Aeroporto de Madrid-Barajas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Aeroporto Adolfo Suárez Madrid–Barajas
Aeropuerto Adolfo Suárez Madrid–Barajas

Barajas overview1.jpg
Vista aérea do aeroporto

IATA: MAD – ICAO: LEMD
Sumario
Tipo Público
Operador Aena
Cidade/Illa Madrid
Localización Alcobendas
Madrid
Paracuellos del Jarama
San Sebastián de los Reyes
Elevación (msnm) 2.000 pés / 610 metros
Coordenadas 40°29′37″N 03°34′00″W / 40.49361°N 3.56667°W / 40.49361; -3.56667Coordenadas: 40°29′37″N 03°34′00″W / 40.49361°N 3.56667°W / 40.49361; -3.56667
Web aena-aeropuertos.es
Pista(s)
Dirección Longo Superficie
metros pés
18R/36L 4.350 14.272 asfalto
18L/36R 3.500 11.483 asfalto
14L/32R 3.500 11.483 asfalto
14R/32L 4.100 13.451 asfalto
Estatísticas (2013)
Pasaxeiros 39.729.027
Operacións 333.065
Carga 345.802

O Aeroporto Adolfo Suárez Madrid–Barajas,[1][2][3] antes coñecido como Aeroporto de Madrid-Barajas, é un aeroporto público español xestionado por AENA, situado nas inmediacións da cidade de Madrid, a capital de España. É o primeiro aeroporto español por tráfico de pasaxeiros, carga aérea e operacións,[4] así como o cuarto de Europa por número de pasaxeiros e undécimo do mundo.[5]

As terminais localízanse no termo municipal de Madrid, pero o campo de voos esténdese tamén por Alcobendas, San Sebastián de los Reyes e Paracuellos del Jarama. Construído sobre un campo de leitugas, entrou en servizo o 22 de abril de 1931, aínda que houbo voos de proba nos terreos onde se asentaría o aeroporto desde 1928.

É o principal aeroporto de España e o que ten o maior número de voos directos a Hispanoamérica de todos os aeroportos europeos. A ruta aérea Madrid-Barcelona, coñecida como "ponte aérea" e que ten un dos seus extremos en Madrid–Barajas e no outro en Barcelona–El Prat, é a que ten maior número de voos á semana de todo o mundo.

En 2007 viaxaron polo aeroporto 52,1 millóns de pasaxeiros, situándose no décimo posto a nivel mundial e o cuarto de Europa por número de pasaxeiros.

O día 24 de marzo de 2014, o aeroporto pasa a ter o nome de Aeroporto Adolfo Suárez Madrid–Barajas, en homenaxe ao antigo presidente do Goberno de España Adolfo Suárez, finado un día antes.[6][7]

Localización e comunicacións[editar | editar a fonte]

Zona preembarque Terminal 4 e galería comercial
Aeroporto Adolfo Suárez, Madrid-Barajas en Comunidade de Madrid
Aeroporto Adolfo Suárez, Madrid-Barajas
Aeroporto Adolfo Suárez, Madrid-Barajas
Situación do aeroporto na Comunidade de Madrid.

O aeroporto sitúase ao noreste de Madrid, no distrito de Barajas, aínda que o sistema aeroportuario esténdese tamén polos municipios de Alcobendas, San Sebastián de los Reyes e Paracuellos del Jarama. A T4, a máis recente, está separada máis de 2 quilómetros das terminais T1, T2 e T3. Para a comunicación entre todas as terminais, AENA dispuxo un servizo de balde de autobús (Airport Shuttle).

Á súa vez, os dous edificios dos que se compón a Terminal 4: a principal e a satélite, ao estar separadas por máis dun quilómetro e ter entre elas unha das pistas, están comunicados por un tren pneumático eléctrico sen condutor que realiza o percorrido por unha galería subterránea.

Acceso en taxi[editar | editar a fonte]

Terminal 4
Boeing 767 de American Airlines no aeroporto.

Todas as terminais dispoñen de paradas de taxi no exterior das áreas de chegadas correctamente sinalizadas. En xaneiro de 2014 implantouse unha tarifa fixa de 30 para os traxectos con orixe desde ou ata o aeroporto ata o interior da M-30.[8]

Acceso en autobús[editar | editar a fonte]

Entrada Planta Superior. Saída Planta Inferior

A forma máis barata e cómoda de acceder ao aeroporto desde a cidade é en autobús. A liña 200 da EMT conecta o Intercambiador de Avenida de América con Canillejas e as terminais T1-T2-T3 e T4, respectivamente. Os autobuses que operan a liña 200 están deseñados especificamente para este traxecto, dispoñen de portaequipaxes e operan entre as 05:00 e as 24:00 h, un horario moito máis amplo que o resto de liñas da EMT. A liña 101 une as terminais 1,2 e 3 do Aeroporto co Casco Histórico de Barajas por un extremo e co intercambiador de Canillejas polo outro. As tarifas das liñas 200 e 101 son as mesmas que para o resto da rede da EMT (1,5€ o billete sinxelo que baixa a 1,20€ con metrobús).

Anteriormente existía unha liña (a 89) de autobús que comunicaba o aeroporto coa praza de Colón en Madrid, pero foi eliminada pouco despois de que a liña que parte desde Avenida de América comezase a prestar servizo.

Desde novembro de 2010, existe unha nova liña de EMT, a Liña Exprés Aeroporto, que sae da estación de Atocha, con paradas en: Praza de Cibeles e O'Donnell. Desde alí vai directamente ao aeroporto de Barajas con parada nas terminais 1, 2 e 4. A liña funciona 24h ao día, 365 días ao ano cunha tarifa de 5 euros por persoa (non son válidos nesta liña nin os metrobús nin os abonos transporte ou turísticos). De noite, a cabeceira está na Praza de Cibeles, conectando con todas as liñas de autobuses nocturnos de Madrid.

Outras liñas do Consorcio Rexional de Transportes conectan as distintas terminais con municipios próximos:

Acceso en metro[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Estación de Aeroporto T1-T2-T3.
Artigo principal: Estación de Aeroporto T4.
T1
Zona de embarque da T3

A Liña 8 do Metro de Madrid (Nuevos Ministerios-Aeroporto T4) une a estación de Novos Ministerios coas terminais do aeroporto en 20 min.

Existen 2 estacións no aeroporto, a que dá servizo ás terminais antigas (Aeroporto T1-T2-T3, situada no Terminal T3) e a da nova área terminal (Aeroporto T4). Para entrar ou saír de calquera das dúas estacións é necesario un suplemento de 3€ que pode comprarse por separado ou engadirse ao abono correspondente. Os usuarios de Abono Transportes non pagan suplemento.

Barajas, do mesmo xeito que o Aeroporto de Heathrow (Londres), é un dos dous únicos aeroportos europeos con varias estacións de metro, no caso de Barajas, con dous, no de Heathrow, tres.

No caso da ampliación do metro ata a T4, existiu unha disputa política entre a Comunidade de Madrid e o Ministerio de Fomento sobre quen era a administración competente para levar a cabo esta ampliación da liña 8, estando no fondo a discrepancia sobre quen debía financiar as obras. Finalmente, a Comunidade de Madrid decidiu recorrer ao financiamento privado e sacou a concurso as obras en febreiro de 2006, sendo adxudicadas en abril de 2006. Así, a explotación e construción do novo tramo adxudicouse a unha concesión privada durante vinte anos, inaugurándose o 3 de maio de 2007 e incorporando o suplemento antes citado para chegar á nova terminal neste medio de transporte. Para que os viaxeiros das catro terminais estean en igualdade de condicións, os viaxeiros que suban na parada das T1-T2-T3 tamén pagan o suplemento.

Acceso por ferrocarril[editar | editar a fonte]

Desde o día 23 de setembro de 2011, a Terminal 4 ten estación de Renfe. Pertence á liña C-1, a cal conecta a T4 coa Estación de Chamartín e que xa conta con parada en Fuente de la Mora (conexión coa liña de Metro de Madrid ML1, xa en servizo) e continúa ata a Estación de Príncipe Pío efectuando parada, ademais de en as estacións xa mencionadas (Fuente de la Mora e Chamartín), en Nuevos Ministerios, Recoletos, na Estación de Atocha, Méndez Álvaro (con conexión coa Estación Sur de autobuses de Madrid), Delicias, Pirámides e Príncipe Pío. O percorrido completo de toda a liña é de 40 minutos. Nun futuro, se planea levar o AVE ao aeroporto.

Desta forma, o Aeroporto de Barajas quedará integrado, non só na rede de Cercanías Madrid, senón tamén nas redes AVE e de Longo Percorrido de RENFE.

Tráfico e estatísticas[editar | editar a fonte]

O número de pasaxeiros[editar | editar a fonte]

Apréciase nos últimos anos un incremento considerable no número de pasaxeiros de voos internacionais, permanecendo esa cifra estable de 2007 a 2009 e incrementándose novamente en 2010 e 2011 con incrementos porcentuais dun 6,1 % e un 4,6%, respectivamente. Con todo, desde 2007 reduciuse o número de viaxeiros de traxectos nacionais, coincidindo coa progresiva posta en servizo de liñas ferroviarias de alta velocidade (LAV) a Málaga, Barcelona e Valencia. En 2010 o número de viaxeiros nacionais descendeu un 1,4 % e en 2011 reduciuse de novo nun 9 %.[9][10]

A cifra máis alta de pasaxeiros nun mes no Aeroporto de Barajas rexistrouse en xullo de 2007, con 5.011.924 pasaxeiros (2.145.349 en traxectos nacionais e 2.866.575 en traxectos internacionais). Xaneiro e febreiro adoitan ser os meses cun menor número de viaxeiros, con 3.412.101 pasaxeiros en xaneiro de 2010 e 3.107.963 en xaneiro de 2009.

Na táboa seguinte detállase o número de pasaxeiros en Barajas, segundo datos do Ministerio de Fomento:[11]

Exercicio Total Pasaxeiros Trax. nacionais Trax. internacionais
2013 39.661.478 11.952.232 27.709.246
2012 45.102.128 14.486.737 30.615.391
2011 49.542.117 17.095.150 32.446.967
2010 49.632.904 18.702.156 30.930.748
2009 47.950.995 18.884.879 29.066.116
2008 50.501.156 20.714.149 29.787.007
2007 52.789.619 22.767.156 29.022.463
2006 45.158.242 20.589.801 24.568.441
2005 41.560.552 19.567.545 21.993.007
2004 38.121.423 18.168.317 19.953.106
2003 35.359.101 17.218.633 18.140.468
2002 33.677.304 16.437.685 17.239.619

Estatísticas da ruta[editar | editar a fonte]

Rutas internacionales más transitadas Madrid-Barajas (2011)[12]
Posto Cidade Pasaxeiros Compañías Aéreas
1 Italia Roma–Fiumicino (Italia) 1.282.044 Alitalia, Iberia, Air Europa, EasyJet
2 Flag of the United Kingdom.svg Londres–Heathrow (Reino Unido) 1.190.486 British Airways, Iberia.
3 Francia París–Orly (Francia) 1.182.049 Iberia, Air France, Air Europa.
4 Flag of Portugal.svg Lisboa (Portugal) 1.178.818 Iberia, EasyJet, TAP, Air Europa.
5 Flag of the Netherlands.svg Ámsterdam (Países Baixos) 1.115.446 EasyJet, Iberia, KLM, Korean Air Lines, Air Europa.
6 Francia París–Charles de Gaulle (Francia) 1.084.650 EasyJet, Vueling, Air France, Air Europa.
7 Alemaña Frankfurt (Alemaña) 950.205 Iberia, LAN Airlines, Lufthansa.
8 Flag of Argentina.svg Bos Aires–Ezeiza (Arxentina) 831.528 Iberia, Aerolíneas Argentinas, Air Europa.
9 Flag of the United Kingdom.svg Londres–Gatwick (Reino Unido) 796.856 Air Europa, EasyJet, Ryanair
10 Flag of the United States.svg Nova York–JFK (Estados Unidos) 716.540 Air Europa, American Airlines, Delta Air Lines, Iberia.
11 Alemaña Múnic (Alemaña) 674.383 Iberia, Lufthansa.
12 Bélxica Bruxelas (Bélxica) 580.076 Brussels Airlines, Iberia.
13 Suíza Xenebra (Suíza) 576.344 EasyJet, Swiss, Air Europa, Iberia.
14 Italia Milán–Malpensa (Italia) 566.429. Iberia, Easyjet, Air Europa.
15 Flag of Peru.svg Lima (Perú) 542.098. Air Europa, Iberia, LAN Perú.
16 Flag of Brazil.svg São Paulo–Guarulhos (Brasil) 514.803. Air China, Iberia, TAM Airlines.
17 Flag of Venezuela.svg Caracas (Venezuela) 507.419. Air Europa, Iberia, Conviasa, SBA Airlines
18 Flag of Mexico.svg Cidade de México (México) 498.256 Aeroméxico, Iberia, Air Europa.
19 Suíza Zúric (Suíza) 498.044 Iberia, Swiss, Air Berlin
20 Flag of the United States.svg Miami (Estados Unidos) 475.249 Air Europa, Iberia, American Airlines
21 Flag of Portugal.svg Porto (Portugal) 443.789 Air Europa, Iberia, TAP, Ryanair
22 Italia Venecia (Italia) 436.816. Air Europa, Iberia, Alitalia.
23 Flag of Colombia.svg Bogota (Colombia) 387.731 . Avianca, Iberia.
24 Flag of Cuba.svg A Habana (Cuba) 374.075. Air Europa, Cubana de Aviación.
25 Grecia Atenas (Grecia) 358.865 Iberia, Aegean Airlines.
26 Flag of Chile.svg Santiago de Chile (Chile) 358.381. Iberia, LAN Airlines.
27 Flag of the Dominican Republic.svg Santo Domingo (República Dominicana) 337.897. Air Europa.
28 Italia Milán–Linate (Italia) 330.353. Iberia, Alitalia.
29 Flag of Ireland.svg Dublín (Irlanda) 321.924. Iberia Express, Ryanair, Aer Lingus.
30 Flag of Turkey.svg Estambul–Atatürk (Turquía) 321.418. Turkish Airlines.
31 Flag of Israel.svg Tel-Aviv (Israel) 308.485. Iberia, El-Al.
32 Bélxica Charleroi (Bélxica) 307.658 Ryanair
33 Dinamarca Copenhague–Kastrup (Dinamarca) 307.003 Iberia, SAS, Norwegian Air Shuttle
34 Italia Boloña (Italia) 286.117. Iberia, Ryanair.
35 Alemaña Düsseldorf (Alemaña) 284.923. Iberia, Germanwings.
36 Alemaña Berlín–Tegel (Alemaña) 278.762. Iberia, Lufthansa, Air Berlin, EasyJet.
37 República Checa Praga (República Checa) 277.752. CSA, Wizzair.
38 Flag of Mexico.svg Cancún (México) 264.168 Air Pullmantur, Air Europa, Orbest Orizonia Airlines
39 Flag of Morocco.svg Casablanca (Marrocos) 259.506 Iberia, Royal Air Maroc, EasyJet, Ryanair
40 Flag of Ecuador.svg Guayaquil (Ecuador) 251.873 Iberia, LAN Ecuador
Rutas aéreas nacionais máis transitadas desde Madrid-Barajas (2010)
Posto Cidade Pasaxeiros Compañías Aéreas
1 Cataluña Barcelona–El Prat 3.106.678 Air Europa, Iberia, Vueling Airlines
2 Illas Baleares Palma de Mallorca 1.694.854 Air Berlin, Air Europa, Iberia
3 Canarias Gran Canaria 1.561.475 Air Europa, Iberia, Ryanair
4 Illas Baleares Menorca 1.561.475 Air Europa, Iberia, Orbest (Iberworld), Easy Jet
5 Canarias Tenerife–Norte 1.316.014 Air Europa, Iberia Express, Ryanair
6 Flag of the Valencian Community (2x3).svg Valencia 1.023.681 Air Nostrum
7 Flag of the Valencian Community (2x3).svg Alacant 884.006 Iberia, Ryanair
8 Flag of the Basque Country.svg Bilbao 837.966 Iberia, Air Europa
9 Galicia Santiago de Compostela 836.415 Air Europa, Iberia, Ryanair
10 Galicia Vigo 663.285 Air Europa, Iberia
11 Andalucía Málaga 618.505 Iberia, Helitt
12 Illas Baleares Eivisa 611.481 Air Europa, Air Nostrum, Iberia, EasyJet, Vueling Airlines
13 Galicia A Coruña 609.758 Iberia
14 Canarias Lanzarote 581.010 Air Europa, EasyJet, Iberia, Orbest (Iberworld), Ryanair
15 Asturias Oviedo 560.267 Air Europa, Iberia, Ryanair
16 Andalucía Jerez de la Frontera 449.107 Iberia
17 Canarias Tenerife–Sur 403.938 Iberia, Ryanair
18 Andalucía Sevilla 385.115 Iberia
19 Cantabria Santander 370.696 Air Nostrum, Ryanair
20 Canarias Fuerteventura 366.229 Air Europa, EasyJet, Iberia, Orbest (Iberworld)
21 Andalucía Granada–Xaén 335.437 Iberia Express

Características técnicas[editar | editar a fonte]

Operativas[editar | editar a fonte]

O aeroporto de Madrid-Barajas é un aeroporto H24 (aberto 24 horas) pero as operacións nel sofren algunhas restricións. Está prohibido o seu uso por aeronaves sen radiocomunicación e helicópteros. As aeronaves de aviación xeral lixeiras de menos de 70 pasaxeiros (excepto cargueiros) non poden operar entre as 6:00 e as 22:00, operando, polo xeral, no Aeroporto de Madrid-Torrejón.

Ademais prohíbese a operación de despegue e aterraxe de aeronaves clasificadas a partir de CR-4 (é dicir, cunha cota de ruído de nivel 4 ou máis). Á súa vez existen restricións parciais para outras aeronaves entre as 23:00 e as 7:00.

Algunhas aeronaves teñen restricións nocturnas no uso das APU: Ilyushin (todos os modelos), DC-8 (todos os modelos), Fokker 50, MD-80 (todos os modelos), MD-11, B-747 (todos os modelos), CRJ200, Embraer 120, Boeing 717 e Boeing 727. As seguintes teñen ademais restricións nos procedementos de saída: An-72, An-124, Airbus 340-600, Boeing 727-100, B-727-200, B-737-100, B-737-200, B-747, DC-8, DC-10, Ilyushin 62, Lockheed 1011, MD-11, Tupolev 134, British Aerospace BAe 125, North American Sabreliner e Yakovlev 42.

Vista do Aeroporto
Airbus A340-600 de Iberia estacionado.

Aeródromo[editar | editar a fonte]

Avión de Iberia no aeroporto de Barajas. Septembro de 2011

Edificios[editar | editar a fonte]

Airbus A319 estacionado na T4

O aeroporto de Barajas consta de tres edificios terminales, un edificio satélite e dous diques (un dos cales pode case considerarse unha terminal), ademais dunha terminal dedicada exclusivamente a carga. A división espacial utilizada na nomenclatura do aeroporto (T1, T2, T3, T4 e T4-S) non coincide exactamente coa división real arquitectónica do aeroporto.

  • Terminal Internacional: É o máis antigo dos que se atopan en operación no aeroporto. Foi unido ao terminal nacional por un edificio de interconexión, que lle permitiu aumentar en 4 novas portas de embarque. Conta con 22 portas de embarque (portas C43 a C50 e D53 a D66).
  • Terminal Nacional: En canto ao área de embarque, conta con 16 portas de embarque, pero áchase dividido entre o T1 (portas B20 a B33, correspondentes á zona internacional) e T2 (portas C34 a C43, correspondente á zona Schengen).
  • Dique Norte: O T3 é un terminal integrado no edificio do Dique Norte, pero que só se trata dun área de facturación separada (sen operacións na actualidade), posto que tanto as salas de embarque como de recolleita de equipaxes están integradas no T2. O dique norte suscitouse como unha extensión do terminal nacional, ao cal aportaba once mostradores de facturación, cinco cintas de recolleita de equipaxes e 20 portas de embarque.
  • Dique Sur: É un edificio anexo á Terminal Internacional. Conta con 10 portas de embarque (portas A1 a A14), 5 delas con fingers. Incluído integramente dentro do T1.
  • Terminal 4: Denominado T4, conta con 6 plantas, 3 sobre rasante e 3 baixo rasante. Na primeira planta conta con 22 cintas de recolleita de equipaxes divididas entre 2 salas, 10 e 11, a primeira destinada a voos de chegada internacionais e a segunda a voos de chegada nacionais. Conta con 2 cintas dobres e 2 cintas para recolleita de equipaxes especiais. A primeira planta conta con 76 portas de embarque.
  • Satélite: Denominado T4-S. Conta con tres plantas sobre rasante. A primeira está dedicada a saídas Schengen e conta con 19 portas de embarque. A segunda está dedicada a saídas internacionais, conta con 48 portas de embarque. A terceira está dedicada a recibir os voos de chegadas internacionais polo que conta cos filtros de seguridade adecuados para tal fin.

Terminais[editar | editar a fonte]

Características das terminais
Terminal Portas Mostradores de
facturación
Portas de
embarque
Pasarelas Cintas de
recollida de
equipaxes
Superficie
útil[13]
Terminal 1 A B C 170[14] 43[15] 17 15 90.110
Terminal 2 C D 99[16] 20[17] 11 12 85.165
Terminal 3 E F 20[18] 21[19] 12 5 23.046
Terminal 4 H J K 185[20] 76[21] 38[22] 22 470.000
Terminal 4S M R S U 0 67[23] 26[24] 0 286.984
Total 474 227 104 54
  • T1: Portas A, B e C, esta última ata a C42. Conta con 170 mostradores de facturación, incluíndo as automáticas, e dispón dun total de 43 portas de embarque. Conta así mesmo con dúas salas de chegadas cada unha con oito e sete cintas de recolleita de equipaxes respectivamente. Está formada por parte do antigo Terminal Internacional e o novo Dique Sur.
  • T2: Portas C, desde a C43 en diante, e D. Ademais dos 99 mostradores de facturación posúe algúns máis na pasarela de entrada ao aeroporto, os cales non foron sinalados. Dispón de 20 portas de embarque e para a recolleita de equipaxes de dúas salas de chegadas con seis cintas de equipaxe cada unha. Correspóndese co antigo Terminal Nacional máis parte do antigo Terminal Internacional.
  • T3: Portas E e F. Conta con vinte mostradores de facturación (fóra de servizo na actualidade), cinco cintas de recolleita de equipaxes (nunha sala anexa á da T2) e 21 portas de embarque (da E68 á E82 e da F90 á F94, estas últimas destinadas exclusivamente a voos rexionais). A T3 correspóndese ao Dique Norte e na actualidade utilízase exclusivamente como unha extensión da T2 e non como terminal independente.
  • T4: Portas H, J e K. Na primeira planta conta con 22 cintas de recolleita de equipaxes divididas entre 2 salas, 10 e 11, a primeira destinada a voos de chegada internacionais e a segunda a voos de chegada nacionais. Conta con 2 cintas dobres e 2 cintas para recolleita de equipaxes especiais. A primeira planta conta con 76 portas de embarque (da H1 á H37, da J40 á J59 e da K62 a K98). Na segunda planta atópanse os mostradores de facturación e os filtros principais de seguridade.
  • T4-S: Portas M, R, S e Ou. Conta con 19 portas de embarque (portas M22 a M48) na zona Schengen. A segunda planta está dedicada a saídas internacionais, contando con 48 portas de embarque (portas R1 a R18, S20 a S51, e U55 a U74). A terceira está dedicada a recibir os voos de chegadas internacionais polo que conta cos filtros de seguridade adecuados para tal fin.

Hangares[editar | editar a fonte]

Barajas conta con dúas zonas principais de hangares, por unha banda, a Antiga Área Industrial, entre o T3 e o T4, e doutra banda o Área Industrial da Muñoza. Iberia ten hangares de mantemento en ambas áreas, aínda que teñen máis actividade os da segunda zona.

Pistas[editar | editar a fonte]

Madrid-Barajas conta con catro pistas físicas paralelas dúas a dúas: as 18L/36R - 18R/36L e as 14L/32R - 14R/32L. En terminoloxía aeronáutica considérase que ten 8 pistas diferentes, e que só se usan simultaneamente catro delas segundo as configuracións de operación, norte ou sur. O ATC elixe unha ou outra configuración en función da meteoroloxía.

  • Configuración norte: durante o día (07:00-23:00), as pistas 36L e 36R utilizaranse para despegues e as pistas 32L e 32R para aterraxes. Durante a noite (23:00-07:00) utilizarase a pista 36L para despegues e a pista 32R para aterraxes. Non se autorizan despegues polas pistas 14L/14R.
  • Configuración sur: durante o día (07:00-23:00), as pistas 14L e 14R utilizaranse para despegues e as pistas 18L e 18R para aterraxes. Durante a noite (23:00-07:00) utilizarase a pista 14L para despegues e a pista 18L para aterraxes. Non se autorizarán despegues polas pistas 32L/32R.
  • Ademais existe unha pista máis (18C/36C, antes 18-36 e 18L-36R) que foi a primeira que posuíu o aeroporto. Úsase como pista de estacionamento e discorre entre o Terminal T4s-Terminal 1. A pista está cortada á altura do seu cruzamento coa pista 14R/32L e preto do seu extremo norte é cruzada por unha estrada de vehículos do aeroporto, o que impide que agora mesmo se poidan realizar operacións de despegue e aterraxe. Atópase sen uso desde a inauguración das pistas 18R/36L e 14L/32R, a mediados da década de 2000.

O 20 de setembro de 2012, coincidindo co cambio de ciclo AIRAC, as antigas pistas 15R/33L e 15L/33R cambiaron a súa denominación e pasaron a chamarse 14R/32L e 14L/32R, debido aos cambios na declinación magnética local.[25]

Navegación aérea[editar | editar a fonte]

Torres de control[editar | editar a fonte]

O aeroporto conta con tres torres de control:

  • A Torre Norte, situada xunto ao edificio satélite. Comezou a funcionar o 31 de outubro de 1998.[26]
  • A Torre Oeste, emprazada xunto ao edificio terminal T4.
  • A Torre Sur, situada encastada dentro do edificio terminal T2.

Calquera das tres torres ten capacidade para controlar calquera aspecto do tráfico aéreo e o movemento de aeronaves no aeroporto, pero en condicións de funcionamento normal as tarefas están repartidas entre as tres.

A Torre Norte é a torre de control principal do aeroporto e a máis grande de todas coas que conta. Foi inaugurada en 1998 e substituíu á actual Torre Sur como principal do aeroporto.

A Torre Oeste foi a última torre de control en construírse no aeroporto. Inaugurouse en 2006 á vez que o Terminal T4. Encárgase de xestionar o movemento de rodadura das aeronaves en terra en torno ao terminal T4.

A Torre Sur é a antiga torre de control do aeroporto. Sitúase dentro do terminal T2, aínda que cando foi construída estaba emprazada no Terminal Nacional. Ata 1998 era a única torre de control do aeroporto, pero desde ese momento só xestiona as operacións de rodadura das aeronaves en torno aos edificios terminal T1, T2 e T3, así como co terminal de carga. Malia esta redución de funcións a torre segue contando con capacidades operativas plenas.

Axudas á navegación[editar | editar a fonte]

O aeroporto conta con diferentes axudas á navegación.

En canto a axudas para o aterraxe, o aeroporto conta con ILS de Categoría III, PAPI e de Sistemas de Iluminación de Aproximación de Precisión CAT II/III (900 m), nas pistas 32L, 32R, 18L e 18R (que son as que se destinan a aterraxes). As características dos ILS son as seguintes:

Conta á súa vez con catro VOR,[27] todos eles asociados a un DME. Dous deles nas proximidades do aeroporto (xestionados directamente polo aeroporto) e outros dous na contorna de Madrid, xestionados pola Dirección de Navegación Aérea da Rexión Centro:

Sistemas de vixilancia[editar | editar a fonte]

  • O aeroporto conta con dous radares de Superficie (SMR), que vixían os movementos de aeronaves así como de calquera vehículo no área de manobras. Están situados no campo de antenas da torre Norte (xunto á T4 Satélite) e no da torre Sur (xunto á T2).
  • Tamén conta, desde marzo do 2011, cun sistema de multilateración,[28] capaz de detectar brancos cooperativos (dotados de trasponder) na área de manobras.

Enerxía[editar | editar a fonte]

O aeroporto ten unha central térmica de ciclo combinado propia que o abastece de enerxía eléctrica, calefacción e outras necesidades.

Historia[editar | editar a fonte]

Inicios[editar | editar a fonte]

O 23 de marzo de 1929 publicouse o prego de condicións para a realización dun concurso de elección dos terreos para desenvolver o aeroporto civil de Madrid.[29] O concurso pechouse o 15 de abril e a el presentáronse catro propostas: Carabanchel Alto, Xetafe, Vallecas e Barajas, aceptándose finalmente esta última proposta realizada por Rogelio Sol Mestre. Os terreos seleccionados consistían nunha extensión de 493 fanegas situadas a 12 km de Madrid. A compra dos terreos asinouse o 30 de xullo de 1930 por un valor de 730.000 pesetas.

O 23 de xullo convocouse un concurso para a redacción do proxecto do novo aeroporto, ao que se presentaron sete proxectos distintos. O xurado do concurso (composto por diferentes profesionais civís e militares) seleccionou a proposta do enxeñeiro marqués de los Álamos e do arquitecto Luis Gutiérrez de Soto. As obras comezaron nada máis ter dispoñibles os terreos, empezando pola habilitación da zona de aterraxe e a instalación dun aerofado de recalada (primeira axuda á navegación aérea coa que contou o aeroporto). O 14 de abril de 1930 autorizouse ás compañías CLASSA, CETFA, CASA e CEA a instalarse no aeroporto. Abriuse ao tráfico aéreo nacional e internacional o 22 de abril de 1931, aínda que as operacións comerciais regulares tardaron dous anos en comezar a realizarse, pois o aeroporto aínda seguía en obras. Xunto ao campo de voos construír unha pequena terminal, cunha capacidade para 30.000 pasaxeiros anuais, ademais de varios hangares e o edificio do Avión Club.

O primeiro director do aeroporto foi Jacobo Armijo y Fernández de Alarcón.[30]

O aeroporto proxectouse para substituír aos de Alcalá, Carabanchel e Xetafe, e para iso seleccionouse unha pradera baldía no noreste da capital no entón municipio de Barajas (que posteriormente foi absorbido por Madrid) de 500 fanegas, con boas comunicacións coa capital a través da estrada de Francia (a actual A-2) e nunha zona deshabitada e libre de obstáculos. O proxecto encargouse ao arquitecto Luis Gutiérrez Soto e ao enxeñeiro Marqués de los Álamos.

O aeroporto empezouse a construír en 1927. A primeira liña regular estableceuna a compañía Líneas Aéreas Postales Españolas (LAPE) coa súa liña a Barcelona. Nos anos 30 créanse os voos internacionais. Ao estalar a Guerra Civil Española, LAPE suspende o seu plan de voos. Durante a contenda realízanse servizos bélicos e de transporte civil con Parides, Barcelona e a zona norte. Unha vez terminada a guerra, Barajas recupera a súa condición de aeroporto civil, co aterraxe o 12 de abril de 1939 dun avión alemán de compañía Lufthansa,[31] o 1 de maio de 1939 Iberia trasladou os seus equipos desde Salamanca a Madrid-Barajas.[32]

Originalmente, o campo de voos era un gran círculo bordeado de branco co nome de Madrid no seu interior, sen pavimentar, formado por chan natural cuberto de herba. Finalizada a Guerra Civil, iníciase o programa de expansión do aeroporto nos anos 40, coa creación da sociedade Aeroportos Transoceánicos Españois (ATE). Se pavimenta o campo de voos e deséñanse novas pistas, a primeira das cales entra en funcionamento en 1944 (a 15-33) e contaba con 1,4 km de lonxitude e 48 metros de ancho. Ao finalizar a década o aeroporto posúe tres pistas, ningunha das cales existe na actualidade.

Éra da aviación comercial[editar | editar a fonte]

Vista desde o miradoiro de Paracuellos del Jarama. Ao fondo, o norte de Madrid, cos seus característicos rañaceos. Máis adiante, o Aeroporto de Madrid-Barajas. A proximidade do municipio ao aeroporto xerou continuos conflitos pola molestia que supón o ruído dos avións.[33]

A apertura do réxime autárquico permitiu un despegue do número de pasaxeiros así como das infraestruturas do aeroporto. En xullo de 1946, Barajas queda aberto ao tráfico internacional.[34] En 1948 prolóngase a pista 15-33 ata os 3.050 m. de lonxitude e 90 de anchura, instalándose á súa vez un sistema de aterraxe instrumental SCS-51.[34] Nos anos 50 o aeroporto supera o medio millón de pasaxeiros, aumenta a 5 o número de pistas e inícianse as liñas regulares con Nova York. En 1951 inaugúrase a pista 01-19 de 2.600x61 m. En 1953 iníciase a construción dun novo edificio terminal, situado ao norte do anterior, pero que finalmente non inclúe a estación de ferrocarril que estaba proxectada. No Plan de Aeroporto de 1957 Barajas é clasificado como aeroporto internacional de primeira categoría.[34] En 1959 instálanse no aeroporto as compañías ESSO e Campsa para o fornezo de combustible.

Os grandes reactores aterran en Madrid-Barajas nos anos sesenta e o crecemento de tráfico, como consecuencia do turismo principalmente, desborda as previsións. A principios do decenio, alcánzase o millón douscentos mil pasaxeiros, o dobre do previsto no Plan de Aeroportos de 1957, o que obriga a reformalo en profundidade. A Terminal Nacional, actual T2, que se comezou a construír en 1953 inaugúrase nestas datas, e modifícanse as pistas, creándose unha disposición de dúas pistas únicas cruzadas, a primeira das cales, de 4,1 km de lonxitude entra en servizo en 1965. En setembro dese ano cámbiase o nome do aeroporto, pasando a adoptar o actual: Aeroporto de Madrid-Barajas.[34] Tamén se instalan as primeiras axudas radioeléctricas.

En 1969 introdúcese un sistema pioneiro de control da avifauna mediante falcóns perdigueiros adestrados, que evitan que as aves aproximásense ao aeroporto e causasen destrozos nos avións nos despegues e aterraxes. O primeiro equipo de falcoeiros foi adestrado polo famoso zoólogo e xornalista Félix Rodríguez de la Fuente. Tamén se inaugura ese mesmo ano a terminal de carga e a plataforma de estacionamento de avións cargueiros.[34]

Nos anos 70, co auxe do turismo e a chegada do B-747, o aeroporto alcanza os 4 millóns de pasaxeiros, e iníciase a construción da terminal internacional (actual T1). En 1974, Iberia introduce a ponte aérea entre Madrid e Barcelona, un servizo con múltiples frecuencias diarias cada pouco tempo sen reserva previa.

O mundial de fútbol de 1982 trae consigo importantes reformas para o aeroporto, coa ampliación e reforma das dúas terminais existentes.

Saturación e ampliación[editar | editar a fonte]

As ampliacións dos anos 80 fixéronse pensando que non se saturarían ata o ano 2000, con todo, o crecemento sostido do tráfico trala liberación do mercado aéreo xa fai pensar en 1989 na necesidade de facer algo para evitar que o aeroporto colápsese completamente en 1992.[35] Proponse como solución crear un novo aeroporto en Campo Real e pechar o de Barajas.[36] Xa en 1988 presentou problemas graves de saturación ante a incapacidade da Dirección Xeral de Aviación Civil (quen entón xestionaba o aeroporto) para resolvela.[37] O debate vira en torno a dúas solucións distintas: ampliación das instalacións existentes, ou ben a construción dun novo aeroporto. Optouse pola primeira solución e en 1991 redáctase un Plan Director do aeroporto de Madrid-Barajas, cun Plan de Infraestruturas ata un horizonte de quince anos e un plan de acción inmediato para responder ás insuficiencias detectadas en 1990. En 1992, acórdase a ampliación do aeroporto co denominado «Plan Barajas», que recollía a primeira fase proposta polo Plan Director cun horizonte de capacidade para o ano 2010, e que incluía entre outras a construción dunha nova pista, unha nova torre de control, un novo edificio terminal, plataformas e sistemas de transporte.

Nos anos 90 o aeroporto sofre máis ampliacións. En 1994 constrúese a terminal de carga, o edificio de interconexión entre a Terminal Internacional e a Terminal Nacional, e a reforma da torre de control.

En 1997 inaugúrase o «Dique Norte», que é usado como terminal exclusivo de Iberia para voos Schengen. En 1998 inaugúrase a nova torre de control, de 71 m de altura, e en 1999 o novo «Dique Sur», que supón unha ampliación da terminal internacional. Por estas datas cámbiase a distribución das terminais: O dique sur e a maior parte da Terminal Internacional pasan a chamarse T1; o resto da Terminal Internacional e a Terminal Nacional denomínanse agora T2 e o dique norte denomínase T3.

Configuración de pistas do aeroporto trala apertura da pista 18R-36L en 1998.

O 31 de outubro de 1998 inaugúrase a nova pista 18R-36L,[26] que substitúe á anterior 18-36, que queda fóra de servizo), de 4400 m de lonxitude x 60 de ancho, o que a converte na máis longa de Europa.[26] A pista entra en servicio real o 5 de novembro dese ano.[38]

En 1999 o Metro de Madrid enlaza o aeroporto con Mar de Cristal a través da Liña 8, chegando a Nuevos Ministerios en 2002. Isto é o resultado dun vello proxecto anunciado desde 1989 de unir Barajas e o centro de Madrid cun tren de luxo,[39] que trala presión do empresariado madrileño converteuse nunha liña de metro convencional.[40]

O "Plan Barajas"[editar | editar a fonte]

No ano 2000, o aeroporto atópase ao bordo da saturación tras anos de intenso crecemento do tráfico que soporta. Nese ano iníciase a execución da ampliación do aeroporto, na forma dun macroproxecto coñecido como "Plan Barajas". O plan consistía basicamente en construír un edificio terminal, un edificio satélite dependente da nova terminal, dúas novas pistas (paralelas ás existentes nese momento), dúas grandes plataformas en torno aos novos edificios terminais, novos aparcamentos e vías de acceso ao aeroporto, soterramento da M-111 por baixo das pistas, un tren automático para a conexión entre o terminal e o satélite dentro dun túnel de servizos aeroportuarios, así como un sistema de tratamento automatizado de equipaxes nos novos terminais. Asociado levaba a ampliación da central eléctrica do aeroporto, o desvío do río Jarama, rúas de rodadura nas novas infraestruturas, novas axudas á navegación aérea e unha nova torre de control.[41]

Nova área terminal: Consistiu na construción dos novos terminais T4 e o seu satélite, a T4S, proxectadas polos arquitectos Antonio Lamela e Richard Rogers (gañador este último do Premio Stirling de 2006[42] por este proxecto), e os enxeñeiros Carillion (ganadores do Premio IStructE de Estruturas Comerciais de 2006 por este proxecto)[43] foi construído por Ferrovial.[44] Inclúe un sistema automatizado de tratamento de equipaxes, un tren subterráneo para o traslado de pasaxeiros, equipaxes e equipos aeroportuarios entre o terminal e o seu satélite. A Terminal 4 conta con 470.000 m², 38 posicións de contacto e capacidade para 35 millóns de pasaxeiros ao ano, mentres que o edificio satélite conta con 290.000 m², 26 posicións de contacto e capacidade para 15 millóns de pasaxeiros ao ano.[26]Ambos edificios están separados 2'5 km.

Novas pistas: Construíronse dúas novas pistas paralelas ás existentes, que se denominaron 15L/33R (na actualidade 14L/32R) e 18L/36R, co que se conseguiu incrementar a capacidade do campo de voos ata 120 operacións á hora.[26]

No ano 2002, inaugúranse os servizos de facturación na estación de metro de Nuevos Ministerios,[45] no corazón do centro financeiro da cidade (AZCA) e a pouca distancia do centro histórico (apenas un par de paradas en metro); este servizo foi clausurado en 2005.[46] Era un complemento á liña 8 do metro. As novas terminais e as pistas complétanse en 2004, pero atrasos administrativos e de equipamento, así como a polémica sobre a redistribución das terminais provocan que non entren en servizo ata o 5 de febreiro de 2006.[47]

Vista nocturna

En outubro de 2006 saíu a concurso o proxecto para construír unha liña de Cercanías Renfe que unise o aeroporto coas estacións de Chamartín e con ela a de Atocha-Cercanías con data de terminación inicialmente prevista para 2009 (en 2010 a previsión é de inaugurarse en 2011).[48]

Con esta nova ampliación, Madrid-Barajas alcanza unha capacidade máxima de 70 millóns de pasaxeiros anuais, unha superficie dispoñible en terminais de 940.000 m², 104 posicións de estacionamento de contacto para aeronaves e de 21.800 prazas de aparcamento.[26] En 2007, o aeroporto cruzou a barreira dos 50 millóns de pasaxeiros que viaxaron a través del. A cifra concreta foi de 52.143.275 persoas.

Historia recente[editar | editar a fonte]

Columna de fume no aeroporto trala explosión dun coche-bomba o 30 de decembro de 2006.

O 30 de decembro de 2006 houbo un atentado terrorista en Barajas. Unha furgoneta bomba estalou no módulo D do estacionamento da T4, causando o colapso de devandito módulo e innumerables danos materiais, así como unha vintena de feridos e dous mortos, Carlos Alonso Palate e Diego Armando Estacio, ambos de orixe ecuatoriano. O atentado foi reivindicado polo grupo terrorista ETA.

O aeroporto foi elixido mellor aeroporto do ano 2008 polos lectores da revista Condé Nast Traveller[49] O 9 de xaneiro de 2009 o aeroporto tivo que ser pechado durante 5 horas a consecuencia da neve caída esa mañá.[50] Aos problemas causados pola neve sumáronse os conflitos laborais dos pilotos da compañía Iberia e a dos controladores de AENA, causando certo caos durante varios días no aeroporto.

Cambio de nome en 2014[editar | editar a fonte]

O 24 de marzo de 2014 o Ministerio de Fomento anuncia usando unha nota de prensa que proximamente aprobará unha orde ministerial[51] coa que o aeroporto pasará a chamarse Aeroporto Adolfo Suárez Madrid-Barajas, indicando tamén que se trata dunha iniciativa do presidente do Goberno, Mariano Rajoy. O renomeamento busca homenaxear a Adolfo Suárez González, primeiro presidente do goberno de España trala restauración da democrática que seguiu a 40 anos de ditadura franquista, e ampliamente recoñecido como un dos principais artífices da Transición Española[52][53][54][55][56][57].

Aeroliñas e destinos[editar | editar a fonte]

As principais aeroliñas do aeroporto son Iberia e Air Europa. Madrid-Barajas é o aeroporto europeo con máis voos con Latinoamérica, ten enlaces frecuentes con case todos os aeroportos españois e posúe boas conexións coas capitais europeas, ademais de ter algunhas conexións de menor importancia con África, Asia e Norteamérica.[58]

Accidentes e incidentes notables[editar | editar a fonte]

  • O 27 de novembro de 1983, o B-747-200 HK-2910 de Avianca, que operaba o voo AV 011 procedente de París,[60] estrelouse en Mejorada del Campo durante as manobras de aproximación para aterrar no aeroporto. O avión chocou contra un outeiro e quedou partido en 5 anacos. Só 11 dos 169 pasaxeiros sobreviviron, e non houbo superviventes entre os 23 tripulantes.[61]
Artigo principal: Voo 11 de Avianca.
  • O 7 de decembro de 1983 o Boeing 727 EC-CFJ que operaba o voo IB 350 de Iberia con destino Roma-Fiumicino colidiu durante o despegue co DC-9 EC-CGS de Aviaco que operaba o voo AO 134 con destino Santander. O DC9 de Aviaco entrara por equivocación na pista mentres o voo de Iberia estaba despegando. No voo de Iberia viaxaban 93 persoas das que 51 faleceron. Non houbo superviventes entre as 42 persoas do avión de Aviaco.
Artigo principal: Colisión de 1983 en Barajas.
  • O 20 de agosto de 2008 ás 14:25 h, o voo JK 5022 de Spanair (operado por un MD-82) con destino Gran Canaria estrelouse durante a manobra de despegue. A aeronave ía case chea, con 166 pasaxeiros e 6 tripulantes a bordo. De feito, só 11 asentos, dos 175 que constituían a configuración total do Sunbreeze,[62]quedaron vacíos.[63] Houbo 154 falecidos e 18 supervivientes, todos eles feridos.
Artigo principal: Voo 5022 de Spanair.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Barajas ya es el aeropuerto «Adolfo Suárez Madrid Barajas» según el BOE". Diario ABC. http://www.abc.es/madrid/20140326/abci-barajas-suarez-201403260832.html.
  2. Orden FOM/480/2014, de 24 de marzo, por la que se modifica la denominación oficial del aeropuerto de Madrid-Barajas.. Gobierno de España. ISSN 0212-033X. http://boe.es/boe/dias/2014/03/26/pdfs/BOE-A-2014-3275.pdf.
  3. Páxina do aeroporto en AENA. Consultada o 25 de marzo de 2014
  4. AENA (2009). "Tráfico de pasaxeiros, operacións e carga nos aeroportos españois (2009)." (en español). http://www.aena.es/csee/ccurl/286/698/Anual-definitivos_2009.pdf. Consultado o 22 de xullo.
  5. Airports Council International (29 de xullo de 2008). "ACI passenger statistics for 2009" (en inglés). http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__. Consultado o 15 de novembro.
  6. http://www.elmundo.es/madrid/2014/03/24/5330191522601db47e8b4574.html
  7. "El aeropuerto de Madrid- Barajas pasará a denominarse Adolfo Suárez, Madrid- Barajas". https://www.fomento.gob.es/MFOM/LANG_CASTELLANO/GABINETE_COMUNICACION/NOTICIAS1/2014/MARZO/140324-04.htm. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  8. Nova tarifa de taxi ata o aeroporto.
  9. "eleconomista.es (axencia EFE) Barajas creció un 2,9% en pasajeros en 2010, pero perdió 0,3% tráfico aéreo". http://www.eleconomista.es/mercados-cotizaciones/noticias/2739128/01/11/Barajas-crecio-un-29-por-ciento-en-pasajeros-en-2010-pero-perdio-03-en-trafico-aereo.html. Barajas creció un 2,9% en pasajeros en 2010, pero perdió 0,3% tráfico aéreo.
  10. "abc.es (axencia EFE) Barajas perdió en 2011 un 0,4 % en pasajeros y un 1 % de vuelos, pero creció en carga.". http://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=1063418. Barajas perdió en 2011 un 0,4 % en pasajeros y un 1 % de vuelos, pero creció en carga.
  11. "Ministerio de Fomento". http://www.fomento.es/BE/?nivel=2&orden=03000000. Tráfico por aeroportos
  12. Estadísticas aena-aeropuertos.
  13. AENA (2 de abril de 2011). "Características" (en castelán). http://www.fomento.es/NR/rdonlyres/2AFEDA1A-D3B0-4CC1-8206-A25F73CE7604/54813/Estusituaaeropuerto.pdf. "'Plan Director del Aeropuerto de Madrid-Barajas'"
  14. AENA (2 de abril de 2011). "Facturación T1" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1050046408532&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  15. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T1" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1050046408459&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  16. AENA (2 de abril de 2011). "Facturación T2" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1050046408865&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  17. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T2" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1050046408912&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  18. AENA (2 de abril de 2011). "Facturación T3" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1050046409034&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  19. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T3" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1050046409062&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  20. AENA. "Facturación T4". http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1132835520925&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  21. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T4" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1132835522778&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  22. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T4" (en castelán). ""
  23. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T4S" (en castelán). http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=ES_ES&MO=1&SMO=5&SiteName=MAD&c=InfoPractica_FA&cid=1132835522778&other=Salidas&p=1049727006249&pagename=subHome. Consultado o 2 de abril. ""
  24. AENA (2 de abril de 2011). "Embarque T4S" (en castelán). http://www.iberia.com/OneToOne/v3/product.do?cntCat=Productos/LLESAL&cntId=terminalesT4_T4S&isPopup=true. Consultado o 2 de abril. "'16 de ellas dobles'"
  25. AIRAC0912
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 26,5 (2003). Madrid: Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea. Madrid-Barajas, historia de un futuro (folleto informativo). Disponible en Scribd
  27. AIS ESPAÑA, AIP de aeródromo: LE AD 2 - LEMD, de 9 de abril de 2009. Navegación Aérea de España.
  28. ERA International, Inc.. "Era Surface System Operational in Madrid" (en inglés). http://news.sra.com/press-release/era-surface-system-operational-madrid. Consultado o 19 de xullo de 2012.
  29. Gaceta de Madrid nº87, de 28 de marzo de 1929. Junta del Aeropuerto de Madrid.
  30. Gaceta de Madrid nº112 (22 de abril de 1931). "Orden nombrando provisionalmente Jefe y Subjefe del Aeropuerto de Madrid (sito en Barajas) a D. Jacobo Armijo y Fernández de Alarcón y D. Rafael Huidobro Polanco." (en castelán). http://www.boe.es/datos/imagenes/BOE/1931/112/A00266.tif. "... el Gobierno Provisional de la República Española dispone que sean nombrados provisionalmente, Jefe y Subjefe del Aeropuerto de Madrid [...] don Jacobo Armijo y Fernández de Alarcón [...] y don Rafael Huidobro Polanco [...]".
  31. Luis Utrilla Navarro, "Un aeropuerto en Barajas" en AA. VV.: Madrid-Barajas, 75 de historia, Décimas Jornadas de Estudios Históricos Aeronáuticos. Madrid: Fundación Aena, 2007, pp 32-33.
  32. "Plan Director del Aeropuerto de Madrid Barajas". "AENA". octubre.
  33. "Los vecinos de Paracuellos se unen contra el ruido de Barajas". http://www.elpais.com/articulo/madrid/vecinos/Paracuellos/unen/ruido/Barajas/elpepiautmad/20060508elpmad_4/Tes/. Consultado o 17 de xaneiro de 2008.
  34. 34,0 34,1 34,2 34,3 34,4 Ministerio de Fomento, en el BOE (16 de decembro de 1999). "ORDEN de 19 noviembre de 1999 por la que se aprueba el Plan director del Aeropuerto de Madrid-Barajas.". http://www.boe.es/boe/dias/1999/12/16/pdfs/A44340-44342.pdf. Consultado o 23 de maio.
  35. «El aeropuerto de Barajas quedará colapsado en tres años por el espectacular aumento del tráfico aéreo» El País, de 25/05/1989
  36. «Dos peor que uno» El País de 23/05/1989
  37. «Aviación Civil reconoce su incapacidad para resolver el colapso de varios aeropuertos» El País de 09/08/1988
  38. «Barajas estrenó anoche la pista más larga de Europa» El Mundo de 5/11/1998
  39. «Leguina y Barranco anuncian la creación de un tren de lujo entre Barajas y Nuevos Ministerios» El País de 09/06/1989
  40. «Los empresarios proponen que se amplíe el 'metro' hasta Barajas» El País de 10/12/1986
  41. Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea, S.A. - AENA. "Presentación del Plan Barajas" (en español). http://www.aena.es/csee/Satellite?cid=1074158814152&pagename=Microsite%2Fmicrosite&SMO=1&p=1071230761953&c=Microsite_FA&MO=1.
  42. El Periódico de Catalunya (15 de outubro de 2006). "La nueva terminal de Barajas gana el prestigioso premio Stirling de arquitectura" (en español). http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=347821&idseccio_PK=1021. Consultado o 7 de maio.
  43. "TPS expertise recognised at Madrid Terminal 4". http://web.archive.org/web/http://www.carillionplc.com/news/news_story.asp?id=429. "TPS has won a prestigious award for its role in the Terminal 4 project at Barajas Airport in Madrid. It received the IStructE (Institution of Structural Engineering) Award for commercial or retail structures during a ceremony at the East Wintergarden in Canary Wharf".
  44. "Grupo Ferrovial. History 200-2004". http://www.ferrovial.com/en/index.asp?MP=21&MS=594&MN=5. Consultado o 7 de maio. "On 3 April 2000, the Ferrovial-Agromán joint venture officially obtained a contract worth 104 billion pesetas to build the new terminal at Madrid Barajas Airport".
  45. Inaugurado el intercambiador de Nuevos Ministerios en Madrid con servicio directo de metro al aeropuerto, Vía Libre, N° 454, xuño de 2002
  46. ABC (copia del original en SEPLA) (24 de xullo de 2007). "Las aerolíneas descartan retomar la facturación en Nuevos Ministerios" (en español). http://www.sepla.es/news/archives/010026.php. Consultado o 7 de maio.
  47. N. Junquera, N. Tesón en El País (4 de febreiro de 2006). "El 'gran Barajas' que se inaugura hoy aumenta en un 50% la capacidad aeroportuaria de Madrid" (en español). http://www.elpais.com/articulo/espana/gran/Barajas/inaugura/hoy/aumenta/capacidad/aeroportuaria/Madrid/elpporesp/20060204elpepinac_12/Tes. Consultado o 7 de maio.
  48. EFE en Actualidad terra (27 de decembro de 2007). "Cercanías que unirá Chamartín y aeropuerto Barajas funcionará en 2010" (en español). http://web.archive.org/web/http://terranoticias.terra.es/articulo/html/av22147344.htm. Consultado o 7 de mayo.
  49. CondéNet UK Ltd (2009). "Readers' Travel Awards 2008 - Airports" (en inglés). http://cntraveller.com/ReadersAwards/2008/Airports/. Consultado o 23 de maio. "Singapore and Madrid have the cleanest airports in the world (both 93.33), but the new terminal at Madrid Barajas helped it edge ahead for design/layout (91.25)."
  50. Avion Revue - Microsiervos. "El aeropuerto de Madrid - Barajas cerrado cinco horas por una fuerte nevada". http://avion.microsiervos.com/aeropuertos/madrid-barajas-cerrado-cinco-horas-por-nevada.html.
  51. "El aeropuerto de Madrid- Barajas pasará a denominarse Adolfo Suárez Madrid- Barajas". 24 de marzo de 2014. https://www.fomento.gob.es/MFOM/LANG_CASTELLANO/GABINETE_COMUNICACION/NOTICIAS1/2014/MARZO/140324-04.htm. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  52. "Presidente de la Transición". 24 de marzo de 2014.
  53. "Adolfo Suarez, artisan de la transition post-franquiste, est mort". 23 de marzo de 2014. http://www.lemonde.fr/disparitions/article/2014/03/23/adolfo-suarez-artisan-de-la-transition-post-franquiste-est-mort_4388007_3382.html. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  54. "Murió Adolfo Suárez, el piloto de la Transición española". 23 de marzo de 2014. http://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2014/03/140322_obituario_espana_adolfo_suarez_lav.shtmlm. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  55. "España llora a Adolfo Suárez, el hombre de la Transición". 23 de marzo de 2014. http://www.lavanguardia.com/politica/20140323/54404358605/espana-llora-adolfo-suarez-transicion.html. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  56. "El último adiós a Adolfo Suárez, el piloto de la transición". 23 de marzo de 2014. http://www.lavozdegalicia.es/noticia/politica/2014/03/24/ultimo-adios-presidente-transicion-adolfo-suarez-capilla-ardiente-congreso/00031395647694694667487.htm. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  57. "Muere Adolfo Suárez, el presidente de la Transición". 23 de marzo de 2014. http://www.elmundo.es/espana/2014/03/23/532eecdf268e3e791e8b456d.html. Consultado o 24 de marzo de 2014.
  58. AENA Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea
  59. Aviation Safety Network (2009). "ASN Aircraft accident Douglas C-47B-1-DK EC-AQE Madrid-Barajas Airport (MAD)" (en inglés). http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720930-0. Consultado o 23 de maio.
  60. Reseña del vuelo. Ministerio de Fomento. [1]
  61. Comisión de Investigación de Accidentes e Incidentes de Aviación Civil (1983). "A-042/1983 Informe Técnico del Accidente Sufrido por la Aeronave Boeing 747-283B, Matrícula HK-2910, a 12 KM. del Aeropuerto de Madrid-Barajas el día 27 de noviembre de 1983, "Lesiones a personas"" (en español). http://www.fomento.es/MFOM/LANG_CASTELLANO/DIRECCIONES_GENERALES/ORGANOS_COLEGIADOS/CIAIAC/PUBLICACIONES/HISTORICOS/AVIANCA/avianca_1_2.htm. Consultado o 7 de mayo.
  62. El Mundo. "Anatomía del Sunbreeze". http://www.elmundo.es/elmundo/2008/graficos/ago/s3/sunbreeze.html. Consultado o 7 de maio.
  63. Matías Guadalupe Cruz en El País (19 de setembro de 2009). "Accidente aéreo en Barajas" (en español). http://www.elpais.com/graficos/sociedad/Tragedia/Barajas/elpgra/20080820elpepusoc_1/Ges/. Consultado o 7 de maio.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Aeroporto de Madrid-Barajas Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]