Angola

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
República de Angola
Bandeira de Angola
Emblema de Angola
Bandeira Emblema
Angola (orthographic projection).svg
Himno: Angola Avante!
Capital Luanda
 • Poboación 2 825 311
Linguas oficiais Portugués1
Forma de goberno República unitaria presidencialista
José Eduardo dos Santos
Manuel Vicente
Independencia de Portugal 11 de novembro de 1975
Superficie Posto 23º
 • Total 1 246 700 km²
 • % auga desprezable
Fronteiras 5.198 km
Costas 1.600 km
Poboación Posto 50º
 • Total (2014 censo) 25 789 024 hab.
 • Densidade 20,7 hab./km²
PIB (nominal) Posto 61º
 • Total (2014) 129 785 millóns US$
 • per cápita 6 052 US$
PIB (PPA) Posto 64º
 • Total (2014) 139 059 millóns US$
 • per cápita 6 484 US$
Moeda Kwanza (Kz, AOA)
IDH (2013) 0,526 (149º) – Baixo
Xentilicio Angolano, angolana
Fuso horario WAT (UTC+1)
 • Horario de verán Non aplica
Dominio de Internet .ao
Prefixo telefónico +244
Prefixo radiofónico D2A-D3Z
Código ISO 024 / AGO / AO
Membro de: ONU, UA, CPLP, UL, OPEP
1 Alén do portugués, están recoñecidos o kikongo, o chokwe, o umbundu, o kimbundu, o nganguela e o kwanyama

Angola,[1][2] oficialmente República de Angola (en portugués: República de Angola; kikongo, kimbundu, umbundu: Repubilika ya Ngola), é un país da costa occidental de África, limitado ao norte e ao leste pola República Democrática do Congo, ao leste por Zambia, ao sur por Namibia e ao oeste polo Océano Atlántico. Angola inclúe tamén o turbulento enclave de Cabinda, ao norte, que está constituído como unha das súas 18 provincias. A súa capital é Luanda.

Colonia portuguesa ata 1975, ten recursos naturais considerábeis, entre os que destacan o petróleo e os diamantes. O seu sistema de goberno é a democracia, cun réxime presidencial e eleccións multipartidistas.

Historia[editar | editar a fonte]

Tras unha longa guerra cas forzas coloniais de Portugal, en 1975 Angola acadou a independencia. Entón comezou unha guerra civil entre o MPLA (Movemento Popular de Libertação de Angola), o UNITA (União Nacional para a Independência Total de Angola) e o FNLA (Frente Nacional de Libertação de Angola). O FNLA abandonou a loita, deixando que o marxista MPLA e o UNITA (respaldado por occidente) loitasen polo poder. No 1991, ambas faccións acordaron converter Angola nun estado democrático, politicamente pluralista e non racial, pero despois de que o presidente José Eduardo dos Santos do MPLA gañase as eleccións supervisadas pola ONU, o UNITA denunciou que houbera fraude e comezou novamente a loita.

En 1994 firmouse a paz. Instaurouse un goberno de unidade nacional no 1997. O presidente José Eduardo dos Santos suspendeu o funcionamento das institucións democráticas debido a un novo conflito iniciado no 1998.

O 22 de febreiro do 2002, Jonas Savimbi, líder do UNITA foi asasinado dun disparo e acordouse un alto o fogo. O UNITA abandonou o seu brazo armado e asumiu o seu papel como maior partido na oposición. Aínda que a situación política semella estarse normalizando, o presidente dos Santos continúa sen permitir que se celebren os procesos democráticos normais. Angola enfróntase a unha grande catástrofe humanitaria debido á guerra, á abundancia de campos de minas, e ás accións dalgunhas guerrillas que loitan pola independencia do enclave setentrional de Cabinda.

Organización político-administrativa[editar | editar a fonte]

Angola está dividida en 18 provincias:-

Angola Provinces numbered 300px.png

Economía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Economía de Angola.

O país tornouse un membro da OPEP o 2006, e súa produción diaria de petróleo atinxe os 1,65 millóns de barrís.[3]. A clasificación do país nos índices internacionais de desenvolvemento humano é 148ª posición no mundo en IDH, co 54,8% da poboación en situación de pobreza extrema[4]

Exceptuando os sectores de petróleo diamantes, os demais foron moi perxudiados polos 26 anos de guerra civil.[3] Desde o 2005, o goberno ten utilizado créditos de axuda da República Popular China, Brasil, Portugal, Alemaña, España e toda a UE na reconstrución da súa infraestrutura.[3]

Demografía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Demografía de Angola.

Os habitantes de Angola son, na súa maioría, negros (90%), que viven ao lado dun 10% de brancos e mestizos. A maior parte da poboación negra é de orixe bantú, destacandose os quimbundos, os bancogos e os chokwe-lundas, porén o grupo máis importante é o dos ovimbundos. No suroeste existen diversas tribos de boximanes e hotentotes. A densidade demográfica é baixa (4 habitantes por quilómetro cadrado) e o índice de urbanización non vai alén de 12%. Os principais centros urbanos, alén da capital, son Huambo (antiga Nova Lisboa), Lobito, Benguela, e Lubango (antiga Sá da Bandeira).

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para angolano.
  2. Goretti Sanmartín Rei et al. Servizo de Normalización Língüística, Universidade da Coruña, ed. Criterios para o uso da lingua (PDF). p. 120. ISBN 84-9749-199-8. 
  3. 3,0 3,1 3,2 "The World Factbook.". Consultado o 27 de outubro de 2013. 
  4. Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo, ed. (2011). "Informe sobre Desarrollo Humano 2011" (PDF). Consultado o 10 de febreiro de 2013. 
Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Angola Modificar a ligazón no Wikidata

Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.