Rubia galega

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Rubia galega
Rubia galega
Rubia galega
Estado de conservación
Risco baixo (LC)
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Clase: Mammalia
Subclase: Theria
Infraclase: Eutheria
Orde: Artiodactyla
Familia: Bovidae
Subfamilia: Bovinae
Xénero: Bos
Especie: B. taurus

A rubia galega é unha das razas de vacún tradicionais de Galicia. É a máis característica de Galicia, pesa entre 450 e 500 kg e ten o pelo de cor rubia con variacións de ton. Emprégase para a produción de carne e noutros tempos como animal de traballo. Abunda especialmente en Lugo e na Coruña.

Orixe e historia da raza[editar | editar a fonte]

Antecedentes históricos[editar | editar a fonte]

A lenda da raza Rubia Galega comezaría na protohistoria, cando unha rama humana celta da raza Gael, procedente da zona céltica francesa, ocupa Galicia co seu gando, influíndo sobre os bovinos autóctonos existentes e descendentes do Bos primigenius, para conformar unha raza que deu ao pobo galego grandes utilidades zootécnicas.

A chegada a Galicia das tribos bárbaras, instituíndo a monarquía sueva, o desenvolvemento político-social agrario da reconquista e a mellora dos cultivos agrarios do medioevo, melloraron a conformación cárnica da raza Rubia Galega, atopando a finais do século XIX un bo mercado de carnes en Inglaterra.

Historia recente[editar | editar a fonte]

Ata finais do século XIX non se estableceu un estándar racial que fixase a morfoloxía da vaca rubia e, polo tanto, non se consideraba realmente como unha raza definida. O gando presentaba morfoloxías, capas e aptitudes moi diversas, que os técnicos da época dividían en dúas variedades xeográficas: unha que se criaba nas provincias costeiras, e que tomaba o nome de valesa ou mariñán, e outra propia de zonas altas, na Galicia interior, chamada raza da montaña. Falábase tamén dunha raza teixa ou vermella, de cor rubia, e outra marela, de cor máis clara, ata abrancazada (esta recibía o nome de varela). Segundo as descricións que existen, era un gando rústico, cativo e fraco, moi probablemente porque nesas datas -durante toda a segunda metade do XIX- exportábanse a Inglaterra e Portugal os mellores exemplares, nun total próximo ós 850.000 animais.

Foi o veterinario Rof Codina, en 1916, quen fixo a primeira descrición formal das características raciais e produtivos. En 1933, a Dirección General de Ganadería publicou o primeiro libro xenealóxico da raza.

O censo en 2005 era de 204.573 femias en idade reprodutora, o máis elevado de todas as razas bovinas autóctonas españolas[1], e representaba algo máis do 6% do total do estado[2]. A área de distribución da raza sitúase sobre unha zona de montaña media e vales fértiles do interior de Galicia, comprendida entre os 300 e 600 metros de altitude, que é a máis interesante desde o punto de vista agropecuario.

A sociedade que desenvolve esta raza dende o ano 1933 é a Asociación Nacional de Criadores de Gando Vacún Selecto de Raza Rubia Galega (ACRUGA), con sede en Lugo [3].

Estándar racial[editar | editar a fonte]

Rubia galega de Arzúa

A cor característica da raza é a rubia ou teixa, admitíndose oscilacións que van dende cores máis claras, capa marela, a máis escuras, capa vermella. En calquera caso, a capa será uniforme, rexeitándose manchas de cor distinta á da capa en calquera parte do corpo, o que non afecta as habituais degradacións de cor na bragada, cara interna das coxas, partes distais das extremidades, xema do rabo, morro e ó redor do ollo. As mucosas (morro, vulva e escroto), de cor sonrosada, e os pezuños e cornos de cor clara, variando desde o branco rosado ó castaño, nunca negra, aínda que ás veces presentan un escurecemento cara as puntas. O pelo será espeso, brillante, fino e liso.

A cabeza ha ser lixeiramente subconvexa, as orellas relativamente grandes, con pelos no interior do pavillón, da mesma cor cá capa. A dirección habitual dos cornos é cara adiante e arriba, tendendo como preferible á diminución do seu tamaño. O pescozo é forte, curto e musculado nos machos, co bordo superior convexo, e fino e delgado nas femias, co bordo recto.

A altura á cruz, nos machos, está arredor dos 145 cm; nas femias, nos 135 cm. O tronco presenta unha liña dorso-lumbar horizontal e ancha, considerándose caracteres desfavorables unha cruz destacada ou a elevación do nacemento do rabo. As coxas, moi musculadas e convexas, pero sen depresións nin irregularidades apreciables ó exterior. As patas, robustas, con pezuños redondeados, pechados e de tamaño proporcionado.

Características produtivas[editar | editar a fonte]

Segundo datos de ACRUGA [4]:

  • Produción de leite media de 2.239 kg anuais, medida na terceira lactación.
  • Composición media do leite: 4,4% de graxa.
  • Índice de fertilidade en torno ó 67 %, e índice de prolificidade de 5 becerros por nai.
  • Facilidade de parto: o 85% das vacas paren soas.
  • Alta capacidade de crecemento dos becerros, con ganancias medias diarias de 1,2 kg durante a lactación, que permite destetalos ós 7-8 meses de idade con pesos de 300-400 kg.
  • Rendemento á canal de aproximadamente o 60%. Da canal obtida, a porcentaxe de carne comercial supera o 80%, con máis do 55% nas categorías extra e primeira.

Galería de Imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Rubia galega

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]