Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter

Tanzania

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 6°10′19″S 35°44′29″L / -6.171944, 35.741389

República Unida de Tanzania
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
United Republic of Tanzania
Bandeira de Tanzania
Escudo de Tanzania
BandeiraEscudo
Tanzania (orthographic projection).svg
Lema: Uhuru na Umoja
(Liberdade e Unidade)
Capital
 Poboación
Dodoma
324 347 (2002)
Cidade máis poboadaDar es Salaam
Linguas oficiaisKiswahili e inglés
Forma de gobernoRepública
Samia Suluhu
Kassim Majaliwa
Independencia do Reino Unido
Tanganica
Zanzíbar e Pemba
Fusión
Constitución actual
9 de decembro de 1961
10 de decembro de 1963
26 de abril de 1964
25 de abril de 1977
SuperficiePosto 27º
 • Total945 203 km²
 • % auga6,2
Fronteiras3 861 km
Costas1 424 km
 • Total (2006 est.)40 000 000 hab.
 • Densidade41 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total16 691 millóns US$
 • per cápita428 US$
MoedaXilin tanzano (TZS)
IDH0,503
Xentiliciotanzano/-a
Fuso horarioUTC+3
 • Horario de veránNon aplica
Dominio de Internet.tz
Prefixo telefónico+255
Prefixo radiofónicon/d
Código ISOTZ
Membro de: OMC, Unión Africana

Tanzania,[1] oficialmente República Unida de Tanzania (en suahili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania),[2] é un país da África oriental, dentro da rexión dos Grandes Lagos Africanos. Limita ao norte con Uganda e Kenya, ao leste polo océano Índico, ao sur por Mozambique, por Malaui e por Zambia e ao oeste por Burundi, por Ruanda e pola República Democrática do Congo, fronteira exclusivamente lacustre, a través do Lago Tanganica. O país inclúe tamén o arquipélago de Zanzíbar, no Índico. O Kilimanjaro, a montaña máis alta de África, está situada no nordeste de Tanzania. Segundo as Organización das Nacións Unidas, Tanzania ten unha poboación de 63,59 millóns, polo que é o país máis poboado situado totalmente ao sur do ecuador.

O país está dividido en 30 rexións administrativas: cinco na área semi-autónoma do arquipélago de Zanzíbar e 25 no continente, na antiga Tanganica.[3] O xefe do estado é o Presidente Jakaya Mrisho Kikwete, elixido en 2005. Dende 1996, a capital oficial de Tanzania e Dodoma, onde está localizada a Asemblea Nacional e as oficinas do goberno.[4] Entre a súa independencia e 1996, a principal cidade costeira, Dar es Salaam, serviu como capital política. Segue a ser a principal cidade comercial do país e numerosas institucións do goberno siguen localizadas alí.[3][5] É tamén o porto máis importante do país.[6]

Tanganica e Zanzíbar fusionáronse o 26 de abril de 1964 para formar a República Unida de Tanganica e Zanzíbar.[3] O 29 de outubro dese mesmo ano, o país foi renomeado como República Unida de Tanzania ('Tan' provén de Tanganica e 'Zan' de Zanzíbar).[3] É, canda Kenya e Uganda, un dos tres países da África oriental ex británica. Agás os masai do norte do país, que son nilocamitas, o resto da poboación está formada por unhas 140 tribos bantú, sendo as máis importantes as de sukuma, nyamwezi, gogo e chagga no norte, e makonde e hehe no sur. O suahili e o inglés son as dúas linguas oficiais.

Historia[editar | editar a fonte]

Unha ferramenta de corte de pedra de 1,8 millóns de anos descuberta na garganta de Olduvai e exposta no Museo Británico.

Prehistoria[editar | editar a fonte]

A garganta de Olduvai, no norte de Tanzania, é considerada o berce da Humanidade.

Tanzania é unha das zonas habitadas de forma continua máis antigas da Terra. Os restos fósiles de humanos e homínidos remóntanse á era cuaternaria. A garganta de Olduvai, na zona de conservación de Ngorongoro, declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, presenta unha colección con restos de ferramentas que documentan a transición e desenvolvemento do uso da tecnoloxía en Tanzania.

Crese que as primeiras poboacións indíxenas do leste de África son os cazadores-recolectores hadza e sandawe, lingüisticamente illados, de Tanzania.[7]:p 17

A primeira onda de migración foi de falantes de cuxitas do sur que se mudaron ao sur desde Etiopía e Somalia cara a Tanzania. Son ancestrais das linguas iraqw, gorowa e burunge.[7]:page 17 Segundo as probas lingüísticas, é posible que se producisen dous movementos cara a Tanzania de pobos cuxitas orientais fai uns 4.000 e 2.000 anos, procedentes do norte do lago Turkana.[7]:p 17–18

A evidencia arqueolóxica apoia a conclusión de que hai entre 2.900 e 2.400 anos os nilotes do sur, incluídos os datoogs, trasladáronse ao sur desde a actual rexión fronteiriza entre Sudán do Sur e Etiopía ata o centro do norte de Tanzania.[7]:pa 18

Estes movementos tiveron lugar aproximadamente ao mesmo tempo que o asentamento dos bantús mashariki, produtores de ferro, procedentes da África Occidental, nas áreas do lago Vitoria e do lago Tanganica. Eles trouxeron consigo a tradición de plantación da África Occidental e o principal alimento básico do ñame. Posteriormente emigraron fóra destas rexións polo resto de Tanzania hai entre 2.300 e 1.700 anos.[7][8]

Os pobos nilóticos orientais, incluíndo o maasai, representan a migración máis recente desde o actual Sudán do Sur nos últimos 500 a 1.500 anos.[7][9]

O pobo de Tanzania estivo asociado coa produción de ferro e aceiro. O pobo pare era o principal produtor do cobizado ferro dos pobos que ocupaban as rexións montañosas do nordeste de Tanzania.[10] O pobo haya nas costas occidentais do lago Vitoria inventou un tipo de alto forno de alta calor, que lles permitía forxar aceiro ó carbono a temperaturas superiores 1 820 °C (3 310 °F) hai máis de 1.500 anos.[11]

Os viaxeiros e comerciantes do golfo Pérsico e da India visitaron a costa oriental de África desde principios do primeiro milenio d.C.[12] O islam era practicado por algúns na Costa Suahili xa no século VIII ou IX d.C.[13]

Idade media[editar | editar a fonte]

Os falantes de bantú construíron aldeas agrícolas e comerciais ao longo da costa de Tanzania desde o inicio do primeiro milenio. Os achados arqueolóxicos en Fukuchani, na costa noroeste de Zanzíbar, indican unha comunidade agrícola e pesqueira asentada desde o século VI d.C. como moi tarde. A considerable cantidade de barro atopado indica a construción de edificios de madeira. Hai probas dunha participación limitada no comercio a longa distancia: atopouse unha pequena cantidade de cerámica importada, menos do 1% do total dos achados de cerámica, na súa maioría procedente do Golfo e datada entre os séculos V e VIII. A semellanza con sitios contemporáneos como Mkokotoni e Dar es Salaam indican un grupo unificado de comunidades que se desenvolveron no primeiro centro da cultura marítima costeira. As cidades costeiras parecen participar, nesta primeira época, no comercio atraves do océano Índico e do interior de África. O comercio aumentou rapidamente en importancia e cantidade a partir de mediados do século VIII e a finais do século X Zanzíbar era unha das cidades comerciais do centro de suahili.[14]

O crecemento da navegación exipcia e persa desde o mar Vermello e o Golfo Pérsico revitalizou o comercio no océano Índico, especialmente despois de que o Califato fatimí se trasladase a Fustat (O Cairo). Os agricultores suahilis construíron asentamentos cada vez máis densos para aproveitar o comercio, formando as primeiras cidades-estado suahilis. Os reinos Venda-Shona de Mapungubwe e Cimbabue, en Suráfrica e Cimbabue, respectivamente, convertéronse nun importante centro produtor de ouro ao redor deste mesmo período. O poder económico, social e relixioso recaeu cada vez máis en Kilwa, a principal cidade-estado medieval de Tanzania. Kilwa controlaba unha serie de portos máis pequenos que se estendían ata o Mozambique actual. Sofala converteuse no principal emporio do ouro e Kilwa, situada no extremo sur dos monzóns do océano Índico, enriqueceuse co comercio. Os principais rivais de Kilwa, Mombasa e Melinde, estaban ao norte, na actual Kenya. Kilwa seguiu sendo a principal potencia no leste de África ata a chegada dos portugueses a finais do século XV.[15]

Colonialismo europeo[editar | editar a fonte]

Portugueses[editar | editar a fonte]

Unha representación de 1572 da cidade de Kilwa, declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Os primeiros occidentais en chegar ao actual territorio de Tanzania foron os portugueses. A finais do século XV, Portugal buscou establecerse en particular na procura do ouro do Reino de Quiloa que viña do interior. Portugal conquistou Zanzíbar e Quiloa e dominou a rexión durante dous séculos.[16] Portugal aliouse con varias tribos, a saber, os zimba, garantindo así certa estabilidade no continente e apoio militar. En Zanzíbar, mantívose ao rei local, que era un súbdito do rei de Portugal pagando tributo.

Imperio portugués en Tanzania de 1498 a 1730. Asentamentos e rutas comerciais.

Toda a costa e as illas de Pemba (onde hoxe practícanse rituais taurinos)[17] e a Mafia ata a actual fronteira de Mozambique estiveron dominadas polos portugueses ata a invasión de Mombasa por parte dos árabes omaníes en 1698. Portugal estivo presente en Tanzania ata 1730, pero retirouse ao territorio que actualmente é Mozambique.[18]

Reclamando a franxa costeira, o sultán omaní Said bin Sultan trasladou a súa capital a idade de Zanzíbar en 1840. Durante este tempo, Zanzíbar converteuse no centro do comercio de escravos do leste africano.[19] Entre o 65 e o 90 por cento da poboación árabe-suahili de Zanzíbar foi escravizada.[20] Un dos comerciantes de escravos máis infames da costa da África oriental foi Tippu Tip, que era neto dun africano escravo. Os comerciantes de escravos nyamwezis operaban baixo o liderado de Msiri e Mirambo.[21] Segundo o arqueólogo británico Timothy Insoll, "As cifras rexistran a exportación de 718.000 escravos da costa suahili durante o século XIX, e a retención de 769.000 na costa."[22] Na década de 1890, a escravitude foi abolida.[23]

Alemáns e británicos[editar | editar a fonte]

Batalla durante a revolta Maji Maji contra o dominio colonial alemá en 1905.

A finais do século XIX, Alemaña conquistou as rexións que agora son Tanzania (menos Zanzíbar) e incorporounas á colonia da África Oriental Alemá (AOA).[24] A rebelión Maji-Maji, entre 1905 e 1907, foi un levantamento de varias tribos africanas no leste da África alemá contra as autoridades coloniais, en particular por mor dos traballos forzados e da deportación de certas tribos. Foi obxecto dunha cruenta represión, que unida á fame causou 300.000 mortos entre a poboación.[25] O Consello Supremo da Conferencia de Paz de París de 1919 concedeu todo o AOA a Gran Bretaña o 7 de maio de 1919, ante as enérxicas obxeccións de Bélxica.[26]:240 O secretario colonial británico, Alfred Milner, e o, entón, ministro plenipotenciario de Bélxica na conferencia, Pierre Orts, negociou o acordo anglo-belga do 30 de maio de 1919[27]:618–9 onde Gran Bretaña cedeu as provincias do noroeste da AOA de Ruanda e Burundi a Bélxica.[26]:246 A Comisión de Mandatos da conferencia ratificou este acordo o 16 de xullo de 1919.[26]:246–7 O Consello Supremo aceptou ou acordou o 7 de agosto de 1919.[27]:612–3 O 12 de xullo de 1919, a Comisión de Mandatos acordou que o pequeno Triángulo de Kionga ao sur do río Ruvuma sería entregado ao Mozambique portugués,[26]:243 co que finalmente pasou a formar parte do Mozambique independente. A comisión razoou que Alemaña practicamente obrigara a Portugal a ceder o triángulo en 1894.[26]:243 O Tratado de Versalles asinouse o 28 de xuño de 1919, aínda que o tratado non entrou en vigor ata o 10 de xaneiro de 1920. Nesa data, o AOA foi oficialmente transferido a Gran Bretaña, Bélxica e Portugal. Tamén nesa data, "Tanganyika" converteuse no nome do territorio británico. A mediados da década de 1920, os británicos implementaron un sistema de goberno indirecto en Tanzania.[28]

Durante a segunda guerra mundial, preto de 100.000 persoas de Tanganica uníronse ás forzas aliadas[29] e estaban entre os 375.000 africanos que loitaron con esas forzas.[30] Os tanganos loitaron en unidades dos King's African Rifles (Rifles Africanos do Rei) durante a Campaña da África Oriental en Somalia e o Abisinia contra os italianos, en Madagascar contra os franceses de Vichy durante a campaña de Madagascar, e en Birmania contra os xaponés durante a campaña de Birmania.[30] Tanganica foi unha importante fonte de alimentos durante a Gran Depresión e durante a guerra mundial, e os seus ingresos por exportación aumentaron moito en comparación cos anos anteriores á guerra.[29] A demanda durante a guerra, con todo, provocou un aumento dos prezos das materias primas e unha inflación masiva dentro da colonia.[31]

En 1954, Julius Nyerere transformou a Asociación Africana de Tanganica na Unión Nacional Africana de Tanganica (TANU) de orientación política. O obxectivo principal da TANU era lograr a soberanía nacional para Tanganica. Lanzouse unha campaña para rexistrar novos membros e, nun ano, a TANU converteuse na organización política líder do país. Nyerere converteuse en ministro da Tanganica administrada polos británicos en 1960 e continuou como primeiro ministro cando Tanganica se independizou en 1961.[32]

Independencia[editar | editar a fonte]

Os británicos administraron Tanganica ata 1961, ano en que se independizou pacificamente e converteuse nunha república baixo o goberno do moderado Julius Kambarage Nyerere, líder da Unión Nacional Africana do Tanganica (TANU). O 9 de decembro de 1961 finalizou o dominio británico. Isabel II, que accedera ao trono británico en 1952, continuou reinando durante o primeiro ano da independencia de Tanganica, pero agora claramente como raíña de Tanganica, representada polo gobernador xeral.[34]:p 6 Tanganica tamén se uniu á British Commonwealth en 1961.[35] O 9 de decembro de 1962, Tanganica converteuse nunha república democrática baixo un presidente executivo.[34]:p 6 Pola súa banda, Zanzíbar foi desocupada polos británicos dous anos máis tarde e converteuse nun país independente baixo o goberno de Sheikh Abeid Amani Karume (1905-1972) do partido esquerdista Afro-Shirazi, despois de derrocar ao sultán.

Despois de que a revolución de Zanzíbar derrocase á dinastía árabe na veciña Zanzíbar, acompañada da matanza de miles de zanzíbares árabes,[36] que se independizaran en 1963, o arquipélago fusionouse coa Tanganica continental o 26 de abril de 1964.[37] O novo país foi entón chamado República Unida de Tanganica e Zanzíbar.[38][39] O 29 de outubro do mesmo ano, o país pasou a chamarse República Unida de Tanzania ("Tan" vén de Tanganica e "Zan" de Zanzíbar).[3] A unión das dúas rexións ata agora separadas foi controvertida entre moitos zanzíbares (incluso os simpatizantes da revolución), pero foi aceptada tanto polo goberno de Nyerere como polo goberno revolucionario de Zanzíbar debido aos valores e obxectivos políticos compartidos.

Tras a independencia de Tanganica e a unificación con Zanzíbar que conduciu ao estado de Tanzania, o presidente Nyerere fixo fincapé na necesidade de construír unha identidade nacional para os cidadáns do novo país. Para conseguilo, Nyerere proporcionou o que se considera un dos casos máis exitosos de represión étnica e transformación da identidade en África.[40] Con máis de 130 linguas faladas no seu territorio, Tanzania é un dos países de África con máis diversidade étnica. A pesar deste obstáculo, as divisións étnicas seguían sendo raras en Tanzania en comparación co resto do continente, especialmente o seu veciño inmediato, Kenya. Ademais, desde a súa independencia, Tanzania mostrou máis estabilidade política que a maioría dos países africanos, especialmente debido aos métodos de represión étnica de Nyerere.[41]

En 1967, a primeira presidencia de Nyerere deu un xiro á esquerda despois da declaración de Arusha, que codificaba un compromiso co socialismo e co panafricanismo.[42] Despois desta declaración, os bancos e moitas grandes industrias foron nacionalizados.

Tanzania tamén estivo aliñada con China, que de 1970 a 1975 financiou e axudou a construír o ferrocarril TAZARA de 1860 km de lonxitude desde o porto de Dar es Salaam a Zambia.[43] Non obstante, a partir de finais dos anos 70, a economía de Tanzania deu un xiro a peor, no contexto dunha crise económica internacional que afectaba tanto ás economías desenvolvidas como ás en desenvolvemento.

O primeiro presidente de Tanzania, Julius Nyerere, co presidente estadounidense Jimmy Carter e a primeira dama Rosalynn Carter en 1977.

En 1979, Tanzania declarou a guerra a Uganda, despois de que Uganda, liderada por Idi Amin, invadise e tratase de anexar Kagera, unha provincia do norte do país. Tanzania primeiro expulsou as forzas invasoras e logo invadiu a propia Uganda. O 11 de abril de 1979 as forzas tanzanas xunto coas guerrillas ugandesas e ruandesas tomaron a capital, Kampala, e forzaron ao ditador Idi Amin a exiliarse.[44]

Durante a década de 1980, os parques nacionais orientados á conservación como o Serengeti e o Kilimanjaro, coa montaña do Kilimanjaro como o cume independente máis alto da Terra, foron incluídos no Lista do Patrimonio Mundial da UNESCO.

A partir de mediados dos anos 80, o réxime financiouse mediante préstamos do Fondo Monetario Internacional e sufriu algunhas reformas. Desde entón, segundo un informe do Banco Mundial, o produto interior bruto per cápita de Tanzania creceu e a pobreza reduciuse.[45]

Os presidentes de Tanzania desde a súa independencia foron Julius Nyerere 1962–1985, Ali Hassan Mwinyi 1985–1995, Benjamin Mkapa 1995–2005 Jakaya Kikwete 2005–2001 John Magufuli 2015–2021 e Samia Hassan Suluhu desde 2021,[46] todos do partido Chama Cha Mapinduzi (CCM).[47]

Historia recente[editar | editar a fonte]

Despois do longo mandato do presidente Nyerere, a Constitución puxo un límite de mandatos ao presidente, polo que so pode desempeñar un máximo de dous mandatos de cinco anos cada un.[48]

En 1992, a Constitución de Tanzania foi modificada para permitir a concorrencia de varios partidos políticos as elecciçons.[49] En outubro de 1995, Tanzania celebrou as súas primeiras eleccións multipartidistas. O anterior partido no poder, Chama Cha Mapinduzi (CCM), gañou holgadamente as eleccións e o seu candidato Benjamin Mkapa xurou o cargo de presidente da República Unida de Tanzania o 23 de novembro de 1995.[50] En novembro de 2015 John Magufuli foi elixido presidente para un período de cinco anos. O presidente Magufuli gañou cunha vitoria contundente a reelección en outubro de 2020. Segundo a oposición, as eleccións estiveron cheas de fraudes e irregularidades.[51] O 17 de marzo de 2021, o presidente Magufuli morreu por complicacións cardíacas mentres estaba no cargo.[52] A vicepresidenta de Magufuli, Samia Suluhu Hassan, converteuse na primeira muller presidenta de Tanzania.[53].[54]

Política[editar | editar a fonte]

Tanganica (a parte continental da actual Tanzania) foi unha colonia alemá desde a década de 1880 ata 1919, cando foi entregada ao Reino Unido, a consecuencia da derrota da Alemaña na primeira guerra mundial; Zanzíbar, a súa parte insular, era un sultanato independente, que se tornou un protectorado británico na mesma altura.

Tanganica tornouse independente o 13 de decembro do 1962 e, o 26 de abril de 1964, uniuse ao Zanzíbar para criar a República Unida da Tanzania. Dentro do acordo de unión, cando o Presidente da República é orixinario do continente, o Vicepresidente é un nativo de Zanzíbar.

O primeiro Presidente da Tanzania foi o "Mwalimu" Julius Nyerere, igualmente Presidente do partido Chama cha Mapinduzi (que significa "Partido da Independencia"). Nyerere, que se conservou no poder ata 1985, conduciu o país segundo unha política denominada "Socialismo africano", internamente designada "Uxamaa", que significa "unidade" ou "familia", en KiSwahili.

O réxime de partido único chegou ao fin en 1995, ano en que se realizaron as primeiras eleccións democráticas no país desde os anos 70.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Arquipélago de Zanzíbar.
Un elefante pasando por diante do monte Kilimanjaro.
Un elefante pasando por diante do monte Kilimanjaro.
Cráter de Ngorongoro, a caldeira volcánica inactiva e intacta máis grande do mundo.
Cráter de Ngorongoro, a caldeira volcánica inactiva e intacta máis grande do mundo.

Con 947303 cadrados,[55] Tanzania é o 13º país máis grande de África e o 31º do mundo, clasificado entre o Exipto máis grande e a Nixeria máis pequena.[56] Limita ao norte con Kenya e Uganda; Ruanda, Burundi e a República Democrática do Congo ao oeste; e Zambia, Malawi e Mozambique ao sur. Tanzania está situada na costa oriental de África e ten unha costa co océano Índico de aproximadamente 1424 km de lonxitude.[57] Tamén incorpora varias illas mar adentro, como Unguja (Zanzíbar), Pemba e Mafia.[58]:p 1245 O país é o lugar dos puntos máis altos e máis baixos de África: o monte Kilimanjaro, a 5895 m sobre o nivel do mar, e o fondo do lago Tanganica, a 1471 m baixo o nivel do mar, respectivamente.[58]:p 1245

En Tanzania están dous importantes parques nacionais africanos, o Serengueti e o do Cráter de Ngorongoro.

Subdivisións[editar | editar a fonte]

Rexións de Tanzania.
Artigo principal: Subdivisións de Tanzania.

Tanzania divídese en 26 rexións (mkoa), vinte e unha na parte continental e cinco en Zanzíbar (tres en Unguja, dúas en Pemba).

Zanzíbar e Tanganica manteñen sistemas legais distintos desde a súa federación, o que reportou varios problemas á xustiza deste país (por exemplo, é necesario pedir a extradición para enviar presos dunha zona a outra). Mentres que as leis vixentes en Tanganica son herdeiras das impostas polos colonos británicos, en Zanzíbar reciben unha forte influencia da xaria ou lei islámica.

As rexións de Tanzania son: Arusha · Dar es Salaam · Dodoma · Iringa · Kagera · Kigoma · Kilimanjaro · Lindi · Manyara · Mara · Mbeya · Morogoro · Mtwara · Mwanza · Pemba Norte · Pemba Sur · Pwani · Rukwa · Ruvuma · Shinyanga · Singida · Tabora · Tanga · Zanzibar Central/Sur · Zanzibar Norte · Zanzibar Urbana/Oeste

Economía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Economía de Tanzania.

Demografía[editar | editar a fonte]

No 2006 estimábase unha poboación de 38.329.000 habitantes, cunha taxa de crecemento do dous por cento. A distribución da poboación e moi desigual, sendo a densidade en rexións áridas dunha persoa por quilómetro cadrado, ou de 51 en planicies húmidas. En Zanzíbar atopamos unha densidade de 134 habitantes por quilómetro cadrado. Mais de 80 por cento da poboación é rural. Dar es Salaam é a maior cidade e é a capital comercial; Dodoma, no centro da Tanzania é a nova capital e sede do Parlamento da Unión.

Cultura[editar | editar a fonte]

Tópicos diversos[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Tanzania.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para tanzano.
  2. Tanzania. Dictionary.com. Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. (consultado: 27 de marzo de 2007).
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Central Intelligence Agency (2013). The World Factbook, ed. "Tanzania". Arquivado dende o orixinal o 27 de novembro de 2020. Consultado o 12 de xullo de 2013. 
  4. Tanzania.go.tz (ed.). "The Tanzania National Website". Arquivado dende o orixinal o 25 de novembro de 2013. Consultado o 1 de maio de 2010. 
  5. Tanzania.go.tz (ed.). "The Tanzania National Website: Country Profile". Arquivado dende o orixinal o 29 de maio de 2012. Consultado o 1 de maio de 2010. 
  6. ""Dar es Salaam Port", Tanzania Ports Authority". Arquivado dende o orixinal o 22 de febreiro de 2014. Consultado o 13 de xaneiro de 2014. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Tishkoff, S. A.; Reed, F. A.; Friedlaender, F. R.; Ehret, C.; Ranciaro, A.; Froment, A.; Hirbo, J. B.; Awomoyi, A. A.; Bodo, J. M.; Doumbo, O.; Ibrahim, M.; Juma, A. T.; Kotze, M. J.; Lema, G.; Moore, J. H.; Mortensen, H.; Nyambo, T. B.; Omar, S. A.; Powell, K.; Pretorius, G. S.; Smith, M. W.; Thera, M. A.; Wambebe, C.; Weber, J. L.; Williams, S. M. (2009). "The Genetic Structure and History of Africans and African Americans". Science 324 (5930). pp. 1035–44. Bibcode:2009Sci...324.1035T. PMC 2947357. PMID 19407144. doi:10.1126/science.1172257. 
  8. Ehret, Christopher (2001). An African Classical Age: Eastern and Southern Africa in World History, 1000 B.C. to A.D. 400. University Press of Virginia. ISBN 978-0-8139-2057-3. 
  9. Martin, Phyllis; O'Meara, Patrick (1995). Africa. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-20984-9. 
  10. Shoup, John A. (2011). Ethnic groups of Africa and the Middle East : an encyclopedia. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO. p. 67. ISBN 978-1-59884-362-0. 
  11. Schmidt, P.; Avery, D.H. (1978). "Complex iron smelting and prehistoric culture in Tanzania". Science 201 (4361): 1085–89. Bibcode:1978Sci...201.1085S. PMID 17830304. doi:10.1126/science.201.4361.1085. 
  12. Shillington, Kevin (2013). Encyclopedia of African History 3-Volume Set. Routledge. p. 1510. ISBN 978-1-135-45670-2. 
  13. "The Story of Africa". BBC World Service.
  14. Horton, Mark and Middleton, Tom. "The Swahili: The Social Landscape of a Mercantile Community." (Oxford: Blackwell, 2010), 46.
  15. Campbell, Gwyn. "Africa and the Indian Ocean World from Early Times to Circa 1900." Cambridge University Press. 2019
  16. "Tanzania _Zanzibar". 
  17. "Pemba Bullfighting Game". 
  18. "African Democracy Encyclopaedia Project". 
  19. "Slavery". Encyclopædia Britannica. Arquivado dende o orixinal o 6 de outubro de 2014. 
  20. "Slave societies". Encyclopædia Britannica. 22 de xaneiro de 2014. Consultado o 16 de setembro do 2022. 
  21. "The Story of Africa |BBC World Service". BBC.
  22. Rodriguez, Junius P. (1997). The Historical Encyclopedia of World Slavery. ABC-CLIO. ISBN 978-0-87436-885-7. 
  23. "On The Zanzibar Map: Spices, Slaves And A Bit Of History". 17 de febreiro de 2015. 
  24. Fall, Makhete (2016). Early Political Discord in Kenya: European Settlers' Political Struggles in the East Africa Protectorate, 1902–1912 (Tese). West Virginia University Libraries. doi:10.33915/etd.5569. 
  25. John Iliffe, "The Organization of the Maji Maji Rebellion" The Journal of African History, pp. 495–512
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 William Roger Louis (2006). Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez, and Decolonization. I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-347-6. Consultado o 16 de setembro do 2022. 
  27. 27,0 27,1 "PAPERS RELATING TO THE FOREIGN RELATIONS OF THE UNITED STATES, THE PARIS PEACE CONFERENCE, 1919". United States Department of State. Consultado o 19 de setembro de 2017. 
  28. Liebenow, J. Gus (1956). "Responses to Planned Political Change in a Tanganyika Tribal Group". American Political Science Review (en inglés) 50 (2): 447–448. ISSN 0003-0554. JSTOR 1951678. doi:10.2307/1951678. 
  29. 29,0 29,1 Heale, Jay; Wong, Winnie (2010). Tanzania. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-3417-7. 
  30. 30,0 30,1 "African participants in the Second World War". mgtrust.org.
  31. "Tanzania: British rule between the Wars (1916–1945)". eisa.org.za. Arquivado 2015-02-04 en Wayback Machine.
  32. Mulenga, Derek C. (novembro de 2001). "Mwalimu Julius Nyerere: a critical review of his contributions to adult education and postcolonialism". International Journal of Lifelong Education 20 (6). pp. 446–470. ISSN 0260-1370. doi:10.1080/02601370110088436. Consultado o 16 de setembro do 2022. 
  33. Edmund Christopher Matotay (16 de abril de 2010). Place and Tourism Promotion: Urban Regeneration?. Cambridge Scholars Publishing. pp. 8–. ISBN 978-1-4438-2204-6. 
  34. 34,0 34,1 "Statistical Abstract 2013, National Bureau of Statistics" (PDF). Tanzania Ministry of Finance. xullo de 2014. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 23 de novembro de 2016. Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  35. "United Republic of Tanzania | The Commonwealth". thecommonwealth.org. 15 de agosto de 2013. 
  36. "Unveiling Zanzibar's unhealed wounds". BBC News. 25 July 2009. 
  37. "Background history of The Union between Tanganyika and Zanzibar" (PDF). Vice President's Office, United Republic of Tanzania. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 25 de xaneiro de 2013. Consultado o 25 April 2013. 
  38. "The United Republic of Tanganyika and Zanzibar is renamed United Republic of Tanzania". South African History Online. Consultado o 10 February 2019. 
  39. "United Republic of Tanzania : History". Commonwealth.org. Consultado o 10 February 2019. 
  40. Pierre Englebert and Kevin C. Dunn, "Inside African Politics" 2013: 81
  41. Henry Bienen e John Waterbury, "World Development Vol 17", 1989: 100
  42. "The Arusha Declaration" (en inglés). 6 de febreiro de 1967. Consultado o 17 de setembro do 2022. 
  43. Monson, Jamie (2009). Africa's Freedom Railway: How a Chinese Development Project Changed Lives and Livelihoods in Tanzania. Indiana University Press. p. 199. ISBN 978-0-253-35271-2. 
  44. Anna Muganda (2004). "Tanzania's Economic Reforms – and Lessons Learned" (PDF). Consultado o 16 de setembro do 2022. 
  45. Muganda, Anna (2004). "Tanzania's Economic Reforms – and Lessons Learned" (PDF). Consultado o 17 de setembro do 2022. 
  46. "Presidents Of Tanzania Since Independence". WorldAtlas (en inglés). 25 de abril de 2017. Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  47. "Magufuli is Transforming Tanzania's Ruling Party From a "Benign Hegemon" Into a Malevolent One". Council on Foreign Relations (en inglés). Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  48. "Mgoya: Why I want presidential term limit scrapped in Tanzania". The East African (en inglés). 6 de xullo de 2020. Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  49. "Tanzania 1992" Arquivado 2014-10-18 en Wayback Machine.. princeton.edu.
  50. ""Tanzania: 1995 National Assembly election results".". Arquivado dende o orixinal o 18 de marzo de 2015. 
  51. "Magufuli wins re-election in Tanzania; opposition cries foul". www.aljazeera.com (en inglés). Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  52. "John Magufuli: Tanzania's president dies aged 61". BBC News. 18 March 2021. Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  53. "Samia Suluhu Hassan becomes President following death of John Magufuli". BBC News. 18 de marzo de 2021. Consultado o 18 de setembro do 2022. 
  54. "Muere el presidente de Tanzania, John Magufuli, a los 61 años". France 24. 17 de marzo de 2021. Consultado o 16 de setembro do 2022. 
  55. Tanzania Ministry of Finance (2012"). National Bureau of Statistics, ed. "Basic Facts and Figures on Human Settlements". p. 1. Consultado o 23 de setembro do 2022. 
  56. "CIA – The World Factbook – Rank Order – Area". Cia.gov. Arquivado dende o orixinal o 9 de febreiro de 2014. Consultado o 23 de setembro do 2022. 
  57. "Country review: United Republic of Tanzania". Fisheries and Aquaculture Depart, United Nations. (FAO). decembro de 2003. Consultado o 23 de setembro do 2022. 
  58. 58,0 58,1 Joseph Lake (2013) "Economy" in Africa South of the Sahara, editado por Europa Publications and Iain Frame, Routledge. ISBN 1-85743-659-8

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]