Giacomo Puccini

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Giacomo Puccini
GiacomoPuccini.jpg
Giacomo Puccini, nunha foto de estudio.
Nome completo Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini
Data de nacemento 22 de decembro de 1858
Lugar de nacemento Lucca
State flag simple of the Grand Duchy of Tuscany.svg Gran Ducado de Toscana
Data de falecemento 29 de novembro de 1924
Lugar de falecemento Bruxelas
Bélxica Bélxica
Instrumento(s) Piano
Composicións máis destacadas Le Villi (1884)
Edgar (1889)
Manon Lescaut (1893)
La Bohème (1896)
Tosca (1900)
Madama Butterfly (1904)
La fanciulla del West (1910)
La rondine (1917)
Il trittico (triloxía composta por Il tabarro, Suor Angelica e Gianni Schicchi (1918)
Turandot (1926
Sinatura Giacomo Puccini signature.svg

Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini, nado en Lucca (daquela no Gran Ducado de Toscana e actualmente en Italia), o 22 de decembro de 1858 e finado o 29 de novembro de 1924 en Bruxelas (Bélxica), foi un compositor italiano de ópera, considerado entre os máis grandes de finais do século XIX e comenzos do XX, as súas óperas están entre as representadas con máis frecuencia no repertorio estándar.[1]

Foi considerado o mellor compositor da ópera italiana tras Giuseppe Verdi[2] e un dos máximos expoñentes do verismo. Algunhas das súas melodías como O mio babbino caro de Gianni Schicchi e Nessun Dorma de Turandot forman hoxe parte da cultura popular.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

Casa natal de Puccini en 1984.

Nado en Lucca o 22 de decembro de 1858, Giacomo foi o sexto dos nove fillos[3] de Michele Puccini (Lucca, 27 de novembro de 1813 - 23 de xaneiro de 1864 ibídem) e Albina Magi (Lucca, 2 de novembro de 1830 - 17 de xullo de 1884 ibídem).

Os Puccini eran mestres de capela da Catedral de Lucca dende moitas xeracións atrás[4] e aínda que Giacomo, tras perder a seu pai aos cinco anos, foi mandado a estudar co seu tío materno, Fortunato Magi, que o consideraba un estudante non particularmente dotado e sobre todo pouco disciplinado (un «talento», como chegou a definilo, ou un vago sen talento). Mellores resultados obtivo Carlo Angeloni, antigo alumno de Michele Puccini, tanto que aos catorce anos Giacomo puido comezar a contribuír á economía familiar tocando o órgano na Catedral de Lucca.

A anécdota porén describeo como un temerario. Dise por exemplo que, para embolsarse algún centavo, foi roubar e revender algúns tubos do órgano da catedral e que sufriu unha condena por ter simulado o suicidio dun amigo.

A tradición di que decidiu adicarse ao teatro musical en 1876 logo de ter asistido a unha representación de Aida de Verdi en Pisa, a onde fora camiñando con dous amigos.[5]

A este período pertencen as súas primeiras composicións coñecidas, entre as que destacan unha cantata (I figli d'Italia bella, 1877), un mottetto (Mottetto per San Paolino, 1877) e unha Messa (1880).

As primeiras óperas[editar | editar a fonte]

Deixada Lucca, de 1880 a 1883 Puccini estudou no Conservatorio de Milán, grazas a unha bolsa de estudo de cen liras mensuais durante un ano, que lle foi concedida pola raíña Margarida de Savoia por súplica de súa nai. Durante estes anos de miseria, compartiu habitación co seu amigo Pietro Mascagni. Entre os seus profesores destacan nomes como Amilcare Ponchielli e Antonio Bazzini.

En 1883 participou no concurso de óperas nun acto organizado pola editorial Sonzogno. Le Villi, con libreto de Ferdinando Fontana, non gañou o concurso, mais en 1884 foi representada no Teatro dal Verme de Milán baixo o patronazgo do editor Giulio Ricordi, un competidor de Sonzogno.

Animado polo gran éxito de Le Villi, Ricordi encargoulle unha nova ópera ao tándem Puccini-Fontana, destinada desta vez ao Teatro alla Scala, mais Edgar (1889), que lle levou ao compositor cerca de catro anos de traballo, non conseguiu moito éxito, e nas décadas seguintes foi sometida a modificacións sustanciais sen conseguir que entrara no repertorio.

Mentres tanto, en 1884 Puccini formara a súa familia, iniciando unha convivencia destinada a durar toda a vida con Elvira Bonturi (esposa do tendeiro de Lucca Narciso Gemignani) tras varias visicitudes. Elvira aportou a súa filla Fosca e entre 1886 e 1887 a familia viviu en Monza, e durante ese tempo naceu o único fillo do compositor, Antonio (chamado Tonio), e onde Puccini traballou na composición de Edgar, á que adicaría outros catro anos.

Torre del Lago[editar | editar a fonte]

En 1891 Puccini trasladouse a Torre del Lago (actualmente denominada Torre del Lago Puccini, unha frazione de Viareggio): encantáballe o mundo rural e o consideraba o lugar ideal para cultivar a súa paixón pola caza e para as xuntanzas de artistas. O compositor fixo de Torre del Lago o seu refuxio, primeiro nunha vella casa alugada, e despois construíndo a villa á que se foi vivir en 1900. Puccini describíaa así:[6]

Ledicia suprema, paraíso, edén, empíreo, «turris eburnea», «vas spirituale», palacio... habitantes 120, 12 casas. País tranquilo, con espléndidas matogueiras fronte ao mar, poboadas por gamos, xabaríns, lebres, coellos, faisáns, arceas, merlos, pimpíns e pardais. Pantanos inmensos. Postas de sol luxuriosas e extraordinarias. Aire oportuno en verán, espléndido en primavera e outono. O vento dominante, de mistral no verán, no inverno o nordés ou o suroeste. Ademais dos 120 habitantes anteditos, as canles navegábeis e as cabanas trogloditas de xunca, hai diversos galeiróns, asubiadores, mergullóns e culleretes, certamente máis intelixentes ca os habitantes, pois a aproximación a eles é difícil. Din que na Pineta "latrica" tamén un animal raro, chamado «Antilisca»[7], para máis informacións dirixirse a...

A compositor gustáballe tanto, que non puido distanciarse del a por moito tempo, e efirmou estar «enfermo de torrelaghìte aguda». Un amor que respectou a súa familia logo da súa morte sendo enterrado na capela da vila. Alí foron compostas as súas óperas de maior éxito, a excepción de Turandot.

O éxito: a colaboración con Illica e Giacosa[editar | editar a fonte]

Despois do paso en falso de Edgar, a súa terceira ópera – Manon Lescaut – foi un éxito extraordinario, cecais o máis auténtico da carreira de Puccini. Tamén marcou o inicio dunha frutuosa colaboración cos libretistas Luigi Illica e Giuseppe Giacosa, o primeiro fíxose cargo de Marco Praga e Domenico Oliva na fase final da xénese, o segundo nun papel máis oculto. Illica e Giacosa terían escrito entón os libretos das tres óperas seguintes, os máis famosos e representados de todo o teatro pucciniano. A primeira, La Bohème (baseada na novela de Henri Murger Scènes de la vie de Bohème), é posiblemente a súa ópera máis famosa.

Entre as obras mestras do panorama operístico tardoromántico, La Bohème é un exemplo de síntese dramática, estruturada en catro cadros (é indicativo o uso deste termo en lugar do tradicional "actos") coa velocidade do raio. A seguinte, Tosca, representa a incursión de Puccini no melodramma histórico con tintes fortes. O tema, en base a Victorien Sardou, pode lembrar algúns estereotipos da ópera verista, mais as solucións musicais anticipan máis ben, especialmente no segundo acto, o nacente expresionismo musical. Madama Butterfly (baseada nun drama de David Belasco) é a primeira ópera exótica de Puccini. O seu debut no Teatro alla Scala en 1904 foi un gran fiasco, probablemente en parte orquestrado polos seus críticos. Porén, despois de algunhas modificacións, o ópera foi representada no Teatro Grande de Brescia, onde colleitou un éxito pleno que dura ata os nosos días.

A colaboración con Illica e Giacosa foi certamente a máis produtiva da carreira artística de Puccini. A Luigi Illica, dramaturgo e xornalista, correspondíalle principalmente o labor de esbozar un «lenzo» (unha especie de guión) e definir a trama pouco a pouco, discutíndoa con Puccini, ata chegar á redacción dun texto completo. A Giuseppe Giacosa, autor de comedias de éxito e profesor de literatura, correspondíalle o delicado labor de poñer en verso o texto, salvagardando tanto os aspectos literarios como os musicais, tarefa que levou a cabo con gran paciencia e sensibilidade poética.

A última palabra a tiña sempre Puccini, a quen Giulio Ricordi alcumaba como «Doge», polo predominio que exercía dentro deste grupo de traballo. O mesmo editor contribuía persoalmente na creación dos libretos, suxerindo solucións, ás veces mesmo escribindo versos e en especial mediando entre os libretistas e o músico durante os frecuentes conflitos debidos ao frecuente costume do compositor de revolucionar o plano dramatúrxico durante a xénese da ópera.

Puccini e os seus libretistas[editar | editar a fonte]

O libreto de Edgar foi un factor importante no fracaso da ópera. Dende aquela, especialmente na metade e cara ao final da súa carreira, Puccini foi extremadamente selectivo, e mesmo ás veces indeciso, nas súas eleccións de materiais para as súas novas obras. Puccini estaba profundamente implicado no proceso de redacción do libreto, requerindo moitas revisións dos seus libretos en termos tanto estruturais como textuais. A relación entre Puccini e os seus libretistas foi ás veces moi difícil. O seu editor, Casa Ricordi, foi requerido frecuentemente para mediar nas disputas e impases entre eles.[8]

Puccini explorou moitos temas posibles que finalmente rexeitaba só despois dun gran esforzo -como a creación dun libreto- poste neles.[9] Entre os temas que Puccini considerou seriamente, mais finalmente abandonou, se encontran: Cristoforo Sly, Anima Allegra (baseada na obra El genio alegre de Serafín e Joaquín Álvarez Quintero), I due zoccoletti (unha pequena historia de Maria Louise Ramé, tamén coñecida como Ouida), a vida de Marie Antoinette, Margherita da Cortona, e Conchita (baseada na novela La Femme et le pantin, de Pierre Loüys).[8] Algúns destes temas abandonados foron empregados para óperas doutros compositores. Por exemplo, Franco Vittadini realizou unha ópera sobre Anima Allegra, a ópera de Mascagni Lodoletta deriva de I due zoccoletti, e Riccardo Zandonai finalmente escribiu Conchita.[8]

Estilo[editar | editar a fonte]

Puccini, os seus contemporáneos, e o verismo[editar | editar a fonte]

Hoxe, Puccini é de lonxe o compositor italiano máis interpretado de entre os seus contemporáneos, e o mesmo ocorreu durante a súa vida. Un autor inglés contemporáneo seu, escribiu en 1897: "[Puccini] é sen dúbida o máis completo de todos os novos compositores italianos, e a súa futura carreira será observada con interese". Os compositores italianos de ópera da xeración cos que foi comparado Puccini inclúen a Pietro Mascagni (7 de decembro de 18632 de agosto de 1945), Ruggero Leoncavallo (nado en Nápoles, 8 de marzo de 1857 - 9 de agosto de 1919), Umberto Giordano (28 de agosto de 186712 de novembro de 1948), Francesco Cilea (23 de xullo de 186620 de novembro de 1950), Baron Pierantonio Tasca (1858-1934), Gaetano Coronaro (nado en Vicenza, 18 de decembro de 1852; finado en Milán, 5 de abril de 1908). No momento da súa morte en 1924, Puccini gañara 4 millóns de dólares das súas obras.[10]

Once das óperas de Puccini están entre as 200 óperas máis representadas entre agosto de 2008 e decembro de 2011 (en todo o mundo, entre todos os compositores de calquer nacionalidade, segundo as estatísticas de Operabase).[11] Únicamente tres compositores, e tres óperas, de entre os contemporáneos italianos de Puccini figuran nesta lista: Cavalleria rusticana de Mascagni, Pagliacci de Leoncavallo, e Andrea Chénier de Giordano.

Puccini é frecuentemente denominado como un compositor "verista". O verismo é un estilo de ópera italiana que comezou en 1890 coa estrea da ópera de Mascagni Cavalleria rusticana, acadando o seu punto máximo na primeira década de 1900, e decaeu na década de 1920..[12] O estilo caracterízase polo realismo - ás veces sórdido ou violento - representacións da vida cotiá, especialmente a vida das clases baixas contemporáneas. Xeralmente rexeita temas históricos ou mitolóxicos asociados ao Romanticismo. Cavalleria rusticana, Pagliacci, e Andrea Chénier son consideradas de xeito uniforme óperas "veristas" que representan as obras primarias do "verismo" que se representan na actualidade que non aquelas escritas por Puccini.

A carreira de Puccini como compositor coincidiu no tempo co movemento do verismo. Únicamente as súas óperas Le villi e Edgar precederon a Cavalleria rusticana. Alo menos dúas das óperas de Puccini, Tosca e Il tabarro, son consideradas xeralmente óperas veristas.[13] Mentres algúns ven a Puccini como un compositor esencialmente verista,[14] outros, aínda que recoñecendo que participou no movemento ata certo punto, non o ven como un compositor puramente verista.[15] Por outra banda, os críticos difiren sobre o grao no que óperas particulares de Puccini son, ou non, propiamente descritas como veristas. Por exemplo, o estudoso de Puccini Mosco Carner só sitúa dúas óperas de Puccini distintas de Tosca e Il tabarro dentro da escola verista: Madama Butterfly, e La fanciulla del West.[16]

Estilo e recepción[editar | editar a fonte]

O Grove Music Online indica que

Puccini tivo éxito no dominio da orquestra como ningún outro compositor italiano fixera antes, creando novas formas manipulando estruturas herdadas da gran tradición italiana, cargándoas con audaces progresións harmónicas que tiñan pouco ou nada que ver co que estaba a suceder daquela en Italia, aínda que estaba á par co que facían os compositores franceses, austriacos e alemán..[17]

Mentres que a música de Puccini se ten mantido extremadamente popular entre o públio de ópera, Puccini ten sido sempre obxecto da condescendencia de algúns dos críticos que encontran a súa música insuficientemente sofisticada ou dificil. Algúns teñen condenado explícitamente os seus esforzos para complacer ao seu público, como este crítico italiano contemporáneo:

De boa gana mantense a si mesmo no menor talento, acariciando o gusto do público ... obstinadamente evita a innovación máis atrevida ... Un pouco de heroismo, mais non toca grandes alturas; un pouco de comedia verista, mais breve; un lote de sentimento e idilio romántico: esta é a receita na que el atopa a felicidade. ([E]gli si arresta volentieri alla piccola genialità, accarezzando il gusto del pubblico ... rifuggendo ostinato dalle troppo ardite innovazioni. ... Un po' di eroismo, ma non spinto a grandi altezze, un po' di commedia verista, ma breve; molto idillio sentimentale e romantico: ecco la ricetta in cui egli compiace.)[18]

Obra[editar | editar a fonte]

Aínda que Puccini é principalmente coñecido polas súas óperas, tamén compuxo algunhas pezas orquestrais, música sacra, música de cámara e cancións para voz e piano.

Óperas[editar | editar a fonte]

Giacomo Puccini con Ferdinando Fontana, en torno a 1885.

As doce doce óperas de Puccini, e a cidade, teatros e data de estreo:

Puccini no cine e a televisión[editar | editar a fonte]

Existen varios filmes, un drama televisivo e dúas miniseries de televisión adicadas á vida do compositor nado en Lucca:

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. O sitio web Operabase.com na súa sección de estatísticas de ópera 2007–2012 coloca a Puccini, con 2.294 representacións de 13 óperas, na terceira posición de compositores máis representados por detrás de Verdi (3.020 representacións de 29 óperas) e Mozart (2.410 representacións de 22 óperas). Tres das óperas de Puccini se encontran entre as 10 máis representadas: La Bohème (2º posto), Tosca (5º posto) e Madama Butterfly (7º posto)
  2. Ravenni and Girardi, n.d., Introduction
  3. Otilia (Lucca, 24 de xaneiro de 1851 - 9 de marzo de 1923 ibídem), Tomaide (Lucca, 14 de abril de 1852 - 24 de agosto de 1917 ibídem), Temi (Lucca, 5 de outubro de 1853 - 1854 ibídem), Nitteti (Lucca, 27 de outubro de 1854 - Pordenone, 3 de xuño de 1928), Iginia (Lucca, 19 de novembro de 1856 - Vicopelago, 2 de outubro de 1922), Ramelde (Lucca, 19 de decembro de 1859 - Boloña, 8 de abril de 1912), Macrina (Lucca, 13 de setembro de 1862 - 4 de xaneiro de 1870 ibídem), Michele (Lucca, 19 de abril de 1864 - Río de Xaneiro, 12 de marzo de 1891).
  4. Giacomo (Celle di val di Roggio, Lucca, battezzato il 26 gennaio 1712 - Lucca, 16 maggio 1781); Antonio (Lucca, 30 luglio 1747 - Lucca, 10 febbraio 1832); Domenico (San Pier Maggiore, Lucca, 15 aprile 1772 - Lucca, 25 maggio 1815); Michele (Lucca, 27 novembre 1813 - Lucca, 23 gennaio 1864).
  5. Gino Monaldi, Giacomo Puccini e la sua opera, Selecta, Roma 1925, p. 14. Os amigos que o acompañaron na viaxe foron Zizzania e Carlo Carignani, que máis tarde realizou as reducións para canto e piano de numerosas obras de Puccini.
  6. Lettera ad Alfredo Caselli del luglio 1900, in Carteggi Pucciniani, a cura di Eugenio Gara cit., lett. 233.
  7. A antilisca naturalmente non existe: Puccini fixéralle unha burla a un amigo cazador, deixándoo no medio do bosque durante horas a esperar o fantástico paxaro.
  8. 8,0 8,1 8,2 Phillips-Matz
  9. Phillips-Matz, passim
  10. Life Magazine 45 (23). 8 December 1958.
  11. "Stattistics". Operas, select "top=200" and "*World": Operabase. http://operabase.com/top.cgi?lang=en#opera. Consultado o 18 November 2012.
  12. "Verismo" in Stanley Sadie (ed.) The New Grove Dictionary of Music & Musicians, London: Macmillan/New York: Grove, 1980, vol 19 p.670, ISBN 1-56159-174-2
  13. Fisher, edited by Burton D. (2003). Puccini's IL TRITTICO.. Miami: Opera Journeys Pub.. ISBN 0-9771455-6-5.
  14. Montgomery, Alan (2006). Opera Coaching: Professional Techniques And Considerations. New York: Routledge Taylor and Francis Group. ISBN 9780415976015.
  15. Berger, William (2005). Puccini Without Excuses: A Refreshing Reassessment of the World's Most Popular Composer. Random House Digital. p. 7. ISBN 1-4000-7778-8.
  16. Carner, Mosco (1985). Giacomo Puccini, Tosca (Reprinted ed.). Cambridge [Cambridgeshire]: Cambridge University Press. p. 6. ISBN 0-521-22824-7.
  17. Ravenni and Girardi, #11 Assessment
  18. "Puccini, Franchetti, Leoncavallo". La Stampa. August 8, 1903.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Giacomo Puccini
Wikiquote
A Galicitas posúe citas sobre: Giacomo Puccini

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]