Costa do Marfil

	Nome orixinal République de Côte d'Ivoire (fr)
	Nome oficial République de Côte d’Ivoire (fr) ; la République de Côte d’Ivoire (fr) ; Côte d'Ivoire (fr) ; Repubblica della Costa d'Avorio (it) ; Republic of Côte d’Ivoire (en)
	Xentilicio Ivorian (en) ; Ebur-Bordano (eo) ; Ivoirienne (fr) ; מחוף השנהב (he) ; ivorià (ca) ; marfileña (es) ; costamarfiliega (ast) ; marfileño (es) ; costamarfiliegu (ast) ; ivorian (lfn) ; ivoriana (ca) ; ivorianes (ca) ; إڤواري (ary) ; إڤوارية (ary) ; ivorians (ca) ; ivorian (vec) ; ivoriane (vec) ; ivoriani (vec) ; ivoriana (vec) ; إڤواريين (ary) ; ivoriane (it) ; ivoriana (it) ; Viorajolänan (vo) ; إيفواري (ar) ; إيفوارية (ar) ; ivorianer (da) ; elefántcsontparti (hu) ; Ivoirien (fr) ; Ivoirian (en) ; ivoriani (it) ; إيفواريون (ar) ; ivorian (ro) ; আইভোরীয় (bn) ; ivoriano (it) ; ivorieni (ro) ; ивуарийцы (ru) ; ивуариец (ru) ; ивуарийка (ru) ; ivoriană (ro) ; إڤوارييات (ary)

Costa do Marfil
	Nome orixinal République de Côte d'Ivoire (fr)
	Nome oficial République de Côte d’Ivoire (fr) ; la République de Côte d’Ivoire (fr) ; Côte d'Ivoire (fr) ; Repubblica della Costa d'Avorio (it) ; Republic of Côte d’Ivoire (en)
	Xentilicio Ivorian (en) ; Ebur-Bordano (eo) ; Ivoirienne (fr) ; מחוף השנהב (he) ; ivorià (ca) ; marfileña (es) ; costamarfiliega (ast) ; marfileño (es) ; costamarfiliegu (ast) ; ivorian (lfn) ; ivoriana (ca) ; ivorianes (ca) ; إڤواري (ary) ; إڤوارية (ary) ; ivorians (ca) ; ivorian (vec) ; ivoriane (vec) ; ivoriani (vec) ; ivoriana (vec) ; إڤواريين (ary) ; ivoriane (it) ; ivoriana (it) ; Viorajolänan (vo) ; إيفواري (ar) ; إيفوارية (ar) ; ivorianer (da) ; elefántcsontparti (hu) ; Ivoirien (fr) ; Ivoirian (en) ; ivoriani (it) ; إيفواريون (ar) ; ivorian (ro) ; আইভোরীয় (bn) ; ivoriano (it) ; ivorieni (ro) ; ивуарийцы (ru) ; ивуариец (ru) ; ивуарийка (ru) ; ivoriană (ro) ; إڤوارييات (ary)
	Instancia de estado soberano; república; país
	Epónimo almafí de elefante ; Costa
	Texto lema Union – Discipline – Travail; Undod – Disgyblaeth – Gwaith; Единство - дисциплина - труд; Unity – Discipline – Work; Unió - disciplina - treball
	Himno L'Abidjanaise
Características
	Caracterizado por país parcialmente libre
	Cultura Cultura da Costa do Marfim (pt)
	Lingua oficial lingua francesa
	Lingua usada Lakota Dida (en) ; Língua nyabwa (pt) ; Lingua bambara; anyin (pt) ; Lingua abidji; Lingua alladian; Avikam (en) ; Lingua adioukrou; Lingua abé; Lingua diula; Língua neyo (pt) ; Palaka (en) ; Língua nzema (pt) ; lingua francesa; Tagwana (en) ; Língua ebrié (pt) ; Lorhon (en) ; Shempire (en) ; Lingua abrón; Lingua aproumu; Jeri Kuo (en) ; Wojenaka (en) ; Bete Daloa (en) ; Koyaga (en) ; Pye Krumen (en) ; Worodougou (en) ; Koro (en) ; Attié (en) ; Bete Guiberoua (en) ; Plapo Krumen (en) ; Lingua aburé; Bakwé (en) ; Tepo Krumen (en) ; Anyin Morofo (en) ; Língua bété (pt) ; Mahou (en) ; Southern Birifor (en) ; Nyarafolo (en) ; Lingua mobumrin; Tonjon (en) ; Cebaara (en) ; Western Krahn (en) ; Wan (en) ; Gagu (en) ; Beng (en) ; Lomakka (en) ; Kwadia (en) ; Mbre (en) ; Língua dan (pt) ; Western Wee (en) ; Bondoukou Kulango (en) ; Lingua tiagbamrin; Southern Wee (en) ; Yocoboué Dida (en) ; Bouna Kulango (en) ; lingua lobi; Wané (en) ; Yaure (en) ; baoulé (pt) ; Cerma (en) ; Mwan (en) ; Guro (en) ; Krobu (en) ; Djimini (en) ; Kuya (en) ; Godié (en) ; Tura (en) ; Ega (en) ; Wobé (pt) ; Khisa (en) ; Glio-Ubi (en) ; Daho-Doo (en) ; Mbato (en) ; Eotile (en) ; Kla-Dan (en)
	Forma de goberno república
	Economía economía de Costa do Marfil
	Moeda franco CFA de África Occidental
Implicados
	Xefe de estado Cargo: Presidente de Costa do Marfil ; Alassane Ouattara (2010 - ); Laurent Gbagbo (2000 - 2011)
	Xefe do goberno Cargo: Prime Minister of Ivory Coast (en) ; Presidente de Costa do Marfil; Prime Minister of Ivory Coast (en) ; Presidente de Costa do Marfil; Prime Minister of Ivory Coast (en) ; Robert Beugré Mambé (2023 - ); Hamed Bakayoko (2020 - 2021); Amadou Gon Coulibaly (2017 - 2020); Patrick Achi (pt) (2021 - 2023)
	Órgano lexislativo Parlement de la Côte d'Ivoire
	Membro de Organización das Nacións Unidas; Unión Internacional de Telecomunicacións; Unión Postal Universal; Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura; Consello da Entente; Francofonía; Organización Mundial da Saúde; Organización Meteorolóxica Mundial; Organización Mundial de Alfándegas; Grupo de Estados de África, Caribe e Pacífico; Organización para a Prohibición de Armas Químicas; Asociación Internacional de Fomento; Organización Mundial do Comercio; Corporación Financeira Internacional; Banco Africano de Desenvolvemento; Banco Internacional de Reconstrución e Fomento; Organización da Conferencia Islámica; Centro Internacional de Arranxo de Diferenzas Relativas a Investimentos; Unión Africana; Axencia Multilateral de Garantía de Investimentos; Unión do Río Mano; Comunidade Económica dos Estados da África Ocidental; Organización para a Harmonización en África do Dereito dos Negocios; AFRISTAT (en) ; Interpol; Organización Internacional de Protección Civil; Tratado de non proliferación de armas nucleares; Grupo para as observacións da Terra; Área Continental Africana de Libre Comercio
	Banco central Banco Central dos Estados da África Ocidental (pt)
Datas
	Fundación / creación 1960
Historia
	Historia história da Costa do Marfim (pt) ; history of Ivory Coast under Félix Houphouët-Boigny (en)
	Substitúe África Occidental Francesa (1895 - 1958); French Ivory Coast (en) (1893 - 1960)
Localización
	País Costa do Marfil
	Xeografía xeografía de Costa do Marfil
	Bañado por océano Atlántico
	Situado na entidade xeográfica África Occidental
	Continente África
	Capital Abidjan (1933 - 1983); Yamoussoukro (1983 - )
	Comparte fronteira con Burkina Faso; Liberia; Guinea; Ghana; Malí
	Contén división administrativa Agnéby; Moyen-Comoé; Moyen-Cavally; Marahoué; Dix-Huit Montagnes; Savanes; N'zi-Comoé; Vallée du Bandama; Worodougou; Lagunes; Fromager; Bafing; Haut-Sassandra; Lacs; Sud-Bandama; Sud-Comoé; Bas-Sassandra; Denguélé; Zanzan
OpenStreetMap
	Coordenadas 8°N 6°O / 8, -6
Cifras e dimensións
	Poboación 3.474.724 (1960) ; 3.602.075 (1961) ; 3.740.503 (1962) ; 3.889.859 (1963) ; 4.049.675 (1964) ; 4.219.739 (1965) ; 4.400.054 (1966) ; 4.591.238 (1967) ; 4.794.399 (1968) ; 5.010.962 (1969) ; 5.241.914 (1970) ; 5.487.594 (1971) ; 5.747.633 (1972) ; 6.021.405 (1973) ; 6.307.936 (1974) ; 6.606.395 (1975) ; 6.916.167 (1976) ; 7.237.015 (1977) ; 7.568.872 (1978) ; 7.911.804 (1979) ; 8.265.549 (1980) ; 8.630.174 (1981) ; 9.004.637 (1982) ; 9.386.245 (1983) ; 9.771.533 (1984) ; 10.158.033 (1985) ; 10.543.628 (1986) ; 10.928.719 (1987) ; 11.316.361 (1988) ; 11.711.125 (1989) ; 12.115.806 (1990) ; 12.530.078 (1991) ; 12.950.995 (1992) ; 13.375.363 (1993) ; 13.798.862 (1994) ; 14.217.430 (1995) ; 14.632.391 (1996) ; 15.042.149 (1997) ; 15.436.470 (1998) ; 15.802.248 (1999) ; 16.131.332 (2000) ; 16.420.173 (2001) ; 16.674.987 (2002) ; 16.909.801 (2003) ; 17.144.325 (2004) ; 17.393.994 (2005) ; 17.662.417 (2006) ; 17.949.061 (2007) ; 18.260.044 (2008) ; 18.601.342 (2009) ; 18.976.588 (2010) ; 19.389.954 (2011) ; 19.839.750 (2012) ; 20.316.086 (2013) ; 24.294.750 (2017) ; 31.165.654 (2023)
	Poboación feminina 12.929.424 (2019); 13.264.169 (2020); 13.600.535 (2021); 13.944.972 (2022)
	Poboación masculina 13.218.128 (2019); 13.547.621 (2020); 13.877.714 (2021); 14.215.570 (2022)
	Poboación rural 12.749.807 (2019); 12.948.486 (2020); 13.140.099 (2021); 13.330.919 (2022)
	Poboación urbana 13.397.744 (2019); 13.863.304 (2020); 14.338.150 (2021); 14.829.623 (2022)
	Índice desenvolvemento humano 0,55 (2021); 0,427 (1990); 0,428 (1991); 0,43 (1992); 0,433 (1993); 0,436 (1994); 0,442 (1995); 0,448 (1996); 0,456 (1997); 0,461 (1998); 0,459 (1999); 0,457 (2000); 0,456 (2001); 0,454 (2002); 0,453 (2003); 0,455 (2004); 0,456 (2005); 0,458 (2006); 0,461 (2007); 0,464 (2008); 0,469 (2009); 0,473 (2010); 0,472 (2011); 0,477 (2012); 0,483 (2013); 0,502 (2014); 0,513 (2015); 0,524 (2016); 0,534 (2017); 0,542 (2018); 0,55 (2019); 0,551 (2020)
	Índice desenvolvemento humano desigualdade 0,358 (2021); 0,292 (2010); 0,292 (2011); 0,303 (2012); 0,307 (2013); 0,321 (2014); 0,329 (2015); 0,336 (2016); 0,344 (2017); 0,35 (2018); 0,356 (2019); 0,358 (2020)
	Taxa nataliade 34,554 (2019); 34,197 (2020); 33,934 (2021); 33,492 (2022)
	Taxa mortandade 8,728 (2019); 8,817 (2020); 9,001 (2021); 8,843 (2022)
	PIB nominal 71.811.075.955 $ (2021); 70.018.715.017 $ (2022)
	Taxa imposto sobre valor engadido 18 %
	Superficie 322.463 km²
	Punto máis alto Monte Nimba
	Punto máis baixo 0 m golfo de Guinea
	Fuso horario UTC±00:00 ; Africa/Abidjan
	Esperanza de vida 53,582 a (2016); 53,053 a (2015); 52,52 a (2014); 51,989 a (2013); 51,463 a (2012); 50,945 a (2011); 50,423 a (2010); 49,883 a (2009); 49,321 a (2008); 48,747 a (2007); 48,183 a (2006); 47,658 a (2005); 47,205 a (2004); 46,856 a (2003); 46,637 a (2002); 46,567 a (2001); 46,672 a (2000); 46,969 a (1999)
OpenStreetMap
Códigos e identificadores
OpenStreetMap
OpenStreetMap	192779
VIAF	144973547
ISNI	0000000123317877
TasteAtlas	ivory-coast
Freebase	/m/0fv4v
MeSH	D007560
OpenAlex	C3017884845
Fontes e ligazóns
	Páxina WEB gouv.ci
	Prefixo telefónico +225
	Teléfono de emerxencia 180, 185 (en) , 110, 111 e 170 (en)
	Dominio .ci
	Descrito pola fonte The Nuttall Encyclopædia ; Encyclopædia Britannica ; Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Ivory Coast (en) ; The New Student's Reference Work ; Tema: The New Student's Reference Work/Ivory Coast, French (en)
	Wikidata G:Commons C:Commons

Costa do Marfil^[1]^[2]^[3]^[4] (en francés: Côte d'Ivoire, [kot divwaʁ] (AFI), escoitar), oficialmente República de Costa do Marfil (en francés: République de Côte d'Ivoire), é un país africano. Limita ao norte con Malí e Burkina Faso, ao leste con Ghana, ao sur co océano Atlántico e ao oeste con Liberia e Guinea. A súa capital é Yamousoukro.

Historia

Véxase tamén: Primeiro ministro da Costa do Marfil.

Pouco se coñece da historia da Costa do Marfil antes da chegada dos portugueses na década de 1460. Os principais pobos da rexión eran os kru, orixinarios de Liberia e os senoufo e os lobi, orixinarios de Burkina Faso e Malí. Nos séculos XVIII e XIX ocorreu unha migración de pobos de etnia Akan, que migraron de Ghana, e os Malinké, da actual Guinea.

Francia interesouse pola rexión na década de 1840, e estableceu contactos con xefes locais para ter o monopolio de comercio na área. Costa do Marfil foi colonia francesa ata o 1960 en que obtivo a independencia.

Entre 2002 e 2004 o país viviu unha Guerra civil: O norte rebelouse. 10 000 cascos azuis da ONUCN (Forza de Paz da ONU na Costa do Marfil), entre eles 4 600 soldados franceses, foron situados entre os belixerantes. A ONU interveu impoñendo sancións ao país por medio da Resolución 1761 do Consello de Seguridade.

O seu presidente-fundador foi Félix Houpbouët-Boigny ata 1993. Os seus sucesores foron, por orde :

Henri Konan Bédié, que caeu do poder baixo un golpe de estado no Nadal do 1999.
Robert Guéï, que foi asasinado logo dun golpe encabezado polo Movemento Patriótico da Costa do Marfil en 2002.
Laurent Gbagbo

Organización político-administrativa

Artigo principal: Subdivisións de Costa do Marfil.

Costa do Marfil está dividida en 19 rexións (régions) e 80 departamentos (départements). As 19 rexións son as seguintes:

Xeografía

Artigo principal: Xeografía de Costa do Marfil.

Costa do Marfil ofrece unha gama variada de paisaxes, desde a sabana desértica ao norte ata a selva virxe. O límite sur márcano extensas praias. Esta zona, máis chuviosa, caracterízase polas grandes plantacións de produtos de exportación: café, cacao e banana. No norte a paisaxe vese conformada por unha meseta granítica recuberta de sabanas. Nesta área pequenos propietarios cultivan sorgo, millo e maní.

Economía

Artigo principal: Economía de Costa do Marfil.

Mantendo lazos próximos con Francia desde a independencia en 1960, a diversificación da agricultura para a exportación, e o estímulo dos investimentos estranxeiros, fixo de Costa do Marfil un dos países tropicais africanos máis prósperos. No entanto, en anos recentes Costa do Marfil viuse suxeita a máis competencia e o descenso dos prezos no mercado global dos seus cultivos agrícolas principais: café e cacao. Isto, xunto cunha alta corrupción interna, fai a vida difícil para os agricultores e os que exportan a mercados estranxeiros.

Demografía

No ano 2007, Costa do Marfil tiña unha poboación de 18 000 000 de habitantes. A esperanza de vida era de 49 anos. A media de fillos por muller era de 4.43. O 50.9% da poboación estaba alfabetizada. Calcúlase que o 7.0% da poboación estaba infectada co virus VIH (SIDA). Desde que se estabeleceu como unha das nacións mais prósperas economicamente de África occidental, cerca do 20% da súa poboación consiste en traballadores das veciñas Liberia, Burkina Faso e Guinea. Este feito ten orixinado permanentemente unha tensión crecente en anos recentes, principalmente debido ao feito de que gran parte destes traballadores son musulmáns, mentres que a poboación natural da Costa do Marfil é, esencialmente cristián (principalmente católica romana) e animista. A principal etnia é o pobo Baulé, con presenza na maior parte das zonas centrais.

O 4% da poboación é de orixe non africana. Hai moitos cidadáns franceses, británicos, e españois. Hai aínda unha minoría de misioneiros protestantes norteamericanos e canadenses.

Ultimamente, cerca de 50.000 franceses e outros europeos saíron da Costa do Marfil debido a fortes tensións políticas.

Notas

↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para marfilés.
↑ Benigno Fernández Salgado, ed. (2004). Dicionario Galaxia de usos e dificultades da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1304. ISBN 9788482887524.
↑ Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura. Lingua galega: dúbidas lingüísticas (PDF). Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. p. 103. ISBN 84-8158-266-2.
↑ López Martínez, María Cruz (2005). Gran dicionario século 21 da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1442. ISBN 9788482893419.

[marfilés-1] Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para marfilés.

[2] Benigno Fernández Salgado, ed. (2004). Dicionario Galaxia de usos e dificultades da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1304. ISBN 9788482887524.

[3] Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura. Lingua galega: dúbidas lingüísticas (PDF). Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. p. 103. ISBN 84-8158-266-2.

[4] López Martínez, María Cruz (2005). Gran dicionario século 21 da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1442. ISBN 9788482893419.

[1]

[2]

[3]

[4]