Alexandre VI, papa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Roderic de Borja
Pope Alexander Vi.jpg
Papa da Igrexa Católica
Biografía
Nacemento 1 de xaneiro de 1431 Xátiva, Valencia
Pasamento 18 de agosto de 1503 (72 años) Roma Estados Pontificios
Nome secular Alexandre VI
Ordes
Ordenación sacerdotal 30 de outubro de 1451, por Alfonso de Borja
Consagración episcopal 26 de agosto de 1455
, por Calisto III
Creado cardeal 17 de setembro de 1456, por Calisto III
Elixido papa 11 de agosto de 1492
Predecesor Inocencio VIII
Sucesor Pío III
Outros
C o a Alexander VI.svg
Escudo de Roderic de Borja

Alexandre VI, nado en Xàtiva (Reino de Valencia) o 1 de xaneiro de 1431 e finado en Roma (Estados Pontificios) o 18 de agosto de 1503, foi o papa n.º 214 da Igrexa católica entre 1492 e 1503. Nado Roderic de Borja i Borja, italianizado en Borgia, máis coñecido como papa Borgia.

Roderic Borja alcanzou o poder grazas ao nepotismo e mantívoo por el, conseguindo o seu ascenso dentro da xerarquía da Igrexa católica grazas á súa relación co papa Calisto III, de quen era sobrino. Esta relación familiar facilitoulle o acceso a Cardeal diácono e o desempeño de numerosos cargos de gran importancia dentro e fóra da Curia Romana, que lle permitiron facerse coas influencias políticas e o prestixio que, finalmente, o levarón ao solio pontificio en 1492. [1]

Unha vez elixido papa como Alexandre VI, desencadeou e involucrouse en decenas de situacións políticas, envolvido en intrigas e nas tormentosas e traizoeiras relacións entre os poderes internacionais. Buscou a través de alianzas políticas e conspiracións facer que a súa familia se consolidase dentro da nobreza italiana e acrecentar en toda posible ocasión o seu poderío, tarefa que emprendeu en conxunto cos seus fillos, Xoán, César, Lucrecia e Jofre, os cales serviron como instrumentos das súas maquinacións políticas.[2]

A través da Guerra italiana de 1494-1498 e a Guerra de Nápoles (1501-1504) inxeniouse para non só asegurar a súa poderío, senón para acrecentalo, valéndose das rivalidades entre as potencias da época e as tensións políticas entre as familias da aristocracia europea, conseguindo durante os 11 anos que durou o seu papado impulsarse ata a cima do poder na península itálica.[3]

Traxicamente, as mesmas intrigas e poderes que lle serviron para levar á Casa de Borgia á cima, aseguraron a súa destrución, pois todo o poder que os Borgia obtiveran, inclusive o éxito militar de César Borgia, xiraba en torno aos Estados Pontificios e polo tanto dependía da permanencia de Alexandre VI no poder, polo cal a vasta rede de condados, principados e territorios que os Borgia puxeran aos seus pés, sucumbiu ipso facto coa súa morte, selando o destino de César Borgia, quen morrería catro anos despois en 1507, e sepultando a era dos Borgia e a súa dinastía.[4]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Alexandre VI

Orixe familiar[editar | editar a fonte]

A nobre estirpe dos Borja ou Borgia ten a súa orixe no Reino de Valencia, pertencente á Coroa de Aragón. Varios dos seus membros participaron na Conquista de Valencia, entre 1229 e 1245, asentándose alí desde entón.

En diante os Borja actuarían nas tres arestas da vida nobre durante a Idade Media, o militar, a política e o clero. Campo este último no que o seu primeiro membro destacado foi Alfonso de Borja, quen foi catedrático na Universidade de Lleida e diplomático da Coroa de Aragón, para logo converterse en cardeal e en 1455 ascender ao papado baixo o nome de Calixto III.

Co ascenso ao papado de Calisto III, o seu sobrino Rodrigo Llançol i Borja parte con el a Roma, onde se produce a adopción da grafía italiana pola que serían mundialmente coñecidos, pasando de «Borja» ao italianizado «Borgia».

Primeiros anos e carreira eclesiástica[editar | editar a fonte]

Fillo de Jofré Gil Llançol i Escrivà e de Isabel de Borja i Llançol, irmá de Alfonso de Borja, bispo de Valencia e sobrino do papa Calisto III.[5] Estudou na Universidade de Boloña.

O mozo Rodrigo recibiu todas as vantaxes típicas dunha familia da alta nobreza, iniciando os seus estudos en Valencia e culminándoos na Universidade de Boloña, tras decidir seguir ao seu tío a Roma, onde comezaría a súa brillante carreira eclesiástica.

Malia que o pontificado de Calisto III durou só tres anos, este tempo foi máis que suficiente para que o mozo Rodrigo fose ordenado e consagrado cardeal diácono de San Nicola in Carcere en 1456 e logo obtivese o título de cardeal diácono de Santa María en Vía Latexe en 1458. É nomeado vicechanceler de Roma en 1457 e logo é designado bispo de Valencia en 1458.[6] Recibiu a diocese de Albano en 1468.

Cando falece Calisto III, o cardeal Rodrigo Borgia, como era coñecido, alcanzara rápidamente unha serie de importantes méritos e dispoñía do prestixio e a influencia necesaria dentro da institución eclesiástica para asegurar a súa prevalencia dentro das altas esferas do poder na Curia romana.

Foi elixido Papa en 1492 exercendo o seu cargo durante 11 anos. O seu papado foi moi discutido polas súas manobras para favorecer os seus fillos.

Os catro papados[editar | editar a fonte]

Aínda que fora o seu tío Calisto III o artífice do ascenso de Rodrigo Borgia, xa para o momento da súa morte, este último non só se manteria dentro da institución eclesiástica, senón que continuaría acumulando máis cargos e méritos, mantendo o posto de vicechanceler da Igrexa Romana que o seu tío lle outorgou en 1458, durante os pontificados dos catro papas que lle sucederían antes de que o mesmo Rodrigo se convertese en Sumo Pontífice. Ademais acumulou numerosos cargos e títulos, consolidándose como alguén de considerable poder e influencia entre a xerarquía eclesiástica.

O seu desempeño como vicechanceler de Roma foi o punto de maior recoñecemento. Habilidoso e eficiente no ámbito administrativo, Borgia actúa brillantemente á fronte de tal oficio, conducindo con gran acerto os asuntos da chancelería romana durante os trinta e cinco anos que a exerceu. De feito, a súa lonxeva permanencia no posto débese precisamente á súa extraordinaria e innegable capacidade para exercelo, sendo isto algo recoñecido ata polo mesmo Giuliano Della Rovere, quen fora acérrimo rival de Borgia.

A súa temprana carreira, xunto coa progresiva acumulación de influencias e postos, permitiríanlle dispoñer da posición e das ferramentas para asegurarse unha sólida posición dentro do clero. De feito, máis que iso, xa para o momento un aínda novo Rodrigo Borgia, con só 27 anos, tiña claro que o seu obxectivo era sentarse no «trono de San Pedro» e laboraría en diante co obxectivo de lograr dita meta.

Pío II[editar | editar a fonte]

Para o ano de 1458, convócase a conclave ao falecer o papa Calisto III, e Rodrigo Borgia participa no mesmo e resulta elixido o cardeal Eneas Silvio Piccolomini, quen asume o papado co nome de Pío II.

O falecemento do seu tío non representou obstáculo algún para a carreira de Borgia, quen co ascenso de Pío II non só mantivo o seu posto como vicechanceler de Roma, senón que en 1463 alcanzaría o máximo rango cardenalicio, cando devandito papa elévao á posición de cardeal protodiácono.

Paulo II[editar | editar a fonte]

No ano de 1464, o papa Pío II falece e o conclave é convocado. Novamente participa no seu papel de cardeal da Igrexa Católica, resultando elixido o cardeal presbítero de San Marcos, Pietro Barbo, quen asume a súa investidura baixo o nome de Paulo II.

Durante o seu papado, Borgia conseguirá ser nomeado bispo de Urgell e copríncipe de Andorra, ambas en 1466. Cara a finais do seu pontificado debeu ceder o seu posto como cardeal protodiácono e as dúas diaconías que viña exercendo desde o papado do seu tío Calisto III, Santa María en Vía Lata e San Nicola en Carcere, pero sen perder a dignidade cardenalicia.

Sisto IV[editar | editar a fonte]

Paulo II falece en 1471, convocándose a conclave. Unha vez máis Borgia participa no mesmo e resulta elixido Francesco della Rovere, quen asume o Obispado de Roma co nome de Sisto IV.

Durante este pontificado, Borgia será nomeado cardeal-bispo de Albano e Porto-Santa Rufina en 1471 e 1476, respectivamente, para logo en 1484 alcanzar o título de decano do Colexio Cardenalicio.

Inocencio VIII[editar | editar a fonte]

A morte de Sisto IV, trouxo como consecuencia un novo conclave, no cal sairía electo Inocencio VIII, durante cuxo potificado, Rodrigo Borgia matería o decanato do Colexio Cardenalicio, ademais de ser designado bispo de Mallorca e o seu obispado de Valencia, que viña exercendo desde o papado de Calisto III, é elevado á dignidade de arquidiócese, sendo nomeado arcebispo de Valencia.

Elección[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Conclave de 1492.

A morte de Inocencio VIII o 25 de xullo de 1492, deixou vacante o trono de San Pedro e entre os vinte e tres cardeais que constituían o Colexio cardenalicio, só uns poucos eran os que podían considerarse merecedores dese privilexio: o milanés Ascanio Sforza, o napolitano Giuliano della Rovere, e o valenciano Rodrigo Borgia, [7] eran sen dúbida os catro máis sólidos candidatos a ser o novo papa, aínda que, ao non ser italiano, as posibilidades de Rodrigo Borgia eran escasas. [7] Para obter o pontificado, algún dos candidatos debía obter o voto de dous terzos do colexio de cardeais, é dicir, que sendo estes vinte e tres, o novo papa debía contar con polo menos dezaseis votos cardenalicios ao seu favor, para ser recoñecido como tal.

De todos os aspirantes, Rodrigo Borgia resulta gañador do pontificado, por unha escasa marxe na requirida maioría de dous terzos, asegurado polo seu propio voto, sendo proclamado papa na mañá do 11 de agosto de 1492, baixo o nome de Alexandre VI,[8] no medio de rumores e acusacións de simonia[8] e sobornos para obter a coroa papal.

Aínda que infundadas, tales acusacións non resultarían improbables,[9] pero si carecen de evidencia de peso para avalalas, pois nunca houbo probas respecto diso. No entanto numerosos autores expresaron cuan probable resultaría que, en efecto, varios cardeais fosen subornados ou recibisen pagos polos seus votos, sinalando continuamente como principal motivo que oito cardeais poderosos, a saber: Della Rovere, Piccolomini, Giovanni dei Lorenzo de Medici, Carafa, da Costa, Basso, Zeno e Cybo, manteríanse firmes ata o final en contra de Borgia,[8] polo cal o último carecería do apoio necesario. Con todo, se se analíza a situación con coidado pódese albiscar que de ser así, entón Rodrigo Borgia, aínda que subornase a todos os restantes cardeais, igualmente non puidese gañar, pois só dispoñería de quince votos ao seu favor, un menos dos necesarios para gañar.

Máis plausible é que na súa elección fose decisivo o apoio do influente cardeal Ascanio Sforza, quen era un dos candidatos para o solio pontificio, pero que non gozaba do apoio maioritario do Colexio cardenalicio, polo cal, Sforza interesouse en conseguir o segundo posto máis importante dentro da xerarquía eclesiástica, o mesmo posto que ata entón Borgia estivera exercendo desde facía décadas, a vicechancilería de Roma. Deste xeito, Ascanio Sforza daría o seu apoio a Rodrigo Borgia e, así, un dos catro candidatos saía do grupo de aspirantes, transferíndolle a Borgia os votos dos seus aliados, que foron os necesarios para a súa elección. Ademais, de depender do aspecto monetario, o gran rival de Rodrigo, della Rovere, que proviña dunha familia de máis poder e riqueza que a de Borgia, asegurariase facilmente o solio pontificio por encima de calquera posible prezo que Borgia puidese pagar.[10]

Papado, o ascenso dos Borgia[editar | editar a fonte]

Escudo de Alexandre VI

A «lenda Negra dos Borgia» asegura que o ascenso ao trono papal de Rodrigo Borgia desencadeou desgusto xeral na poboación, algo que foi avalado por varios autores;[11]. No entanto, tal afirmación é infundada, tomando en conta que Roma era unha cidade en risco de ser conquistada mentres non houbese un papa designado, e ademais, aínda cando Rodrigo Borgia fose ambicioso, tamén era traballador e os seus labores como vicechanceler de Roma, granxearanlle o apoio e unha vasta popularidade entre os romanos. Doutra banda, para varios membros e familias dos círculos de poder en Italia, o ascenso dun papa español xerou certo desdén e puxo á familia Borgia na mira de moitos inimigos poderosos.

Agora que estaban no centro dos intereses na península, Alexandre VI tivo que actuar rápido. Debía asegurar a súa estabilidade política, e iniciou tales labores inmediatamente, empezando pola cidade de Roma. O novo papa, consciente da grave criminalidade na que Roma se estaba sumindo, procedeu a actuar: en cuestión de meses, ordenou investigacións, mandando castigar severamente aos delincuentes, para que servise o seu castigo como exemplo, sendo cada criminal enxuiciado públicamente e as súas propiedades destruídas.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Hibbert 2008.
  2. Puzo 2001.
  3. Puzo 2001, p. 4.
  4. Maquiavelo 2004, p. Capítulo VII.
  5. Artaud de Montor 1911, p. 190.
  6. Miranda, Salvador. "The Cardinals of the Holy Roman Church" (en inglés). Consultado o 26 de outubro de 2012. 
  7. 7,0 7,1 Puzo 2001, p. 11.
  8. 8,0 8,1 8,2 Pastor 1924, pp. 275-278, vol. III.
  9. (Raynaldus, Ann. eccl. ad an. 1492, n. 26)
  10. Puzo 2001, p. 20.
  11. Guicciardini 1818.
Papa do século XIV ó século XV
Papas do século XV
Papa do século XV ó século XVI
  • Alexandre VI (1492 - 1503)
Antipapa/s

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Alexandre VI, papa Modificar a ligazón no Wikidata