Guinea Ecuatorial

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 1°30′N 10°00′L / 1.500, -10.000

República da Guinea Ecuatorial
République de Guinée équatoriale
República da Guiné Equatorial
Bandeira da Guinea Ecuatorial
Escudo da Guinea Ecuatorial
BandeiraEscudo
GNQ orthographic.svg
Lema: Unidad, Paz, Justicia
Himno: Caminemos pisando las sendas de nuestra inmensa felicidad
Capital
 Poboación
Malabo
297 000 (2018)[1]
Cidade máis poboadaMalabo
Linguas oficiaisCastelán, portugués, francés1[2][3][4]
Linguas rexionais recoñecidas: fang, bube, combe, pidgin inglés, annobonese, igbo[5][6]
Forma de gobernoRéxime ditatorial
Presidente
Primeiro ministro
Teodoro Obiang Nguema
Francisco Pascual Obama Asue
Independencia de España12 de outubro de 1968
SuperficiePosto 141º
 • Total28 051 km²
 • % augaDesprezable
Fronteiras539 km
Costas296 km
 • Total (2015[7])1 222 442 hab.
 • Densidaden/d
PIB (nominal)
 • Total (2019)12 432 millóns de dólares
 • per cápita9 141 US$[8]
 • Total (2019)$29 162 millóns US$
 • per cápita21 442 US$[8]
MoedaFranco (f, XAF)
IDH (2017[9])0,591 (141º) – Medio
Xentilicioecuatoguineano, -a
Fuso horario(UTC +1)
 • Horario de veránNon aplica
Dominio de Internet.gq
Prefixo telefónico+240
Prefixo radiofónico3CA-3CZ
Código ISO226 / GNQ / GQ
Membro de: ONU, UA
1 A lei constitucional que modifica o artigo 4 da Lei Fundamental do Estado, establece que "as linguas oficiais da República da Guinea Ecuatorial son o español e o francés. Recoñécense as linguas aborixes como integrantes da cultura nacional"[10]

A Guinea Ecuatorial[11][12] (en francés: Guinée équatoriale; en portugués: Guiné Equatorial) é un país da África central, e un dos países máis pequenos da África continental, cunha área de 28 000 km2. Antigamente foi unha colonia española coñecida como Guinea Española, e obtivo a súa independencia o 12 de outubro de 1968. O nome que adoptou o país tras obter a súa independencia débese á proximidade co Ecuador e a estar situado no golfo da Guinea. Guinea Ecuatorial é o único estado soberano africano no que o castelán é a lingua oficial. No ano 2015, o país tiña unha poboación estimada de 1 222 245 persoas.[13]

Guinea Ecuatorial componse de dúas partes, unha insular e outra continental. A rexión insultar componse das illas de Bioko (antiga Fernando Pó) no Golfo de Guinea e Annobón, unha pequena illa volcánica que é a única zona do país situada ó sur do ecuador. A illa de Bioko é a zona máis setentrional de Guinea Ecuatorial e é onde se atopa a capital do país, Malabo. A nación lusófona de San Tomé e Príncipe atópase entre Bioko e Annobón. A rexión continental, Río Muni, limita con Camerún polo norte e con Gabón polo sur e leste. No continente atópase Bata, a meirande cidade do país, e Ciudad de la Paz, a futura capital do país. Río Muni tamén inclúe numerosas illas pequenas, como Corisco, Elobey Grande e Elobey Chico. O país é membro da Unión Africana, da Francofonía, da OPEC e da CPLP.

Historia[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Historia da Guinea Ecuatorial.

Ao explorador portugués Fernãou do Pó, que estaba buscando unha ruta á India, acredítaselle o descubrimento da illa de Bioko en 1471. Chamouna Flor Formosa ("Flor Fermosa"), pero máis tarde tomaría o nome do seu descubridor. As illas de Fernando Poo e Annobón foron colonizadas polos portugueses en 1474. Os portugueses retiveron o control ata 1778, cando as illas foron cedidas a España en intercambio a territorios en Sudamérica. Entre 1926 e 1959 unifícase a colonia baixo o nome de Guinea Española. En 1968 obtivo a independencia de España

Goberno e política[editar | editar a fonte]

Nominalmente, a Guinea Ecuatorial é unha democracia constitucional desde 1991. Con todo, a realidade política do país é a ditadura unipartidista e persoal de Teodoro Obiang Nguema, no poder desde o 3 de agosto de 1979, cando liderou un golpe de estado contra o seu tío, Francisco Macías Nguema, e que se perpetúa na presidencia falseando os resultados electorais. O sistema político da Guinea Ecuatorial foi definido como "Democratura" polo Profesor Max Liniger-Gourmaz, mentres que outros analistas coinciden en sinalar que se trata dunha dinastía de facto.

As eleccións presidenciais realízanse cada sete anos (a última delas tivo lugar o 15 de decembro de 2002, e a próxima será en decembro de 2009) e nelas votan todas as persoas maiores de 18 anos. O presidente, á súa vez, nomea ao primeiro ministro (actualmente, Ricardo Mangue Obama Nfubea). Hai unha soa cámara lexislativa, practicamente decorativa e sen poder real, (a Cámara de Representantes do Pobo), composta por 100 representantes elixidos sobre o papel, por voto popular directo para unha lexislatura de cinco anos. Dos 100 escanos, 98 corresponden na actual lexislatura ao partido único da ditadura, o PDGE (Partido Democrático da Guinea Ecuatorial).

Desde a toma do poder por parte de Teodoro Obiang Nguema sucédense os asasinatos políticos e as desaparicións así como as parodias de xuízos que destacan pola ausencia de garantías procesuais. Os informes de Amnistía Internacional e outros organismos independentes reportan, desde fai anos, unha estremecedora realidade en canto a detencións arbitrarias, horribles torturas, apaleamientos e mortes en detención.

Organización político-administrativa[editar | editar a fonte]

A Guinea Ecuatorial está dividida administrativamente en sete provincias:

Guinea Ecuatorial Guinea Ecuatorial Identificación Bandeira Provincia Nº de concellos Capital Superficie (km²) Poboación
Equatorial Guinea provinces numbered.png
1 Annobón Annobón 2 San Antonio de Palé 17 20.741
2 Bioko Norte Bioko Norte 3 Malabo 776 410.541
3 Bioko Sur Bioko Sur 2 Luba 1.241 181.525
4 Centro Sur Centro Sur 5 Evinayong 9.931 202.054
5 Kié-Ntem Kié-Ntem 6 Ebebiyín 3.949 238.548
6 Litoral Litoral 7 Bata 6.645 400.415
7 Wele-Nzas Wele-Nzas 7 Mongomo 5.478 318.451

Xeografía[editar | editar a fonte]

Mapa de Mbini.
Mapa de Annobón e Bioko.

A Guinea Ecuatorial atópase situada na África ecuatorial, especificamente no golfo da Guinea. Comprende unha Rexión Continental (Río Muni) e unha Rexión Insular (illas do golfo da Guinea e da Baía de Corisco.

A Rexión Continental (Río Muni) atópase entre Camerún e Gabón. O seu territorio está formado por altiplanos, accidentados por algúns macizos que van descendendo ata a costa, que polo xeral é baixa e arenosa.

A Rexión Insular comprende da antiga illa de Fernando Poo, posteriormente Macías Nguema e, máis tarde, Bioko (situada a 40 km da costa leste do Camerún), a illa Annobón (a 595 km ao suroeste de Bioko, interponiendose entre elas as illas de San Tomé e Príncipe), así como as illas de Corisco, Elobey Grande e Elobey Pequeno (situadas na Baía de Corisco fronte ás costas de Gabón).

Economía[editar | editar a fonte]

É estado membro de CEMAC. A moeda de curso legal é o Franco CFA. A riqueza principal da Guinea Ecuatorial é o petróleo e os seus derivados, cunha extracción estimada de 300.000 barrís de petróleo diarios, a explotación de madeiras nobres, a agricultura, con produtos como o algodón, café, a cana de azucre, froitas tropicais etc. Tamén se debe destacar a gandería debido á existencia de terras altas aptas para o vacún, e os minerais, en particular os metais preciosos, cuxo comercio informal é destacable.

Desde finais do século XX, coa explotación de xacementos petrolíferos, a renda per cápita aumentou espectacularmente, aínda que non a repartición de devandita renda posto que a riqueza procedente do petróleo, segundo a Asociación pola Solidariedade Democrática coa Guinea Ecuatorial, canalízase nun 98% cara ás compañías mineiras, principalmente norteamericanas e francesas, así como á familia de Teodoro Obiang Nguema, actual ditador do país. A exportación de barrís por habitante é similar á de Kuwait.

A pesar da alta renda per cápita relativa, a inmensa maioría dos cidadáns da Guinea Ecuatorial viven baixo limiares de miseria, destacando a escasa ou nula atención médica. A Ditadura de Teodoro Obiang Nguema converteu á Guinea Ecuatorial no centro do tráfico de drogas de África Occidental e levou ao país á clasificación dos máis corruptos do Planeta.

Demografía[editar | editar a fonte]

Evolución da poboación entre 1961 e 2003 (cifras da FAO, 2005). Poboación en miles de habitantes.

A Guinea Ecuatorial ten unha poboación de carácter novo (o 45% non supera os 15 anos) cunha taxa de natalidade en torno ao 42 por mil e unha mortalidade do 16 por mil. A esperanza de vida é de 49 anos para os homes e 53 para as mulleres. Só un 4% da poboación ten máis de 65 anos.

A taxa de alfabetización nos adultos estaba en 1992 no 52%, pero subiría a un 80% para 1999.

A maioría da poboación vive nas zonas rurais.

Etnografía[editar | editar a fonte]

A poboación nacional, que representa o 99% da poboación, é esencialmente bantú (fang) en Mbini e bubi en Bioko. Os principais grupos étnicos distribúense da seguinte forma: fang (72% da poboación, en Mbini), bubi (15%, en Bioko), fernandinos (en Bioko), bisios e ndowes na Rexión Continental, antiga provincia de Río Muni e annoboneses na Illa de Annobón, o único territorio do país no Hemisferio Sur. A minoría predominante doutra raza constitúena os brancos europeos de ascendencia española. A Guinea Ecuatorial recibiu asiáticos e negro-africanos doutros países para que traballasen nas plantacións de cacao e café. Outros negro-africanos proceden de Liberia, Angola e Mozambique, e asiáticos que son maioritariamente chineses. Así mesmo, chegaron ao país comunidades británicas, francesas e alemás. De todos estes arribos, os únicos que non se adaptaron optimamente á lingua española foron os franceses, xa que o seu idioma é cooficial.

Logo da independencia, miles de ecuatoguineanos partiron a España. Ao redor de 100,000 ecuatoguineanos foron a Camerún, Gabón e Nixeria por mor da ditadura de Francisco Macías Nguema. Moitas das súas comunidades viven en Brasil, moitos países hispanoamericanos, Estados Unidos, Portugal e Francia.

Linguas[editar | editar a fonte]

O idioma oficial é o español, tal e como o reflicte a Constitución do país. En teoría, ao estar integrada na Comunidade Económica e Monetaria de África Central (para usar o Franco CFA como moeda), o francés pasaría a ser oficial. A lei constitucional, que modifica o artigo 4 da Lei Fundamental do Estado, establece que "as linguas oficiais da República da Guinea Ecuatorial son o español e o francés. Recoñécense as linguas aborixes (sería máis correcto dicir linguas vernáculas) como integrantes da cultura nacional" (Lei constitucional Nº 1/1998 do 21 de xaneiro):fang falado tamén en zonas de Camerún, Gabón e República Democrática do Congo; bubi (Bioko), annobonés na Illa de Annobón, balengue na Rexión Continental ibo e inglés crioulo (Pidgin English), tamén en Bioko.

Relixión[editar | editar a fonte]

A gran maioría da poboación é formalmente católica (80,1%), aínda que se profesan outras relixións cristiás (6,8%), as relixións dos antigos habitantes denominadas baixo o apelativo de animismo son practicadas en diverso grao pola maioría, e existe unha minoría islámica (4%).

Cidades[editar | editar a fonte]

Destacan dúas cidades: Malabo, capital do estado con 90.000 habitantes, situada en Bioko; e Bata, cidade na rexión continental con 70.000 habitantes.

Nomes[editar | editar a fonte]

Os ecuatoguineanos tenden a ter un nome español e un nome africano. Cando o escriben, o nome español é seguido polo africano e polo apelido do pai e o da nai.

Cultura[editar | editar a fonte]

O país posúe unha universidade, a Universidade Nacional da Guinea Ecuatorial (UNGE) con campus en Malabo e unha Facultade de Medicina en Bata. A Facultade de Medicina de Bata está apoiada principalmente por Cuba, cuxo goberno cede aos profesores e médicos do centro. A Universidade Nacional de Educación a Distancia española conta tamén cunha sede en Malabo e outra en Bata.

No país están activas varias organizacións culturais (o Centro Cultural Hispano-Guineano e outros) cuxo fin principal é a alfabetización e promoción cultural da poboación. A maioría do apoio económico neste sentido provén do goberno español.

Literatura[editar | editar a fonte]

Os principais autores do país son:

Festas Nacionais
Data Nome en galego Nome local Notas
1 xaneiro Ano Novo
15 agosto Día da Constitución
12 outubro Día da Independencia
10 decembro Día dos Dereitos Humanos
25 decembro Nadal

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Equatorial Guinea - The World Factbook". cia.gov. 7 de xuño de 2018. Consultado o 24 de xaneiro de 2018. 
  2. Government of the Republic of Equatorial Guinea. "Equatorial Guinea, member of the Community of Portuguese Language Countries". 
  3. Government of the Republic of Equatorial Guinea. "Acts continue to mark Portuguese Language and Portuguese Culture Day". 
  4. PRNewsWire. "Equatorial Guinea Adds Portuguese as the Country's Third Official Language". Consultado o 18 de xaneiro de 2015. 
  5. "World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Equatorial Guinea : Overview". UNHCR. 20 de maio de 2008. Arquivado dende o orixinal o 13 de xaneiro de 2013. Consultado o 18 de decembro de 2012. 
  6. Dickovick, James Tyler (2012). Africa 2012. Stryker Post. p. 180. ISBN 1-61048-882-2. Consultado o 18 de decembro de 2012. 
  7. "2015 Census Preliminary Results" (PDF). inege.gq. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de xuño de 2016. 
  8. 8,0 8,1 "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. Consultado o 17 de abril de 2019. 
  9. "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Consultado o 21 de marzo de 2017. 
  10. (Lei constitucional Nº 1/1998 do 21 de xaneiro)
  11. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para ecuatoguineano.
  12. "Listaxe de países participantes en Rio2016, ordenados por continente" (PDF). Portal das Palabras. Consultado o 16 de agosto de 2016. 
  13. "INEGE | INSTITUTO NACIONAL DE ESTADÍSTICA DE GUINEA ECUATORIAL". www.inege.gq (en castelán). Consultado o 19 de abril de 2017. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Max Liniger-Goumaz, Small Is Not Always Beautiful: The Story of Equatorial Guinea ISBN 0-389-20861-2.
  • Ibrahim K. Sundiata, Equatorial Guinea: Colonialism, State Terror, and the Search for Stability (1990, Boulder: Westview Press) ISBN 0-8133-0429-6.
  • Robert Klitgaard. 1990. Tropical Gangsters. New York: Basic Books. (World Bank economist tries to assist pre-oil Equatorial Guinea) ISBN 0-465-08760-4.
  • D.L. Claret. Cien años de evangelización en Guinea Ecuatorial (1883–1983) / One Hundred Years of Evangelism in Equatorial Guinea (1983, Barcelona: Claretian Missionaries).
  • Adam Roberts, The Wonga Coup: Guns, Thugs and a Ruthless Determination to Create Mayhem in an Oil-Rich Corner of Africa (2006, PublicAffairs) ISBN 1-58648-371-4.