Lista de papas

Esta é unha lista sucesoria dos 266 bispos de Roma, denominados papas a partir do século IV, guías da Igrexa Católica Romana, que no Anuario Pontificio aparecen baixo o título I Sommi Pontefici Romani ("Os Sumos Pontífices Romanos") e dos denominados antipapas, con indicación dos seus anos de pontificado. Este Anuario é compilado tódolos anos pola Oficina Central de Estatística da Igrexa católica e non establece números consecutivos aos papas considerando que, en varios casos, non se pode decidir que pontífice era lexítimo e cal o antipapa; por exemplo, nos casos de León VIII, Benedito V e outros papas de mediados do século XI.^[1]

Introdución

Orixe do título de "Papa"

O título de papa (do latín papa, «padre») tardou en aparecer pois curiosamente en Roma, mentres outras cidades xa estaban baixo a autoridade de bispos, a autoridade recaía nun colexio de presbíteros, posiblemente como un resaibo xudaizante.^[2] Mais o papel do bispo de Roma como guía supremo da Igrexa foise afirmando pouco a pouco e o título de Papa aparece por primeira vez para designar o bispo de Roma baixo Marcelino (296–304) que é cando apareceu a inscrición « jussu pp [papae] sui Marcellini », pero que se aplicaba ao bispos en xeral.

Durante o concilio celebrado en Pavia no 998, Gregorio V pediulle ao arcebispo Arnolfos II de Milán que renunciase a chamarse por este nome e, posteriormente, Gregorio VII (1073–1085) emitiu un Dictatus papae no que reservaba o uso do termo, especificamente, para o pontífice romano.^[3]

Polo tanto, o papel do bispo de Roma como guía supremo da Igrexa só se foi afirmando gradualmente; os primeiros só tiñan os poderes dun metropolitano. Tamñen ese mesmo título é empregado en varias Igrexas para designar os seus líderes (como o Papa copto) pero, por definición, refírese xeralmente ao xefe da Igrexa católica. O papa ten outros títulos, como Santo Padre, Sumo Pontífice, Vigairo de Cristo, Bispo de Roma, Sucesor de Pedro e Servo dos Servos de Deus. O título esencial é o de bispo de Roma; é por ser bispo de Roma que o Papa é o sucesor de Pedro e xefe do Colexio Episcopal. Desde 1929 o Papa tamén ostenta o título de soberano da Cidade do Vaticano.

Lista de papas

Coñécese moi pouco sobre os primeiros bispos de Roma; dalgúns, coñecemos pouco máis que o seu nome. A fonte máis antiga coñecida é Ireneu de Lión, do século II, que dá os nomes dos titulares das principais sedes episcopais (Roma, Constantinopla, Antioquía, etc.).^[4] Existen outras fontes máis completas, como o Liber Pontificalis, un documento apoloxético cuxa primeira versión remóntase ao século VI, ampliada despois ata o século IX, que vai enumerando os nomes dos papas, así como os seus pais, o seu país de nacemento e a duración do seu pontificado. Aínda que este documento seguramente foi compilado utilizando fontes máis antigas e probablemente conteña unha gran cantidade de información real, os datos sobre estes primeiros papas son moi fragmentarios e son admitidos con certa cautela.^[5]

A presente lista de papas católicos enumera os papas no sentido moderno da palabra; é dicir, enumera os 267 bispos de Roma na sucesión apostólica desde San Pedro ata o actual papa e que, a partir do século IV, adquiriron o título de "papa", guías da Igrexa Católica Romana, citados no Anuario Pontificio, que foron os elixidos para o trono de San Pedro e que se consideran lexítimos pola Igrexa Católica Romana. Igualmente, aparecen sen numeración, sobre fondo amarelo, os denominados "antipapas", que son aqueles que foron elixidos en condicións anormais e que non son considerados lexítimos.^[6]

Con todo, cómpre, tamén, indicar algunhas notas:

Nunca houbo un Papa Xoán XX, nin un Papa Martiño II ou Papa Martiño III (aínda que sexan así designados por veces os Papas Mariño I e Mariño II). Para a numeración dos papas con nome Estevo, consulte Estevo, papa electo.
Os nomes máis comúns son Xoán (último: XXIII, aínda que non houbese Xoán XVI ou Xoán XX), Gregorio (XVI), Bieito (XVI), Clemente (XIV) e Inocencio e León (XIII).
Os antipapas son mostrados en itálica e co cadro en amarelo.

O Anuario Pontificio

No momento presente, o Anuario Pontificio, publicado polo Vaticano dende 1912, está considerado como a fonte máis autorizada sobre os Papas e, de facto, funciona como a lista oficial malia non estar exenta de ambigüidades e sen pretender ser definitiva. Así, baixo o nome de Estevo II, o efémero Papa Estevo, recoñecido como papa lexítimo ata a edición de 1960, foi entón suprimido.^[a] O Anuario Pontificio fai referencia tanto aos papas como aos antipapas, estes últimos distinguidos por unha tipografía diferente. As notas ao pé tamén están presentes cando existen dúbidas sobre a regularidade de certos pontificados. Moitas veces, dous (ou máis) papas rivais reinaron ao mesmo tempo. A maioría das veces, a lista só recoñece a un e declara o outro como antipapa. Non obstante, nalgúns casos, os autores néganse a decidir.^[b]

Este é o caso do período de 1045 a 1048, que é moi confuso: Bieito IX, Silvestre III, Gregorio VI, Clemente II e Dámaso II loitan pola tiara. En última instancia, todos son considerados papas lexítimos, contando tres reinados válidos, pero non consecutivos, para Bieito IX. Esta elección lexitima o pontificado de Silvestre III, algo que a gran maioría dos historiadores discuten.

En consecuencia, os pontificados non se contan no Anuario Pontificio, aínda que de facto Francisco aparece alí como o papa número 266. Polo tanto, o papa León XIV é o papa número 267.

Primeiro milenio

Século I

A cronoloxía dos primeiros papas está moi discutida. As primeiras listas antigas de papas non se escribiron ata finais do século II, despois de que o episcopado monárquico xa se desenvolvese en Roma. Estas primeiras listas combinaban tradicións contraditorias, e mesmo se discute a sucesión dos primeiros papas e, mesmo, a súa existencia histórica. As primeiras datas certas son os anos 222 e 235, as eleccións de Urbano I e Liberio. Os anos dados para os primeiros 30 papas seguen o traballo de Richard Adelbert Lipsius, que adoitan presentar unha diferenza duns 3 anos coas datas tradicionais dadas por Eusebio de Cesarea.^[7] Estas son tamén as datas empregadas pola Enciclopedia Católica.^[8]

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
1	San Pedro sanctus Petrus שמעון בר איונה (Shimón bar Ioná)	30 ou 33^[9] – 64/67	Betsaida, Galilea, Imperio romano	Foi un dos doce apóstolos de Xesús, de quen recibiu as chaves do Reino de Deus, segundo a Biblia (Mateo 16:18-19).^[10] Morreu crucificado boca abaixo.^[11] Soterrado na Tumba de San Pedro, nas Grutas Vaticanas. As súas festas son o 29 de xuño (Festa dos Santos Pedro e Paulo) e o 22 de febreiro (Cátedra de San Pedro). A Igrexa católica recoñéceo como o primeiro papa, nomeado por Cristo. Venérase como santo nas Igrexas orientais, cun día de festa o 29 de xuño.^[12]
2	San Lino sanctus Linus Linus	64/67 – 76/79	Volterra, Tuscia, Italia, Imperio romano	Ordenou os primeiros quince bispos da Igrexa e instituíu o uso obrigatorio do veo para as mulleres que entraban nos templos. Viviu a persecución romana e a comunidade clandestina. É mencionado na Biblia (2 Timoteo 4, 21).^[c] Soterrado na necrópole vaticana. A súa festa é o 23 de setembro. Tamén se venera nas Igrexas orientais, cun día de festa o 7 de xuño.
3	*Santo Anacleto (Cleto)* sanctus Anacletus Anacletus Emilanii	76/79 – 88/92	Descoñecido (probablemente Roma ou Grecia)	Ordenou vinte e cinco bispos que deron lugar aos vinte e cinco títulos das igrexas de Roma. Construíu a tumba de Pedro. Soterrado na necrópole vaticana. Morreu mártir e a súa festa é o 26 de abril. Debido á confusión, considerouse que había dous papas diferentes: Cleto e Anacleto.
4	San Clemente I sanctus Clemens Primus Clemens	88/92 – 98	Roma, Imperio romano	Comezou a usar a palabra amén nas cerimonias relixiosas. Foi consagrado bispo polo propio Pedro, e combateu as primeiras herexías dentro da Igrexa. Soterrado na Basílica de San Clemente de Letrán. A súa festa é o 23 de novembro. Tamén é venerado como santo polas Igrexas orientais, cun día de festa o 25 de novembro.
5	Santo Evaristo sanctus Evaristus אריסטו (Aristo)	98 – 105	Belén, Xudea, Imperio romano	Foi quen acuñou o termo santa para a Igrexa católica. Debido ao aumento do número de cristiáns, organizou a cidade en parroquias. Instituíu os sete primeiros diaconados, que confiou aos sacerdotes máis antigos e que deron orixe ao actual Colexio de Cardeais. Soterrado na necrópole vaticana. A súa festa é o 26 de outubro.

Século II

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
6	San Alexandre I sanctus Alexander Alexander	105 – 115	Roma, Imperio romano	Instituíu o uso da auga bendita, á que había que engadirlle sal, para purificar os fogares cristiáns, e introduciu na Eucaristía pan sen lévedo e viño mesturado con auga. Incluíu a expresión qui pridie quam pateretur. Soterrado na necrópole vaticana. Considérase un santo nas Igrexas orientais e a súa festa é o 6 de marzo.
7	San Sisto I sanctus Xystus Xystus	115 – 125	Roma, Imperio romano	Cidadán romano de ascendencia grega. Estableceu ritos específicos para a Eucaristía. Soterrado na necrópole vaticana, dez séculos despois foi levado á catedral de Alife. Tamén é venerado como santo nas Igrexas orientais e a súa festa é o 3 de abril.
8	San Telesforo sanctus Telesphorus Telesphorus	125 - 136	Grecia, Imperio romano	Instituíu a misa de medianoite de Nadal (Misa do Galo) e compuxo o Gloria in excelsis Deo. Soterrado na necrópole vaticana. Conmemórase o 2 de xaneiro (Novus Ordo) e o 22 de febreiro (rito bizantino).
9	Santo Hixinio sanctus Hyginius Hyginius	136 - 140	Atenas, Grecia, Imperio romano	Instituíu a orde clerical menor. Creou a figura dos padriños bautismais e ordenou a consagración previa dun templo antes de que fose construído. Soterrado na necrópole vaticana. Considérase mártir; a súa festa é o 11 de xaneiro.
10	San Pío I sanctus Pius Pius	140 - 155	Aquilea, Imperio romano	Instituíu o Domingo de Pascua o domingo seguinte á primeira lúa chea da primavera. Mártir por ferida de espada; a súa festa é o 11 de xullo. Soterrado na necrópole vaticana.
11	Santo Aniceto sanctus Anicetus Anicetus	155 - 166	Emesa, Siria, Imperio romano	Prohibiu o uso de cabelos longos entre o clero e fixou a Pascua unha semana despois da celebrada polos xudeus. Considérase mártir; a súa festa é o 17 de abril. Soterrado no Palazzo Altemps.
12	San Sotero sanctus Soterius Soterius	166 - 175	Fondi, Campania,^[13] Imperio romano	Instituíu que o matrimonio só era válido se o celebraba un cura. Prohibiu ás monxas tocar os adornos eucarísticos. Soterrado na Basílica de San Sisto Vecchio. Considérase mártir; a súa festa é o 22 de abril.
13	Santo Eutelo sanctus Eleutherius Eleutherius	175 - 189	Nicópolis, Grecia, Imperio romano	O seu nome indica que era un liberto romano. Traballou para o papa Aniceto. Aboliu algúns costumes alimentarios xudeus e soportou a persecución antonina. Considérase mártir; a súa festa é o 6 de maio. Soterrado na necrópole vaticana.
14	San Vítor I sanctus Victor Victor Felicii	189 - 199	África, Imperio romano	Tivo que tratar con varios herexes. Instituíu os sínodos, poñendo as súas bases. Primeiro papa africano. Considérase mártir; a súa festa é o 28 de xullo. Soterrado na necrópole vaticana.
15	San Ceferino sanctus Zephyrinus Zephyrinus Abundii	199 – 217	Roma, Imperio romano	Nomeou a Calixto (quen sería o seu sucesor) como o seu secretario, sendo totalmente dependente del. Instituíu o cáliz de cristal e sofreu a persecución dos Severos. Soterrado nas Catacumbas de San Calisto.

Século III

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
16	San Calisto I sanctus Callistus Callistus	217 – 222	Roma, Imperio romano	Ordenou a construción das catacumbas da Vía Apia. Morreu golpeado e botado a un pozo onde hoxe se atopa a Basílica de Santa María n o Trastevere, onde está actualmente soterrado. Anteriormente, fora soterrado na Catacumba de Calepodio. É considerado mártir e a súa festa é o 14 de outubro.
A	Santo Hipólito sanctus Hippolytus Hippolytus	217 – 235	Roma, Imperio romano	Foi rival de Calisto I, de Urbano I e de Ponciano, e se converteu no primeiro antipapa.
17	Santo Urbano I sanctus Urbanus Urbanus	222/223 – 230	Roma, Imperio romano	Tamén venerado como santo nas Igrexas orientais, a súa festa celébrase o 25 de maio. Soterrado nas Catacumbas de San Calisto.
18	San Ponciano sanctus Pontianus Pontianus	21 de xullo de 230 – 28 de setembro de 235	Roma, Imperio romano	Ordenou que se cantasen os Salmos e o recitado do confiteor Deo antes de morrer e, tamén, o uso do saúdo Dominus vobiscum. Foi o primeiro papa en dimitir, despois de ser condenado ao ostracismo en Sardeña polo emperador Maximino Tracio. O Catálogo Liberiano fixa a data da súa abdicación no 28 de setembro de 235, que é a primeira data verificada na historia do papado.^[14]^[15] Soterrado nas Catacumbas de San Calisto.
19	Santo Antero sanctus Anterus Anterus	21 de novembro de 235 – 3 de xaneiro de 236	Petilia Policastro, Crotone	Foi martirizado por orde do césar Caio Xulio Vero Máximo. Tamén é venerado como santo nas Igrexas orientais, a súa festa celébrase o 5 de agosto. Soterrado nas Catacumbas de San Calisto. Hai reliquias súas na Basílica de San Silvestre Primeiro e na Basílica de San Sisto Vecchio.
20	San Fabián sanctus Fabianus Fabianus	10 de xaneiro de 236 – 20 de xaneiro de 250	Roma, Imperio romano	A súa festa é o 20 de xaneiro. Tamén venerado como santo nas Igrexas orientais, a súa festa celébrase o 5 de agosto. Soterrado nas Catacumbas de San Calisto. Hai reliquias súas na Igrexa de San Sebastián (Cuneo) e na Basílica de San Sebastián Extramuros.
Sede vacante	Sede vacante	20 de xaneiro de 250 - 6 de marzo de 251		A comezos do ano 250, o emperador Decio emitiu un edicto de persecución contra a Igrexa. O papa Fabián foi martirizado o 20 de xaneiro e o seu sucesor non foi elixido. A principios de 251, a persecución relaxouse e Cornelio foi elixido papa en marzo.^[16]
21	San Cornelio sanctus Cornelius Cornelius	6 ou 13 de marzo de 251 – xuño de 253	Roma, Imperio romano	Dividiu as comunidades de Roma en sete distritos, cada un supervisado por un diácono. Durante o seu pontificado produciuse o primeiro cisma coa elección do antipapa Novaciano. Mártir. A súa festa celébrase o 16 de setembro. Soterrado nas Catacumbas de San Calisto. Hai reliquias súas na Igrexa de San Celso e Xuliano e en Compiègne (dispersos pola Revolución francesa).
A	Novaciano Novatianus Novatianus	marzo de 251 – 258 ?	Roma, Imperio romano ou Frixia, Imperio romano	Fundador do novacianismo. En oposición a Cornelio, Lucio I, Estevo I e Sisto II.
22	San Lucio I sanctus Lucius Lucius	25 de xuño de 253 – 5 de marzo de 254	Roma, Imperio romano	De estritos costumes, prohibiu a convivencia entre homes e mulleres que non fosen parentes de sangue e negou aos cregos a posibilidade de convivir con diaconisas que lles ofrecían hospitalidade por sentimentos caritativos. A súa festa é o 4 de marzo. Soterrado nas Catacumbas de San Calisto. Hai reliquias súas na Basílica de Santa Prassede e na Catedral de Copenhague.
23	Santo Estevo I sanctus Stephanus Stephanus	12 de maio de 254 – 2 de agosto de 257	Roma, Imperio romano	Mártir decapitado; a súa festividade celébrase o 2 de agosto. Tamén é venerado como santo nas Igrexas orientais e a súa festividade é o mesmo día.
24	San Sisto II sanctus Xystus Xystus	30 de agosto de 257 – 6 de agosto de 258	Atenas, Grecia, Imperio romano	Mártir decapitado. Tamén é venerado como santo nas Igrexas orientais e a súa festividade é o 7 de agosto. Primeiro papa en repetir nome.
Sede vacante	Sede vacante	6 de agosto de 258 a 22 de xullo de 259		Coa persecución de bispos, sacerdotes e diáconos, ordenada nun edicto do emperador Valeriano, Sisto II foi martirizado o 6 de agosto de 258 e a Sé romana permaneceu vacante case un ano. Despois de que a persecución diminuíse, Dionisio foi elixido o 22 de xullo de 259. Uns meses despois, o emperador Galieno (fillo de Valeriano) emitiu outro edicto de tolerancia, que puxo fin á persecución da Igrexa.^[17]
25	San Dionisio sanctus Dionysius Dionysius	22 de xullo de 259 – 26 de decembro de 268	Grecia	A súa festividade é o 26 de decembro.
26	San Fiz I sanctus Felix Felix	5 de xaneiro de 269 – 30 de decembro de 274	Roma, Imperio romano	Afirmou a divindade e a humanidade de Xesucristo e as dúas naturezas distintas nunha soa persoa. Padeceu a persecución de Aureliano. Comezou a soterrar os mártires baixo o altar e a celebrar misa sobre as súas tumbas. Festividade o 30 de decembro.
27	Santo Eutiquiano sanctus Eutychianus Eutychianus	4 de xaneiro de 275 – 7 de decembro de 283	Luni^[d] (Liguria), Imperio romano	Ordenou que os mártires fosen cubertos pola dalmática, semellante ao manto dos emperadores romanos. Hoxe constitúe a vestimenta dos diáconos en cerimonias solemnes. Instituíu a bendición da colleita dos campos. Festividade o 8 de decembro.
28	San Caio sanctus Caius Caius	17 de decembro 283 – 22 de abril de 296	Salona,^[e] Dalmacia, Imperio romano	Martirizado por decapitación (segundo a lenda) Festividade o 22 de abril. Tamén venerado como santo no cristianismo oriental, cunha festividade o 11 de agosto.
29	San Marcelino sanctus Marcellinus Marcellinus	30 de xuño de 296 – 25 de outubro de 304	Roma, Imperio romano	Festividade o 26 de abril. Tamén venerado como santo no cristianismo oriental, cunha festividade o 7 de xuño.

Século IV

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
30	San Marcelo I sanctus Marcellus Marcellus	27 de maio de 308 – 16 de xaneiro de 309	Roma, Imperio romano	Tras catro anos vacante, o seu pontificado asumiu a difícil tarefa de obter o perdón para aqueles que abxuraran durante as persecucións. Non se podía celebrar ningún concilio sen a súa autorización. Desterrado de Roma baixo Maxencio (309). Festividade o 16 de xaneiro.
31	Santo Eusebio sanctus Eusebius Eusebius	18 de abril de 309 - 17 agosto de 309^[18]	Sardeña ou Casano, Acaia,^[18] Imperio romano	Durante o seu pontificado, as controversias sobre os apóstatas continuaron, levando a Igrexa á beira do cisma. Conseguiu manter posicións firmes pero actuou con gran caridade. Desterrado por Maxencio, sufriu o martirio en Sicilia e foi soterrado no cemiterio de san Calixto.^[18] Festividade o 17 de agosto.
32	San Melquíades sanctus Miltiades Miltiades	2 de xullo de 311 – 10 de xaneiro de 314	África
33	San Silvestre I sanctus Silvester Silvester	31 de xaneiro de 314 – 31 de decembro de 335	Roma, Imperio romano
34	San Marcos sanctus Marcus Marcus	18 de xaneiro de 336 – 7 de outubro de 336	Roma, Imperio romano
35	San Xulio I sanctus Iulius Iulius	6 de febreiro de 337 – 12 de abril de 352	Roma, Imperio romano
36	Liberio sanctus Liberius Liberius	17 de maio de 352 – 24 de setembro de 366	Roma, Imperio romano
A	Fiz II Felix Felix	Fin 355 – 22 de novembro de 365	Roma, Imperio romano?
A	Ursino Ursinus Ursinus	24 de setembro de 366 – novembro de 367	?
37	San Dámaso I sanctus Damasus Damasus	1 de outubro de 366 – 11 de decembro de 384	Roma, Imperio romano
38	San Siricio sanctus Siricius Siricius	11 de decembro de 384 – 26 de novembro de 399	Roma, Imperio romano
39	Santo Anastasio I sanctus Anastasius Anastasius	27 de novembro de 399 – 19 de decembro de 401	Roma, Imperio romano

Século V

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
40	Santo Inocencio I sanctus Innocentius Innocentius	22 de decembro de 401 – 12 de marzo de 417
41	San Zósimo sanctus Zosimus Zosimus	18 de marzo de 417– 26 de decembro de 418
42	San Bonifacio I sanctus Bonifacius Bonifacius	28/29 de decembro de 418 – 4 de setembro de 422
A	Eulalio Eulalius Eulalius	27 de decembro de 418 – 3 de abril de 419
43	San Celestino I sanctus Caelestinus Caelestinus
44	San Sisto III sanctus Xystus tertius Xystus
45	San León I, o Grande sanctus Leo Leo
46	Santo Hilario sanctus Hilarius Hilarius
47	San Simplicio sanctus Simplicius Simplicius
48	San Fiz III sanctus Felix tertius Felix
49	San Xelasio I sanctus Gelasius Gelasius
50	Anastasio II sanctus Anastatius secundus Anastatius
51	San Símaco sanctus Symmachus Symmachus
A	Lourenzo Laurentius Laurentius	22 de novembro de 498 – 506

Século VI

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
52	Santo Hormisdas sanctus Hormisdas Hormisdas	514 - 523
53	San Xoán I sanctus Ioannes Ioannes	523 - 526
54	San Fiz IV sanctus Felix quartus Felix	526 - 530
A	Dióscoro Dioscorus Dioscorus	530
55	Bonifacio II sanctus Bonifacius secundus Bonifacius	530 - 532
56	Xoán II sanctus Ioannes secundus Mercurius	533 - 535
57	Santo Agapito I sanctus Agapetus Descoñecido	535 - 536
58	San Silverio sanctus Silverius Silverius	(536 - 537
59	Vixilio Vigilius Vigilius	537 - 555
60	Paio I Pelagius Pelagius	556 - 561
61	Xoán III Ioannes tertius Catalinus	561 - 574
62	Bieito I Benedictus Benedictus	575 - 579
63	Paio II **Pelagius secundus** Pelagius	579 - 590
64	San Gregorio I, o Grande sanctus Gregorius Gregorius	590 - 604

Século VII

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
65	Sabiniano Sabinianus Sabinianus	604 - 606
66	Bonifacio III Bonifacius tertius Bonifacius	607
67	San Bonifacio IV sanctus Bonifacius quartus Bonifacius	608 - 615
68	Santo Adeodato I sanctus Adeodatus Adeodatus	615 - 618
69	Bonifacio V Bonifacius quintus Bonifacius	619 - 625
70	Honorio I Honorius Honorius	625 - 638
71	Severino Severinus Severinus	640
72	Xoán IV Ioannes quartus Ioannes	640 - 642
73	Teodoro I Theodorus Theodorus	642 - 649
74	San Martiño I sanctus Martinus Martinus	649 - 655
75	Santo Uxío I sanctus Eugenius descoñecido	655 - 657
76	San Vitaliano sanctus Vitalianus descoñecido	657 - 672
77	Adeodato II Adeodatus secundus descoñecido	672 - 676
78	Dono Donus descoñecido	676 - 678
79	Santo Agatón sanctus Agatho descoñecido	678 - 681
80	San León II sanctus Leo secundus descoñecido	682 - 683
81	San Bieito II sanctus Benedictus secundus descoñecido	684 - 685
82	Xoán V Ioannes quintus descoñecido	685 - 686
83	Conón Conon descoñecido	686 - 687
A	Teodoro II Theodorus descoñecido	687
A	Pascual I Paschalis descoñecido	687 - 692
84	San Serxio I sanctus Sergius descoñecido	687 - 701

Século VIII

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
85	Xoán VI Ioannes sextus Ioannes	701 - 705
86	Xoán VII Ioannes septimus Ioannes	705 - 707
87	Sisinio Sisinnius Sisinnius	708
88	Constantino Constantinus Constantinus	708 - 715
89	San Gregorio II sanctus Gregorius secundus Gregorius	715 - 731
90	San Gregorio III sanctus Gregorius tertius Gregorius	731 - 741
91	San Zacarías sanctus Zacharias Zacarías Policroni	741 - 752
Non consagrado	Estevo, papa electo Stephanus Stephanus	752
92	Estevo II Stephanus secundus Stephanus	752 - 757
93	San Paulo I sanctus Paulus	757 - 767
A	Teofilato	767
A	Constantino II Constantinus secundus	767 - 768
A	Filipe Philippus	768
94	Estevo III Stephanus tertius Stephanus	768 - 772
95	Hadrián I Hadrianus Hadrianus	772 - 795
96	San León III sanctus Leo tertius Leo	795 - 816

Século IX

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
97	Estevo IV Stephanus quartus Stephanus	816 - 817
98	San Pascual I sanctus Paschalis Paschalis	817 - 824
99	Uxío II Eugenius secundus Eugenius	824 - 827
100	Valentino Valentinus Valentinus	827
101	Gregorio IV Gregorius quartus Gregorius	(827 - 844
A	Xoán VIII Ioannes octavus Ioannes	844
102	Serxio II Sergius secundus Sergius	844 - 847
103	San León IV sanctus Leo quartus Leo	847 - 855
A	Anastasio III Anastasius tertius Anastasius	855
104	Bieito III Benedictus tertius Benedictus	855 - 858
105	San Nicolao I sanctus Nicolaus Nicolaus	858 - 867
106	Hadrián II Hadrianus secundus Hadrianus	867 - 872
107	Xoán VIII Ioannes octavus Ioannes	872 - 882
108	Mariño I (ou Martiño II) Marinus Marinus	882 - 884
109	Santo Hadrián III sanctus Hadrianus tertius Hadrianus	884 - 885
110	Estevo V Stephanus quintus Stephanus	885 - 891
111	Formoso Formosus Formosus	891 - 896		Executado postumamente a comezos do 897, segundo se dictou no Concilio Cadavérico. O seu corpo foi enterrado de novo con tódolos honores cristiáns no 897.
112	Bonifacio VI Bonifacius sextus Bonifatius	896		O seu foi un dos pontificados máis curtos, pois non durou máis que 15 días.
113	Estevo VI Stephanus sextus Stephanus	896 - 897		Durante o seu pontificado tivo lugar o xuízo ao antigo Papa Formoso, coñecido como o "Concilio cadavérico".
114	Romano Romanus Romanus	897	Gallese
115	Teodoro II Theodorus secundus Theodorus	897
116	Xoán IX Ioannes nonus Ioannes	898 - 900
117	Bieito IV Benedictus quartus Benedictus	1 de febreiro de 900 - 30 de xullo de 903

Século X

Nº de orde

Brasón

Imaxe

Nome oficial

Nome latino

Nome orixinal

Datas do pontificado

Lugar de nacemento

Comentarios

118

León V

Leo quintus

Leone

903

Deposto e asasinado por Cristovo, ao redor de outubro de 903.

A

Cristovo

Christophorus

Cristoforo

903 - 904

Foi considerado un papa lexítimo ata principios do século XX.

119

Serxio III

Sergius tertius

Sergius

904 - 911

Elixido grazas ao apoio de Teofilacto, con cuxa filla, Marozie, dise que tivo unha relación. O comezo da "pornocracia".

120

Anastasio III

Anastasius tertius

Anastasius

911 - 913

121

Lando

Lando

913 - 914

122

Xoán X

Ioannes decimus

Giovanni

914 - 928

123

León VI

Leo sextus

Leone

928

124

Estevo VII

Stephanus septimus

Stephanus de Gabrielli

929 - 931

125

Xoán XI

Ioannes undecimus

Giovanni

931 - 935

126

León VII

Leo septimus

Leone

936 - 939

127

Estevo VIII

Stephanus octavus

Stephanus

939 - 942

128

Mariño II (ou Martiño III)

Marinus secundus

Marinus

942 - 946

129

Agapito II

Agapetus secundus

Agapetus

946 - 955

130

Xoán XII

Ioannes duodecimus

Ottaviano

955 - 963

131

León VIII

Leo octavus

Leone

963 - 965

132

Bieito V

Benedictus quintus

Benedetto

964 - 965

133

Xoán XIII

Ioannes tertius decimus

Giovanni dei Crescenzi

965 - 972

134

Bieito VI

Benedictus sextus

Benedetto

973 - 974

A

Bonifacio VII - (1ª vez)

Bonifacius septimus

Francone Ferucci

974

135

Bieito VII

Benedictus septimus

Benedetto

974 - 983

136

Xoán XIV

Ioannes quartus decimus

Pietro Canepanova

983 - 984

A

Bonifacio VII - (2ª vez)

Bonifacius septimus

Francone Ferucci

984 - 985

137

Xoán XV

Ioannes quintus decimus

Giovanni di Gallina Alba

985 - 996

138

Gregorio V

Gregorius quintus

Bruno de Carintia

996 - 999

A

Xoán XVI

Ioannes sextus decimus

Ioannis Philagathos

997 - 998

139

Silvestre II

Silvester secundus

Gerbert d'Aurillac

999 - 1003

Segundo milenio

Século XI

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
140	Xoán XVII Ioannes septimus decimus Giovanni Sicco	1003
141	Xoán XVIII Ioannes duodevicesimus Giovanni Fasano	1003 - 1009
142	Serxio IV Sergius quartus Pietro Martino Buccaporci, O.S.B.	1009 - 1012
143	Bieito VIII Benedictus octavus Teofilacto II, Conde de Túsculo	1012 - 1024
A	Gregorio VI Gregorius Gregorius	1012 - 1012
144	Xoán XIX Ioannes undevicesimus Romano di Tuscolo	1024 - 1032
145	Bieito IX Benedictus nonus Teofilacto III, Conde de Túsculo	1032 - 1044
146	Silvestre III Silvester tertius Giovanni de Crescenzi Ottaviani	1045
147	Bieito IX (2) Benedictus nonus Teofilacto III, Conde de Túsculo	1045
148	Gregorio VI Gregorius sextus Johannes Gratianus	1045 - 1046
149	Clemente II Clemens secundus Sudiger de Morsleben e Hornburg	1046 - 1047
150	Bieito IX (3) Benedictus nonus Teofilacto III, Conde de Túsculo	1047 - 1048
151	Dámaso II Damasus secundus Poppo de Curagnoni	1048
152	San León IX sanctus Leo nonus Bruno de Egisheim-Dagsburg	1049 - 1054
153	Vítor II Victor secundus Gebhard de Dollnstein-Hirschberg	1055 - 1057
154	Estevo IX Stephanus nonus Frederic Gozzelon de Lorraine, O.S.B.	1057 - 1058
A	Bieito X Benedictus decimus Giovanni Mincio di Tuscolo	1058 - 1059
155	Nicolao II Nicolaus secundus Gerald de Bourgogne	1059 - 1061
156	Alexandre II Alexander secundus Anselmo da Baggio	1061 - 1073
A	Honorio II Honorius secundus Pietro Cadalo	1061 - 1072
157	San Gregorio VII sanctus Gregorius septimus Ildebrando Aldobrandeschi di Soana, O.S.B.	1073 - 1085
A	Clemente III Clemens tertius Guiberto di Ravenna	1080; 1084 - 1100
158	Beato Vítor III beatus Victor tertius Dauferio Epifani Del Zotto, O.S.B.	1086 - 1087
159	Beato Urbano II beatus Urbanus secundus Odo de Lagery, O.S.B.	1088 - 1099
160	Pascual II Paschalis secundus Raniero de Bleda, O.S.B.	1099 - 1118
A	Teodorico **Theodericus ou Theodoricus** Theodericus ou Theodoricus	1100 - 1102

Século XII

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
A	Alberte **Albertus ou Adalbertus** Adalbertus, O.S.B.	1102
A	Silvestre IV Silvester quartus Maguinulf	1105 - 1111
161	Xelasio II Gelasius secundus Giovanni Caetani, O.S.B.	1118 - 1119
A	Gregorio VIII Gregorius octavus Maurice Baurdain	1118 - 1121
162	Calisto II Callistus secundus Guido de Borgoña	1119 - 1124
A	Celestino II Coelestinus secundus Teobaldo Boccapecora	1124
163	Honorio II Honorius secundus Lamberto Scannabecchi	1124 - 1130
164	Inocencio II Innocentius secundus Gregorio Papareschi	1130 - 1143
A	Anacleto II	1130 - 1138
A	Vítor IV, o Cardeal Conti	1138
165	Celestino II	1143 - 1144
166	Lucio II	1144 - 1145
167	Beato Uxío III	1145 - 1153
168	Anastasio IV	1153 - 1154
169	Hadrián IV	1154 - 1159
170	Alexandre III	1159 - 1181
A	Vítor IV, o Cardeal Montecelio	1159 - 1164
A	Pascual III	1164 - 1168
A	Calisto III	1168 - 1178
A	Inocencio III	1179 - 1180
171	Lucio III	1181 - 1185
172	Urbano III	1185 - 1187
173	Gregorio VIII	1187
174	Clemente III	1187 - 1191
175	Celestino III	1191 - 1198
176	Inocencio III	1198 - 1216

Século XIII

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
177	Honorio III	1216 - 1227
178	Gregorio IX	1227 - 1241
179	Celestino IV	1241
180	Inocencio IV	1243 - 1254
181	Alexandre IV	1254 - 1261
182	Urbano IV	1261 - 1264
183	Clemente IV	1265 - 1268
184	Beato Gregorio X	1271 - 1276
185	Beato Inocencio V	1276
186	Hadrián V	1276
187	Xoán XXI	1276 - 1277
188	Nicolao III	1277 - 1280
189	Martiño IV	1281 - 1285
190	Honorio IV	1285 - 1287
191	Nicolao IV	1288 - 1292
192	San Celestino V	1294
193	Bonifacio VIII	1294 - 1303

Século XIV (Ata o Cisma de Occidente)

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
194	Beato Bieito XI	1303 - 1304
195	Clemente V	1305 - 1314
A	Nicolao V	1328 - 1330
196	Xoán XXII	1316 - 1334
197	Bieito XII	1334 - 1342
198	Clemente VI	1342 - 1352
199	Inocencio VI	1352 - 1362
200	Beato Urbano V	1362 - 1370
201	Gregorio XI	1370 - 1378

Gran Cisma de Occidente

Papas de Roma

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
202	Urbano VI	1378 - 1389
203	Bonifacio IX	1389 - 1404
204	Inocencio VII	1404 - 1406
205	Gregorio XII	1406 - 1415

Papas de Avignon

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
A	Clemente VII	1378 - 1394
A	Bieito XIII	1394 - 1423
A	Clemente VIII	1424 - 1429
A	Bieito XIV Garnier	1425 - 1429

Papas de Pisa

Nº de orde Brasón	Imaxe	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
A		Alexandre V	1409 - 1410
A		Xoán XXIII	1410 - 1415

Século XV (despois do Cisma de Occidente)

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
206	Martiño V	1417 - 1431
207	Uxío IV	1431 - 1447
A	Fiz V	1439 - 1449
208	Nicolao V	1447 - 1455
209	Calisto III	1455 - 1458
210	Pío II	1458 - 1464
211	Paulo II
212	Sisto IV	1471 - 1484
213	Inocencio VIII Innocentius octavus Giovanni Battista Cibo	1484 - 1492
214	Alexandre VI	1492 - 1503

Século XVI

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
215	Pío III	1503
216	Xulio II	1503 - 1513
217	León X	1513 - 1521
218	Hadrián VI	1522 - 1523
219	Clemente VII	1523 - 1534
220	Paulo III	1534 - 1549
221	Xulio III	1550 - 1555
222	Marcelo II	1555
223	Paulo IV	1555 - 1559
224	Pío IV	1559 - 1565
225	San Pío V	1566 - 1572
226	Gregorio XIII	1572 - 1585
227	Sisto V	1585 - 1590
228	Urbano VII	1590
229	Gregorio XIV	1590 - 1591
230	Inocencio IX	1591
231	Clemente VIII	1592 - 1605

Século XVII

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
232	León XI	1605
233	Paulo V	1605 - 1621
234	Gregorio XV	1621 - 1623
235	Urbano VIII	1623 - 1644
236	Inocencio X	1644 - 1655
237	Alexandre VII	1655 - 1667
238	Clemente IX	1667 - 1669
239	Clemente X	1670 - 1676
240	Inocencio XI	1676 - 1689
241	Alexandre VIII	1689 - 1691
242	Inocencio XII	1691 - 1700
243	Clemente XI	1700 - 1721

Século XVIII

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
244	Inocencio XIII	1721 - 1724
245	Bieito XIII	1724 - 1730
246	Clemente XII	1730 - 1740
247	Bieito XIV	1740 - 1758
248	Clemente XIII	1758 - 1769
249	Clemente XIV	1769 - 1774
250	Pío VI	1775 - 1799
251	Pío VII	1800 - 1823

Século XIX

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado
252	León XII	1823 - 1829
253	Pío VIII	1829 - 1830
254	Gregorio XVI	1831 - 1846
255	Pío IX	1846 - 1878
256	León XIII	1878 - 1903

Século XX

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento
257	San Pío X sanctus Pius decimus Giuseppe Melchiorre Sarto	1903 - 1914
258	Bieito XV Benedictus quintus decimus Giacomo della Chiesa	1914 - 1922
259	Pío XI Pius undecimus Achille Ratti	1922 - 1939
260	Pío XII Pius duodecimus Eugenio Pacelli	1939 - 1958
261	San Xoán XXIII sanctus Ioannes vicesimus tertius Angelo Giuseppe Roncalli	1958 - 1963
262	San Paulo VI sanctus Paulus sextus Giovanni Battista Montini	1963 - 1978	Concesio, Italia
263	Xoán Paulo I beatus Ioannes Paulus primus Albino Luciani	1978	Forno di Canale, Italia
264	San Xoán Paulo II sanctus Ioannes Paulus secundus Karol Józef Wojtyła	1978 - 2005	Wadowice, Polonia

Século XXI

Nº de orde Brasón	Nome oficial Nome latino Nome orixinal	Datas do pontificado	Lugar de nacemento	Comentarios
265	Bieito XVI Benedictus sextus decimus Joseph Alois Ratzinger	19 de abril de 2005 - 28 de febreiro de 2013 (renuncia )	Marktl, Alemaña
266	Francisco Franciscus Jorge Mario Bergoglio, S.J	13 de marzo de 2013 - 21 de abril de 2025^[19]	Flores, Buenos Aires, Arxentina	Lema: Miserando atque eligendo ("Tendo misericordia e escollendo").^[20]
267	León XIV Leo quartus decimus Robert F. Prevost, O.S.A.	8 de maio de 2025^[21] - no cargo	Chicago, EUA	Primeiro papa nado nos Estados Unidos e primeiro papa nado en América do Norte. Primeiro papa con dobre cidadanía: estadounidense e peruana. Lema: In illo uno unum ("No único Cristo somos un").

Notas

↑ A Libreria Editrice Vaticana, que publica este directorio, elabora unha lista simplificada e numerada dos papas (Francisco: n.º 266). O efémero Estevo aparece alí dun xeito curioso: baixo o epígrafe "92 - Estevo II", pódese ler: "Houbo dous deles: o primeiro reinou un só día, o 23 de marzo"; o segundo, elixido o 26 de marzo de 752, morreu o 26 de abril de 757".
↑ O papa León VIII foi elixido en vida do seu predecesor, Xoán XII, quen, aínda que deposto polo emperador, aínda se consideraba o lexítimo pontífice. Xoán XII recuperou rapidamente o poder e, á súa morte, Bieito V foi elixido para sucedelo. Tras a captura de Bieito V polo emperador, León VIII puido, finalmente, reinar. O Anuario Pontificio recoñece estes tres papas como potencialmente lexítimos, na orde da súa elección e non na do seu reinado real. Nas notas a pé de páxina afirma que «se a deposición de Xoán XII foi ilegal, entón León VIII é un antipapa» e «se León VIII é un papa lexítimo, entón Bieito V é un antipapa».
↑ Paulo lembra este Lino nas súas Cartas a Timoteo (2 Tm 4,21: Despois de que os beatos Apóstolos fundaran e construíran a Igrexa, entregaron o servizo do episcopado a Lino. Anacleto sucedeuno. Despois del, terceiro dos Apóstolos, Clemente herdou o episcopado, que viu aos benditos Apóstolos e con estes confereu, e tiña ante os seus ollos a predicación e a Tradición dos Apóstolos que aínda resoaba; e non só el, pois aínda vivían moitos daquela que recibiran a doutrina dos Apóstolos. [Ireneu de Lión. «Contra as herexías». III, 3, 3]
↑ Hoxe correspóndese con Luna, preto de Carrara en Italia.
↑ Hoxe, unhas ruínas preto de Solin, Croacia.

Referencias

↑ Annuario Pontificio 2012 (en italiano). Vaticano: Libreria Editrice Vaticana. 2012. p. 12. ISBN 978-88-209-8722-0.
↑ Laboa Gallego (2005), p. 30
↑ Levillain 2002, p. 1227
↑ Dianélou (1985), p.121
↑ Duchesne (1877)
↑ Levillain (1994), p. 211
↑ Lipsius, Richard Adelbert (1869). Chronologie der römischen Bischöfe bis zur Mitte des vierten Jahrhunderts (en alemán). Kiel: Schwers'che Buchhandlung. pp. 263–268.
↑ "The List of Popes". newadvent.org (en inglés). 2023. Consultado o 24 de febreiro de 2025.
↑ "La crucifixion de Jésus : 3 avril 30 ou 7 avril 33 ?". lhistoire.fr (en francés). 7 de abril de 2020. Consultado o 13 de xaneiro de 2025.
↑ Sociedades Bíblicas Unidas (1996). "Mateo 16:18–19". biblegateway.com (en castelán). Consultado o 13 de xaneiro de 2025.
↑ Pedernera, Jorge (2021). "El Papa Juan Pablo II y su sillón… ¿satánico?". /apologeticacatolica.org. Consultado o 13 de xaneiro de 2025.
↑ Fahlbusch, Erwin; Bromiley, Geoffrey William (1999). The Encyclopedia of Christianity (vol. IV) (en inglés). Grands Rapids. MI: Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 272–282. ISBN 9780802824165.
↑ Laboa Gallego (2005), p. 33
↑ Mcbrien (2006), pp. 30-31
↑ "The Chronography of 354 AD. Part 13: Bishops of Rome (The Liberian Catalogue). MGH Chronica Minora I (1892), pp.73-6.". tertullian.org (en inglés). Consultado o 24 de febreiro de 2025.
↑ "Novatian and Novatianism". newadvent.org (en inglés). 2023. Consultado o 26 de marzo de 2025.
↑ "Pope St. Dionysius". newadvent.org (en inglés). 2023. Consultado o 27 de marzo de 2025.
1 2 3 Melgar (2004), p. 68
↑ Domínguez, Íñigo (21 de abril de 2025). "Muere el papa Francisco, un vendaval social y reformador en la Iglesia". elpais.com (en castelán). Consultado o 21 de abril de 2025.
↑ Scarisbrick, Veronica (22 de marzo de 2013). "Pope Francis : "Miserando atque eligendo"...". news.va (en inglés). Archived from the original on 18 de outubro de 2017. Consultado o 8 de maio de 2025.
↑ Redacción (8 de maio de 2025). "León XIV nuevo Papa, en directo. El cardenal estadounidense Prevost, elegido Pontífice 267º de la Iglesia Católica". elpais.com (en castelán). Consultado o 8 de maio de 2025.

Véxase tamén

Bibliografía

Annuario pontificio. Città del Vaticano: Librairie éditrice vaticane. 2006. ISBN 88-209-7806-7. OL 28110228M.
Dianélou, Jean (1985). L'Église des premiers temps. Colección: Points Histoire (en francés). París: Éditions du Seuil. ISBN 2-02-008746-4.
Duchesne, Louis (1877). Études sur le liber pontificalis (en francés). París: Ernest Thaurin.
Laboa Gallego, Juan María (2005). Historia de los Papas (en castelán). Madrid: La Esfera de los Libros. ISBN 84-9734-328-X.
Levillain, Philippe (dir.), ed. (1994). Dictionnaire Historique de la Papauté (en francés). París: Fayard. ISBN 9782213025377. OCLC 31977179. OL 12455594M.
Levillain, Philippe (dir.), ed. (2002). The Papacy. An Encyclopedia (vol. 2) (en inglés). Londres - Nova York: Routledge. ISBN 0-415-92230-5.
Mcbrien, Richard P. (2006). The Pocket Guide to the Popes (en inglés). San Francisco: HarperCollins. ISBN 978-0-06-113773-0.
Melgar Gil, Luis-Tomás (2004). Historia de los papas. Santos y señores (en castelán). Madrid: Libsa. ISBN 84-662-1112-8.

Outros artigos

Lista de papas ordenada alfabeticamente

[7] A Libreria Editrice Vaticana, que publica este directorio, elabora unha lista simplificada e numerada dos papas (Francisco: n.º 266). O efémero Estevo aparece alí dun xeito curioso: baixo o epígrafe "92 - Estevo II", pódese ler: "Houbo dous deles: o primeiro reinou un só día, o 23 de marzo"; o segundo, elixido o 26 de marzo de 752, morreu o 26 de abril de 757".

[8] O papa León VIII foi elixido en vida do seu predecesor, Xoán XII, quen, aínda que deposto polo emperador, aínda se consideraba o lexítimo pontífice. Xoán XII recuperou rapidamente o poder e, á súa morte, Bieito V foi elixido para sucedelo. Tras a captura de Bieito V polo emperador, León VIII puido, finalmente, reinar. O Anuario Pontificio recoñece estes tres papas como potencialmente lexítimos, na orde da súa elección e non na do seu reinado real. Nas notas a pé de páxina afirma que «se a deposición de Xoán XII foi ilegal, entón León VIII é un antipapa» e «se León VIII é un papa lexítimo, entón Bieito V é un antipapa».

[15] Paulo lembra este Lino nas súas Cartas a Timoteo (2 Tm 4,21: Despois de que os beatos Apóstolos fundaran e construíran a Igrexa, entregaron o servizo do episcopado a Lino. Anacleto sucedeuno. Despois del, terceiro dos Apóstolos, Clemente herdou o episcopado, que viu aos benditos Apóstolos e con estes confereu, e tiña ante os seus ollos a predicación e a Tradición dos Apóstolos que aínda resoaba; e non só el, pois aínda vivían moitos daquela que recibiran a doutrina dos Apóstolos. [Ireneu de Lión. «Contra as herexías». III, 3, 3]

[21] Hoxe correspóndese con Luna, preto de Carrara en Italia.

[22] Hoxe, unhas ruínas preto de Solin, Croacia.

[1] Annuario Pontificio 2012 (en italiano). Vaticano: Libreria Editrice Vaticana. 2012. p. 12. ISBN 978-88-209-8722-0.

[2] Laboa Gallego (2005), p. 30

[3] Levillain 2002, p. 1227

[4] Dianélou (1985), p.121

[5] Duchesne (1877)

[6] Levillain (1994), p. 211

[9] Lipsius, Richard Adelbert (1869). Chronologie der römischen Bischöfe bis zur Mitte des vierten Jahrhunderts (en alemán). Kiel: Schwers'che Buchhandlung. pp. 263–268.

[10] "The List of Popes". newadvent.org (en inglés). 2023. Consultado o 24 de febreiro de 2025.

[11] "La crucifixion de Jésus : 3 avril 30 ou 7 avril 33 ?". lhistoire.fr (en francés). 7 de abril de 2020. Consultado o 13 de xaneiro de 2025.

[12] Sociedades Bíblicas Unidas (1996). "Mateo 16:18–19". biblegateway.com (en castelán). Consultado o 13 de xaneiro de 2025.

[13] Pedernera, Jorge (2021). "El Papa Juan Pablo II y su sillón… ¿satánico?". /apologeticacatolica.org. Consultado o 13 de xaneiro de 2025.

[14] Fahlbusch, Erwin; Bromiley, Geoffrey William (1999). The Encyclopedia of Christianity (vol. IV) (en inglés). Grands Rapids. MI: Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 272–282. ISBN 9780802824165.

[16] Laboa Gallego (2005), p. 33

[17] Mcbrien (2006), pp. 30-31

[18] "The Chronography of 354 AD. Part 13: Bishops of Rome (The Liberian Catalogue). MGH Chronica Minora I (1892), pp.73-6.". tertullian.org (en inglés). Consultado o 24 de febreiro de 2025.

[:0-19] "Novatian and Novatianism". newadvent.org (en inglés). 2023. Consultado o 26 de marzo de 2025.

[20] "Pope St. Dionysius". newadvent.org (en inglés). 2023. Consultado o 27 de marzo de 2025.

[:1-23] 1 2 3 Melgar (2004), p. 68

[24] Domínguez, Íñigo (21 de abril de 2025). "Muere el papa Francisco, un vendaval social y reformador en la Iglesia". elpais.com (en castelán). Consultado o 21 de abril de 2025.

[25] Scarisbrick, Veronica (22 de marzo de 2013). "Pope Francis : "Miserando atque eligendo"...". news.va (en inglés). Archived from the original on 18 de outubro de 2017. Consultado o 8 de maio de 2025.

[26] Redacción (8 de maio de 2025). "León XIV nuevo Papa, en directo. El cardenal estadounidense Prevost, elegido Pontífice 267º de la Iglesia Católica". elpais.com (en castelán). Consultado o 8 de maio de 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[a]

[b]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[c]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[d]

[e]

[18]

[19]

[20]

[21]