Mar do Norte

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Mar do Norte
North Sea 02 ubt.jpeg
Localización administrativa
País Noruega Noruega
Dinamarca Dinamarca
Reino Unido Reino Unido
Alemaña Alemaña
Países Baixos Países Baixos
Bélxica Bélxica
Flag of France.svg Francia
Sealand (de facto)
Localización xeográfica
Mar (océano) Océano Atlántico
Continente Europa
Arquipélago Reino Unido
Illa(s) Gran Bretaña
Xeografia
Mares contiguos Mar de Noruega, canal da Mancha e mar Báltico
Subdivisións Mar de Wadden, Skagerrak e Kattegat
Illas interiores illas Shetland e Órcadas (UK) e illas Frisias (NED, DEU e DEN)
Afluentes Elba, Weser, Ems (ALE)
Rin, Mosa e Escalda (NED)
Spey, Tees, Tyne, Tay Támesis e Humber (UK)
Ijzer (BEL)
Cidades ribeireñas Oslo, Kristiansand, Stavanger e Bergen (NOR)
Aberdeen, Dundee, Edimburgo, Newcastle upon Tyne, Sunderland, Kingston upon Hull, Grimsby, Great Yarmouth, Lowestoft, Colchester, Southend-on-Sea e Dover (UK)
Esjberg (DIN)
Emden, Wilhelmshaven, Bremerhaven e Cuxhaven (ALE)
Flesinga, Rotterdam e Den Helder (NED)
Ostende e Zeebrugge (BEL)
Calais e Dunkerque (FRA)
Accidentes
 • Golfos e baías fiorde Moray, fiorde de Forth, The Wash e estuario do Támesis (UK)
Superfície 750 000 km²[1]
Lonxitude màxima 960 km (N-S)
Anchura màxima 580 km (L-O)
Profundidade màxima 700 m (NOR)
Profundidade media 95 m
Capacidade 94 000 km³
Outros datos
Salinidade 3,4 - 3,5 % (34 - 35 g/l)
Temperaturas 6 - 13 °C
Mareas 0 - 8 m
Mapa
Localización do mar do Norte en Europa

Localización do mar do Norte en Europa
Vista desde un satelíte
Vista desde un satelíte

O mar do Norte é un mar marxinal do océano Atlántico, situado entre as costas de Noruega e Dinamarca no leste, as das illas Británicas ao oeste e as de Alemaña, os Países Baixos, Bélxica e Francia ao sur. O estreito de Skagerrak constitúe unha especie de baía ao leste do mar, a cal conéctao co Báltico a través da baía de Kattegat; tamén está conectado co Báltico mediante o canle de Kiel. A canle da Mancha a través do paso de Calais conéctao ao resto do Atlántico polo sur, mentres que polo norte conecta en través do mar de Noruega, que é o nome que adopta o mar ao norte das illas Shetland.

As mareas son bastante irregulares xa que conflúen nel unhas correntes provenientes do norte e outra do sur. Hai moita choiva e néboa durante todo o ano, e do noroeste veñen violentas tormentas que fan a navegación perigosa.

Ten unha superficie duns 750 000 km²,[1] unha lonxitude aproximada de 960 km e unha anchura máxima de 480 km. É un mar moi pouco profundo, cunha profundidade media de 95 metros: o feito que no banco Dogger, no medio do mar e a unha profundidade duns 25 metros, se atoparan restos de mamuts proba que durante a última glaciación ou ben estaba cuberto de xeo ou ben estaba emerxido. Co desxeo, o banco converteuse nunha especie de último reducto en forma de illa.

Ten importantes xacementos de petróleo e gas natural, os cales comezaron a explotarse nos anos 1970.

Á súa vez divídese en tres partes: Mar de Wadden, Skagerrak e Kattegat

O mar do Norte constitúe unha zona de forte tránsito marítimo, de explotación petrolífera e de pesca.

Nome[editar | editar a fonte]

Durante a Idade Antiga este mar coñecíase como Oceanum ou Mare Germanicum. O nome actual crese que xurdiu desde o punto de vista das illas Frisias, desde onde quedaba totalmente ao norte, e por oposición ao mar do Sur (o mar de Frisia e o Zuiderzee, nos Países Baixos). A longo prazo, o nome actual acabouse impoñendo, de maneira que xa era predominante durante a Idade Moderna. Na citada Idade Moderna foi común chamar Mar do Norte ou Mar do Nord a todo o océano Atlántico, sendo por contrapartida chamado «Mar do Sur» ou «Mar do Sud» todo o océano Pacífico.

Segundo as linguas oficiais dos estados que o rodean, denomínase Mer du Nord, en francés; Noordzee, en neerlandés; Nordsee, en alemán; Nordsjön, en sueco; Nordsøen, en danés; Nordsjøen, en noruego; e North Sexa en inglés. En frisón dise Noardsee e en gaélico escocés A' Mhuir en Tuath.

Un dos primeiros nomes que se recollen é o de "Septentrional Oceanus, ou" Océano do Norte ", que foi citado por Plinio. Con todo, os celtas que vivían ao longo da súa costa referíanse a el como o "Morimaru", ou o "mar morto", que tamén foi adoptado polos pobos xermanos, dando "Morimarusa". Este nome refírese á "auga morta" ou franxas resultantes dunha capa de auga doce que repousaba na parte superior dunha capa de auga salada que resultaba un auga de aspecto moi tranquilo. A referencia a este mesmo fenómeno prolongouse na Idade Media, por exemplo, "giliberōt" no antigo alto alemán ou en neerlandés medio "lebermer" ou "libersee" .

Outros nomes comúns no uso durante longos períodos de tempo foron os termos latinos "Mare Frisicum", ou "Oceanum-Mare Germanicum", así como os seus equivalentes noutras linguas.

Delimitación da IHO[editar | editar a fonte]

A máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares, a Organización Hidrográfica Internacional («International Hydrographic Organization, IHO), considera o mar do Norte como un mar. Na súa publicación de referencia mundial, «Limits of oceans and seas» (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asígnalle o número de identificación 4 e defíneo da forma seguinte:

No suroeste. Unha liña que une o faro de Walde (Francia, 1°55'E) e o punto Leathercoat (Inglaterra, 51°10'N).

No noroeste. Desde Dunnet Head (3°22'W) en Escocia ata Tor Ness (58°47'N) na illa Hoy, e desde alí a través desta illa á Kame de Hoy (58°55'N) en Breck Ness, en Mainland (58°58'N), a través desta illa a Costa Head (3°14'W) e a Inga Ness (59'17'N) en Westray, a través de Westray, a Bow Head, a través de Mull Head (punto norte de Papa Westray) e ao Seal Skerry (punto norte de North Ronaldsay) e de alí á illa Horse (punto sur das illas Shetland). No norte. Desde o punto Norte (Punto Fethaland) de Mainland das illas Shetland, a través de Graveland Ness (60°39'N) na illa de Yell, a través de Yell ata Gloup Ness (1°04'W) e a través de Spoo Ness (60°45'N) na illa Unst, a través de Unst ata Herma Ness (60°51'N), ata o punto SO dos Rumblings e a Muckle Flugga (60°51'N 0°53'W) todos estes deben de ser incluídos na zona do mar do Norte; e desde alí remontando o meridiano de 0°53'Ou ata o paralelo de 61°00' Norte e cara ao leste seguindo devandito paralelo ata a costa de Noruega, sendo o conxunto do Banco Viquingo incluídos no mar do Norte.

No leste. O límite occidental do Skagerrak [Unha liña que une Hanstholm (57°07'N 83°6'E) e o Naze (Lindesnes, 58°N 7°E)].
Limits of oceans and seas, páx. 10.[2]

Xeografía[editar | editar a fonte]

Unha recreación de 1490 dun mapa da Xeografía de Ptolomeo coa denominación de "Oceanus Germanicus"

O mar do Norte está delimitado, na parte occidental, polas illas Órcadas e a costa leste de Inglaterra e Escocia,[3] na parte oriental polo extremo sur-occidental da península de Escandinavia e o oeste de Xutlandia (litoral noruego e danés, respectivamente ) e ao sur pola costa occidental de Alemaña, o litoral dos Países Baixos e Bélxica e o do extremo norte de Francia ata o canle da Mancha.[4] Ao suroeste, máis aló da estreito de Dover ou paso de Calais, o mar do Norte convértese na canle da Mancha, que o conecta co Océano Atlántico. ao leste, conéctase co mar Báltico a través do estreito de Skagerrak e a baía de Kattegat, dous estreitos que separan Dinamarca de Noruega e Suecia, respectivamente. ao norte está bordeado polas illas Shetland e conéctase co mar de Noruega, que se atopa no extremo nororiental do Atlántico.[3][5]

Esténdese ao longo de 970 quilómetros e ten unha anchura de 580 quilómetros, ocupa unha superficie de 750.000 quilómetros cadrados e un volume de 94.000 quilómetros cúbicos.[6] Ao rededor de todo o litoral do mar do Norte hai illas e arquipélagos importantes, como as illas Shetland, as illas Orcadas e as illas Frisias.[4] O mar do Norte recibe auga doce proveniente dunha serie de cuncas continentais europeas, así como das cuncas hidrográficas das Illas Británicas. Tamén vai parar a auga do mar Báltico, onde desembocan tamén unha gran cantidade de ríos, polo que se trata dun mar con pouca salinidade. Os ríos principais que desembocan no mar do Norte son a Elba, o Rin e o Mosa. A cunca do Elba drena unha superficie de 149.000 quilómetros cadrados, que inclúe 18 cidades e os seus afluentes. O delta do Rin-Mosa recibe as descargas de auga dunha superficie de 199.000 quilómetros cadrados, onde se atopan 68 cidades.[7][8] Ao redor de 184 millóns de persoas viven na cunca dos ríos que flúen cara ao mar do Norte. Esta área contén densas concentracións industriais.[9]

Estados costeiros[editar | editar a fonte]

Ao Oeste[editar | editar a fonte]

Ao Sur[editar | editar a fonte]

Ao Leste[editar | editar a fonte]

Principais ríos que desembocan no mar[editar | editar a fonte]

Tráfico marítimo[editar | editar a fonte]

Mar do Norte

O mar do Norte é moi importante para o tráfico marítimo. Algúns dos portos máis grandes do mundo sitúanse nas súas costas ou ben nas beiras dos ríos poucos quilómetros río arriba da súa desembocadura (é o caso, por exemplo, de Rotterdam -terceiro porto do mundo-, Antuerpen, Hamburgo e Londres), ou ben teñen un fácil acceso, como o de Ámsterdam, cousa que fai que dispoña de rutas marítimas moi solicitadas. É vital para o comercio da Europa Occidental.

Principais portos[editar | editar a fonte]

Turismo[editar | editar a fonte]

Praia de Scheveningen, nos Países Baixos.

O turismo no Mar do Norte céntrase principalmente nas costas de Alemaña, Países Baixos, Bélxica e Dinamarca, especialmente preparados para satisfacer a demanda turística centrada nas praias, así coma Escocia e o Norte de Inglaterra teñen coma reclamo os campos de golf, considerándose á cidade costeira de St. Andrews, en Escocia, como o berce deste deporte.

Xa dende o século XIX atribúeselle ao clima e auga do mar do Norte unha capacidade curativa e restauradora, recibindo numerosos viaxantes que utilizaban a súa estancia con este fin.[10]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Todos os datos xeográficos proceden de «Safety At Sea», dispoñibles en: [1].
  2. «On the Southwest. A line joining the Walde Lighthouse (France, 1°55'E) and Leathercoat Point (England, 51°10'N).
    On the Northwest. From Dunnet Head (3°22'W) in Scotland to Tor Ness (58°47'N) in the Island of Hoy, thence through this island to the Kame of Hoy (58°55'N) on to Breck Ness on Mainland (58°58'N) through this island to Costa Head (3°14'W) and to Inga Ness (59'17'N) in Westray through Westray, to Bow Head, across to Mull Head (North point of Papa Westray) and on to Seal Skerry (North point of North Ronaldsay) and thence to Horse Island (South point of the Shetland Islands).
    On the North. From the North point (Fethaland Point) of the Mainland of the Shetland Islands, across to Graveland Ness (60°39'N) in the Island of Yell, through Yell to Gloup Ness (1°04'W) and across to Spoo Ness (60°45'N) in Unst island, through Unst to Herma Ness (60°51'N), on to the SW point of the Rumblings and to Muckle Flugga (60°51′N 0°53′W) all these being included in the North Sea area; thence up the meridian of 0°53' West to the parallel of 61°00' North and eastward along this parallel to the coast of Norway, the whole of Viking Bank being thus included in the North Sea.
    On the East. The Western limit of the Skagerrak [A line joining Hanstholm (57°07′N 83°6′E) and the Naze (Lindesnes, 58°N 7°E)].».
    A versión orixinal, en inglés, está dispoñible en liña no sitio oficial da «International Hydrographic Organization» en: http://www.iho.int/publicat/free/files/S23_1953.pdf.
  3. 3,0 3,1 L.M.A. (1985). Universidade de Chicago, ed. Europe. Encyclopaedia Britannica Macropaedia 18 (décimo quinta ed.) (U.S.A.: Encyclopadia Britannica Inc.). pp. 832–835. ISBN 0-85229-423-9. 
  4. 4,0 4,1 Ripley, George; Charles Anderson Dana (1883). The American Cyclopaedia: A Popular Dictionary of General Knowledge (Digitized (11-10-2007) por Google Books online). D. Appleton and company. p. 499. Consultado o 26-12-2008. 
  5. Helland-Hansen, Bjørn; Fridtjof Nansen (1909). Geofysisk Institutt, ed. "IV. The Basin of the Norwegian Sea.". Report on Norwegian Fishery and Marine-Investigations (en inglés). Consultado o 5 de xaneiro do 2016. 
  6. Knoji, ed. (2008). "Facts About the North Sea". Consultado o 26 de marzo do 2016. 
  7. Ray, Alan; G. Carleton, Jerry McCormick-Ray (2004). Coastal-marine Conservation: Science and Policy (Digitized by Google Books online) (ilustrada ed.). Blackwell Publishing. p. 262. 0632055375, 9780632055371. Consultado o 21-01-2009. 
  8. Hinrichsen, Don (1999). Coastal Waters of the World: Trends, Threats, and Strategies (Digitized by Google Books online) (ilustrada ed.). Island Press. pp. 56–58. 1559633832, 9781559633833. Consultado o 21-01-2009. 
  9. International Center for the Environmental Management of Enclosed Coastal Seas, ed. (2003). "Chapter 5: North Sea" (PDF). Environmental Guidebook on the Enclosed Coastal Seas of the World. Consultado o 24-11-2008. 
  10. German National Tourist Board (ed.). Büsum: The natural healing power of the sea. Consultado o 2 de novembro de 2008. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Mar do Norte

Outros artigos[editar | editar a fonte]