República Centroafricana

	Nome curto ЦАР (uk) ; CĀR (lv) ; ЦАР (sr-cyrl) ; CAR (lt) ; RŚA (pl) ; ЦАР (os) ; ЦАР (bg) ; CAR (sr-latn) ; МАР (uz-cyrl) ; OAR (kk-latn) ; MAR (uz-latn) ; ОАР (kk-cyrl) ; БАР (ky) ; وار (kk-arab) ; SAR (cs) ; KAV (et) ; CAR (en) ; 중아공 (ko) ; ЦАР (mk) ; ЦАР (ru) ; AEE (eu) ; 中央アフリカ (ja) ; CAR (nl) ; RCA (es) ; RCA (fr) ; ЦАР (be) ; CAR (eo) ; RĊA (mt)
	Nome orixinal Republique Centrafricaine (fr) ; Ködörösêse tî Bêafrîka (sg)
	Nome oficial Ködörösêse tî Bêafrîka (sg) ; République centrafricaine (fr) ; Central African Republic (en)
	Xentilicio Central African (en) ; מהרפובליקה המרכז-אפריקאית (he) ; Zentralafrikaner (de) ; Centafrikano (eo) ; centroafricanu (ast) ; centroafricana (ast) ; Централноафриканци (mk) ; Zentralafrikanerin (de) ; sentrafricane (vec) ; وسط إفريقية (ary) ; sentrafricana (vec) ; وسط إفريقي (ary) ; sentrafricani (vec) ; sentrafrican (vec) ; وسط إفريقيين (ary) ; Централноафриканка (mk) ; sentrafrican (lfn) ; centrafricani (ro) ; centrafrican (ro) ; Centrafrikano (io) ; közép-afrikai (hu) ; centralafrikaner (da) ; Централноафриканец (mk) ; centrafricană (ro) ; Centrafricaine (fr) ; centrafricane (it) ; Centrafricain (fr) ; centrafricani (it) ; centrafricano (it) ; centrafricana (it) ; وسط إفريقيات (ary)

República Centroafricana
	Nome curto ЦАР (uk) ; CĀR (lv) ; ЦАР (sr-cyrl) ; CAR (lt) ; RŚA (pl) ; ЦАР (os) ; ЦАР (bg) ; CAR (sr-latn) ; МАР (uz-cyrl) ; OAR (kk-latn) ; MAR (uz-latn) ; ОАР (kk-cyrl) ; БАР (ky) ; وار (kk-arab) ; SAR (cs) ; KAV (et) ; CAR (en) ; 중아공 (ko) ; ЦАР (mk) ; ЦАР (ru) ; AEE (eu) ; 中央アフリカ (ja) ; CAR (nl) ; RCA (es) ; RCA (fr) ; ЦАР (be) ; CAR (eo) ; RĊA (mt)
	Nome orixinal Republique Centrafricaine (fr) ; Ködörösêse tî Bêafrîka (sg)
	Nome oficial Ködörösêse tî Bêafrîka (sg) ; République centrafricaine (fr) ; Central African Republic (en)
	Xentilicio Central African (en) ; מהרפובליקה המרכז-אפריקאית (he) ; Zentralafrikaner (de) ; Centafrikano (eo) ; centroafricanu (ast) ; centroafricana (ast) ; Централноафриканци (mk) ; Zentralafrikanerin (de) ; sentrafricane (vec) ; وسط إفريقية (ary) ; sentrafricana (vec) ; وسط إفريقي (ary) ; sentrafricani (vec) ; sentrafrican (vec) ; وسط إفريقيين (ary) ; Централноафриканка (mk) ; sentrafrican (lfn) ; centrafricani (ro) ; centrafrican (ro) ; Centrafrikano (io) ; közép-afrikai (hu) ; centralafrikaner (da) ; Централноафриканец (mk) ; centrafricană (ro) ; Centrafricaine (fr) ; centrafricane (it) ; Centrafricain (fr) ; centrafricani (it) ; centrafricano (it) ; centrafricana (it) ; وسط إفريقيات (ary)
	Instancia de estado soberano; país; estado sen litoral; república
	Texto lema Unité, Dignité, Travail; Единство, достоинство, труд; Единство, достойнство, труд; Unity, Dignity, Work; Undon, Urddas a Gwaith
	Himno La Renaissance
Características
	Caracterizado por país non libre
	Cultura cultura da República Centroafricana
	Lingua oficial lingua francesa; Lingua sango
	Lingua usada Lingua tar gula; Lingua yakoma; Lingua gobu; Lingua banda-mbrès; Lingua limassa; Lingua dendi; Lingua banda togbo-vara; Lingua ganzi; Lingua banda-banda; Lingua sango; Lingua mbati; Lingua ali; Lingua gbaya do noroeste; lingua francesa; Lingua ukhwejo; Lingua pana; Lingua gbaya-bossangoa; LIngua kpagua; Lingua banda central do sur; Lingua banda medio meridional; Lingua sara kaba; Lingua buraka; Lingua runga; Lingua banda-ndele; Lingua langbashe; Lingua sango da ribeira; Lingua ngbaka manza; Lingua banda-bambari; Lingua gundi; Lingua mbangi; Lingua gbayi; Lingua suma; Lingua zande; Lingua pande; Lingua kako; Linguas gbaya; Lingua nzakara; Lingua mbay; Lingua kpatili; Lingua ngombe; Lingua monzombo; Lingua kabba; Lingua fer; Lingua bokoto; Lingua biyanda-buli; Lingua bozom; Lingua vale; Lingua bodo; Lingua furu; Lignua manza; Lingua mbaka; Lingua geme; Lingua birri; Lingua gbanzili; Lingua dagba; Lingua kare; Lingua ngando; Lingua mpiemo; Lingua gbanu; Lingua banda occidental; Lingua yangere; Lingua yulu; Lingua lutos; Lingua ngam; Lingua laka; Lingua aka; Lingua bofi
	Economía economía da República Centroafricana
	Moeda franco CFA de África Central
Implicados
	Xefe de estado Cargo: Presidente da República Centroafricana ; Faustin-Archange Touadéra (2016 - ); David Dacko (1960 - 1966); Jean-Bédel Bokassa (1966 - 1976); Catherine Samba-Panza (2014 - 2016); François Bozizé ; David Dacko (1979 - 1981)
	Xefe do goberno Cargo: Primeiro ministro da República Centroafricana ; Félix Moloua (2022 - ); Firmin Ngrébada (2019 - 2021); Simplice Sarandji (2016 - 2019); Henri-Marie Dondra (2021 - 2022)
	Órgano lexislativo Asemblea Nacional da República Centroafricana
	Membro de Organización das Nacións Unidas; Francofonía; Unión Internacional de Telecomunicacións; Unión Postal Universal; Organización para a Prohibición de Armas Químicas; Organización das Nacións Unidas; Organización Mundial da Saúde; Organización Meteorolóxica Mundial; Organización Mundial de Alfándegas; Grupo de Estados de África, Caribe e Pacífico; Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura; Banco Internacional de Reconstrución e Fomento; Unión Africana; Asociación Internacional de Fomento; Centro Internacional de Arranxo de Diferenzas Relativas a Investimentos; Corporación Financeira Internacional; Organización Mundial do Comercio; Banco Africano de Desenvolvemento; Axencia Multilateral de Garantía de Investimentos; Comunidade Económica dos Estados de África Central; Área Continental Africana de Libre Comercio; Tratado de non proliferación de armas nucleares; Organización para a Harmonización en África do Dereito dos Negocios; Organización Internacional de Protección Civil; AFRISTAT (en) ; Interpol; Banco dos Estados de África Central; Comisión da conca do lago Chad; Grupo para as observacións da Terra; Comunidade Económica e Monetaria de África Central
	Banco central Banco dos Estados de África Central
Datas
	Fundación / creación 1960
Historia
	Historia historia da República Centroafricana
	Substitúe Imperio Centroafricano (1976 - 1979)
Localización
	País República Centroafricana
	Xeografía xeografía da República Centroafricana
	Situado na entidade xeográfica África central
	Continente África
	Capital Bangui
	Comparte fronteira con Chad; Sudán do Sur; República Democrática do Congo; República do Congo; Sudán; Camerún; Liga Árabe
	Contén división administrativa Bamingui-Bangoran; Ouaka; Ombella-M'Poko; Nana-Mambéré; Ouham-Pendé; Nana-Grébizi; Vakaga; Sangha-Mbaéré; Río Bomu; Lobaye; Basse-Kotto; Mambéré-Kadéï; Haute-Kotto; Kémo; Haut-Mbomou; Bangui
OpenStreetMap
	Coordenadas 6°42′N 20°54′L / 6.7, 20.9
Cifras e dimensións
	Poboación 1.503.501 (1960) ; 1.529.229 (1961) ; 1.556.656 (1962) ; 1.585.765 (1963) ; 1.616.515 (1964) ; 1.648.830 (1965) ; 1.682.874 (1966) ; 1.718.558 (1967) ; 1.755.260 (1968) ; 1.792.150 (1969) ; 1.828.710 (1970) ; 1.864.745 (1971) ; 1.900.665 (1972) ; 1.937.323 (1973) ; 1.975.917 (1974) ; 2.017.379 (1975) ; 2.061.620 (1976) ; 2.108.539 (1977) ; 2.158.987 (1978) ; 2.213.997 (1979) ; 2.274.089 (1980) ; 2.340.047 (1981) ; 2.411.118 (1982) ; 2.484.402 (1983) ; 2.555.936 (1984) ; 2.622.989 (1985) ; 2.684.214 (1986) ; 2.740.708 (1987) ; 2.795.175 (1988) ; 2.851.604 (1989) ; 2.912.824 (1990) ; 2.979.588 (1991) ; 3.050.789 (1992) ; 3.125.144 (1993) ; 3.200.633 (1994) ; 3.275.695 (1995) ; 3.350.299 (1996) ; 3.424.733 (1997) ; 3.498.140 (1998) ; 3.569.523 (1999) ; 3.638.316 (2000) ; 3.704.045 (2001) ; 3.767.248 (2002) ; 4.987.640 (2003) ; 3.893.595 (2004) ; 3.960.897 (2005) ; 4.032.102 (2006) ; 4.106.897 (2007) ; 4.185.106 (2008) ; 4.266.247 (2009) ; 4.349.921 (2010) ; 4.436.217 (2011) ; 4.525.209 (2012) ; 4.616.417 (2013) ; 4.659.080 (2017) ; 5.152.421 (2023) estimación
	Poboación feminina 2.603.472 (2019); 2.670.940 (2020); 2.728.875 (2021); 2.790.791 (2022)
	Poboación masculina 2.605.852 (2019); 2.672.080 (2020); 2.728.280 (2021); 2.788.352 (2022)
	Poboación rural 3.033.389 (2019); 3.088.372 (2020); 3.129.787 (2021); 3.173.417 (2022)
	Poboación urbana 2.175.935 (2019); 2.254.648 (2020); 2.327.367 (2021); 2.405.727 (2022)
	Índice desenvolvemento humano 0,404 (2021); 0,338 (1990); 0,333 (1991); 0,319 (1992); 0,319 (1993); 0,321 (1994); 0,323 (1995); 0,319 (1996); 0,322 (1997); 0,325 (1998); 0,329 (1999); 0,329 (2000); 0,332 (2001); 0,333 (2002); 0,333 (2003); 0,337 (2004); 0,342 (2005); 0,345 (2006); 0,351 (2007); 0,358 (2008); 0,364 (2009); 0,372 (2010); 0,381 (2011); 0,388 (2012); 0,368 (2013); 0,37 (2014); 0,384 (2015); 0,391 (2016); 0,398 (2017); 0,405 (2018); 0,411 (2019); 0,407 (2020)
	Índice desenvolvemento humano desigualdade 0,24 (2021); 0,211 (2010); 0,218 (2011); 0,223 (2012); 0,212 (2013); 0,213 (2014); 0,224 (2015); 0,229 (2016); 0,234 (2017); 0,239 (2018); 0,243 (2019); 0,242 (2020)
	Taxa desemprego 7 % (2014)
	Taxa nataliade 41,92 (2019); 42,175 (2020); 42,68 (2021); 42,344 (2022)
	Taxa mortandade 10,873 (2019); 11,041 (2020); 11,393 (2021); 11,003 (2022)
	PIB nominal 2.516.498.412 $ (2021); 2.382.618.615 $ (2022)
	Taxa imposto sobre valor engadido 19 %
	Superficie 622.984 km²
	Punto máis alto 1.410 m Monte Ngaoui
	Punto máis baixo 335 m Río Ubangi
	Fuso horario UTC+01:00 ; África/Bangui
	Esperanza de vida 52,171 a; 46,862 a; 46,19 a; 45,552 a; 47,56 a; 49,041 a; 48,284 a; 49,825 a; 50,621 a; 44,967 a; 44,08 a; 43,937 a; 44,254 a; 44,466 a; 43,755 a; 43,827 a; 43,718 a; 51,41 a
OpenStreetMap
Códigos e identificadores
OpenStreetMap
OpenStreetMap	192790
VIAF	1146332761218730721
ISNI	0000000121686038
TasteAtlas	central-african-republic
Freebase	/m/01nyl
MeSH	D002488
Fontes e ligazóns
	Prefixo telefónico +236
	Teléfono de emerxencia 117, 118 e 1220
	Dominio .cf
	Wikidata G:Commons C:Commons

A República Centroafricana^[1]^[2] (en francés: République centrafricaine) é un país situado no centro de África. Limita co Chad ao norte, con Camerún ao oeste, coa República do Congo e a República Democrática do Congo ao sur, e con Sudán ao leste.

Historia e política

Artigo principal: Historia da República Centroafricana.

Os franceses colonizaron a rexión a fins do século XIX. Durante a segunda guerra mundial, a colonia uniuse ás forzas aliadas.

Foi colonia francesa até 1960, cando obtivo a independencia. O seu primeiro presidente (David Dacko) organizou un autogolpe de estado e instaurou unha ditadura. En 1966 o xeneral Jean-Bédel Bokassa fixo un golpe de estado e autonomeouse presidente vitalicio e Mariscal da República. O 4 de decembro de 1976 Bokassa autoproclamouse Emperador e fundou o Imperio Centroafricano. En 1979, durante unha viaxe ó estranxeiro, Bokassa foi deposto e volveu á República.

En 1981 David Dacko volveu gaña-las eleccións, pero logo foi derrocado polo golpe militar do xeneral André Kolingba. En 1987 Bokassa volveu ó país e foi condenado a morte, o ano seguinte, o presidente Kolingba conmutou a sentenza por cadea perpetua.

O 2 de xullo de 1991 comezou un novo proceso constituínte para dar paso ó posterior multipartidismo. O 15 de marzo do 2003, François Bozizé chegou ó goberno grazas a un golpe de estado.

Subdivisións

Artigo principal: Subdivisións da República Centroafricana.

A República centroafricana está composta de 14 prefecturas e 2 prefecturas económicas. As 14 prefecturas son Bamingui-Bangoran, Base-Koteto, Alta-Koteto, Alta-Sangha, Alto-Mbomou, Kemo-Gribingui, Lobaye, Mbomou, Nana-Mambere, Ombella-Mpoko, Ouaka, Ouham, Ouham-Penda e Vakaga. As dúas prefecturas económicas son Gribingui e Sangha. Bangui ten o estatuto de concello.

Xeografía

Artigo principal: Xeografía da República Centroafricana.

A República centroafricana é un país enclavado. O Monte Ngaoui, cos seus 1.420 m, é o punto máis alto. O subsolo contén diamantes, uranio e ouro. O petróleo e maila enerxía hidroeléctrica son outros recursos importantes.

O país sofre de inundacións e de deforestación.

Economía

Artigo principal: Economía da República Centroafricana.

O ingreso por habitante era de 310 dólares no 2000. A agricultura representa o 55% do PIB. Os principais cultivos son as bananas, o millo, o café, o algodón e o tabaco.

Demografía

Artigo principal: Demografía da República Centroafricana.

O país ten máis de oitenta etnias falando cadansúa lingua diferente.

Notas

↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para centroafricano.
↑ "Listaxe de países participantes en Rio2016, ordenados por continente" (PDF). Portal das Palabras. Consultado o 16 de agosto de 2016.

Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

[1] Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para centroafricano.

[2] "Listaxe de países participantes en Rio2016, ordenados por continente" (PDF). Portal das Palabras. Consultado o 16 de agosto de 2016.

[1]

[2]