Montaña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Montaña en Alasca.

Unha montaña[1] é un accidente xeográfico, unha elevación sobre o terreo lindeiro formada normalmente a partir de sinclinais e erosión. A unha secuencia de montañas chámase cordilleira. Unha montaña ten unha altitude bastante superior a un outeiro, aínda que non exista unha altitude específica para esa diferenciación. Así, cada autoridade no asunto asume valores convenientes, aínda que a montaña sexa tipicamente escarpada, de grande inclinación e con superposición de relevos.

A superficie do planeta Terra é nun 24% montañosa; o 10% da poboación mundial vive en terreo montañoso. Todos os ríos nacen en montañas, o que torna máis de metade da humanidade dependente das montañas por seren responsábeis da auga fluvial.

Montañas máis altas[editar | editar a fonte]

As cinco montañas máis altas de cada continente son as seguintes:

África[editar | editar a fonte]

O monte Kilimanjaro dende o aire en xullo de 2007.
Orde Cume Altitude (m) Localización Coordenadas Notas
1 Kilimanjaro 5 895 Flag of Tanzania.svg Tanzania 3°04′33″S 37°21′12″L / -3.07583, -37.35333 o seu punto culminante é o volcán Kibo.
2 Monte Kenya 5 199 Kenya Kenya 0°09′22″S 37°19′05″L / -0.15611, -37.31806
3 Mawenzi 5 149 Flag of Tanzania.svg Tanzania pertence ao macizo do Kilimanjaro.
4 Ruwenzori 5 109 Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg R. D. do Congo e
Flag of Uganda.svg Uganda
0°23′00″N 29°52′00″L / 0.38333, -29.86667
5 Ras Dashan 4 623 Flag of Ethiopia.svg Etiopía 13°14′12″N 38°22′21″L / 13.23667, -38.37250

América do Norte[editar | editar a fonte]

O monte McKinley visto dende o norte.
Orde Cume Altitude (m) Localización Coordenadas Notas
1 Denali/monte McKinley 6 194 Flag of the United States.svg Estados Unidos de América 63°43′10″N 151°00′26″O / 63.71944, -151.00722
2 Monte Logan 5 956 Flag of Canada.svg Canadá 60°32′02″N 140°24′10″O / 60.53389, -140.40278
3 Pico de Orizaba 5 675 Flag of Mexico.svg México 19°01′08″N 97°16′12″O / 19.01889, -97.27000
4 Monte Sant Elias 5 489 Flag of the United States.svg Estados Unidos de América e Flag of Canada.svg Canadá 60°17′36″N 140°55′46″O / 60.29333, -140.92944
5 Popocatépetl 5 410 Flag of Mexico.svg México 19°01′23″N 98°37′19″O / 19.02306, -98.62194

América do Sur[editar | editar a fonte]

O Aconcagua visto dende a entrada do parque.
Orde Cume Altitude (m) Localización Coordenadas Comentarios
1 Aconcagua 6 962 Flag of Argentina.svg Arxentina 32°39′15″S 70°00′41″O / -32.65417, -70.01139
2 Ojos del Salado 6 891 Flag of Chile.svg Chile 27°06′35″S 68°32′32″O / -27.10972, -68.54222 É o volcán máis alto do mundo.
3 Monte Pissis 6 774 Flag of Argentina.svg Arxentina 27°45′14″S 68°47′53″O / -27.75389, -68.79806
4 Huascarán 6 768 Flag of Peru.svg Perú 9°07′17″S 77°36′32″O / -9.12139, -77.60889
5 Cerro Bonete 6 759 Flag of Argentina.svg Arxentina 28°01′08″S 68°45′22″O / -28.01889, -68.75611

Antártida[editar | editar a fonte]

Macizo Vinson visto dende o espazo.

A Antártida é unha zona internacional, sen soberanía directa de ningún estado.

Orde Cume Altitude (m) Coordenadas Notas
1 Monte Vinson 4 897 78°31′31″S 85°32′02″O / -78.52528, -85.53389
2 Monte Tyree 4 852 78°24′00″S 85°55′00″O / -78.40000, -85.91667
3 Monte Kirkpatrick 4 528 84°20′00″S 166°25′00″L / -84.33333, -166.41667
4 Monte Markham 4 350 82°51′00″S 161°21′00″L / -82.85000, -161.35000
5 Domo Argus 4 030

Asia[editar | editar a fonte]

Cara norte do Everest, o cume máis alto do mundo.
Orde Cume Altitude (m) Cordilleira Localización Coordenadas Notas
1 Everest 8 848 [2] Himalaia Nepal Nepal e
Flag of Tibet.svg Tíbet
27°59′17″N 86°55′31″L / 27.98806, -86.92528 Montaña máis alta do mundo repecto ao nivel do mar.
2 K2 8 611 Karakoram Flag of the People's Republic of China.svg República Popular da China e
Flag of Pakistan.svg Paquistán
35°52′52.86″N 76°30′48.43″L / 35.8813500, -76.5134528
3 Kanchenjunga 8 598 Himalaia Nepal Nepal e
Flag of India.svg India
27°42′09″N 88°08′54″L / 27.70250, -88.14833
4 Lhotse 8 516 Himalaia Nepal Nepal e
Flag of Tibet.svg Tíbet
27°58′00″N 86°56′00″L / 27.96667, -86.93333
5 Makalu 8 485 Himalaia Nepal Nepal e
Flag of Tibet.svg Tíbet
27°53′03″N 87°05′20″L / 27.88417, -87.08889

Europa[editar | editar a fonte]

O Elbrus. Foto realizada a 4 200 metros de altura.

No caso de Europa, esta táboa varía en función dos límites que se lle dean ao continente. Xeralmente, o norte do Cáucaso inclúese en Europa.

Orde Cume Altitude (m) Cordilleira Localización Coordenadas Notas
1 Monte Elbrus 5 642 Cáucaso Flag of Russia.svg Rusia 43°21′18″N 42°26′21″L / 43.35500, -42.43917
2 Dykh-Tau 5 203 Cáucaso Flag of Russia.svg Rusia 43°03′10″N 43°07′54″L / 43.05278, -43.13167
3 Shkhara 5 058 Cáucaso Flag of Georgia.svg Xeorxia e
Flag of Russia.svg Rusia
42°59′58″N 43°06′42″L / 42.99944, -43.11167
4 Monte Kazbek 5 047 Cáucaso Flag of Georgia.svg Xeorxia 42°41′48″N 44°31′07″L / 42.69667, -44.51861
5 Mont Blanc 4 810 Alpes Francia Francia e
Italia Italia
45°49′57″N 6°51′51″L / 45.83250, -6.86417

Oceanía[editar | editar a fonte]

Puncak Jaya.
Orde Cume Altitude (m) Localización Coordenadas Notas
1 Puncak Jaya 4 884 Flag of Indonesia.svg Indonesia 4°04′44″S 137°09′34″L / -4.07889, -137.15944
2 Puncak Trikora 4 750 Flag of Indonesia.svg Indonesia 4°21′00″S 138°39′00″O / -4.35000, -138.65000
3 Monte Wilhelm 4 509 Flag of Papua New Guinea.svg Papúa Nova Guinea 5°48′00″S 145°02′00″O / -5.80000, -145.03333
4 Monte Giluwe 4 368 Flag of Papua New Guinea.svg Papúa Nova Guinea 6°02′20″S 143°53′10″O / -6.03889, -143.88611
5 Aoraki 3 754 Flag of New Zealand.svg Nova Zelandia 43°35′44″S 170°08′27″L / -43.59556, -170.14083

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para montaña.
  2. Por mor da diferenza existente entre as diferentes medidas do Everest empregouse a tradicional de 8 848 metros.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Montaña Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]


Os oitomiles
Everest - K2 - Cancheniunga - Lhotse - Macalu - Cho Oiu - Daulaguiri
Manaslu - Nanga Parbat - Annapurna I - Gasherbrum I - K3 - Gasherbrum II - Xixapangma