Cabra

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Capra
Rango fósil: plistoceno (hai 2,6 Ma) - actialidade
Capra pyrenaica
Capra pyrenaica
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Clase: Mammalia
Orde: Artiodactyla
Familia: Bovidae
Subfamilia: Caprinae
Xénero: Capra
Linnaeus, 1768
Especies e Subespecies
Véxase o texto
Cabrito doméstico.
Cabeza dunha cabra doméstica mona (sen cornos).

Capra é un xénero de mamíferos artiodáctilos ruminantes da familia dos bóvidos e subfamiia dos caprinos coñecidos comunmente como cabras, cabras montesas ou cabras salvaxes, ou íbices.

O xénero comprende, segundo os autores, de 8 a 10 especies, entre elas a cabra montesa (Capra pyrenaica), o markhor (Capra falconeri) e o íbice ou cabra montesa dos Alpes (Capra ibex).

Porén, existen animais doutros xéneros (que non son Capra), pero da subfamilia dos caprinos, que ás veces se denominan "cabras", como as do xénero Oreammos, ao que pertence a chamada cabra das Montañas Rocohsas (Oreamnos americanus).

A verdadeiras cabras salvaxes son orixinarias do centro-oeste de Asia, onde aínda viven a maioría das especies actuais, e desde onde colonizaron partes de Europa e o norte de África.

A cabra doméstica (Capra hircus aegagrus ou Capra aegagrus hircus, segundo os autotes) é unha subespecie domesticada da cabra salvaxe (Capra hircus ou C. aegagrus, segundo os autores). A súa domesticación data de hai uns 9.000 anos, durante o neolítico, cando apareceron as primeiras en Mesopotamia, e cuxa distribución actual, tanto na forma doméstica como asilvestrada, é practicamente cosmopolita.

As cabras domésticas son hoxe en día un dos principais animais domésticos en Oriente Medio, no norte e o leste de África e na Europa mediterránea. Non hai que esquecer que en Galicia non pode faltar o cabrito asado (a cría da cabra) en ningunha festa que mereza ese nome.

Características xerais[editar | editar a fonte]

As cabras son animais gregarios que viven en pequenas mandas pero, ao contrario que os seus próximos parentes, as ovellas (xénero Ovis), son animais adaptados a comeren arbustos e matos de poliñas e follas coriáceas, propias de medios secos e/ou montañosos.

Adoitan seren animais moi áxiles, capaces de gabearen con facilidade por pendentes sumamente empinadas, e de saltar dun penedo a outro bastante afastado.

Son caprinos, como a especies do xénero Ovis (que inclúe as ovellas), pero distínguense destas pola presenza de glándulas odoríferas cerca dos pés, nas íngoas e na fronte, pola ausencia doutras glándulas faciais, e pola presenza dunha barba nos machos (as chamadas barbas de chivo) e de calos sen pelo nos xeonllos das patas dianteiras.[1]

As especies salvaxes presentan un marcado dimorfismo sexual, manifestándose grandes diferenzas de tamaño, cor e cornamenta entre machos e femias; porén, as diferentes razas domésticas tenden a suavizar estas diferenzas.

Clasificación[editar | editar a fonte]

O xénero Capra foi establecido por Linneo en 1768, na 10ª edición do seu Systema Naturae.[2]

Especies e subespecies[editar | editar a fonte]

A clasificación do xénero é contovertida. Así, na actualidade, segundo Mammals Species of the Word,[2] e ADW[3], recoñécense 8 especies, coas suberpecies indicadas:

Xénero Capra
Mapa distriubución das 8 especies do xénero Capra.
Cabra salvaxe
(Capra aegagrus).

Porén, para o NCBI serían:

E aínda, para outros autores:

  • Capra aegagrus - cabra salvaxe
    • C. a. aegagrus - cabra de Bezoar
    • C. a. blythi - cabra do deserto de Sindh
    • C. a. chialtanensis - cabra de Chialtan
    • C. a. creticus - cabra salvaxe de Creta
    • C. a. hircus - cabra doméstica
    • C. a. turcmenica - cabra barbuda do Turquestán
  • Capra caucasica - cabra do Cáucaso occidental
  • Capra cylindricornis - cabra do Cáucaso oriental
  • Capra falconeri - markhor
    • C. f. heptnerni - markhor de Bukahará
    • C. f. chialtanensis - markhor de Chialtan
    • C. f. megaceros - markhor de cornos rectos
    • C. f. jerdoni - markhor de Solimán
  • Capra ibex - cabra montesa dos Alpes, ou íbice
  • Capra nubiana - cabra nubia
  • Capra pyrenaica - cabra montesa
  • Capra sibirica - íbice siberiano
    • C. s. alaiana - íbice do Quirguisia
    • C. s. hagenbecki - íbice mongol
    • C. s. hemalayanus - íbice do Himalaia
    • C. s. sakeen - íbice de Caxemira
    • C. s. sibirica - íbice do Altai
  • Capra walie - cabra montesa de Etiopía


Domesticación e usos[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Cabra doméstica.
Cabras rubias nun curral.
Queixo de leite de cabra.

Canda as ovellas, as cabras foron dos primeiros animais domesticados.
O proceso de domesticación comezou no neoplítico, polo menos hai 10.000 anos, no que agora é o norte de Irán[4]

As principais motivacións para empender este proceso foron o fácil acceso humano á carne, a pel, o pelo e o leite destes animais.

As peles de cabra curtidas utilizáronse até a Idade Media para gardar a auga e o viño (odres ou pelellos) e para transportar eses produtos nas viaxes e nos campamentos militares.

E en certas rexións tamén se usaron as peles curtidas como pergamiño para escribir.

Na actualidade as cabras domésticas son un dos principais animais domésticos en Oriente Medio, no norte e o leste de África, na Europa mediterránea e en numerosos países asiáticos e americanos.

No ano 2010 había no mundo 764.500.000 cabezas de gando caprino, sendo as dez principais cabanas as de:[Cómpre referencia]

  • China: 173.000.000
  • India: 124.500.000
  • Paquistán: 52.800.000
  • Sudán: 40.000.000
  • Bangladesh: 34.500.000
  • Nixeria: 27.000.000
  • Irán: 26.000.000
  • Indonesia: 12.450.000
  • Tanzania: 11.700.000
  • Kenia: 11.000.000

No conxunto da Unión Europea, en 2008, contábase con 13,2 millóns de cabezas.[5]

En Galicia[editar | editar a fonte]

Á parte da cabra doméstica, da que existe unha raza local recoñecida, a cabra galega, en tempos antigos vuiu nas serras orientais e sudorientais a cabra montesa autóctona, Capra pyrenaica lusitanica, que se extingiu a mediados do século XIX. Na actualidade inténtanse repoboar ditas zonas coa subespecie C. p. victoriae.[6]

As cabras na mitoloxía[editar | editar a fonte]

A cabra era un animal moi venerado en Mendes, en Exipto. Estaba prohibido matala, porque crían que Khnum, gran divinidade desta cidade, se ocultaba baixo a figura dunha cabra, e por isto se representaba con rostro deste animal. Mentres que en Mendes se reverenciaba á cabra e se inmolaban as ovellas, na Tebaida, pola contra, veneraban as ovellas e sacrificaban as cabras.

Entre os antigos gregos as cabras estaban consagradas a Zeus, en memoria da ninfa Amaltea, que fora a ama de cría. Os lacedemonios inmolábanas a Hera. Os romanos, nas súas medallas, representaban a Xuno Sospita cunha pel de cabra.

Segundo o escritor romano Aulo Xelio puxérase unha cabra branca nun cadro de Homero, porque se lle consagraba un destes animais en sacrificio como a poeta dedicado a Apolo, ao cal se acostumaba inmolar cabras desta cor.[7]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Parrini, F. et al. (2009). "Capra ibex (Artiodactyla: Bovidae)". Mammalian Species 830: 1–12. DOI:10.1644/830.1.
  2. 2,0 2,1 Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005):Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference. Third edition. The Johns Hopkins University Press. Baltimore, Maryland, USA. ISBN 0-8018-8221-4.
  3. Capra en ADW.
  4. Melinda A. Zeder & Brian Hesse (2000): "The Initial Domestication of Goats (Capra hircus) in the Zagros Mountains 10,000 Years Ago". Science 287 (5461): 2254–2257. Resume.
  5. Caprins – Enquête cheptel de novembre-décembre 2008 – Résultats européens (en francés)
  6. Díaz d'a Silva el al. (2007), p. 139.
  7. Diccionario universal de mitología

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Cabra Modificar a ligazón no Wikidata
Wikispecies-logo.svg
Wikispecies posúe unha páxina sobre: Cabra

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Díaz d'a Silva, J. I. & Cartelle, Y. (2007): Guía dos mamíferos de Galicia. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96893-20-7.
  • Kowalski, Kazimierz (1981): Mamíferos. Manual de teriología. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
  • Schilling, D.; D. Singer & H. Diller (1987): Guía de los mamíferos de Europa. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0784-4.
  • Van den Brink, F. H. & Barrel, P. (1971): Guía de campo de los mamíferos salvajes de Europa occidental. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
  • Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference. Third edition. The Johns Hopkins University Press. Baltimore, Maryland, USA. ISBN 0-8018-8221-4.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]