cales foi aquela que tivo lugar en Ghadir Khum. Así, negáronse a recoñecer aos notables sucesivamente elixidos para desempeñar o papel de califas ou sucesores do Profeta: Abu Bakr, Omar e Otmán. Trala morte deste último, Alí será finalmente elixido califa. Con todo, acusado de haber instigado a morte do seu predecesor, o seu poder será contestado por Mu'awiya, gobernador de Siria e membro da familia dos Omeias, iniciándose así unha guerra civil entre ambas faccións. Cando ambos líderes aceptaron no campo de batalla de Siffín someter as súas diferenzas ao dictame dun árbitro independente, das filas de Alí xurdirá unha terceira facción, a dos xariismos, que non aceptaron o arbitraxe. Esta facción asasinou a Alí no 661, e o mesmo día trataron de acabar tamén con Mu'awiya e co árbitro, sen logralo. Os partidarios de Alí puxeron entón as súas esperanzas no seu fillo Hasan, que presionado e enganado por Mu'awiya renunciou ao poder, Para rematar, Husayn, 2.º fillo de 'Ali negouse a xurar lealtade a Mu'awiya, debido á súa notable corrupción, por ese motivo foi morto na batalla de Karbalá, xunto a 72 seguidores, polo exército de Yazid, fillo de Mu'awiya, exército composto de máis de trinta mil homes. A súa terrible morte no campo da batalla de Karbalá (Irak), en 680, marcará o principio do cisma entre os xiíes e aqueles a quen se chamará máis tarde «suníes».

O destino tráxico de Husayn sacudiu a unha parte dos musulmáns e provocou unha determinación de combater ata o fin por un ideal de poder considerado xusto e respetuoso cos fundamentos do islam primitivo. O martirio de Husayn, fito fundamental do xiismo (que o conmemora todos os anos con procesións de penitentes na xornada da Ashura) convértese en símbolo da loita contra a inxustiza. Os descendentes de Husayn, dirixentes ou imáns da comunidade dado o carácter hereditario atribuído por esta á sucesión, tiveron todos un destino tráxico de cárcere e morte. O poder temporal suscitaba pois un problema, que se solucionou grazas ao fenómeno da ocultación ou gayba. O duodécimo imám, ou Mahdi, desapareceu e unha parte da comunidade considerou que se ocultou por medios sobrenaturais pero que seguiría vivo ata o seu regreso ao final dos tempos, co cal non podía sucedelo ninguén. Así puxeron fin á cuestión, o que permitiu un acatamento formal do poder político imperante. Os xiitas que creron nesa ocultación foron chamados en diante setimanos (polo número do imám desaparecido) ou ismailíes (polo nome do imán Ismail). O resto da comunidade, maioritario, considerou morto a Ismail e seguiu recoñecendo como imáns aos seus descendentes, razón pola cal foron chamados imamíes. Con todo, acabaron recoñecendo o seu propio fenómeno de ocultación: o duodécimo imám, segundo a crenza deste grupo, escapou do cárcere por medios sobrenaturais e desapareceu no ano 874. Aos imamíes chamaráselles desde entón tamén duodecimanos. A existencia do «Imám Oculto» dá unha forte dimensión esotérica ao xiismo.

O xiismo é profesado por cerca do 15% dos 1600 millóns de musulmáns existentes no mundo.[13]


Notas[editar | editar a fonte]

  1. The New Encyclopædia Britannica, Jacob E. Safra, Chairman of the Board, Ed. 15ª, Encyclopædia Britannica, Inc., 1998, ISBN 0-85229-6330, Vol 10, p. 738
  2. http://www.al-islam.org/encyclopedia/chapter1b/13.html
  3. 3,0 3,1 "Esposito, John. "What Everyone Needs to Know about Islam." Oxford University Press, 2002. ISBN 978-0-19-515713-0. p. 40
  4. From the article on Shii Islam in Oxford Islamic Studies Online
  5. Corbin (1993), pp. 45–51
  6. 6,0 6,1 "The Complete Idiot's Guide to World Religions," Brandon Toropov, Father Luke Buckles, Alpha; 3rd edition, 2004, ISBN 978-1-59257-222-9, p. 135
  7. Tabatabaei (1979), pp. 41–44
  8. Nasr, Shi'ite Islam, preface, p. 10
  9. Motahhari, Perfect man, Chapter 1
  10. How do Sunnis and Shi'as differ theologically? Last updated 2009-08-19, BBC religions
  11. Momen, Moojan, Introduction to Shi'i Islam, Yale University Press, 1985, p.174.
  12. Muqaddimah Ibn al-Salah, Dar al-Ma’aarif edition
  13. Por qué el islam moderado se muestra impotente ante la Jihad (en castelán) lanacion.com

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Xiísmo