Ética

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á busca
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Sócrates un dos primeiros filósofos que trataron sobre a ética.

A ética (do grego ēthos, "temperamento", "carácter", "costume") é a parte da filosofía que ten como obxecto de estudo os códigos morais. É a ciencia que estuda a moral. É dicir, a ética reflexiona sobre o comportamento humano,[1] as normas morais, a súa fundamentación, a súa validez, a súa universalidade etc. A ética reflexiona sobre o uso de conceptos como bo, malo, o ben, o mal e responsabilidade e sobre o comportamento humano.

Tradicionalmente, a ética ocupouse de analizar, valorizar e desenvolver estas normas. Hoxe en día asígnaselle un carácter teórico e rexéitase o carácter normativo ou pragmático que tiña.

O comportamento moral das persoas é unha forma de conduta e a ética dá razón del. Para isto, toma como obxecto da súa reflexión a práctica moral da humanidade no seu conxunto. A ética hoxe evita emitir xuízos de valor sobre a práctica moral nas distintas sociedades e épocas, senón que tenta explicar a razón de ser desa diversidade e das mudanzas que se producen.

Introdución[editar | editar a fonte]

Significado e obxecto[editar | editar a fonte]

A palabra ética provén do latín ethĭ cus, e este do grego antigo ἠθικός transliterado como ēthikós. Segundo algúns autores, é correcto diferenciar êthos, que significa «carácter», de ethos, que significa «costume», pois «ética» séguese daquel sentido e non é este.[2]

Segundo unha corrente «clásica», a ética ten como obxecto os actos que o ser humano realiza de modo consciente e libre (é dicir, aqueles actos sobre os que exerce dalgún modo un control racional). Non se limita só a ver como se realizan eses actos, senón que busca emitir un xuízo sobre estes, que permite determinar se un acto foi eticamente bo ou malo.

Fernando Savater, no primeiro capítulo do seu libro Ética para Amador («De que vai a ética»), define a ética como «a arte de vivir, o saber vivir, por tanto a arte de discernir o que nos convén (o bo) e o que non nos convén (o malo)».

Iso implica establecer unha distinción entre o que sexa bo e o que sexa malo desde o punto de vista ético, e se o ben e o mal éticos coinciden ou non co que serían o ben e o mal en si.

Ética para os seres humanos[editar | editar a fonte]

Na natureza, non é posible atopar comportamentos que podamos cualificar de bos ou malos, xa que os animais non teñen a capacidade de elixir libremente cal será o seu modo de actuar, pois neles o comportamento está case totalmente determinado polos seus instintos. Os seres humanos somos os únicos que nos preguntamos a diferenza entre actuar "ben" e actuar "mal", porque posuímos a liberdade para decidir conscientemente o que debemos facer. Aínda que isto non signifique, como é lóxico, que poidamos facer todo canto desexariamos facer, pois a nosa liberdade é limitada.

Polo tanto, os seres humanos, porque somos libres para elixir, temos a capacidade de inventar a nosa propia vida. Nesta elección podemos atinar ou equivocarnos; e a ética axúdanos, ou procura axudarnos, a tomar esta clase de decisións.

Límites con disciplinas adxacentes[editar | editar a fonte]

A ética relaciónase coa antropoloxía, co dereito, coa lei, e coas ciencias empíricas que estudan o comportamento humano, como a socioloxía e a psicoloxía.

Un autor define ética do seguinte modo: «Ética (do grego ethika, de ethos, «comportamento», «costume»), principios ou pautas da conduta humana, a miúdo e de forma impropia chamada moral (do latín mores, «costume»)».[3]

A palabra ética provén do grego êthikos («carácter»). Trátase do estudo da moral e das accións humanas para promover os comportamentos desexables. Unha sentenza ética supón a elaboración dun xuízo moral e unha norma que sinala como deberían actuar os integrantes dunha sociedade. Por profesión enténdese unha ocupación que se desenvolve co fin de colaborar co benestar dunha sociedade. Para realizar o devandita labor é necesario que o profesional (persoa que exerce a mesma) actúe con responsabilidade, seguindo os requisitos que a lei vixente expoña para o desenvolvemento desa actividade.

A ética profesional pretende regular as actividades que se realizan no marco dunha profesión. Neste sentido, trátase dunha disciplina que está incluída dentro da ética aplicada xa que fai referencia a unha parte específica da realidade.

Cabe destacar que a ética, a nivel xeral, non é coactiva (non impón sancións legais ou normativas). Con todo, a ética profesional pode estar, en certa forma, nos códigos deontolóxicos que regulan unha actividade profesional. A deontología forma parte do que se coñece como ética normativa e presenta unha serie de principios e regras de cumprimento obrigatorio.

Ética e moral[editar | editar a fonte]

Cómpre aclarar a diferenza entre ética e moral:

  • Ética é unha reflexión sistemática dos temas dos que trata a moral, o xeito en que cada persoa interpreta, individualmente, as normas morais. É dicir, é o xeito en que se cumpre unha norma que está establecida polo mundo exterior, de tal modo que unha persoa é ética se cumpre coas normas morais impostas pola sociedade. Utilízase erroneamente como sinónimo de moral na lingua común.
  • Moral é un conxunto de normas establecidas dende os principios da civilización e transmitidas de xeración en xeración. Son normas que diferencian o “ben” do “mal”.

A diferenza radica en que a persoa que vive en calquera comunidade conta cunha serie de normas morais que segundo a mesma comunidade deben ser respectadas. Pero a ética soporta o pensamento individual de cada persoa, é dicir, que a pesar de que as persoas coñecen as normas morais poden, por algunha razón decidir non respectalas.

As orixes de ambas as dúas verbas, mores (orixe latina de moral) e ēthos (orixe grega de ética), tradúcense como "costume". De aí a confusión na súa utilización.

Ramas da ética[editar | editar a fonte]

A ética subdivídese, á súa vez, en diferentes ramas:

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Fiesser, James. "Ethics". Internet Encyclopedia of Philosophy (en inglés). p. 1. Consultado o 4 de abril de 2018. 
  2. Corominas, Joan. Diccionario crítico etimológico castellano e hispano. 
  3. Cano de Pablo, Juan. "El discurso filosófico de Foucault y Habermas" (en castelán). Consultado o 4 de abril do 2018. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Conceptos[editar | editar a fonte]

Filósofos da ética[editar | editar a fonte]