Marxismo

Marxismo
Instancia de teoría económica ideoloxía política escola de pensamento económico  Subclase de socialismo comunismo  Composto por marxismo occidental marxismo ortodoxo marxismo clásico marxismo aberto  Epónimo Karl Marx
Características  Oposto a críticas ao marxismo
Implicados  Practicado por marxista  Inventor/a ou descubridor/a Karl Marx Friedrich Engels
Fontes e ligazóns Freebase /m/0651vn  Descrito pola fonte Brockhaus Encyclopedia, 21st edition, volume 17, Article "Marxism" (en) Historisch-kritisches Wörterbuch des Marxismus (en) Red Blue Translator
Wikidata C:Commons

Karl Marx (1875)

O marxismo é un método de análise socioeconómica e filosofía política desenvolvido por Karl Marx e Friedrich Engels a mediados do século XIX, enraizado nunha interpretación materialista da historia que pon a énfase na loita de clases como motor da transformación social.

No seu núcleo, o marxismo emprega o materialismo histórico para soster que a base económica —composta polas forzas produtivas e as relacións de produción— configura a superestrutura de leis, política e ideoloxía, e que as contradicións inherentes ao capitalismo, como a extracción da plusvalía do traballo, conducen inevitablemente á revolución proletaria e ao establecemento do comunismo.

Aínda que o marxismo influíu profundamente nos movementos obreiros e nas loitas anticoloniais, a súa aplicación en réximes dirixidos polo Estado ao longo do século XX, incluíndo a Unión Soviética baixo Lenin e Stalin, A China maoísta e outros, produciu economías de mandato centralizadas marcadas pola ineficiencia, as escaseces e o estancamento, esixindo posteriormente reformas de mercado para acadar crecemento, así como unha gobernanza totalitaria vinculada a fames masivas, execucións e campos de traballo que as estimacións empíricas atribúen a aproximadamente 100 millóns de mortes en exceso.

Orixe

Os puntos de partida do marxismo son a dialéctica de Hegel, a filosofía materialista de Ludwig Feuerbach e dos socialistas utópicos franceses e as teorías económicas dos ingleses Adam Smith e David Ricardo. Máis que filosofía, o marxismo é a crítica radical da filosofía, principalmente do sistema filosófico idealista de Hegel. Mentres para Hegel a realidade faise filosofía, para Marx a filosofía precisa incidir sobre a realidade. O núcleo do pensamento de Marx é súa interpretación do home, que comeza coa necesidade humana. A historia iníciase co propio home que, na busca da satisfacción de necesidades, traballa sobre a natureza. A medida que realiza este traballo, o home se descobre como ser produtivo e pasa a ter consciencia de si e do mundo. Percibe entón que "a historia é o proceso de creación do home polo traballo humano".

Segundo algúns, os dous elementos principais do marxismo son o materialismo dialéctico, para o cal a natureza, a vida e a consciencia constitúense de materia en movemento e evolución permanente, e o materialismo histórico, para o cal o modo de produción é base determinante dos fenómenos históricos e sociais, inclusive as institucións xurídicas e políticas, a moralidade, a relixión e as artes. Para outros, non existe o materialismo dialéctico esbozado por Engels e desenvolvido por Lenin e Stalin, mais é unha expresión inexistente en Marx, que falaba de dialéctica e método dialéctico e non de "materialismo dialéctico".

A teoría marxista desenvólvese en catro niveis de análise -- filosófico, económico, político e sociolóxico—en torno da idea central de mudanza. Nas súas Thesen über Feuerbach (1845, publicadas en 1888; Teses sobre Feuerbach), Marx escribiu: "Até o momento, os filósofos apenas interpretaron o mundo; o fundamental agora é transformalo." Para transformar o mundo é necesario vincular o pensamento á práctica revolucionaria. Interpretada por diversos seguidores, a teoría tornouse unha ideoloxía que se estendeu a rexións de todo o mundo e lle foi engadida características nacionais. Xurdiron así versións como as dos partidos comunistas francés e italiano, o marxismo-leninismo na Unión Soviética, as experiencias no leste europeo, o maoísmo na China e Albania e as interpretacións de Corea do Norte, de Cuba e dos partidos únicos africanos, nos que se mestura até con ritos tribais. As principais correntes do marxismo foron a social-democracia, o bolquevismo e o esquerdismo.

Practicamente todas as artes recibiron influencia do Marxismo a través de teóricos que buscaron importar as ideas da loita de clases e da importancia da inclusión dos intelectuais nestas discusións.

Na literatura, por exemplo, nos anos 70, a chamada 'crítica marxista' pregaba que a análise de textos literarios debería desconsiderar o estudo biográfico do autor e se fixar na análise dos acontecementos ficcionais a partir da visión da loita de clases.

Esa perspectiva, en todas as artes, desenvolveuse nun cerco da liberdade de moitos artistas que se viron desprestixiados por críticos e pola clase artística, en caso de non abordaren nas súas obras unha "temática social".

Na súa concepción máis recente, a crítica marxista procura intertextualizar a arte coa historia, a socioloxía e outras áreas do saber científico social.

Concepción materialista da historia

Parte da serie sobre Marxismo

Conceptos fundamentais

Alienación

Burguesía

Comunismo

Explotación

Forzas produtivas

Hexemonía cultural

Loita de clases

Materialismo dialéctico

Materialismo histórico

Medios de produción

Modo de produción

Plusvalía

Proletariado

Relacións de produción

Teoría do valor-traballo

Outras ligazóns

Críticas ao marxismo

Economía marxista

Categoría:Marxismo

O materialismo histórico (expresión cuñada polo marxista ruso Georgi Plekhanov), tamén coñecido como a concepción materialista da historia, é unha metodoloxía marxista que se enfoca nas sociedades humanas e o seu desenvolvemento a través da historia, argumentando que a historia é o resultado de condicións materiais máis que ideais.

Análise de clases

Os marxistas consideran que a sociedade capitalista divídese en clases sociais, das que toman en consideración principalmente dúas:

• A clase traballadora ou proletariado: Marx definiu a esta clase como «os individuos que venden a súa man de obra e non posúen os medios de produción», a quen consideraba responsables de crear a riqueza dunha sociedade (edificios, pontes e mobiliario, por exemplo, son construídos fisicamente por membros desta clase; tamén os servizos son prestados por asalariados). O proletariado pode dividirse, á súa vez, en proletariado ordinario e lumpemproletariado, os que viven en pobreza extrema e non poden achar traballo lícito con regularidade. Estes poden ser prostitutas, esmoleiros ou indixentes.
• A burguesía: quen «posúen os medios de produción» e empregan ao proletariado. A burguesía pode dividirse, á súa vez, na burguesía moi rica e a pequena burguesía: quen empregan a man de obra, pero que tamén traballan. Estes poden ser pequenos propietarios, campesiños terratenentes ou comerciantes.

Para Marx, o comunismo sería unha forma social na que a división en clases terminaría e a estrutura económica sería produto da «asociación dos produtores libres», e o produto social distribuiríase segundo o criterio «de cada cal segundo a súa capacidade; para cada cal segundo as súas necesidades».

Algúns pensadores socialistas opinaban que a clase traballadora debía apropiarse do Estado capitalista existente e convertelo nun Estado revolucionario obreiro que implantaría as estruturas democráticas necesarias para logo marchitarse. Pola outra banda, outros pensadores socialistas como Mikhail Bakunin e Piotr Kropotkin, compartindo a idea da loita de clases, afirmaron que o Estado ou calquera forma de autoridade e centralización de poder, per se, era o problema (político-económico), e que destruílo debía ser o obxectivo de toda actividade revolucionaria. Esta ditomía fronte ao Estado marcou a división definitiva entre marxistas e anarquistas.

Moitos gobernos, partidos políticos, movementos sociais e teóricos académicos afirmaron fundamentarse en principios marxistas. Exemplos particularmente importantes son os movementos socialdemócratas da Europa do século XX, o bolquevismo ruso, a Unión Soviética e outros países do bloque oriental, Mao, Fidel Castro, Ernesto "Che" Guevara, Santucho e outros revolucionarios en países agrarios en desenvolvemento. Estas loitas agregaron novas ideas a Marx e, polo demais, transmutaron tanto o marxismo que resulta difícil especificar o núcleo deste. Actualmente as transformacións socioeconómicas obrigaron a repensar ao marxismo nunha liña chamada posmarxismo na cal atópanse autores como Ernesto Laclau e Chantal Mouffe. Acostúmase a falar de teoría marxista cando se fai referencia á aplicación de formulacións marxistas a diversas cuestións non estritamente económicas ou políticas, como a relixión, a arte, a relación entre sexos ou razas etc., sen necesidade de asumir a totalidade das ideas marxistas.

Loita de clases e modos de produción

Engels compartiu con Marx supostos básicos de que a historia humana era unha "historia de loitas de clases" e que o seu curso estaba determinado en gran parte polas condicións económicas. Engels di que esta fórmula está limitada á historia escrita. Non obstante, Marx non "inventou" o concepto de loita de clases. De feito, a loita de clases foi teorizada moito antes ca el, por historiadores da restauración, como François Guizot e Augustin Thierry. A contribución fundamental de Marx neste concepto é demostrar que a loita de clases non se extingue na Revolución Francesa, senón que se prolonga na burguesía/traballadores da oposición na era capitalista.

En "Anti-Dühring" e nos seus escritos posteriores, Engels elaborou aínda máis os conceptos de filosofía da historia. A visión de Engels da historia caracterízase por un optimismo fundamental. Como Hegel, non entende a historia humana como unha "intricada confusión de violencia sen sentido", senón como un proceso de desenvolvemento, cunha lei interna que pode percibirse a través de todas as coincidencias aparentes.

Por iso, Marx toma emprestada de economistas clásicos a idea implícita de clase como factor de produción, a historia das clases e o conflito como produtor da historia. A todas estas teorías, Marx achega o concepto do estado da clase social como a súa loita intrínseca: sen loita non hai clases. As clases sociais conséguense a través de loitas perpetuas determinadas historicamente. Cada etapa da sociedade que se produciu ao longo da historia pode caracterizarse a través dun modo de produción diferente.

Un modo de produción baséase no conxunto formado polas forzas produtivas e nas relacións sociais de produción que existen na sociedade. En cada etapa da evolución, o modo de produción demostra un estado da sociedade. Isto considérase algo social, xa que sen forzas produtivas non pode haber dúbida sobre a falta de produción. Estas forzas produtivas son: os instrumentos de produción, a forza de traballo dos homes, os obxectos de traballo, o coñecemento e as técnicas, a organización... Con motivo de todas estas actividades de produción e a través delas, os homes entran en relacións sociais. O modelo de produción non se pode reducir a un simple aspecto técnico, xa que é un dos conceptos máis importantes para Marx.

Marx considerou os conflitos de clases como a forza motriz da historia da humanidade, xa que estes conflitos recorrentes se manifestaron como diferentes etapas da transición do desenvolvemento en Europa Occidental. En consecuencia, Marx designou a historia humana como abranguendo catro etapas de desenvolvemento nos modos de produción:

1. Comunismo primitivo: como nas sociedades tribais cooperativas.
2. Sociedade escravista: un desenvolvemento de tribal a cidade-estado; nace a aristocracia.
3. Feudalismo: os aristócratas son a clase dominante; os comerciantes evolucionan cara a capitalistas.
4. Capitalismo: os capitalistas son a clase dominante, creando e empregando o proletariado.
5. Comunismo: sociedade sen cartos, estado, propiedade privada e clases sociais.

Comunismo, socialismo e ditadura do proletariado

Marx fai parte dun pensamento dialéctico, en contraste co mecanismo presente no materialismo anterior; ve a convivencia entre clases como un papel determinante no desenvolvemento da historia. A través desa visión, o proletariado convértese nunha clase en si mesmo e por si mesmo, toma conciencia dos seus intereses de clase, que son: socializar os medios de produción (socialismo) para maximizar as forzas actividades produtivas, a extinción de diferentes clases sociais e a existencia dun estado político (comunismo). A historia continúa a ser a suma de continxencias suxeitas aos avatares das loitas de clases sociais. A historia non é unha evolución lineal entre modos de produción, senón unha transformación dialéctica para tomar conciencia de clases que experimentan flutuacións na loita de clases en determinados momentos da historia. Neste desenvolvemento, as forzas produtivas son cada vez máis contraditorias con respecto ás relacións sociais de produción, xa que non evolucionan ao mesmo ritmo. Alén dun certo nivel de produción, os sistemas sociais quedan bloqueados. Un tempo de revolución social que comeza a funcionar, permite eliminar as vellas relacións de produción para dar paso ao desenvolvemento de relacións máis coherentes ao nivel alcanzado polas forzas produtivas.

A democracia burguesa exércese como unha ditadura da burguesía sobre o proletariado, onde os intereses destes últimos se opoñen aos da propiedade privada. Pola contra, a ditadura do proletariado é a ditadura da clase máis numerosa que non busca manter a súa situación de dominación senón facer desaparecer os antagonismos de clase. Só na sociedade comunista, cando se rompeu cando os capitalistas desapareceron e non hai clases sociais, só entón "o Estado desaparecerá e será posible falar de liberdade". O comunismo constitúe así o estado da sociedade sen divisións de clases e, polo tanto, sen loita de clases. En As loitas de clases en Francia de 1848 a 1850, Marx afirmou que "a emancipación do proletariado é a abolición do crédito burgués, xa que significa a abolición da produción burguesa e a súa orde".

Algúns revolucionarios como Aleksandr Herzen, Dmitri Pisarev, Nikolai Chernyshevski e, sobre todo, Karl Marx e Friedrich Engels, criticaron duramente o comunismo igualitario.

Marx e Engels valoraron positivamente as contribucións dos utópicos socialistas de Henri de Saint-Simon, Charles Fourier e Robert Owen, mais tamén foron duramente criticadas por seren irreais:

Estas fantásticas descricións da sociedade de mañá xorden nun momento en que o proletariado aínda non acadou a madurez, cando, polo tanto, aínda está forxando unha serie de ideas fantásticas sobre o seu destino e posición, deixándose levar. Polos primeiros impulsos puramente intuitivos para transformar radicalmente a sociedade.

Manifesto comunista, Literatura socialista e comunista (1848), K. Marx e F. Engels

O modo de produción comunista de Marx divídese en dúas fases, cunha realización que estaría en mans do proletariado organizado baixo a dirección dun partido comunista revolucionario e que desaparecería como clase durante a súa realización. Para Marx e Engels, a clase obreira industrial é a única que, pola súa imposibilidade de adquisición privada, pode superar a través da síntese comunista a contradición sen saída da socialización estatal: é a negación comunista da sociedade porque non se pode transformar nunha nova clase explotadora, é a negación comunista do Estado porque só transformándose en poder público pode superar o seu carácter de asalariado que permanece na sociedade burguesa, e é a negación comunista da propiedade porque só distribuíndo segundo as necesidades e as capacidades, pode adquirir os froitos dos medios de produción. En Crítica do programa Gotha faise unha diferenza entre unha etapa comunista anterior en que o individuo compraría mercadorías con vales de traballo, dende unha etapa superior, en que cada persoa contribuirá segundo as súas habilidades e recibirán segundo as súas necesidades. Non foi ata a Revolución bolxevique cando o termo socialismo chegou a referirse á etapa anterior do comunismo.

Concepción marxista da ideoloxía

O papel da ideoloxía, segundo esa concepción marxista da historia, é actuar de lubricante para manter fluídas as relacións sociais, proporcionando o mínimo consenso social necesario mediante a xustificación do predominio das clases dominantes e do poder político. Tal como o materialismo histórico define o concepto, a "ideoloxía" fai parte da superestrutura, determinada polas condicións materiais das relacións de produción ou estrutura económica e social e o reflexo que produce denomínase "falsa conciencia". Como o sofista Trasímaco, Marx dixo que "as ideas da clase dominante son as ideas dominantes en cada época".

Engels explica que "as verdadeiras forzas propulsoras que o moven, permanecen ignoradas para o ideólogo". As súas ideas parecen ao ideólogo "como creación, sen buscar outra fonte máis afastada e independente do pensamento; para el, isto é a evidencia mesma, posto que para el todos os actos, en canto lles sirva de mediador o pensamento, teñen tamén neste o seu fundamento último". Estes impulsores inclúen tanto intereses subxectivos escuros como a constelación económica obxectiva. Marx cría que as ideas dominantes son "falsas" porque reflicten os intereses económicos e as preferencias da clase dominante. Esta crítica contribuíu a unha desconfianza académica cara a nocións como "obxectividade", "neutralidade", "universalidade" e semellantes.

Concepción marxista do estado

As ideas de Karl Marx sobre o Estado poden dividirse en tres áreas temáticas: estados precapitalistas, estados na era capitalista (é dicir, presente) e o estado (ou a ausencia do mesmo) na sociedade poscapitalista (comunista). Este feito superponse ao de que as súas propias ideas sobre o Estado cambiaron a medida que crecía, diferenciándose na súa primeira fase precomunista, a fase moza de Marx, que é anterior aos levantamentos fracasados de 1848 en Europa e no seu traballo maduro e máis matizado.

A visión marxista do Estado é un conxunto de "aparatos" ao servizo da clase dominante. O rexeitamento marxista do Estado como unha instancia superior ao ser humano ou persoa privada é argumentado en Crítica da filosofía do dereito de Hegel. O Estado burgués non pode ser defensor dos intereses xerais, xa que estes se opoñen aos da propiedade privada, sen a abolición da cal non haberá nunca unha xenuína "emancipación humana".

O Estado é sempre o Estado da clase dominante, e o goberno "é o órgano da sociedade para o mantemento da orde social; detrás del, veñen as distintas clases de propiedade privada". Despois, a abolición da propiedade privada leva á desaparición do Estado, e polo tanto das clases sociais. En Anti-Dühring, Friedrich Engels expresou:

O Estado nom se suprime, senón que se extingue.​

Vladimir Lenin enfatiza este aforismo, pois sinala o carácter gradual do proceso e a súa espontaneidade.

Resultados empíricos e fracasos

Políticas económicas e colapsos

A planificación central constituíu a pedra angular das políticas económicas marxistas nos réximes que as aplicaron, implicando a propiedade estatal dos medios de produción, a abolición da propiedade privada e a asignación dirixida de recursos sen prezos de mercado. Na Unión Soviética, o Primeiro Plan Quinquenal, lanzado en 1928, priorizou a expansión da industria pesada e a colectivización agrícola, co obxectivo de acadar unha industrialización rápida a través de directrices estatais sobre obxectivos de produción. Enfoques similares na China do Gran Salto Adiante, entre 1958 e 1962, estableceron comunas rurais e fornos de aceiro de patio traseiro co fin de impulsar a produción, coa intención de superar ás economías occidentais na produción de aceiro nun prazo de 15 anos. Estas políticas rexeitaron os mecanismos de mercado, dependendo no seu lugar de directrices burocráticas para determinar as cotas de produción, a distribución do traballo e o uso de recursos.

Os resultados empíricos revelaron ineficiencias sistémicas, incluíndo escaseces crónicas, unha mala asignación de recursos e unha innovación suprimida debido á ausencia de sinais de prezos para o cálculo racional. Ludwig von Mises argumentou en 1920 que, sen prezos de mercado que reflectisen a escaseza, as economías socialistas non podían realizar un cálculo económico que asignase o capital de forma eficiente, unha crítica confirmada na práctica xa que os planificadores soviéticos loitaron con datos distorsionados e cunha énfase excesiva na cantidade por riba da calidade, conducindo a unha produción desbaratada, como aceiro excedente non utilizable para maquinaria. Na Europa do Leste, as economías de planificación central baixo influencia soviética acumularon unha débeda externa masiva cara aos anos oitenta, co crecemento estancado mentres as empresas priorizaban o cumprimento das cotas por riba das necesidades dos consumidores, fomentando mercados negros e unha produtividade en declive. A adopción por parte de Venezuela de nacionalizacións e controis de prezos a partir de 1999 baixo Hugo Chávez agravou a dependencia petroleira, distorsionando os incentivos e causando déficits de produción a pesar das súas vastas reservas.

Os colapsos económicos seguiron a décadas de distorsións en aumento, culminando coa disolución da Unión Soviética o 31 de decembro de 1991, despois de que as reformas da perestroika fracasasen en reactivar o crecemento no contexto de ingresos petroleiros en caída e dunha hiperinflación que superou o 2.000% en 1992. As políticas do Gran Salto Adiante chinés contraeron o PIB nun 30% estimado entre 1959 e 1961, o que propiciou reformas de mercado parciais a partir de 1978 co fin de evitar un colapso total. Os estados comunistas da Europa do Leste desmoronáronse en 1989, cunhas economías que se contraeron drasticamente tras a transición debido ás ineficiencias previas, como en Polonia, onde a produción caeu un 18% só en 1990. O PIB de Venezuela contraeuse máis dun 75% entre 2013 e 2021 baixo a continuación por parte de Nicolás Maduro dos controis socialistas, acompañado dunha hiperinflación que alcanzou un pico do 1,7 millóns por cento en 2018, o que provocou unha emigración masiva. Estes fracasos derivaron causalmente da falta de incentivos á produtividade, dos apagamentos informativos na planificación e da incapacidade de adaptarse a condicións cambiantes sen presións competitivas.

Autoritarismo e custos humanos

Nos estados marxistas-leninistas, a teórica ditadura do proletariado maniféstase como o goberno dun único partido por parte das vangardas comunistas, que monopolizaban o poder político e suprimían as ideoloxías alternativas co fin de manter a loita de clases contra os supostos contrarrevolucionarios. Esta estrutura, enraizada na énfase de Lenin nunha elite de partido centralizada que guiase ás masas, posibilitou a eliminación sistemática da oposición a través de aparatos de policía secreta, como a Cheka soviética, establecida en decembro de 1917, que evolucionou cara ao NKVD en 1934 e levou a cabo unha vixilancia masiva e detencións arbitrarias. Mecanismos similares apareceron na China maoísta, onde o Partido Comunista Chinés exerceu un control totalitario sobre a sociedade desde 1949, despregando campañas masivas para purgar os disidentes e impor a conformidade ideolóxica.

O control autoritario estendeuse á censura total dos medios de comunicación e da información, coa propiedade estatal das imprentas e a prohibición do xornalismo independente, fomentando contextos nos que a crítica ao réxime se equiparaba á traizón. Na Unión Soviética, o réxime atacou os intelectuais e disidentes como inimigos do proletariado, empregando hospitais psiquiátricos para o internamento político e exiliando a figuras como Aleksandr Solzhenitsyn en 1974 por documentar a represión. A China de Mao reflectiu esta mesma dinámica a través da Revolución Cultural (1966-1976), mobilizando a Garda Vermella para denunciar e humillar os supostos elementos burgueses, devastando as elites, os grupos relixiosos e os profesionais urbanos baixo a aparencia dunha revolución perpetua.

Os custos humanos incluíron un medo xeneralizado, a erosión das liberdades civís e a institucionalización de sistemas de traballo forzado como o Gulag soviético, que desde os anos vinte ata mediados dos cincuenta confinou a millóns de persoas en campos remotos por delitos políticos, cunha poboación reclusa que alcanzou un pico de entre 2,5 e 3 millóns de persoas a comezos dos anos cincuenta. Os reclusos soportaban condicións brutais, incluíndo a malnutrición, cotas de traballo excesivas e illamento, o que provocou un trauma físico e psicolóxico xeneralizado que fracturou familias e comunidades. Na China, os campos laogai análogos confinaban a disidentes e a inimigos de clase, impoñendo a reeducación a través do traballo mentres a vixilancia estatal permeaba a vida cotiá, afogando a autonomía persoal e a innovación. A insistencia destes réximes na pureza ideolóxica por riba dos dereitos individuais deu lugar a unha atomización social, na que a lealdade ao partido se sobrepuña ás relacións persoais, como evidencian as sesións obrigatorias de autocrítica e as redes de informantes. Entre os seus legados empíricos figuran reflexos autoritarios persistentes nos estados poscomunistas, onde antigas elites comunistas adaptaron as súas tácticas represivas co fin de manter o poder.

Fame, purgas e cifras de mortos

A colectivización forzada da agricultura na Unión Soviética, unha política aliñada cos obxectivos marxistas de eliminación da propiedade privada e das distincións de clase, precipitou fames xeneralizadas a comezos dos anos trinta. En Ucraína, o Holodomor de 1932-1933, caracterizado por requisicións deliberadas de gran, o pechamento de fronteiras e a supresión da resistencia campesiña, causou unha mortalidade en exceso estimada en 3,9 millóns de persoas, alcanzando as perdas ucraínas totais os 4,5 millóns ao incluír os nacementos evitados. A mortalidade soviética por fame en sentido máis amplo entre 1932 e 1934 estímase entre 5 e 7 millóns, impulsada pola liquidación dos kulaks (campesiños acomodados considerados inimigos de clase) e polos fracasos da planificación central, que ignoraba o coñecemento e os incentivos locais.

A Gran Purga, ou Gran Terror, de 1937-1938 intensificou a represión política baixo Stalin, dirixíndose contra os supostos inimigos dentro do Partido Comunista, das forzas armadas e da sociedade a través de xuízos amañados, execucións e detencións masivas. Os arquivos oficiais soviéticos confirmaron posteriormente en torno a 681.000 execucións durante este período, aínda que estimacións máis amplas sitúan as mortes directas pola purga en máis dun millón, con millóns adicionais deportados a campos de traballo. O sistema de campos de traballo forzado do Gulag, en funcionamento desde os anos vinte ata os anos cincuenta, contribuíu ademais á mortalidade, con demógrafos que estiman entre 1,5 e 2 millóns de mortes por inanición, enfermidade e exceso de traballo baixo Stalin, nun contexto de poboación reclusa que alcanzou un pico de 2,5 millóns de internos en 1953. O democidio soviético global baixo Stalin entre 1929 e 1953, que abrangue fames, purgas e campos, calcúlase en aproximadamente 20 millóns segundo análises de arquivo.

Na China, o Gran Salto Adiante de Mao Tse Tung (1958-1962), un intento de industrializar e colectivizar rapidamente a agricultura seguindo os principios marxistas, desencadeou a fame máis mortífera da historia a través de obxectivos de produción esaxerados, comedores comunais e a supresión da disidencia. A mortalidade en exceso estímase entre 30 e 45 millóns, e os estudos demográficos confirman 36 millóns como cifra intermedia, atribuíble a escaseces inducidas polas políticas máis que unicamente a factores naturais. A posterior Revolución Cultural (1966-1976), dirixida a purgar elementos capitalistas e tradicionais, implicou sesións masivas de loita, violencia faccional e asasinatos selectivos, dando lugar a entre 1 e 2 millóns de mortes, incluíndo masacres documentados en provincias como Guangxi e Guangdong.

Pensadores marxistas

• Karl Marx
• Friedrich Engels
• Karl Kautsky
• Vladimir Lenin
• Lev Trotski
• Rosa Luxemburg
• Mao Zedong
• Antonio Gramsci
• Karl Korsch
• Escola de Frankfurt
• Ernesto Rafael Guevara de la Serna
• Louis Althusser

Véxase tamén

Bibliografía

• Bourne, Peter G. (1986). Fidel: A Biography of Fidel Castro. Nova York: Dodd, Mead & Company. 
• Callinicos, Alex (2010 [1983]). The Revolutionary Ideas of Karl Marx. Bloomsbury, Londres: Bookmarks. ISBN 978-1-905192-68-7. 
• Coltman, Leycester (2003). The Real Fidel Castro. New Haven e Londres: Yale University Press. ISBN 978-0-300-10760-9. 
• Green, Sally (1981). Prehistorian: A Biography of V. Gordon Childe. Bradford-on-Avon, Wiltshire: Moonraker Press. ISBN 0-239-00206-7. 

Outros artigos

• Economía marxista
• Plusvalía
• Relixión secular

Ligazóns externas

• Marxists Internet Archive (en inglés)