Gambia

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Republic of the Gambia (Inglés)
República de Gambia
Bandeira de Gambia Escudo de Gambia
Bandeira Escudo
Lema: Progress, Peace, Prosperity

(galego: «Progreso, Paz, Prosperidade»)

Himno nacional: For The Gambia Our Homeland
 
LocationGambia.svg
 
Capital
 • Poboación
Banjul
34.828 (2003)
Cidade máis poboada Serekunda
Linguas oficiais
Inglés
Forma de goberno República presidencialista
Yahya Jammeh
Independencia
Do Reino Unido

18 de febreiro de 1965

Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 157º
n/d
11.5
740 km km
80 km km
Poboación
 • Total
 • Densidade
Posto 144º
1.593.256 (2005)
132 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total
 • PIB per cápita

n/d
n/d
PIB (PPA)
 • Total (2005)
 • PIB per cápita
Posto 160º
US$ 3.017 millóns
US$ 1.999
IDH (2003) 0.470 (155º) – Baixo
Moeda Dalasi (GMD)= 100 butut
Xentilicio Gambiano, gambiana[1]
Fuso horario
 • en verán
CEST (UTC 0)
CEST (UTC 0)
Dominio de Internet .gm
Prefixo telefónico +220
Prefixo radiofónico C5A-C5Z
Código ISO 270 / GMB / GM
Membro de: Commonwealth, UA, ONU
Tódolos países do mundo

Gambia,[1] oficialmente República de Gambia (en inglés: Republic of the Gambia), é unha nación en África occidental. Atópase rodeada na súa totalidade por Senegal, excepto onde o río Gambia desemboca no Océano Atlántico. En 1965 Gambia logrou a súa independencia do Imperio Británico. A súa capital é Banxul.

Historia[editar | editar a fonte]

Gambia formou parte do Imperio de Ghana así como do Imperio de Songhai. Os primeiros testemuños escritos que se teñen da rexión proveñen duns textos de comerciantes árabes do século IX e X, cando os comerciantes árabes crearon a ruta transsahariana comerciando con escravos, ouro e marfil. No século XV os portugueses herdaron este comercio establecendo rutas marítimas para comercial co Imperio de Mali, ao cal pertencía a zona na época.

Mapa do Forte de Gambia na Illa James

En 1588, o pretendente ao trono portugués, vendeu a exclusividade do comercio no Río Gambia aos ingleses, o que foi confirmado polas Cartas Patente da raíña Isabel I. En 1618, o Rei James I de Inglaterra concedeu a exclusividade do comercio co Río Gambia a Costa de Ouro (actualmente Ghana) a unha compañía británica. Entre 1651 e 1661, Gambia foi indirectamente unha colonia do reino Polaco-lituano. Foron os letones, dependentes do reino polaco-lituano, os primeiros en establecerse na Illa James, denominada na época Illa Andrew ata a conquista británica da mesma en 1661.

Durante os séculos XVII e XVIII Francia e Inglaterra loitaron pola supremacía na rexión de Senegal e do Río Gambia. O Tratado de Versalles de 1783 outorgou ao Reino Unido a posesión do Río Gambia salvo o enclave de Albreda que se mantivo baixo soberanía francesa, sendo cedido a Inglaterra en 1857. Case 3 millóns de escravos foron enviados desde esta rexión ás colonias en América. En 1807 aboliuse o comercio de escravos no Imperio Británico intentando os británicos terminar co comercio de escravos en Gambia. Para iso, crearon o posto militar de Bathurst (hoxe Banxul) en 1816. Durante os anos seguintes, Banxul estaba sometida á xurisdición do gobernador xeral británico en Serra Leona. En 1888 Gambia converteuse nunha colonia autónoma e un ano máis tarde pasou a ser unha colonia real

Selo de 1880
O presidente Yahya Jammeh.

O país independizouse do Reino Unido en 1965. En 1970, Dawda Jawara converteuse no primeiro presidente do novo estado e foi reelixido en 1972 e 1977. Logo da independencia, Gambia mellorou o seu desenvolvemento económico grazas á alza nos prezos da súa principal materia de exportación, o cacahuete, e ao desenvolvemento do turismo internacional. En febreiro de 1982, xunto con Senegal, Gambia formou a Confederación de Senegambia. O presidente Jawara foi derrotado en 1994 por Yahya Jammeh, quen estableceu unha ditadura. Jammeh foi reelixido en 2001 e derrogou a lei que prohibía a existencia de partidos opositores.

Goberno e Política[editar | editar a fonte]

A vixente Constitución de Gambia foi aprobada, tras referendo, o 16 de xaneiro de 1997, despois de que un golpe de estado en 1994 disolvese o Parlamento e derrogase a Constitución de 1970.

Gambiá é unha República presidencialista democrática. O Presidente da República é elixido por sufraxio universal para un período de cinco anos. O poder lexislativo reside na Asemblea Nacional composta por corenta e oito membros, dos que 43 son elixidos por sufraxio universal, e cinco elíxeos o Presidente da República.

O poder executivo está dividido entre o Xefe do Estado e o Presidente do Goberno, nomeado pola Asemblea entre unha terna elixida polo Presidente da República.

O poder xudicial articúlase en torno ao Tribunal Supremo que se organiza administrativamente segundo o modelo francés.

Organización político-administrativa[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Subdivisións de Gambia.
Divisións de Gambia

Gambia está dividida primeiramente en 5 divisións e unha cidade (Banxul, a capital)

Gambia tamén se pode dividir en 8 subdivisións chamadas Áreas de Goberno Local (LGA), que se debullan en 37 distritos.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Mapa de Gambia

Gambia atópase situada na costa atlántica de África e atópase plenamente rodeada por territorio de Senegal. Gambia caracterízase por ser un país moi chairo onde non se exceden os 300 metros de altitude. O país atópase atravesado deste a oeste polo río Gambia, o cal dá nome ao país. Este río é o eixo do país e divídeo en dous partes ben diferenciadas; as que están ao norte e as que están ao sur do mesmo.

Ecoloxía[editar | editar a fonte]

WWF divide o territorio de Gambia entre tres ecorregiones:

Economía[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Economía de Gambia.

Gambia non posúe xacementos minerais de importancia nin outros recursos naturais. A súa economía baséase nos produtos agrícolas e a gandería para consumo interno do que depende o 75% da poboación.

A industria céntrase na transformación de produtos agrícolas (cacahuete) e de peixe. O turismo foi unha importante fonte de ingresos ata o 2000, onde se produciu unha redución. A súa actividade depende fundamentalmente das axudas ao desenvolvemento do Fondo Monetario Internacional e as de urxencia dos países desenvolvidos. As expectativas futuras do Banco Mundial, tras a condonación parcial da débeda externa en 2005, son positivas.

Demografía[editar | editar a fonte]

Ao ano 2007, Gambia ten unha poboación de 1.688.000 habitantes. O 99% é negra e o restante 1% é branca (europeos ou descendentes). O idioma oficial é o ínguas. A esperanza de vida é de 54 anos. A media de fillos por muller é de 5,20. Só o 40% da poboación está alfabetizada.

Cultura[editar | editar a fonte]

Festas
Data Nome en galego Nome local Notas
18 de febreiro Día da Independencia
Móbil Venres Santo
1 de Maio Día do Traballo
15 de Agosto Día da Asunción

Referencias[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]