Nacionalismo valenciano

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

O nacionalismo valenciano, ou valencianismo, é unha corrente de pensamento político que aspira ao autogoberno da actual Comunidade Valenciana, o que en última instancia incluiría o dereito á autodeterminación do devandito territorio. A súa consideración sobre cal é a súa "nación cultural", non obstante, varía dependendo do momento histórico, pero xeralmente asúmese que a Comunidade Valenciana comparte gran parte da súa condición cultural con Cataluña, Illas Baleares, e a Franxa de Aragón, sen que iso inflúa no seu "marco político" definido, que é estritamente a actual Comunidade Valenciana.[1] [2] Considérase que na obra Nosaltres, els valencians de Joan Fuster, se inicia o imaxinario intelectual dos Países Cataláns e a "invención" do País Valenciano moderno .[3] [4] [5]

Bandeira nacionalista valenciana coñecida coma a estrelada e utilizada por Acción Nacionalista Valenciana ao comezo do século XX

Historia[editar | editar a fonte]

As primeiras manifestacións políticas neste sentido xorden a finais do século XIX, tras o episodio do cantonalismo que tivo lugar en Alcoi e no Cantón de Valencia durante a Primeira República Española e o seu posterior enfrontamento co Goberno central. Durante a primeira metade do século XX, paralelamente á tardía Renaixença valenciana, a partir da Asemblea Rexionalista de 1907, promovida pola entidade cívica Lo Rat Penat, ten lugar unha eclosión de movementos cívicos, culturais, e políticos, que reivindican a identidade valenciana, e demandan o autogoberno propio. Faustí Barberà, co seu discurso inaugural de 1902 ' ' [6]' ', foi quen sentou as bases do que sería o primeiro corpo teórico do nacionalismo valenciano. [7][8][9][10] En 1918 promúlgase tamén a Declaración Valencianista, que avoga pola existencia dunha raza valenciana dentro do conglomerado cultural ibérico. Durante a Segunda República Española os principais partidos valencianistas, Esquerra Valenciana e Partit Valencianista d'Esquerra, obteñen unha importante representación política, como cinco concelleiros na Valencia, ou un deputado ás Cortes Xerais. [11]

A Guerra Civil e a conseguinte ditadura franquista supuxo, na práctica, a desaparición e disolución do emerxente nacionalismo valenciano,[12] que non chegou a ter a mesma forza que tivo en Cataluña ou no País Vasco. Durante eses anos, xeralmente, os seus principais personaxes apartáronse da vida política, e a maioría centráronse en actividades académicas ou literarias,[13] en cuxo trasfondo se intentaba subxacer a identidade valenciana. Arredor das figuras de Xavier Casp e Miquel Adlert formouse o grup Torre, onde xurdiría a figura de Joan Fuster.[14] Durante os anos 60 e anos 70 xurdirían diferentes grupos de mozos valencianistas influídos por Fuster [15] cunha serie de propostas de tipo rupturista, provocando un distanciamento entre discurso e o do rexionalismo valenciano.[16]

A xeración influída por Fuster, que bautizou ás súas propostas como "nou valencianisme", tiña unhas formulacións e símbolos afastados dos do valencianismo anterior á ditadura, en gran parte debido á apropiación e control do réxime franquista das entidades cívicas e culturais que durante a Segunda República propugnaban o autogoberno valenciano, especialmente de Lo Rat Penat, que daban unha imaxe que o "nou valencianisme " consideraba "folclórica", e non axudaba á "dignidade nacional". Pero a ruptura tamén chegou á formulación política: sen entrar en considerar se a Comunidade Valenciana é unha "nación política" ou non, pasouse a propugnar os Países Cataláns, con certa confusión de que se trata dun concepto cultural,[17] ou tamén dun concepto político como afirmaba Joan Fuster no seu ensaio 'Nosaltres els valencians.[18]

Bandeira da Comunidade Valenciana reivindicaba por parte do nacionalismo valenciano. Foi a bandeira oficial de preautonomía valenciana antes da elección da Senyera coroada valenciana

O pensamento de Joan Fuster logrou grande influencia entre diferentes forzas políticas e sindicais antifranquistas entre as décadas de 1960 e década de 1980,[19] destacando o Partit Socialista del País Valencià (PSPV), de esquerdas, e a Unió Democràtica del País Valencià (UDPV), de centro-dereita, como principais forzas nacionalistas dos anos 60 e 70. No que respecta ás forzas de ámbito estatal, o pensamento fusteriano logrou influír entre as forzas de extrema esquerda, o Partido Comunista do País Valenciano e en menor medida no PSOE.[20] Estas forzas encontráronse con difucultades para reivindicar o discurso valencianista de influencia fusteriana nunha sociedade que rechazabla maioritariamente formulacións tan drásticas como os de Joan Fuster.[21] Nas primeiras eleccións democráticas, os diferentes partidos nacionalistas non conseguiron representación parlamentaria.

Bandeira proposta no Estatut de Benicàssim

A consecuencia diso, ten lugar un profundo debate a partir destas diverxencias políticas, que acaba coa integración dos devanditos partidos nacionalistas en partidos de ámbito estatal, como o PSPV, que se integrou no PSOE, ou a UDPV, que fixo o propio coa Unión de Centro Democrático, coa pretensión de que ambos os dous partidos asumisen parte dos seus obxectivos valencianistas. Non obstante, non toda a militancia asumiu esta decisión,[22] e creáronse partidos como o centrista Partit Nacionalista del País Valencià (PNPV) ou o Agrupament d'Esquerres del País Valencià (AEPV), que acabarían confluíndo en Unitat del Poble Valencià (UPV), principal formación nacionalista nos anos 80 e 90. [23] Cuns resultados entre o 1% e o 3% dos votos nas diferentes eleccións deste período, dende mediados dos anos 80 inícianse unha serie de reflexións coñecidas como "terceira vía", ou "valencianismo de reconciliación", que buscaban, dende posturas revisionistas do pensamento de Joan Fuster, unha avinza entre o electoralmente exitoso blaverismo (o rexionalismo anticatalanista) e o pancatalanismo.[24][25] A pesar de que se considere que este intento de reconciliación fracasó,[26] a Unitat del Poble Valencià acabaría refundándose como CADERNO Nacionalista Valencià, partido de ámbito estritamente valenciano, e terceira forza política da Comunidade Valenciana dentro da Coalición Compromís.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. I malgrat tot, valencians, encara artículo de Albert Montón sobre el libro de Vicent Sanchis. Publicado el 28 de mayo de 2013 (en catalán)
  2. Saltar a: a b Català i Oltra, 2012, p. 581.
  3. "Un solo territorio y varias identidades. El trauma del nacionalismo valenciano", pág. 8
  4. ja que Joan Fuster va ser el primer president de la nostra entitat i, en aquest sentit, es tracta de la reivindicació de l’obra i la figura de l’intel·lectual que posà les bases del País Valencià modern
  5. i reconeixen el paper en la construcció de l'imaginari intel·lectual dels Països Catalans, de la mateixa manera que se li ha reconegut el seu paper en la invenció del País Valencià modern.
  6. De regionalisme i valentinicultura
  7. name="Bonells">Modelo:Ouvrage
  8. Cucó 1971, p. 37
  9. Sanchis Guarner 2009, p. 330
  10. Cassasas 2012, p. 106
  11. Cuces">Alfons Cucó, 'Os nacionalismos periféricos: o caso valenciano ', Universidade de Valencia.
  12. ref name="Cuces"/ >
  13. Ripoll Domènech 2010, p. 85
  14. Valencians, Encara. Vicent Sanchis, pg. 119-121
  15. "afers37">Modelo:Ref-llibre
  16. Modelo:Ref-llibre
  17. I malgrat tot, valencians, encara article d'Albert Montón sobre o llibre de Vicent Sanchis. Publicat o 28 de maig de 2013 - Sobre naceuna dels valencians, de Joan Francesc Mira, mereix justament molt més crèdit, perquè perfila no terreny de idéeslles allò que o valencianisme polític havia assumit gairebé deas da dècada de 1970: a dissociació entre o concepte de Països Catalans com a unitat lingüística i cultural i do territori do País Valencià com a àmbit estricte d'actuació política do nacionalisme valencià.
  18. sfn|Català i Oltra|2012|p=581
  19. sfn|Sanchis i Llàcer|2012|p=136
  20. sfn|Sanchis i Llàcer|2012|p=152
  21. sfn|Sanchis i Llàcer|2012|p=152
  22. sfn|Sanchis i Llàcer|2012|p=169
  23. name=Alberola
  24. Estratègies polítiques i identitat col·lectiva ao País Valencià, Pere Arberola i Garcia
  25. Sanchis i Llàcer 2012, p. 161.
  26. sfn|Sanchis i Llàcer|2012|p=159-160