Xoán Vicente Viqueira

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Johán Vicente Viqueira")
Xoán Vicente Viqueira [1][2][3]
Xoán Vicente Viqueira.jpg
Datos persoais
Xoán Vicente Viqueira Cortón [1]
Xoán Vicente Viqueira López-Cortón [4]
Johán Vicente Viqueira [5][3][6]
Xoán [Johan] Vicente Viqueira López-Cortón[7]
Xoán Johan Viqueira López-Cortón [8]
Xohán Vicente Viqueira [9][10][11] [12]
Joam Vicente Viqueira [13]
Vicente Viqueira [3]
Nacemento 22 de outubro de 1886
Lugar Madrid
Falecemento 29 de agosto de 1924 37 anos
Lugar A Lagoa, Bergondo
Soterrado San Xoán de Ouces [12]
Cónxuxe Jacinta Landa Vaz [9]
Fillos 3 (Luísa, Jacinto e Carmen) [14]
Actividade
Lingua Galego, castelán
Xéneros Poesía, ensaio
Alma máter Institución Libre de Enseñanza
Profesión Catedrático de ensino secundario
Organización Irmandades da Fala

Xoán Vicente Viqueira Cortón,[1] nado en Madrid o 22 de outubro de 1886 e finado na A Lagoa, Bergondo, o 29 de agosto de 1924,[9] foi galego, filósofo, psicólogo, pedagogo e conferenciante con sona de excelente orador, alumno da Institución Libre de Enseñanza, tradutor de autores europeos ao castelán, membro das Irmandades da Fala e participante nas asembleas nacionalistas. O nacionalismo galego de Viqueira era democrático, republicano, federal, socialista e laico, en contraposición co galeguismo conservador e católico de Vicente Risco.[14] No ano 1974 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

En Betanzos, cos compañeiros de colexio.

De familia galega, neto de José Pascual López Cortón e sobriño político de Manuel Bartolomé Cossío,[12] foi fillo do matrimonio entre Vicente Viqueira, militar destinado en Madrid, e Luisa López-Cortón Viqueira, tío materno e sobriña o un da outra, respectivamente, que se separarían ao pouco.[15] Cuns meses de idade trasladárono a Galicia, primeiro á Coruña e despois a Vixoi, Bergondo, onde viviu ata os doce anos. Fixo os estudos primarios e os secundarios na vila de Betanzos. En 1898 volveu a Madrid para estudar na Institución Libre de Enseñanza, o que o puxo en contacto co pensamento científico moderno.

Dende os 15 anos sufriu unha doenza crónica nos cadrís, unha tuberculose ósea[15] que lle provocou unha dolorosa osteomielite,[8] polo que pasou épocas inmobilizado. O 26 de xuño de 1905 acadou o grado de bacharel como alumno libre do Instituto Eusebio da Guarda, daquela Instituto da Coruña.[8] Por causa da enfermidade, pasou estancias en París, onde foi operado por dúas dúas veces. Na Universidade da Sorbona escoitou a Henri Bergson e asistiu ás clases de Célestin Bouglé, Émile Durkheim, Ranh, Georges Rodier e Ernest Martinenche.[8] O 13 de xuño de 1911 obtivo o grao de Licenciado en filosofía pola Universidade de Madrid. Bolseiro da Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas, ampliou estudos en Alemaña, nas universidades de Berlín e Leipzig, asistindo as clases de Georg Simmel, Alois Riehl, Ernst Cassirer e Wilhelm Wundt, e na Universidade de Gotinga, onde asistiu aos cursos de Edmund Husserl e outros, ata 1914.

No instituto de 2.º Ensino da Coruña, con compañeiros e alumnos. Curso 1920-1921.

Ese verán, ao estalar a Primeira Guerra Mundial, volve a España. Logo de dar clase na Institución Libre de Enseñanza con Francisco Giner de los Ríos, Luis Simarro e José de Caso y Blanco, en abril de 1917 aproba por oposición a cátedra de psicoloxía do Instituto de Santiago de Compostela. O 6 de maio casa coa profesora estremeña e tamén institucionista, de orixe portuguesa, Jacinta Landa Vaz Coronado (Badaxoz 1894 - México 1993) e van de viaxe de noivos a Portugal. A fin de ano trasladouse ao Instituto da Coruña, alí ingresou nas Irmandades da Fala, chegando mesmo a ser o presidente da da Coruña, a máis progresista e numerosa de todas, e colabora con A Nosa Terra.

Vicente e Jacinta tiveron tres fillos, que trala Guerra Civil acabaron no exilio en México: Luísa[16] (A Coruña 1918 - México 2014, bióloga), Jacinto (Badaxoz 1921 - México 2014, enxeñeiro) e Carmen[16] (Badaxoz 1923 - México 2010, antropóloga).

Creación literaria[editar | editar a fonte]

Quinta de S. Vitorio, onde residíu os derradeiros anos.[17]

Viqueira escribiu en castelán obras sobre filosofía, psicoloxía e pedagoxía como Introducción a la Psicología pedagógica, Elementos de Ética, Lecciones elementales de historia de la Filosofía, Ética y Metafísica, La Psicología contemporánea e traducións de Teócrito, Inmanuel Kant ou David Hume. A maioría da produción en galego de Viqueira editárona os seus amigos no volume Ensayos y Poesías en 1930. Como poeta escribe sempre en galego excepto uns versos titulados "Badajoz" nos que canta á terra da súa muller.

A obra galega de Viqueira centrouse sobre todo no sistema educativo, na súa galeguización e na súa reforma, así como na ortografía do galego que Viqueira quería que se achegase á portuguesa, o artigo publicado en A Nosa Terra en 1918 Pol-a reforma da ortografía, considérano algúns o nacemento do reintegracionismo.[14]

"A nosa língua", 20-4-1918.

Listaxe de obras[editar | editar a fonte]

  • Vicente Viqueira (1915) La enseñanza de la psicología en las Universidades alemanas. JAE, 1915.[18]
  • Vicente Viqueira (1916). Un nuevo factor de la memoria de identificación, JAE, Tipografía de Fortanet.[18]
  • J. V. Viqueira (1919) Introducción a la psicología pedagógica. Francisco Beltrán.[19]
  • Vicente Viqueira (1923) Tratado de la naturaleza humana, 3 t., tradución do orixinal (en inglés) de Hume. Calpe.[20]

Póstumas, recompilacións e reedicións[editar | editar a fonte]

Anaco de "Nosos problemas educativos". Conferencia lida na Coruña o 2-3-1918.
  • J. Vicente Viqueira. La psicología contemporánea. Colección Labor. 1930.[21]
  • J. V. Viqueira. Ensayos y poesías, Nós, 1931. [22]
  • Xoán Vicente Viqueira. Escolma de traballos. Publicacións da RAG. 1974.
  • Xan Vicente Viqueira. Escolma de prosa e verso. Secretariado de Publicaciones de la USC. 1974.
  • Xohán Vicente Viqueira. Da Galicia de mañá. Galaxia. 1974.[12]
  • Xohán Vicente Viqueira. Ensaios e poesías. Galaxia. 1974.[9]
Con textos en castelán e galego, incluíndo os seguintes (véxase a listaxe completa en Wikisource):
"Cantar do berce", 1922.
Ensaios:
Xohán Vicente Viqueira: O home
Datos biográficos
"Exaltaciós"
"Ser ou non ser"
"A nosa língua"
"O campo e a cidade"
"Libertade"
"Autonomía"
"Esforzo"
"O que precisa a nosa juventude"
"Miña Galicia"
"Alma"
"Diálogo trascendental"
"Alma e terra"
"Divagaciós engebristas"
"Pensamentos"
"O nazonalismo jurdindo"
"O día de mañán"
"Nacionalismo e socialismo"
"A nosa escola"
"O galego na escola"
"Nosos problemas educativos"
"Pol-a reforma da ortografía"
"Da renascencia lingüística"
"Pol-a reforma ortográfica"
"Duas ideias"
"A nosa facultade de filosofía"
"O noso insino técnico"
"Verbas axeitadas"
"O rexionalismo en Franza"
"Novos poemas de Portugal"
"Disonancia e consonancia"
"Da cultura irmá. Leandro de Coimbra"
"Divagacións lingüísticas"
"En loubor de F. Tettamancy"
"Pensamentos pra unha universidade galega"
Poesías:
"O meu lar"
"Longe"
"Sonetos"
"O meu castelo"
"Malenconía"
"Poemento da vida"
"Cantar do berce"
"Versiós"

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Na quinta de San Victorio, en Bergondo.[10]  
En Madrid, con vinte e nove anos de idade.[9]  
Coa muller e a filla Luísa en 1919.  
Ensayos y Poesías, Nós, 1931.[22]  
Da Galicia de mañá, Galaxia, 1974.[12]  
Ensaios e poesías, Galaxia, 1974.[9]  

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Figuras homenaxeadas. Xoán Vicente Viqueira". Real Academia Galega. 
  2. Fernández del Riego, F. (1971) [1951]. Historia da Literatura Galega (2ª ed.). Vigo: Galaxia. pp. 176–177. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Gómez Sánchez, A.; Queixas Zas, M. (2001). Historia xeral da literatura galega (1ª ed.). A Nosa Terra. pp. 188, 200, 232–233. ISBN 84-95350-79-3. 
  4. "Viqueira López-Cortón, Xoán Vicente". Diccionario enciclopédico galego universal 59. Ir Indo para La Voz de Galicia. p. 107. ISBN 84-7680-429-6. 
  5. Vilavedra, D. (coord), Cochón, I. et al (1995). Diccionario da Literatura Galega, volume I (Autores), pp. 620. Galaxia. ISBN 84-8288-019-5.
  6. Johán Vicente Viqueira. Biblioteca Virtual Galega Universidade da Coruña.
  7. "Viqueira López-Cortón, Xoán [Johan] Vicente". Enciclopedia Galega Universal 16. Ir Indo. p. 390-391. ISBN 84-7680-288-9. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 "Viqueira López-Cortón, Xoán Johan". Dicionario biográfico de Galicia 3. Ir Indo. pp. 318–319. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Ensaios e poesías con prólogo de García-Sabell (1974). Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-222-C
  10. 10,0 10,1 Rivas García, Manuel et al.: "Viqueira, Xohán Vicente" na Gran Enciclopedia Galega.
  11. "Viqueira, Xohán Vicente". Diciopedia do século 21 3. Edicións do Cumio, Galaxia e Edicións do Castro. 2006. p. 2185. 
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Xohán Vicente Viqueira. Da Galicia de mañá. Galaxia. 1974. 
  13. Rodríguez, José Luís «Galiza-Portugal (neo-)trovadores e questons lingüísticas conexas» (en portugués) en Aula Ibérica (2008). Universidade de Salamanca.
  14. 14,0 14,1 14,2 Miragaia, Manuel "Johán Vicente Viqueira; recuperarmos a un grande patriota" Terra e Tempo, 10/4/2010.
  15. 15,0 15,1 Gurriarán, Ricardo (2006). Ciencia e conciencia na universidade de Santiago, 1900-1940: do influxo institucionista e a JAE á depuración do profesorado USC.
  16. 16,0 16,1 Marco, Aurora (2007). Dicionario de Mulleres Galegas. Edicións A Nosa Terra. ISBN 978-84-8341-146-9. 
  17. Resolución … por la que se acuerda tener por incoado expediente de declaración de monumento histórico-artístico a favor de la «Quinta de San Victorio»…
  18. 18,0 18,1 Anales de la Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas
  19. Ficha de Introducción a la psicología pedagógica no Proxecto Meiga (Fundación Penzol).
  20. Tratado de la naturaleza humana imaxe das portadas.
  21. La psicología contemporánea Imaxe da portada.
  22. 22,0 22,1 Iglesias, Xabier: Os libros de Ánxel Casal 12/1/2014.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Galifontes
A Galifontes posúe escritos orixinais acerca de: Xoán Vicente Viqueira
Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Xoán Vicente Viqueira Modificar a ligazón no Wikidata
Wikiquote
A Galicitas posúe citas sobre: Xoán Vicente Viqueira

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]