J. R. R. Tolkien

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
'John Ronald Reuel Tolkien'
Tolkien 1916.jpg
Tolkien en 1916
Datos persoais
Nacemento 1892
Lugar Bloemfontein, Estado Libre de Orange Flag of the Orange Free State.svg
(actual Sudáfrica)
Falecemento 1973
Lugar Bournemouth, Reino Unido Flag of the United Kingdom.svg
Soterrado {{{soterrado}}}
Soterrada {{{soterrada}}}
Residencia {{{residencia}}}
Nacionalidade {{{nacionalidade}}}
Cónxuxe {{{cónxuxe}}}
Fillos {{{fillos}}}
Relixión Catolicismo
Actividade
Lingua {{{lingua}}}
Lingua Inglés
Período {{{período}}}
Movemento {{{movemento}}}
Xéneros Fantasía, Fantasía épica, Tradución, Crítica
Princ. obras {{{obras}}}
Alma mater {{{alma_mater}}}
Estudos {{{estudos}}}
Ocupación {{{ocupación}}}
Profesión {{{profesión}}}
Organización {{{organización}}}
Cargos {{{cargos}}}
[[Ficheiro:|centro|230px]]
{{{web}}}

{{{notas}}}

John Ronald Reuel Tolkien, citado a miúdo como J. R. R. Tolkien, CBE (/ˈtɒlkiːn/), nado en Bloemfontein en 1892 e finado en Bournemouth en 1973, foi un escritor inglés. Tolkien foi un especialista en historia medieval, filólogo e escritor fantástico de orixe sudafricana aínda que aos tres anos marchou coa súa familia a Gran Bretaña.

Biografía[editar | editar a fonte]

Orixes familiares[editar | editar a fonte]

Moitos dos devanceiros de Tolkien por parte de pai eran artesáns. A familia Tolkien tiña a súa orixe na Baixa Saxonia, pero viviran en Inglaterra dende o século XVIII, volvéndose "rapidamente intensamente ingleses".[1] Varias familias co apelido Tolkien, ou a súa variante Tolkiehn, aínda viven no noroeste de Alemañan, principalmente na Baixa Saxonia e Hamburgo.[2][3] Un escritor alemán sostén que o apelido semella vir da poboación de Tolkynen, preto de Rastenburg, en Prusia Oriental, lonxe da Baixa Saxonia. O nome deste lugar deriva da extinta lingua prusiana antiga.[4][5]

Infancia[editar | editar a fonte]

Tarxeta de Nadal de 1892 cunha fotografía da familia Tolkien en Bloemfontein.

John Ronald Reuel Tolkien naceu o 3 de xaneiro de 1892 en Bloemfontein, no Estado Libre de Orange (hoxe a provincia de Estado Libre, parte de Sudáfrica). Era fillo de Arthur Reuel Tolkien (1857–1896), traballador da banca, e da súa muller Mabel, de apelido de solteira Suffield (1870–1904). A parella deixara Inglaterra cando Arthur fora ascendido para dirixir a oficina de Bloemfontein do banco británico para o cal traballaba. Tolkien tiña un irmán, máis novo ca el, Hilary Arthur Reuel, que nacera o 17 de febreiro de 1894.[6]

Cando era un pequeno, Tolkien sufriu a mordida dunha gran tarántula, algo que algúns pensan que puido ter ecos nas súas historias, malia que Tolkien admitía non lembrar este suceso e non odiar especialmente as arañas como adulto. Noutro incidente, un rapaz de traballaba na casa levouno ao seu kraal, levándoo de volta ao día seguinte.[7]

Cando contaba con tres anos, Tolkien viaxou a Inglaterra coa súa nai e o seu irmán no que ía ser unha longa visita familiar. Cando estaban alí, o seu pai morreu en Sudáfrica de febre reumática sen poder estar con eles. Isto deixou a súa familia sen ingresos, e a súa nai levouno a vivir cos seus pais en Kings Heath,[8] Birmingham. Pouco despois, en 1896, movéronse a Sarehole (hoxe en Hall Green), entón unha vila de Worcestershire, máis tarde unida a Birmingham.[9] Gozou explorando o molino de Sarehole, a torbera de Moseley e os outeiros de Clent, Lickey e Malvern, que máis tarde inspirarían escenas dos seus libros, xunto con outras poboacións de Worcestershire como Bromsgrove, Alcester, e Alvechurch e lugares como a granxa da súa tía Jane de Bag End, nome que logo empregaría na súa ficción.[10]

A súa nai, Mabel Tolkien, ensinou ela mesma aos seus dous fillos, e Ronald, como era coñecido na familia, era un alumno aplicado.[11] Ela ensinoulle unha morea de botánica e espertou nel o gusto polas plantas. Tolkien gostaba de debuxar paisaxes e árbores, pero as materias nas que tiña máis interese eran as relativas ás linguas, e a súa nai ensinoulle as bases do latín moi cedo.[12] Aos catro anos podía ler e foi quen de escribir correctamente pouco despois. A súa nai permitiulle ler moitos libros. Non lle gustou A illa do tesouro e The Pied Piper e pensaba que Alicia no país das marabillas de Lewis Carroll era un libro "divertido mais inquietante". Gustábanlle as historias sobre os indios e os libros de fantasía de George MacDonald.[13] Ademais, os "Fairy Books" de Andrew Lang foron particularmente importantes para el e semellan ter influencia nalgúns dos seus escritos.[14]

King Edward's School en Birmingham, onde Tolkien estudou entre 1900 e 1902, e entre 1903 e 1911.[15]

Tolkien asistiu á King Edward's School de Birmingham, e despois á St. Philip's School, antes de volver á King Edward's School. A súa nai, Mabel Tolkien, converteuse ao catolicismo e foi recibida na Igrexa católica en 1900 a pesar das protestas da súa familia bautista,[16] que logo disto deixou de prestarlle axuda económica. En 1904, cando Tolkien tiña 12 anos, morreu de diabetes en Fern Cottage, en Rednal. Mabel Tolkien tiña 34 anos cando finou, unha idade avanzada para unha persoa con diabetes mellitus tipo 1 sen tratamento de insulina, descuberto dúas décadas máis tarde. Nove anos logo do seu pasamento, Tolkien escribiu:

"A miña querida nai foi, certamente, unha mártir, e non tódalas persoas reciben de Deus tan facilmente un camiño para os seus grandes agasallos como El fixo con Hilary e mais eu, dándonos unha nai que gastouse con traballo e molestias para asegurar que mantivésemos a fe."[17]

Antes da súa morte, Mabel Tolkien asignara a custodia dos seus fillos ao crego Francis Xavier Morgan do Oratorio de Birmingham, para que recibisen unha boa formación católica. Tolkien na zona de Edgbaston, en Birmingham. Viviu alí á sombra do Perrott's Folly e da torre victoriana de Edgbaston Waterworks, que puideron influenciar as imaxes de torres oscuras nas súas obras.[18][19] Outra forte influencia foron as pinturas do medievalista romántico Edward Burne-Jones e a Irmandade Prerrafaelita.

Mocidade[editar | editar a fonte]

En 1911, cando estudaban na King Edward's School, Tolkien formou xunto con tres amigos (Rob Gilson, Geoffrey Smith e Christopher Wiseman) unha sociedade semisecreta que chamaron a "T.C.B.S.", as iniciais de "Tea Club and Barrovian Society", en alusión á súa afición a beber en Barrow's Stores, preto da escola e, ás agachadas, na biblioteca da escola.[20] Logo de deixar a escola, os membros mantiveron o contacto e, en decembro de 1914, celebraron un "concilio" en Londres, na casa de Wiseman. Para Tolkien, o resultado desta xuntanza foi unha forte dedicación á escritura de poesía.

En 1911 Tolkien marchou de vacacións de verán a Suíza, viaxe que rememora vividamente nunha carta de 1968,[21] subliñando que as viaxes de Bilbo cruzando as Misty Mountains se baseaban directamente nas súas aventuras nun grupo de 12 persoas indo de Interlaken a Lauterbrunnen e acampando nas morrenas preto de Mürren. Cincuenta e sete anos despois, Tolkien lembraba o seu pesar por deixar de ver as neves perpetuas do Jungfrau e Silberhorn ("o Silvertine (Celebdil) dos meus soños").

En outubro do mesmo ano, Tolkien comezou a estudar no Exeter College de Oxford. Nun primeiro momento estudou cultura clásica mais en 1913 deixouno por Lingua e literatura inglesas, graduándose en 1915 con honores nos seus exames finais.[22]

Noivado e casamento[editar | editar a fonte]

Aos 16 anos Tolkien coñeceu a Edith Mary Bratt, que era tres anos maior, cando el canda seu irmán Hilary, se mudou á pensión na que ela vivía. Segundo Humphrey Carpenter:

Edith e Ronald comezaron a frecuentar as teterías de Birmingham, especialmente unha que tiña un balcón con vistas á rúa. Alí sentábanse e lanzaban terróns de azucre aos chapeos da xente que por alí pasaba, cambiándose de mesa cando o azucreiro estaba baleiro. Con dúas persoas coas śuas personalidades e na súa posición, un romance estaba destinado a xurdir. Os dous eran orfos que necesitaban afecto, e descubriron que podían dalo mutuamente. Durante o verán de 1909, decidiron que estaban namorados.[23]

O seu titor, o crego Francis Morgan, prohibiulle a Tolkien citarse con Edith, posto que a vía como unha distracción para os seus estudos e tampouco lle gustaba que o seu pupilo estivese nunha relación seria cunha moza anglicana, prohibíndolle tamén calquera tipo de contacto antes dos 21 anos. El obedeceu esta prohibición estritamente,[24] cunha excepción que fixo que o P. Morgan lle amenazara con non deixarlle rematar os seus estudos.[25]

Na tarde do seu vixésimo primeiro aniversario, Tolkien escribiulle a Edith unha declaración de amor e pediulle que casase con el. Edith respondeulle dicindo que xa acordara casar con outro home, pero que o fixera porque pensaba que Tolkien a esquecera. Reuníronse e Edith devolveu o seu anel de compromiso e anunciou que ía casar con Tolkien.[26] Logo do seu compromiso, Edith anunciou que ía converterse ao catolicismo ante a insistencia de Tolkien. A voda de Edith e Ronald celebrouse en Warwick, Inglaterra, na igrexa católica Saint Mary Immaculate, o 22 de marzo de 1916.[27]

Primeira guerra mundial[editar | editar a fonte]

En 1914 o Reino Unido entrou na primeira guerra mundial. Os familiares de Tolkien sorprendéronse pola súa decisión de non presentarse inmediatamente voluntario para o Exército Británico. Tolkien optou por un programa que lle permitiu retrasar o seu alistamento até ter rematado os seus estudos en xullo de 1915. Ocupou entón o posto de Segundo Tenente nos Lancashire Fusiliers.[28] Recibiu adestramento co XIII Batallón de Reserva 13th en Cannock Chase, Staffordshire, durante once meses. Nunha carta dirixida a Edith, Tolkien queixábase de que "os cabaleiros son pouco comúns entre os superiores, e incluso son realmente pouco comúns os seres humanos."[29] Tolkien foi entón transferido ao XI Batallón coa Forza Expedicionaria Británica, chegando a Francia o 4 de xuño de 1916. A súa marcha de Inglaterra inspiroulle para escribir o seu poema The Lonely Isle.[30] Máis tarde escribiu que "os oficiais novos eran matados a razón dunha ducia por minuto. Separarme da miña esposa naquel momento... era como morrer."[31]

O 27 de outubro de 1916 Tolkien enfermou de febre das trincheiras, e foi trasladado de volta a Inglaterra o 8 de novembro de 1916.[32] Moitos dos seus amigos da escola morreron an guerra. Pasou o resto da guerra entre hospitais e os seus deberes na gornición, sendo declarado médicamente incapacitado para o servizo xeral.[33][34]

Volta a casa[editar | editar a fonte]

Durante a súa recuperación nunha casa de campo en Little Haywood, Staffordshire, comezou a escribir o que chamou The Book of Lost Tales, comezando con The Fall of Gondolin. Ao longo de 1917 e 1918 a súa doenza mantívose, pero el recobrouse dabondo como para desempeñar algunhas tarefas e foi ascendido a Tenente. Foi neste tempo cando naceu o seu primeiro fillo, John Francis Reuel Tolkien.

Cando o destinaron a Kingston upon Hull, el e Edith paseaban polos bosques de Roos, e Edith comezou a danzar para el nun claro. Logo do pasamento da súa dona en 1971, Tolkien lembraba,

Nunca chamei a Edith "Lúthien" - mais ela foi a fonte da historia que máis adiante se converteu na principal do Silmarillion. Foi concebida por vez primeira nun pequeno claro de bosque cheo de cegude en Roos, en Yorkshire (onde estiven por un tempo encargado dun posto da gornición Humber en 1917, e ela puido vivir conmigo por un tempo). Naqueles tempos o seu cabelo era negro, a súa pel clara, os ollos máis brillantes que tiña visto e podía cantar – e bailar.[35]

Isto inspirou o relato do encontro de Beren e Lúthien, e Tolkien a miúdo referiuse a Edith como "my Lúthien".

Traxectoria literaria e académica[editar | editar a fonte]

O número 20 de Northmoor Road, antiga vivenda de J. R. R. Tolkien en North Oxford.

O primeiro traballo de Tolkien de volta á sociedade civil foi no Oxford English Dictionary, onde traballou principalmente na historia e etimoloxía de palabras de orixe xermánica comezando coa letra W.[36] En 1920 accedeu ao posto de Reader en Lingua Inglesa na Universidade de Leeds, e converteuse no profesor máis novo alí.[37] Mentres estivo en Leeds, produciu A Middle English Vocabulary e unha edición definitiva de Sir Gawain and the Green Knight xunto con E. V. Gordon, que se converteron ambos os dous en libros académicos canónicos por varias décadas. Tamén traduciu Sir Gawain, Pearl, e Sir Orfeo. En 1925 volveu a Oxford como titular da Cátedra Rawlinson e Bosworth, cunha estancia no Pembroke College.

Durante o tempo que estivo alí, Tolkien escribiu O Hobbit e os primeiros dous volumes d'O Señor dos Aneis. Tamén publicou un ensaio filolóxico en 1932 baixo o nome de "Nodens", logo de que Sir Mortimer Wheeler descubrise un asclepeion romano en Lydney Park, Gloucestershire, en 1928.

Beowulf[editar | editar a fonte]

A ponencia de Tolkien en 1936 "Beowulf: The Monsters and the Critics" tivo unha importante influencia na investigación sobre o Beowulf.[38] Lewis E. Nicholson dixo que o artigo que Tolkien escribiu sobre o Beowulf é "amplamente recoñecido como un punto de inflexión na crítica ao Beowulf", subliñando que Tolkien estableceu a primacía da natureza poética da obra sobre os elementos puramente lingüísticos.[39] Naquel momento, o mundo académico desaprobaba o Beowulf por tratar loitas infantís contra monstros en lugar de conflitos realistas entre tribos. Tolkien argumentou que o autor do Beowulf dirixíase á humanidade en xeral no canto de limitarse a conflitos tribais particulares, e xa que logo, os monstros eran fundamentais no poema.[40] Onde o Beowulf trata de loitas tribais específicas, como no Finnsburg, Tolkien argumentou firmemente contra a súa lectura en clave fantástica.[41] No ensaio, Tolkien tamén revelou o importante que era para el o Beowulf: "Beowulf está entre as miñas fontes máis valoradas", e esta influencia pódese ver no seu legendarium da Terra Media.[42]

Segundo Humphrey Carpenter, Tolkien tiña un xeito moi inxenioso de comezar as súas ponencias sobre o Beowulf:

Chegaba silenciosamente á sala, ollaba firmemente aos asistentes e, de súpeto, comezaba a declamar cunha voz resonante as primeiras liñas do poema no anglosaxón orixinal, comezando cun berro de Hwæt! (a primeira verba deste e doutros poemas en anglosaxón), que algúns estudantes interpretaban como Silencio! ("Quiet!"). Non era tanto unha declamación como unha actuación dramática, unha imitación dun bardo anglosaxón nunha sala de augamel, e marcou a moitas xeneracións de estudantes porque fíxiolles entender que o Beowulf non era só un texto a ler a efectos dun exame, senón unha peza de poderosa poesía dramática.[43]

Décadas despois, W.H. Auden escribiu ao seu antigo profesor:

"Creo que non lle dixen nunca qué experiencia inesquecíbel foi para min, como estudante, escoitarlle recitar o Beowulf. A voz era a voz de Gandalf."[43]

En 2003, un manusrito cunha tradución e comentario de Tolkien do Beowulf, arredor de 2.000 páxinas, foi atopada nos arquivos da Bodleian Library.[44]

Segunda guerra mundial[editar | editar a fonte]

Merton College, onde Tolkien foi Profesor de Lingua e Literatura Inglesas (1945–1959).

Pouco antes da segunda guerra mundial, Tolkien foi destinado como codebreaker.[45][46] En xaneiro de 1939, lle preguntaron se estaría disposto a servir no departamento de criptografía do Foreign Office en caso de emerxencia nacional.[45][46] Respondeu afirmativamente e, a finais de marzo, recibiu un curso de formación nas oficinas centrais da Government Code and Cypher School.[45][46] Porén, aínda que estaba disposto[47], en outubro foi informado de que non ían precisar os seus servizos naquel momento.[45][46]

En 1945 Tolkien trasladouse ao Merton College da Universidade de Oxford, converténdose Profesor de Lingua e Literatura Inglesas deste college,[37] posto que mantivo até o seu retiro en 1959. Exerceu tamén de examinador externo para o University College de Dublín durante moitos anos. Tolkien completou O Señor dos Aneis en 1948, perto dunha década logo dos seus bosquexos iniciais.

Tolkien tamñen traduciu o Libro de Xonás da Biblia de Xerusalén, publicada por vez primeira en 1966.[48]

Familia[editar | editar a fonte]

Os Tolkien tiveron catro fillos: John Francis Reuel Tolkien (17 de novembro de 1917 – 22 de xaneiro de 2003), Michael Hilary Reuel Tolkien (22 de outubro de 1920 – 27 de febreiro de 1984), Christopher John Reuel Tolkien (21 de novembro de 1924) e Priscilla Mary Anne Reuel Tolkien (18 de xuño de 1929). Tolkien era moi devoto dos seus fillos e mandáballes cartas do Pai Nadal ilustradas cando eran nenos. Cada ano engadía novos personaxes, como o Oso Polar (axudante do Pai Nadal), o Home de Neve (o seu xardiñeiro), Ilbereth o elfo (o seu secretario), e outros. Os personaxes principais contaban as súas loitas contra os trasnos que montaban en morcegos e as travesuras do oso polar.[49]

Retiro e derradeiros anos[editar | editar a fonte]

Durante a súa vida logo de retirarse, dende 1959 até a súa morte en 1973, Tolkien recibiu cada vez maior atención pública e fama literaria. As vendas dos seus libros eran tan boas que lamentaba non ter optado por unha xubilación anticipada.[12] Nun primeiro momento, escribía respostas entusiastas ás cartas con preguntas dos seus lectores, mais comezou a estar descontento coa repentina popularidade dos seus libros co movemento contra cultural dos anos sesenta.[50] Nunha carta de 1972, admitiu deplorar o feito de converterse nunha figura de culto, pero admitiu tamñen que "incluso o nariz dun ídolo moi modesto [...] non pode permanecer totalmente indiferente ao doce aroma do incienso!"[51]

A atención dos seus admiradores fíxose tan intensa que tivo que quitar o seu número de teléfono do directorio público,[52] e finalmente el e mais Edith trasladáronse a Bournemouth, que era entón un lugar residencial á beira do mar frecuentado pola clase alta británica. A súa posición como autor de grandes vendas facilitoulle a súa entrada nesta sociedade, pero Tolkien botaba en falta a compaña dos seus compañeiros dos Inklings. Edith, porén, disfrutaba con este novo ambiente, e foi esta a razón pola que os Tolkien elixiron este lugar.

Segundo Humphrey Carpenter,

Aqueles amigos que coñecían a Ronald e Edith Tolkien dende hai anos nunca dubidaron que había un profundo afecto entre eles. Isto era visíbel nas cousas pequenas, o grado case absurdo en que un se preocubaba pola saúde do outro, e o coidado co que escollían e envolvían os agasallos que facían ao outro polo seu aniversario'; e nos asuntos grandes, o modo en que Roland abandonou en grande parte a súa vida retirada para darlle a Edith os seus derradeiros anos en Bournemouth que el sentía que merecía, e o grado de orgullo que ela amosaba pola súa sona como autor. Unha fonte principal de felicidade para eles era o amor que compartían pola súa familia. Isto uniulles até o seu pasamento, e seica foi a maior forza no matrimonio. Eles gustaban de discutir e reflexionar sobre cada detalle das vidas dos seus fillos e, máis adiante, dos seus netos.[53]

Tolkien foi nomeado pola Raíña Isabel II Comandante da Orde do Imperio Británico o 1 de xaneiro de 1972[54] e recibiu a condecoración da Orde en Buckingham Palace o 28 de marzo de 1972.[55] No mesmo ano a Universidade de Oxford conferiulle un Doutorado de Loetras honorario.[22][56]

Morte[editar | editar a fonte]

Edith Tolkien finou o 29 de novembro de 1971, aos 82 anos. Segundo Simon Tolkien:

"A miña avoa morreu dous anos antes que o meu avó e el volveu a vivir a Oxford. O Merton College deulle unhas habitacións que daban á High Street. Eu ía alí con frecuencia e levávame a comer ao Eastgate Hotel. Aquelas comidas eran estupendas para un rapaz de 12 anos que pasaba tempo co seu avó, pero ás veces semellaba triste. Houbo unha visita na que díxome canto botaba en falta á miña avoa. Debeu ser moi estraño para el vivir só logo de estar casados máis de 50 anos."[57]

Namentres, Tolkien fixera gravar o nome de Lúthien na lápida de Edith no cemiterio de Wolvercote, en Oxford. Cando el mesmo morreu 21 meses despois, o 2 de setembro de 1973, aos 81 anos,[58] foi enterrado na mesma tumba, co nome de Beren engadido ao seu nome. A lápida dí:

Edith Mary Tolkien
Lúthien
1889–1971
John Ronald
Reuel Tolkien
Beren
1892–1973

No legendarium da Terra Media, Lúthien era a máis fermosa dos Fillos de Ilúvatar, e renunciou á súa inmortalidade polo seu amor ao guerreiro mortal Beren. Logo de ser el capturado polas forzas do Señor Escuro Morgoth, Lúthien foi a rescatalo xunto co can de caza falante Huan. Ao final, cando Beren caeu loitando contra o lobo demoníaco Carcharoth, Lúthien, como Orfeo, dirixiuse aos Valar e convenceunos de que devolvesen á vida a Beren.

Linguas e filoloxía[editar | editar a fonte]

Carreira lingüística[editar | editar a fonte]

Tanto a carreira académica de Tolkien como a súa produción literaria son inseparábeis do seu amor polas linguas e pola filoloxía. Especializouse en filoloxía inglesa na universidade e en 1915 graduouse co nórdico antigo como materia especial. Traballou para o Oxford English Dictionary dende 1918 e sábese que traballou especialmente en palabras que comezan coa letra W, incluíndo a palabra walrus, coa que traballou duramente.[59] En 1920 converteuse en Reader en lingua inglesa na Universidade de Leeds, onde adquiriu sona por lograr que aumentase o número de estudantes de lingüística de 5 a 20. Deu cursos sobre o verso heroico en inglés antigo, historia do inglés, varios textos en inglés antigo e inglés medio, introdución á filoloxía xermánicas, lingua gótica, islandés antigo, e galés medieval. En 1925, cando tiña 33 anos, Tolkien solicitou a cátedra Rawlinson e Bosworth de anglosaxón no Pembroke College de Oxford, mostrando que os seus alumnos de filoloxía xermánica de Leeds formaran incluso un "Clube Viquingo".[60] Tiña tamén certo coñecementos de finés.[61]

En privado, Tolkien sentía atracción polas "cousas referentes á significancia racial e lingüística", e na súa ponencia de 1955 English and Welsh, que é crucial para a comprensión do seu punto de vista sobre a lingua e a raza, entretívose coas nocións de "predileccións lingüísticas inherentes", que as chamou "lingua nativa" como oposta á "lingua de berce" que é a unha persoa aprende primeiro a falar.[62] El consideraba que a súa "lingua nativa" era o dialecto do inglés medio falado nas West Midlands, e, como escribiu a W. H. Auden en 1955, "Son un West-midlander por sangue (e tomei ao antigo inglés medio das West Midlands como unha lingua coñecida tan pronto puxen os meus ollos nela)."[63]

Tolkien aprendeu latín, francés e alemán da súa nai, e cando estaba na escola aprendeu inglés medio, inglés antigo, finés, gótico, grego, italiano, nórdico antigo, castelán e galés moderno e medieval. Tamén lle eran familiares o dinamarqués, o neerlandés, o lombardo, noruegués, ruso, serbio,[64] sueco e formas antigas de linguas xermánicas e eslavas,[65] o que amosa o seu profundo coñecemento lingüístico sobre as linguas xermánicas.

O interese de Tolkien polas linguas incluíu á galega. Desde 1923, tiña no seu poder Diccionario gallego-castellano de Marcial Valladares Núñez, publicado en 1884 en Santiago, asinado por el - "JRR Tolkien. 1923"- , que ao morrer, foi doado polos seus descendentes á biblioteca Taylor da Universidade de Oxford [66].

Linguas construídas[editar | editar a fonte]

En paralelo ao traballo profesional de Tolkien como filólogo estaba a súa afición ás linguas artificiais. As máis evolucionadas das súas foron as Eldarin, ou linguas élficas, o Quenya e o Sindarin. A lingua e a gramática eran, para Tolkien, cuestión de estética e eufonía, e o Quenya en particular foi deseñado dende un punto de vista "fonoestético"; pretendía ser un "latín élfico", e fonoloxicamente baseábase no latín, con incorporacións do finés, galés, inglés e grego.[67] Outra aportación foi, en 1945, o Adûnaico ou Númenóreano, unha lingua dun "leve sabor semita", conectada coa lenda da Atlántida de Tolkien.

Tolkien consideraba as linguas inseparábeis da mitoloxía asociada a elas, e por iso non tivo boa opinión das linguas auxiliares: en 1930 referiuse ao esperanto dicindo que "a vosa lingua creará unha mitoloxía", pero en 1956 concluía que "o Volapük, o Esperanto, o Ido, o Novial etc., están mortos, máis mortos que as linguas antigas abandonadas, porque os seus autores nunca inventaron lendas en esperanto".[68]

A popularidade dos libros de Tolkien ten un pequeno mais duradeiro efecto no uso da lingua na literatura fantástica en particular, e incluso en grandes dicionarios, que hoxe aceptan comunmente as formas empregadas por Tolkien para os ananos, dwarves e dwarvish (xunto con dwarfs e dwarfish), que teñen sido pouco empregadas dende a metade do século XIX (de feito, segundo el mesmo, de sobrevivir o plural en inglés antigo, sería dwerrow).

Traxectoria[editar | editar a fonte]

É coñecido polas súas novelas de fantasía, que teñen a peculiaridade de conformar entre todas elas un mundo mitolóxico cunha identidade propia tan "real", que nas súas historias non só atopamos unha cronoloxía histórica coherente entre moitas das súas novelas, senón tamén unha xenealoxía ben definida dos seus personaxes e incluso linguaxes propias, completamente inventadas e perfectamente coherentes, dende un punto de vista lingüístico. Con todo os primeiros ensaios dese denso mundo mitolóxico fíxoos na poesía, o poema de 1914 The Voyage of Eärendil é un primeiro intento, que artella con máis coherencia en The Shores of Faery (1915) [69].

Dentro das súas novelas, destacan as que forman parte do universo d'O Señor dos Aneis: O Hobbit (1937), a propia triloxía d'O Señor dos Aneis (1954-55), e O Silmarillion, no que se explica toda a mitoloxía que conforma dito universo.

Deu clases de literatura medieval na Universidade de Oxford. Os coñecementos que posuía sobre esta materia resultan evidentes nas súas obras, de carácter épico principalmente, que se desenvolven nun mundo fantástico creado por el mesmo e chamado a Terra Media. Escribiu O Hobbit (1937) para os seus fillos. En 1947 escribiu a novela Farmer Giles of Ham. A continuación do Hobbit, a triloxía titulada O Señor dos Aneis (1954-1955), é un conto imaxinativo e profundo sobre a loita entre o ben e o mal pola posesión dun anel máxico nun mundo de elfos, orcos, dragóns e outros seres míticos. O Silmarillion (1977), que relata os comezos mitolóxicos da Terra Media, e The Book of Lost Tales (1980), que contén relatos que non se incluíron nos seus outros libros e que foron recompilados polo seu fillo, Christopher Tolkien, trala morte do autor.

Obra[editar | editar a fonte]

Obras de ficción publicadas en vida[editar | editar a fonte]

Poesía[editar | editar a fonte]

  • 1911 The Battle of the Eastern Field
  • 1913 From the many-willow'd margin of the immemorial Thames
  • 1914 The Voyage of Eärendel the Evening Star (parte de The Book of Lost Tales II)
  • 1914 The Bidding of the Minstrel (parte de The Book of Lost Tales II)
  • 1914 Tinfang Warble (parte de The Book of Lost Tales I)
  • 1915 Goblin Feet
  • 1915 You and Me / and the Cottage of Lost Play (parte de The Book of Lost Tales I)
  • 1915 Kôr, publicado como The City of the Gods en 1923 (parte de The Book of Lost Tales I)
  • 1915 Kortirion among the Trees (revisado en 1937 e nos sesenta como The Trees of Kortirion)
  • 1915 Over Old Hills and Far Away
  • 1915 A Song of Aryador
  • 1915 The Shores of Elfland
  • 1916 Habbanan beneath the Stars
  • 1916 The Sorrowful City
  • 1917 The Song of Eriol (parte de The Book of Lost Tales II)
  • 1917 The Horns of Ulmo
  • 1920 The Happy Mariners
  • 1920 The Children of Húrin (comezado en 1920, rematado arredor de 1925, parte de The Lays of Beleriand)
  • 1922 The Clerke's Compleinte
  • 1923 Iúmonna Gold Galdre Bewunden
  • 1923 The Eadigan Saelidan
  • 1923 Why the Man in the Moon Came Down Too Soon
  • 1923 Enigmata Saxonic - a Nuper Inventa Duo
  • 1923 The Cat and the Fiddle: A Nursery-Rhyme Undone and its Scandalous Secret Unlocked
  • 1924 An Evening in Tavrobel
  • 1924 The Lonely Isle
  • 1924 The Princess Ni
  • 1925 Light as Leaf on Lindentree
  • 1925 The Flight of the Noldoli from Valinor (parte de The Lays of Beleriand)
  • 1925-1931 The Lay of Leithian (parte de The Lays of Beleriand)
  • 1925 The Lay of Eärendel (parte de The Lays of Beleriand)
  • 1926 The Nameless Land
  • 1927 Adventures in Unnatural History and Medieval Metres, being the Freaks of Fisiologus:
  • Bagme Bloma
  • Éadig Béo þu!
  • Frenchmen Froth
  • From One to Five
  • I Sat upon a Bench
  • Ides Ælfscýne
  • La Húru
  • Lit and Lang
  • Natura Apis: Morali Ricardi Eremite
  • Ofer Wídne Gársecg
  • The Root of the Boot
  • Ruddoc Hana
  • Syx Mynet
  • 1937 The Dragon's Visit
  • 1937 Knocking at the Door: Lines induced by sensations when waiting for an answer at the door of an Exalted Academic Person
  • 1945 The Lay of Aotrou and Itroun
  • 1946 Imram (The Death of St. Brendan)
  • década de 1950, traducións élficas de oracións católicas:

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "quickly intensely English", (Letters, nº. 165.)
  2. "Absolute Verteilung des Namens 'Tolkien'" (en alemán). verwandt.de. MyHeritage UK Ltd.. http://www.verwandt.de/karten/absolut/tolkien.html. Consultado o 13 de marzo de 2012.
  3. "Absolute Verteilung des Namens 'Tolkiehn'" (en alemán). verwandt.de. My Heritage UK Ltd.. http://www.verwandt.de/karten/absolut/tolkiehn.html. Consultado o 13 de marzo de 2012.
  4. GERULLIS, Georg (1922). Die altpreußischen Ortsnamen.
  5. MECHOW, Max (1994). Deutsche Familiennamen prussischer Herkunft. ISBN 1-62869-105859-0.
  6. Biography, p. 14.
  7. Biography, p. 13.
  8. Biography, Ch I, "Bloemfontein". At 9 Ashfield Road, King's Heath.
  9. Biography, p. 27.
  10. Biography, p. 113.
  11. Biography, p. 29.
  12. 12,0 12,1 Doughan, David (2002). "JRR Tolkien Biography". Life of Tolkien. http://www.tolkiensociety.org/tolkien/biography.html. Consultado o 12 March 2006.
  13. Biography, p. 22.
  14. Biography, p. 30.
  15. Carpenter, Biography, páxinas 24–51.
  16. Biography, p. 31.
  17. "My own dear mother was a martyr indeed, and it is not to everybody that God grants so easy a way to his great gifts as he did to Hilary and myself, giving us a mother who killed herself with labour and trouble to ensure us keeping the faith." (Carpenter, Biography, page 31.)
  18. J.R.R. Tolkien, Birmingham Heritage Forum. Retrieved on 27 April 2009.
  19. J. R. R. Tolkien, Archives and Heritage Service, Birmingham City Council. Updated 7 January 2009. Retrieved on 28 April 2009.
  20. Biography, pp. 53–54.
  21. Letters, no. 306.
  22. 22,0 22,1 Wayne G Hammond & Christina Scull (26 February 2004). The Lord of the Rings JRR Tolkien Author and Illustrator. Royal Mail Group plc (commemorative postage stamp pack).
  23. Biography, p. 40.
  24. Doughan, David (2002). "War, Lost Tales And Academia". J. R. R. Tolkien: A Biographical Sketch. http://www.tolkiensociety.org/tolkien/biography.html#2. Consultado o 12 March 2006.
  25. Biography, p. 43.
  26. Biography, pp. 67–69.
  27. Biography, p. 86.
  28. Biography, pp. 77–85.
  29. Tolkien and the Great War, page 94.
  30. Garth, John. Tolkien and the Great War, Boston, Houghton Mifflin 2003, pp. 89, 138, 147.
  31. Citado en John Garth, Tolkien and the Great War, p. 138.
  32. Biography, p. 93.
  33. Garth, John. Tolkien and the Great War, Boston, Houghton Mifflin 2003, pp. 207 et seq.
  34. O revólver Webley .455 de Tolkien amosouse en 2006 como parte da mostra do Imperial War Museum de Londres sobre a Batalla do Somme.
  35. "I never called Edith Lúthien – but she was the source of the story that in time became the chief part of the Silmarillion. It was first conceived in a small woodland glade filled with hemlocks at Roos in Yorkshire (where I was for a brief time in command of an outpost of the Humber Garrison in 1917, and she was able to live with me for a while). In those days her hair was raven, her skin clear, her eyes brighter than you have seen them, and she could sing – and dance.". Seguindo o uso rural do inglés, Tolkien empregaba o nome "hemlock" para varias prantas con flores brancas en umbelas, semellantes á cegude (Conium maculatum); as flores entre as que Edith danzaba eran seguramente Anthriscus sylvestris ou Daucus carota. (Letters, no. 340)
  36. Gilliver, Peter; Jeremy Marshall and Edmund Weiner (2006). The Ring of Words: Tolkien and the OED. OUP.
  37. 37,0 37,1 Daniel Grotta (28 March 2001). J.R.R. Tolkien Architect of Middle Earth. Running Press. pp. 64–. ISBN 9780762409563. http://books.google.com/books?id=9LHQvq6P5qIC&pg=PA64. Consultado o 22 August 2010.
  38. Biography, p. 143.
  39. Ramey, Bill (30 March 1998). "The Unity of Beowulf: Tolkien and the Critics". Wisdom's Children. Arquivado do orixinal o 21 April 2006. http://web.archive.org/web/20060421094854/http://ourworld.compuserve.com/homepages/billramey/beowulf.htm. Consultado o 13 March 2006.
  40. Tolkien: Finn and Hengest. Chiefly, p.4 in the Introduction by Alan Bliss.
  41. Tolkien: Finn and Hengest, the discussion of Eotena, passim.
  42. Kennedy, Michael (2001). "Tolkien and Beowulf – Warriors of Middle-earth". Amon Hen. Arquivado do orixinal o 9 May 2006. http://web.archive.org/web/20060509110607/http://www.triode.net.au/~dragon/tilkal/issue1/beowulf.html. Consultado o 18 May 2006.
  43. 43,0 43,1 Carpenter, Biography, page 133.
  44. "The Data File: 'New' Tolkien Book," Locus, February 2003, p.85.
  45. 45,0 45,1 45,2 45,3 Letters, no. 35 (see also editorial note).
  46. 46,0 46,1 46,2 46,3 Hammond, Wayne; Scull, Christina (2006). The J. R. R. Tolkien Companion and Guide. 2. HarperCollins. pp. 224, 226, 232. ISBN 978-0618391134.
  47. "JRR Tolkien trained as British spy". London: Daily Telegraph. 16 September 2009. http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/6197169/JRR-Tolkien-trained-as-British-spy.html. Consultado o 17 September 2009.
  48. Rogerson, John. The Oxford Illustrated History of the Bible, 2001.
  49. J. R. R. Tolkien, The Father Christmas Letters (1976)
  50. Meras, Phyllis (15 January 1967). "Go, Go, Gandalf". New York Times. http://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-gandalf.html. Consultado o 12 March 2006.
  51. Letters, no. 336.
  52. Letters, no. 332.
  53. Humphrey Carpenter, "Tolkien: The Authorized Biography," page 158.
  54. Modelo:London Gazette
  55. Letters, no. 334 (editorial note).
  56. Shropshire County Council (2002). "J.R.R. Tolkien". Literary Heritage, West Midlands. http://www3.shropshire-cc.gov.uk/tolkien.htm.
  57. My Grandfather, J.R.R. Tolkien.
  58. "J. R. R. Tolkien Dead at 81; Wrote 'The Lord of the Rings'". New York Times. 3 September 1973. http://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-obit.html. Consultado o 28 April 2009.
  59. Winchester, Simon (2003). The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary. Oxford University Press. ISBN 0-19-860702-4; and Gilliver, Peter, Jeremy Marshall and Edmund Weiner (2006). The Ring of Words: Tolkien and the Oxford English Dictionary. Oxford University Press. ISBN 0-19-861069-6.
  60. Letters, no. 7, to the Electors of the Rawlinson and Bosworth Professorship of Anglo-Saxon, University of Oxford, 27 June 1925.
  61. Grotta, Daniel (2001). J.R.R. Tolkien: Architect of Middle Earth. Philadelphia, Running Press. ISBN 0-7624-0956-8.
  62. English and Welsh, O'Donnell Lecture, 1955, cited in Scull, Christina, and Hammond, Wayne G. The J.R.R. Tolkien Companion and Guide: Reader's Guide, London, HarperCollins 2006, p. 249.
  63. Letters, no. 163.
  64. Fisher, Jason (20 October 2009). "Slavic echoes in Tolkien — A response". http://lingwe.blogspot.com/2009/10/slavic-echoes-in-tolkien-response.html. Consultado o 29 November 2011.
  65. Jeffrey, Henning (January–February, 1996). "On Tolkien: Growing up with language". Model Languages 1 (8). http://www.langmaker.com/ml0108.htm.
  66. http://www.lavozdegalicia.es/ocioycultura/2011/07/17/0003_201107G17P48991.htm
  67. Letters, no. 144.
  68. Letters, no. 180.
  69. Jane Chance Tolkien and the Invention of Myth: a Reader. University Press of Kentucky, 2004, páxina 2

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: J. R. R. Tolkien Modificar a ligazón no Wikidata