Jean-Paul Sartre

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Jean-Paul Sartre
Nobel prize medal.svg
Jean Paul Sartre 1965.jpg
Nome completoJean-Paul Charles Aymard Sartre
AlcumeJacques Guillemin
Nacemento21 de xuño de 1905 e 1905
 París
Falecemento15 de abril de 1980 e 1980
 XIV Distrito de París
Causaedema
SoterradoCemiterio de Montparnasse
NacionalidadeFrancia
Relixiónateísmo
Alma máterLiceu Henrique IV, École Normale Supérieure, Cours Hattemer, Lycée Louis-le-Grand e Universidade de París
Ocupacióndramaturgo, epistemologista, novelista, guionista, biógrafo, crítico literario, ensaísta, membro da resistencia, escritor político, existencialista, ontologista, escritor, filósofo, activista pola paz, xornalista de opinión, Intelectual, autor, sociólogo e meteorólogo
PaiJean-Baptiste Sartre
CónxuxeSimone de Beauvoir
XénerosNovela, teatro ensaio (político e filosófico), conto
PremiosPremio Nobel de Literatura, Eugène Dabit populist novel award e Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Na rede
IMDB: nm0765683 IBDB: 9439
Bitraga: 268 Dialnet: 21618 iTunes: 193502928 Musicbrainz: dfab8dec-17bc-48dc-9764-f849a3cb4236 WikiTree: Sartre-1 Find a Grave: 1161 Editar o valor em Wikidata
Jean-Paul Sartre signature.svg
editar datos en Wikidata ]

Jean-Paul Sartre, nado en París o 21 de xuño de 1905 e finado na mesma cidade o 15 de abril de 1980, foi un escritor e filósofo francés, representante da corrente existencialista, cuxa obra e personalidade marcaron a vida intelectual e política de Francia desde 1945. ata finais da década de 1970.

Escritor prolífico, fundador e editor da revista Les temps modernes (Tempos modernos, en galego) (1945), foi coñecido tanto pola súa obra filosófica e literaria como polos seus compromisos políticos[n. 1], primeiro en relación co Partido Comunista, despois, na década de 1970, coas correntes de esquerda lenista[2] máis concretamente maoístas.

Intransixente e fiel ás súas ideas, rexeitou sempre tanto as honras como calquera forma de censura; rexeitou notablemente o Premio Nobel de Literatura en 1964.[3] Aínda que fixo unha notable excepción cando aceptou o título de doutor honoris causa da Universidade de Xerusalén en 1976. Negouse a dirixir unha serie de programas de televisión que lle ofreceron, porque requirían un modelo previo, e explicou: «Son demasiado vello para facer exames.» Contribuíu á creación do xornal Libération (1973), chegando a vendelo el mesmo nas rúas para dar máis publicidade ao seu lanzamento..

Sartre mantivo unha relación aberta coa destacada feminista e tamén filósofa existencialista Simone de Beauvoir. Xuntos, Sartre e de Beauvoir desafiaron as presuntas expectativas sociais e culturais da súa educación, que consideraban burguesa, tanto no estilo de vida como no pensamento. As súas filosofías, aínda que moi próximas, non se poden confundir. Desde 1949 ata a súa morte, mantivo simultaneamente un romance con Michelle Vian, a primeira esposa de Boris Vian, que mecanografaba os seus textos para publicalos na revista Les temps modernes.[4],[5].

Outros intelectuais xogaron para el un papel importante en diferentes etapas da súa vida: Paul Nizan e Raymond Aron, os seus compañeiros durante a etapa na Escola Normal Superior de París; Maurice Merleau-Ponty e Albert Camus nos anos da posguerra, e Benny Lévy (alias Pierre Victor) ao final da súa vida.

Segundo moitos comentaristas e para o propio Sartre, a súa vida foi dividida en dous pola segunda guerra mundial. Podemos distinguir entón dous grandes períodos na obra de Sartre: primeiro un enfoque filosófico teórico centrado na ontoloxía de L'Être et le Néant). (O Ser e a Nada) (1943) ; despois un período máis práctico, onde o autor busca aplicar o seu método exposto na Critique de la raison dialectique (Crítica da razón dialéctica) (1960)[6]. Este segundo período do seu traballo influíu fortemente en sociólogos cualitativistas como Erving Goffman.

Jean-Paul Sartre deixa atrás un traballo considerable, en forma de novelas, ensaios, obras de teatro, escritos filosóficos ou biografías. A súa filosofía marcou a posguerra, e é, con Albert Camus, un símbolo do intelectual comprometido. Do mesmo xeito que a este último, en 1957, tamén se lle concedeu o Premio Nobel de Literatura en 1964.

Do seu suposto compromiso coa resistencia en 1941 (compromiso cuestionado pola súa actitude problemática durante a ocupación), ata a súa morte en 1980, Sartre seguiu facendo titulares. De feito, estivo involucrado en moitos asuntos, abrazando ferventemente as causas que considera correctas. Ás veces foi comparado como o Voltaire[n. 2] do século XX, Sartre seguio sendo un activista ata o final da súa vida.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Xuventude e compromiso[editar | editar a fonte]

Jean-Paul Sartre cara a 1910.

Infancia[editar | editar a fonte]

Jean-Paul Charles Aymard Sartre naceu o 21 de xuño de 1905 , no número 13 da rúa Mignard[8] no distrito 16 de París. Fillo único, procedía dunha familia burguesa[9] : súa nai Anne-Marie Schweitzer[10],[11] pertencía a unha familia de intelectuais e profesores alsacianos, os Schweitzer (era curmá de Albert Schweitzer[12]), o seu tío materno Georges Schweitzer, irmán da súa nai polo tanto, era politécnico, enxeñeiro en enxeñería marítima,[13],[n. 3] seu pai, Jean-Baptiste, era fillo dun médico de Thiviers[15], era tamén enxeñeiro da promoción de 1895, titulado en 1897 como oficial naval[16],[17],[n. 4]. A parella uniuse o 3 de maio de 1904 no Distrito 16 de París[19] e o pequeno Sartre, nado uns trece meses despois, nunca coñeceu a seu pai[n. 5], que morreu de febre amarela o 17 de setembro de 1906 , quince meses despois do seu nacemento[20].

De 1907 a 1917, o pequeno "Poulou", como lle chamaban, foi vivir coa súa nai a casa dos seus avós maternos. Alí pasou dez anos felices, adorado, mimado, felicitado cada día, o que sen dúbida contribuíu a construír nel un certo narcisismo. Orfo aos quince meses, así que foi o seu avó, Charles Schweitzer, profesor asociado xubilado de alemán, autor de Deutsches Lesebuch, un método experimental recoñecido baixo a III República[21], que no educa antes de entrar na escola pública aos dez anos. Na gran biblioteca da casa Schweitzer descubriu a literatura moi cedo, e preferiu ler antes que socializar con outros nenos. Dende pequeno padeceu estrabismo,[22] tamén cando tiña tres anos perdeu case por completo a vista do ollo dereito, xa débil polo defecto conxénito, por mor dunha enfermidade infantil.[23] O período da infancia foi narrado polo propio Sartre na súa autobiografía Les Mots.[24][25]).

Este período remata o 26 de abril de 1917 cando a súa nai volveu casar con Joseph Mancy,[26] enxeñeiro marítimo[27],[n. 6], da mesma promoción que o seu irmán Georges e do seu defunto marido. Sartre, entón de 12 anos, nunca deixará de odiar ao seu padrasto. A parella trasladouse entón a La Rochelle[28], onde Sartre permanecerá ata a idade de 15 anos, tres anos que serán anos de calvario para el: pasa do ambiente familiar feliz á realidade dos estudantes de secundaria que lle parecen violentos e crueis..

No verán de 1920, Jean-Paul Sartre cae enfermo e é trasladado a París. Preocupado pola súa educación, que podería ser "pervertida" polos mozos rebeldes do liceo Eugène-Fromentin[31] de La Rochelle, a súa nai decide que o seu fillo quedará en París.

Anos de estudo[editar | editar a fonte]

Jean-Paul Sartre, estudante da Escola Normal Superior de París en 1924.

Aos trece anos, estivo brevemente matriculado no liceo Montaigne[32]. Os 16 anos, Sartre volve ao liceo Henri-IV onde fora alumno en quinto e sexto. Alí coñece a Paul Nizan, tamén aprendiz de escritor, co que establecerá unha amizade tan estreita que foron alcumados. « Nitre et Sarzan »[33]. Apoiado por esta amizade, Sartre comeza a construirse unha personalidade propia. Para toda a «clase elitista» -"opción" latín e grego- na que estuda, Sartre convértese no SO, é dicir, o "sátiro oficial": sobresae de feito na faceta das bromas.

Sartre, sempre acompañado de Paul Nizan, prepara a proba de acceso a Escola Normal Superior no liceo Louis-le-Grand.[34] Alí fixo o seu debut literario, escribindo sobre todo dous contos, dúas historias sinistras de mestres de provincias, nos que mostraba a súa ironía e o seu desgusto polo convencional. Ao mesmo tempo, Sartre, xunto con Nizan, retoma o seu papel de animador público facendo bromas e pequenas obras entre clases. En 1924, dous anos despois da súa entrada en Louis-le-Grand, Sartre e Nizan foron ambos admitidos no concurso de ingreso para a Escola Normal Superior de París (ENS) [35],[36]

Sartre destacou inmediatamente no que Nizan deu en chamar "escola normal e superior". Sartre foi o formidable instigador de todas as bromas e arremedos, chegando mesmo a provocar un escándalo ao realizar un sketch antimilitarista cos seus amigos na revista da ENS de 1927, tras o cal Gustave Lanson, director da escola, dimitiu. Ese mesmo ano, asinou xunto cos seus compañeiros, e tras Alain, Lucien Descaves, Louis Guilloux, Henry Poulaille, Jules Romains, Séverine... , a protesta (publicada o 15 de agosto na revista Europa[37]) contra a lei de organización xeral da nación para tempos de guerra, que abrogaba toda independencia intelectual e toda liberdade de opinión.

Sartre xa ten gusto pola provocación e pola loita contra a autoridade. Tamén adquiriu gran notoriedade entre os seus profesores e recibía unha gran ovación cada vez que chegaba ao refectorio. Se Sartre é un bromista, tamén é un gran traballador, devora máis de 300 libros ao ano, escribe cancións, poemas, contos e novelas sucesivamente. Sartre trabou amizade con algúns dos que máis tarde se farían famosos, como Pierre-Henri Simon, Raymond Aron[38],[39], Maurice Merleau-Ponty e Henri Guillemin. Aquí coñece a Simone de Beauvoir que chegará a ser a súa compañeira e colaboradora.

Pasa un ano no Instituto francés de Berlín, completa a súa iniciación á fenomenoloxía de Husserl. De 1936 a 1939, ensina en Le Havre, Laon e París. Mobilizado en Nancy, fano prisioneiro, e logo será liberado en 1942. Sartre é visto por algúns coma resistente, mentres que o filósofo Vladimir Jankelevitch lle reprocha polo contrario a súa «falla de compromiso político» durante a ocupación alemá. Chega a profesor, populariza o existencialismo francés, que el contribúe a definir (O existencialismo é un humanismo 1946). Adquire notoriedade e acada un vasto publico grazas ás súas novelas (A náusea 1938, O muro 1939) e obras de teatro (As moscas 1943) que permiten difundir as súas ideas.

En 1945, crea a revista Temps Modernes.[40] Despois de ter seguido a liña do partido comunista, cúlpao no 1956 da represión da sublevación húngara e da intervención soviética en Checoslovaquia no 1968. Durante a guerra de Alxeria, toma partido pola F.L.N..

Simbolizando o intelectual comprometido, multiplica as tomas de postura políticas. Concédenlle en 1964 o Premio Nobel de Literatura, mais el rexéitao.

Morre o 15 de abril de 1980 no hospital Brousses (París) aos 74 anos de idade tras unha longa enfermidade que xa o apartara da dirección do xornal Libération uns anos antes. Foi soterrado, no cemiterio de Montparnasse en París xunto con Simone de Beauvoir, o 20 de abril e aos seus funerais asistiron unhas 50.000 persoas.

Filosofía[editar | editar a fonte]

  • Continxencia do ser : o mundo está "absorto", sen razón. Existe simplemente, sen "fundamento". As cousas e os homes existen de feito, e non de dereito. (Ver A Náusea.)
  • O home é definido pola consciencia (o per-se que se opón ao en-si). O home está polo tanto fundamentalmente aberto ao mundo, "incompleto", "volto cara a", existente (proxectado fóra de si)

A consciencia é o que non coincide xamais con si-mesmo, o que é potencia de neantización grazas á imaxinación (ela pode pensar o que non é). A consciencia fai polo tanto o proxecto posible.

  • O home é absolutamente libre : non é nada mais que o que el fai da súa vida, é un proxecto. A existencia precede á esencia (contra Hegel : non ten esencia predeterminada, a esencia é libremente elixida polo existente).
  • O home está condenado a ser libre : non se comprometer, é tamén unha forma de compromiso: é responsable diso.

Ademais, Deus non existe, polo tanto o home é a única fonte de valor e de moralidade ; el está condenado a inventar a súa propia moral.

  • O concepto freudiano de inconsciente, substituído pola noción de "maldade foi" : o inconsciente non sabería absorber o absoluta liberdade do home.

Sartre e a literatura[editar | editar a fonte]

Durante as décadas de 1940 e 1950 as ideas de Sartre acadaron gran popularidade e o existencialismo foi unha visión filosófica moi estendida nesa xeración en Europa e Estados Unidos. En 1948 a Igrexa católica incluíu tódalas obras de Sartre no Índice de libros prohibidos.

No ano 1964 obtivo o Premio Nobel de literatura pola súa obra, premio que o autor rechazou a causa da súa significancia burguesa.

Sartre e o cinema[editar | editar a fonte]

Interesado no cinema coma un medio para expresar as súas ideas realizou no ano 1947 a súa primeira colaboración nun guión, no filme Jeux sont faits, dirixido por Jean Delannoy. Participou en varias adaptacións das súas obras e en 1957 foi nomeado aos Premio Oscar de Hollywood pola súa historia orixinal para a película Les Orgueilleux, dirixida por Yves Allégret en 1953.[41]

Obras[editar | editar a fonte]

  • 1936 : L'imagination (A imaxinación), ensaio filosófico.
  • 1937 : La trancendance de l'égo (A transcendencia do ego), Ensaio filosófico.
  • 1938 : La Nausée (A náusea), novela.
  • 1939 : Le Mur (O paredón), contos. Publicado en galego en 1989 por Xerais na colección Grandes do noso tempo, traducido por Xosé María Proupín Fernández.
  • 1940 : L'imaginaire (O imaxinario), ensaio filosófico.
  • 1943 : As moscas (Les Mouches), teatro. Publicado en galego en 2008 por Edicións Laiovento, traducido por Xosé Manuel Beiras.
  • 1943 : L'être et le néant (O ser e o nada), tratado filosófico.
  • 1943 : Réflexions sur la question juive (Reflexións sobre a cuestión xudaica), Ensaio político.
  • 1945 : Huis-clos (Entre catro paredes), teatro.
  • Les Chemins de la liberté (Os camiños da liberdade) triloxía, comprendendo:
    • 1945 : L'âge de raison (A idade da razón), novela.
    • 1947 : Le sursis (Sursis), novela.
    • 1949 : La mort dans l'Âme (Coa morte na alma), novela.
  • 1946 : Morts sans sépulture (Mortos sen sepultura), teatro.
  • 1946 : O existencialismo é un humanismo (L'Existentialisme est une humanisme), ensaio filosófico.
  • 1946 : La putain respectueuse (A puta respectuosa), teatro.
  • 1947 : Qu'est ce que la littérature? (Que é a literatura?), ensaio.
  • 1947 : Baudelaire.
  • 1947 : Situations, colleita de ensaios (19471965).
  • 1948 : Les Mains sales (As mans sucias), teatro.
  • 1951 : Le diable et le bon dieu (O diabo e o bo Deus), teatro.
  • 1952 : Les jeux sont faits (Os dados están lanzados), novela.
  • 1952 : Saint Genet, Actor and Martyr, biografía de Jean Genet.
  • 1959 : Les séquestrés d'Altona (Os condanados de Altona).
  • 1960 : Critique de la raison dialectique (Crítica da razón dialéctica, Vol. I), tratado filosófico.
  • 1964 : Les mots (As palabras),[42] autobiografía.
  • 1972 : L'idiot de la famille (O idiota de familia), biografía de Gustave Flaubert (1971-1972).

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. «Sartre é o único intelectual francés que foi recoñecido tanto como filósofo, como escritor e como protagonista da vida política francesa”, subliña o historiador. Gérard Noiriel[1].
  2. No momento da publicación do Manifesto dos 121, ante a tentación dos ministros de querer detelo, o xeneral de Gaulle declarou: "Non metemos a Voltaire no cárcere" [7]
  3. El (Charles Schweitzer) tivo con ela catro fillos [...] O maior, Georges, entrou na Politécnica; o segundo, Émile, converteuse en profesor de alemán.[14],[11]
  4. Ao parecer, Sartre ignoraba que seu pai Jean-Baptiste era enxeñeiro naval; mesmo escribiu que quería prepararse na école navale (escola naval) para ver o mar[18]. Tampouco menciona que o seu padrasto Joseph Mancy tamén era enxeñeiro naval, ambos da mesma promoción de 1895, a do tío materno Georges, cuxo pai Charles Schweitzer non oculta que se graduou na Politécnica[14]. O feito de pertencer á mesma clase de 1895 e ao mesma contorna de oficiais e enxeñeiros da Armada francesa explica probablemente mellor que nada como, por unha banda, que seu pai Jean-Baptiste puido coñecer á irmá de Georges, e por outro, a súa nai, xa viúva, puido coñecer máis tarde ao seu segundo marido.
  5. Jean-Baptiste quería prepararse na mariña, para ver o mar. En 1904, en Cherburgo, xa oficial da mariña e atormentado polas febres contraidas na Cochinchina, coñeceu a Anne-Marie Schweitzer, namorou desa moza, alta e descoidada, e casou con ela, pronto tivo un fillo dela, logo tentou refuxiarse na soidade.... Cando meu pai morreu, Anne-Marie e eu espertamos dun pesadelo común; Estou curando.... Sen diñeiro nin traballo, Anne-Marie decidiu volver vivir cos seus pais. Pero a repentina morte do meu pai molestou á familia Schweitzer. Foi talvez un repudio.... Meu pai tivera a xentileza de morrer cos seus males: a miña avoa seguía dicindo que se afastara dos seus deberes... nin sequera tiven que esquecelo: ao morrer, Jean-Baptiste negárame o pracer de coñecelo..... Durante varios anos, puiden ver enriba da miña cama o retrato dun pequeno oficial de ollos sinceros, cabeza redonda e calva, con fortes bigotes: cando miña nai volveu casar o retrato desapareceu[18]
  6. Cando se casarón, Joseph Mancy era xerente[28] dos establecementos Delaunay-Belleville[29] ; despois pasará a ser o seu director xeral. A parella, que non terá fillos, trasládase a La Rochelle onde Mancy asumiu a dirección dos estaleiros Delaunay Belleville[28][30]
Referencias
  1. Gérard Noiriel (2010). Éditions Agone, ed. Dire la vérité au pouvoir. Éléments (en francés). Les intellectuels en question. Marsella. p. 101. ISBN 978-2-7489-0124-5. Arquivado dende o orixinal o 14 de outubro de 2013. Consultado o 07 de novembro de 2022. .
  2. V.I., Lenine. "La maladie infantile du communisme - I.". Archive internet des marxistes. Consultado o 7 de novembro do 2022. 
  3. Alison Flood (5-1-2015). "Jean-Paul Sartre rejected Nobel prize in a letter to jury that arrived too late". The Guardian (en inglés). Consultado o 20-2-2018. 
  4. "Décès de Michelle Léglise Vian, femme libre aux côtés de Boris et de son oeuvre". ActuaLitté. 15 de decembro de 2077. Consultado o 7 de novembro do 2022. 
  5. "Michelle Vian, "féministe avant la lettre", est partie rejoindre Boris". TV5 Monde. 15 de decembro de 2077. Consultado o 7 de novembro do 2022. 
  6. Claudio Tognonato (19 de outubro de 2010). "Jean-Paul Sartre". Sens Public. Consultado o 7 de novembro do 2022. .
  7. "« La Cause du Peuple »". Diptyque, Sentiers croisés. 19 de marzo de 2018. Consultado o 7 de novembro do 2022.  Parámetro descoñecido |group= ignorado (Axuda)
  8. "Chronologie: Jean-Paul Sartre Biographie: Voici votre chronologie en 114 dates". kronobase. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  9. "Une enfance choyée". Association de la Régie théâtrale. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  10. Jean-Paul Sartre (1964). "PT7". En Gallimard. Les mots. Anne-Marie. París. p. 224. .
  11. 11,0 11,1 "Jean-Paul Sartre, Les Mots (1963), premières pages". Palimpsestes.fr. .
  12. James Brabazon (2000). "12". En Syracuse University Press. Albert Schweitzer: a biography (en inglés). Sartre%Albert's%uncle. Nova York. p. 576. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  13. "Schweitzer, Georges Pascal Joseph (X 1895 ; 1875-1955)". Bibliothèque centrale - École polytechnique. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  14. 14,0 14,1 Jean-Paul Sartre (1964). "PT6". En Gallimard. Les mots. quatre%enfants%surprise%Georges%Polytechnique%Émile. París. p. 224. |data-acceso=8 de novembro do 2022}}.
  15. Jean-Paul Sartre (1964). "PT7". En Gallimard. Les mots. médecin%Thiviers%Sartre. París. p. 224. .
  16. "Sartre, Marie Jean Baptiste Eymard (X 1895 ; 1874-1906)". Bibliothèque centrale - École polytechnique. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  17. "Ecole Navale / Espace tradition / Officiers célèbres". ecole.nav.traditions.free.fr. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  18. 18,0 18,1 Jean-Paul Sartre (1964). "PT7". En Gallimard. Les mots. 1904%Cherbourg%marine%Cochinchine. París. p. 224. .
  19. "Acte de mariage Sartre - Schweitzer, Archives numérisées Paris XVI (vue 7/31)". Arquivos de París. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  20. "Faire-part de décès de Jean-Baptiste Sartre, Revue illustrée du Tout-Sud-Ouest". Gallica. de outubro de 1906. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  21. Annie Cohen-Solal, "Le cas de Jean-Paul Sartre : entre l’héritage Schweitzer et l’étiquette de ‘‘juif d’honneur’’", Actes du colloque Juifs et protestants : cinq siècles de relations en Europe, 2017.
  22. "Quando Sartre guarda le foglie". La Repubblica. 28 de febreiro de 1987. Consultado o 8 de novembro do 2022. 
  23. Omar López Mato (19 de abril de 2020). "Los ojos de Sartre". La prensa. Consultado o 8 de novembro do 2022. 
  24. "Jean-Paul Sartre - Histoire du Monde". Consultado o 8 de novembro do 2022. 
  25. Jean-Paul Sartre (1964). Gallimard, ed. Les mots. París. p. 224. .
  26. "Certificado de matrimonio Mancy - Schweitzer, Digital Archives Paris V ( vista 13/31)". Arquivos de París. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  27. "Mancy, Joseph (X 1895 ; 1875-1945)". Bibliothèque centrale - École polytechnique. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  28. 28,0 28,1 28,2 David Drake (2005). "RA1-PA16". En Haus Publishing. Sartre (en inglés). Mancy%20Delaunay-Belleville. Londres. p. 16. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  29. "Ateliers et chantiers de l'Ermitage, puis Établissements Delaunay Belleville". Département de la Seine-Saint-Denis. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  30. Jacques Chancel (1978). "PT137". En Hachette. Le temps d'un regard. Delaunay-Belleville. París. p. PT137. Consultado o 8 de novembro do 2022. .
  31. Les Anciens de Fromentin, ed. (27 de xullo de 2022). "Jean-Paul Sartre, élève à Fromentin de 1917 à 1921" (en inglés). Consultado o 8 de novembro do 2022. 
  32. Jean-François Louette (2002/3). Revue d'histoire littéraire de la France, ed. "Jean-Paul Sartre en classe". Consultado o 9 de novembro do 2022. .
  33. John Gerassi (1980). éditions Rocher, ed. Sartre, conscience haïe de son siècle. Monaco. p. 103. 
  34. "En savoir plus sur Jean-Paul Sartre - Entretiens et documents". www.gallimard.fr (en francés). Consultado o 24-2-2018. 
  35. Journal officiel de la République française. Lois et décrets. Lista de admitidos na Escola Normal Superior, JORF, 7 de agosto de 1924
  36. "L'annuaire | a-Ulm". www.archicubes.ens.fr. Consultado o 9 de novembro do 2022. 
  37. "Pour liberté d'opinion". Gallica. 15 de outubro det 1927. Consultado o 17 de novembro do 2022. .
  38. Étienne Barilier (1987). "15". Les petits camarades. París: Éditions Julliard. p. 165. ensaio sobre Jean-Paul Sartre e Raymond Aron .
  39. Paul-François Paoli (semana do 4 de agosto de 2017). "Jean-Paul Sartre / Raymond Aron. Le match du siècle". Le Figaro Magazine. p. 20-23. Consultado o 12 de xaneiro do 2023. .
  40. "Revue Les Temps Modernes - Gallimard". www.gallimard.fr (en francés). Consultado o 26-2-2018. 
  41. Jean-Paul Sartre na IMDb
  42. Incluída na Biblioteca Galega de Clásicos Universais. Trad. de Dulce Fernández e François Davo.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Predecesor:
Giorgos Seferis
 Premio Nobel de literatura
Rechazado polo autor
 
1964
Sucesor:
Mikhaíl Sholojov