Montserrat Caballé

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Montserrat Caballé.
Montserrat Caballé.jpg
Montserrat Caballé
Nome completo Montserrat Concepción Viviana Caballé Folch.
Alias A Superba.
Naceu 12 de abril de 1933 (81 anos).
Orixe Barcelona Cataluña Cataluña
Ocupación (s) Cantante
Xénero Ópera
Instrumento(s) Voz
Tipo de voz Soprano
Relacionado con José Carreras, Alfredo Kraus, Freddie Mercury, José María Cano, Montserrat Martí, Bernabé Martí
Tempo en activo 1956 — actualidade
Na rede
montserrat-caballe.de

Montserrat Concepción Viviana Caballé Folch, nada en Barcelona o 12 de abril de 1933, é unha soprano lírica. É recoñecida pola súa técnica vocal e é unha das máis admiradas cantantes de ópera do mundo.[1]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Comezos[editar | editar a fonte]

Montserrat Caballé naceu na rúa de Igualada do barrio de Gràcia[2], filla de Carles Caballé e Anna Folch, procedentes de familias de clase media, que a Guerra Civil deixou moi empobrecidas.[3] A súa orixe humilde fixo que de moza traballara zurcindo medias e graduouse en peritaxe mercantil. Estudou doce anos no conservatorio do Liceu, onde fixo solfexo, piano e canto e gañou a medalla de ouro de 1954. No conservatorio barcelonés foi discípula de Eugenia Kemeny (a quen atribúe o desenvolvemento da súa técnica respiratoria), Pere Vallribera, Napoleone Annovazzi e Conchita Badía.[4] Foi a Pere Vallribera (que máis tarde se converteu en director do Conservatorio) a quen lle pareceu que había motivos suficientes no seu interese e nas cualidades da súa voz para fomentar a súa aprendizaxe cunha bolsa de estudos.[5]

Placa na casa natal.

A causa do delicado estado de saúde do seu pai, toda a súa familia trasladouse a vivir durante un tempo á localidade lleidana de la Floresta. Durante este período, Montserrat viuse obrigada a abandonar as clases para facerse cargo do seu irmán Carles. En 1945 volveron a Barcelona, onde viviron nun modesto piso no distrito de Les Corts. Mais a pesar das penurias, a finais de setembro de 1949, comezou os seus estudos preliminares de voz. Unha nova enfermidade do seu pai, fixo que Montserrat, á marxe dos seus estudos, se puxese a traballar nunha fábrica durante o día e asistir a clase no Liceo á tardiña, porén tivo que deixar os estudos para facer máis horas e poder pagar unha intervención cirúrxica do seu pai.[5]

Foi naquela época, froito dunha desesperación extrema, cando decidiron pedir axuda a Joan Antoni Bertrand, herdeiro dunha familia industrial téxtil, mecenas e un dos propietarios do Liceo. Bertrand organizou unha audición na que Montserrat, que xa tiña dezasete anos, foi convidada a cantar ante media ducia de persoas, entre as cales estaba Josep Antoni e a súa irmá Mercè. Os demais, seleccionados por Bertrand entre o seu amplísimo círculo de amizades melómanas, incluía a Max Lorenz (o famoso tenor wagneriano que cantaba no Liceo), Julius Katchen (o recoñecido pianista estadounidense, que actuaba no Palau de la Música de Barcelona) e Alícia de Larrocha.[5]

O resultado inmediato do patrocinio dos Bertrand permitiulle volver ao Conservatorio do Liceo, a tempo de comezar o ano académico 1950-1951, e aos seus estudos de canto. Co entusiasmo renovado, fixo grandes progresos en pouco tempo, esforzándose en facer dous cursos cada ano. Entre as súas compañeiras destes anos de estudo estaba Mirna Lacambra, coa cal fixo unha grande amizade.[3]

Eugenia Kemmeny era unha soprano que abordara noutros tempos papeis wagnerianos e que daquela, refuxiada en Barcelona logo da Segunda Guerra Mundial, se adicaba á formación de novos cantantes e da técnica do canto no Conservatorio do Liceo cuns métodos sorprendentes que incluían a ximnasia. Conchita Badía, recoñecida interprete de lieder a quen Caballé sempre considerou a súa nai musical[5], deulle consellos profesionais sobre canto moi importantes para a moza. Napoleone Annovazzi, responsable musical do Liceo durante os anos 1942-1953, á parte de harmonía, contrapunto e orquestración[5], orientouna no referente ao repertorio posteriormente.[3]

Dous acontecementos artísticos foron importantes para o desenvolvemento futuro de Caballé. En 1952, cando Demmeny a convidou ao concerto que Kirsten Flagstad deu no Liceo.[6] O outro acontecemento tivo lugar en 1953, co debut de Renata Tebaldi no Liceo. Tres anos despois, Montserrat puido escoitar a diva italiana en moitos dos seus papeis principais, incluídos os de Violetta, Tosca e Mimí.[5] Tebaldi, coa cal coincidiu máis tarde, convertérase daquela nun ídolo dos espectadores do Gran Teatre del Liceu.[3]

Con 21 anos afrontou o exame final de curso que estaba formado por Dove sono i bei mornenti, do acto de Le nozze di Figaro; Ah, non credea mirarti do acto II de La sonnambula; e Und ob die Wolke do acto I de Der Freischütz.[5] Mais os nervios acumulados fixeron que Montserrat non se sentira ben e mentres estaba a cantar a última peza sentiu que lle daba un síncope que fixo que perdese o coñecemento. A pesar de que o doutor presente o certificou, un dos membros do xurado non quixo admitir que a falla fora a causa de razóns de saúde e non se lle concedeu a medalla de ouro do Conservatorio, que a gardou durante moitos anos sen darlla. Este resultado solucionouse finalmente, logo dun primeiro intento en 1962 que Montserrat rexeitou [5], o 7 de xaneiro de 1987, no concerto organizado co gallo do 25º aniversario do debut no Liceo da cantante.[3]

A primeira actuación logo da súa titulación foi tamén o seu debut operístico, co papel de Serpina na ópera de Giovanni Battista Pergolesi La serva padrona, no Teatre Principal de València o 27 de xuño de 1955, coa daquela nomeada Companyia d'Òpera de Cambra de Barcelona, dirixida por Napoleone Annovazzi.[3] Uns días máis tarde interpretou o mesmo papel no Teatre Fortuny de Reus e en Figueres.[5] Poucos días despois, o 10 de xullo de 1955, tivo lugar o seu debut en Barcelona, concretamente na Sala Vila Arrufat de Can Bartomeu, en Pedralbes, seguramente recomendada por Conchita Badía.[3]

Suíza e Alemaña[editar | editar a fonte]

Viaxou a Italia, onde tras moitas probas infrutuosas en Nápoles e Roma, coa axuda do barítono catalán Raimon Torres conseguiu un contrato no Maggio Musicale Fiorentino que finalmente non se levou a cabo.[3] Máis tarde viaxou a Suíza con toda a familia, alí formou parte entre 1956 e 1958 da compañía da Opera de Basilea, onde o director do Teatro Municipal (Stadttheater Basel), Hermann Wedekind, deulle a oportunidade de facer diversas substitucións en pequenos papeis. Un ano despois, a cantante que interpretaba aquela tempada o papel de Mimí en La Bohème de Puccini cancelou a súa actuación, a súa substituta oficial sufriu unha repentina indisposición e a segunda non se encontraba na cidade, polo que a soprano catalá tivo que substituíla. O enorme éxito desta intervención permitiulle, dende aquela, interpretar papeis protagonistas.[7]

Recoñecida como unha das cantantes permanentes da Ópera de Basilea, Montserrat Caballé podía aceptar contratos ocasionais con outros teatros. Deste xeito, foi convidada a cantar o papel de Marta en Tiefland de Eugen d'Albert na Ópera de Bielefeld, e sobre todo, o 28 de febreiro de 1959 debutou na Ópera de Viena como Dona Elvira nunha función de Don Giovnni; a súa interpretación gustou moito e foi recompensada coa posibilidade de interpretar o 10 de maio Salomé, de Richard Strauss.[3]

Traballou na Ópera de Bremen entre 1959 e 1962, onde se especializou en papeis de bel canto.

Retorno ó Liceu[editar | editar a fonte]

En 1962 retornou a Barcelona e comezou a actuar no Liceu,[8] debutando con Arabella de Strauss.

Representando Madame Butterfly no Festival de Ópera da Coruña coñeceu o tenor Bernabé Martí co que casou no Mosteiro de Montserrat en 1964, e tivo dous fillos, Bernabé (1966) e Montserrat Martí (1972) que tamén é soprano.

Lanzamento mundial[editar | editar a fonte]

O seu gran lanzamento internacional foi en 1965, no Carnegie Hall, cando tivo que substituír de súpeto a Marilyn Horne na Lucrecia Borgia de Donizetti. A súa actuación valeulle máis de vinte minutos de ovación.[9] Dende aquela, a Caballé (alcumada A Superba), leva máis dun cuarto de século en primeira fila das estrelas da ópera, cun repertorio que supera os cen títulos, actuando nos grandes escenarios de Estados Unidos, Francia, Alemaña, Bélxica, Suíza, Austria, Italia, Dinamarca e moitos outros países.

En 1970 chamoulle a atención un debutante José Carreras. Caballé invitoulle a cantar na produción Lucrezia Borgia, o primeiro grande éxito de Carreras.

Despedida e regreso[editar | editar a fonte]

En 1992 despediuse por unha larga tempada dos escenarios. Os seus problemas de saúde aconsellábanlle reducir os seus compromisos e, durante case unha década, a súa voz prodigouse en esporádicos recitais e concertos. Recuperada de varias intervencións cirúrxicas, regresou ó escenario en xaneiro de 2002,[10] representando a Catarina de Aragón da ópera Henrique VIII de Camille Saint-Saëns en Barcelona.[11]

Fala, entre outras linguas, inglés, alemán, italiano e francés e é Embaixadora de Boa Vontade da UNESCO dende 1994.[12]

Conservatorio Montserrat Caballé de Arganda.

Popularidade fóra da ópera[editar | editar a fonte]

Fíxose moi popular fóra do mundo da ópera ó facer música lixeira, como as gravacións que realizou do disco Barcelona (1988) co cantante de Queen -Freddie Mercury- co gallo da celebración dos Xogos Olímpicos de 1992, o tema Hijo de la Luna (1991) de Mecano,[13] ou a colaboración con Vangelis en 1997.

Curiosidades[editar | editar a fonte]

O seu único irmán Carlos é o seu representante, e a súa sobriña Montse a súa secretaria.

Co gallo da concesión da Orde da Amizade de Rusia tivo ocasión de falar en directo cos tripulantes da estación orbital rusa Mir.

O conservatorio de Arganda del Rey leva o seu nome, así como rúas de varias cidades, como Dos Hermanas, Málaga, Roquetas de Mar, Alcalá de Guadaíra, Xetafe, Tarragona ou Torrevieja. Editáronse selos postais coa súa imaxe ou nome en Andorra, Malí, e Saint Kitts e Nevis (2001).

Actuou fronte o papa Bieito XVI no V Encontro Mundial das Familias de Valencia (2006), interpretando o Padre Nuestro composto por José María Cano.[14]

Repertorio[editar | editar a fonte]

Entre outros (por orde alfabética de compositor):

Discografía[editar | editar a fonte]

Premios[editar | editar a fonte]

Entre outros:

Orde das Artes e das Letras.

Notas[editar | editar a fonte]

A cruel Turandot (Caballé) e o príncipe Calaf (Pedro Lavirgen), Liceu, 1980.
  1. Diccionario Enciclopédico Ilustrado Durvan, 1996.
  2. 2,0 2,1 Enciclopedia Enciclonet.com (en castelán).
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Alier, Roger. Montserrat Caballé.
  4. Diccionario Enciclopédico Salvat Universal, 1979.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 Pullen, Robert e Jay-Taylor, Stephen. Montserrat Caballé. Casta diva.
  6. Entrevista a Montserrat Caballé por Xavier Nicolás
  7. Encarta 2009 Biblioteca Premium DVD (en castelán).
  8. La Vanguardia, 4 de xaneiro de 1962 (castelán).
  9. Univ. Internacional Menéndez Pelayo (castelán).
  10. BBC mundo.com, 5 de xaneiro de 2002 (castelán).
  11. Enciclopedia Universal Micronet 2006 (castelán).
  12. Portal da UNESCO (en castelán, inglés e francés).
  13. El Pais do 17 de decembro de 1971 (en castelán).
  14. www.CasaReal.es, noticias (en castelán).
  15. Caballé interpretando Tosca en 1970, RNE.
  16. Amigos de la Ópera de A Coruña.org, ano 1963.
  17. ABC do 15 de xaneiro de 1966 (en castelán).
  18. La Vanguardia, 15 de xaneiro de 1966 (castelán).
  19. La Vanguardia, 14 de novembro de 1972 (castelán).
  20. DOGC n.º 224, 19 de maio de 1982 (en castelán).
  21. MCU, Premio Nacional de Música (en castelán).
  22. Fundación Príncipe de Asturias (en castelán).
  23. ABC, 4 de setembro de 1997 (en castelán).
  24. Bambi.de history, laureates (en alemán e inglés).
  25. UPV, Doutora Honoris Causa (castelán e catalán).
  26. Premios Ondas do ano 1999 (en castelán).
  27. MUCTR, Doutora Honoris Causa (inglés e ruso).
  28. Letralia n.º 101, outubro de 2003 (en castelán).
  29. Páxina da Generalitat de Catalunya (en catalán).
  30. Ministerio de Cultura da Francia (en francés).
  31. Terra noticias, 27 de xaneiro de 2005 (en castelán).
  32. Ministerio de Asuntos Exteriores (castelán, ucraíno).
  33. Latin Grammy award winners (en inglés).
  34. 20minutos, 26 de abril de 2007 (en castelán).
  35. Universia, red de universidades (en castelán).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Operalogo.svg
A Galipedia ten un portal sobre:
Wikiquote
A Galicitas posúe citas sobre: Montserrat Caballé
Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Montserrat Caballé

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]