Ramón María Aller Ulloa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Ramón María Aller Ulloa
Monumento a Ramón Mª Aller. Lalín.JPG
Monumento en Lalín, obra de Asorey.
Datos persoais
Nacemento 3 de febreiro de 1878
Lugar Donramiro, Lalín Galicia Galicia
Falecemento 28 de marzo de 1966
Lugar Lalín Galicia Galicia
Soterrada {{{soterrada}}}
Soterrado {{{soterrado}}}
Residencia Galicia Galicia
Nacionalidade galega
Etnia
Cóncuxe
Fillos {{{fillos}}}
Relixión
Actividade
Campo
Alma mater
Instituacións {{{institucións}}}
Sociedades {{{sociedades}}}
Tese {{{tese}}}
Dir. de tese {{{director_de_tese}}}
Dir. tese
Alumnos tese
Alumnos dest. {{{alumnos_doctorais}}}
Coñecido por
Influído por
Influíu en
Premios

[[Ficheiro:{{{sinatura}}}|centro|150px]]

Ramón María Aller Ulloa, nado no pazo de Filgueiroa, en Donramiro, Lalín, o 3 de febreiro de 1878 e finado o 28 de marzo de 1966, foi un astrónomo galego, ademais de sacerdote e matemático.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fillo do notario de Lalín Domingo Enrique Aller Rodríguez, comezou a estudar cos xesuítas na Guarda e continuounos no seminario de Lugo.[1] Con vinte anos obtivo un doutoramento en teoloxía. Foi ordenado sacerdote con dispensa de dous anos, e, aos 26, acadou como alumno libre unha licenciatura en Ciencias Exactas pola Universidade de Madrid. Na década de 1910 constrúe na súa casa, en Lalín, o primeiro observatorio astronómico de Galicia[2].

En 1939, encargouse de explicar Xeometría e Análise Matemática na Universidade de Santiago de Compostela. En 1943 doutórase na Universidade de Madrid, e no 1944 na Universidade de Santiago creouse a Cátedra de Astronomía para el; grazas a sua colaboración e doazóns dos seus aparellos de astronomía a Universidade de Santiago dispuxo dun observatorio [3] , que hoxe leva o seu nome [4] ; nel continuou cos seus estudos do firmamento, sempre cunha estreita relación con importantes astrónomos europeos da época. Na universidade de Santiago dirixe as teses doutorais de: Enrique Vidal Abascal (On the orbits of visual double starts), Antonia Ferrín Moreiras, Rafael Cid Palacios [5], Francisco Múgica Buhigas, e Juan Antonio Zaera Toledo.

Ramón María Aller foi membro do Seminario de Estudos Galegos onde ingresa no ano 1928, cun discurso de entrada titulado "D. José Rodríguez González: o matemático de Bermés"[6], da Academia das Ciencias Exactas de Madrid, da Comisión da Astronomía e doutras institucións mundiais, así como da Real Academia Galega, na que ingresou o 27 de xullo de 1941 canda outros dezanove académicos de número.

Inventou aparellos de medición e observación, algúns deles foron adoptados polo observatorio de París. Dominaba dez idiomas.

Galardóns e homenaxes[editar | editar a fonte]

Foi nomeado catedrático e director vitalicio do observatorio de Santiago de Compostela, cóengo de honra da Catedral de Santiago, e fillo adoptivo da cidade de Santiago. O inglés Wilkins puxo o nome de Aller a un cráter da Lúa.

En 1960 Galicia recoñece a labor de Ramón M. Aller cun gran homenaxe en Lalín[7], no 2010 adícaselle o Día Ciencia en Galego[8], e no 2011 a Real Academia Galega de Ciencias adícalle o Día do Científico Galego dese ano [9].

Obras[editar | editar a fonte]

En palabras de José Angel Docobo Durántez "A produción científica de Aller, tendo en conta os medios, a época e os lugares onde a desenvolveu, foi excepcional: 78 artigos en revistas especializadas...4 libros, 5 teses de doutoramento dirixidas e 4 estrelas dobres descubertas. Ademais, foi autor de numerosos deseños de instrumentos científicos e unha infinidade de observacións, cálculos, notas e catálogos estelares que ficaron inéditos. Por todo iso está considerado como un dos astrónomos españois máis salientables do século XX" [10]

Algunhas das publicacións de Ramón M. Aller son:


  • Algoritmía. principios fundamentales de la ciencia de los números. La Coruña: Lit e Imp. Roel, 1919.
  • Astronomía a simple vista. Santiago de Compostela: Porto, 1948
  • Astronomía a simple vista. Santiago de Compostela : Servizo de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela, 1998.
  • Ensayos de observaciones de pasos por dos verticales. Santiago de Compostela. observatorio, 1946.
  • Introducción a la astronomía : proyecto de un libro...escrito durante el año de 1930. Santiago :Secretariado de Publicaciones de la Universidad, D.L.1985.
  • Introducción a la astronomía. Madrid: C.S.I.C., 1957.
  • Introducción a la astronomía. Madrid: CSIC, 1943.
  • José Rodríguez González (o matemático de Bermés). A Coruña: Imp. Nós, 1929.
  • D. José Rodríguez González: o matemático do Bermés. En: Arquivos do Seminario de Estudos Galegos. T.3 (1929); p.27-95
  • Notas sobre observaciones de estrellas dobles. En : Asociación española para el progreso de las ciencias. Congreso XIV. 1934. Santiago de Compostela. Asociación Española para el Progreso de las Ciencias. XIV celebrado en Santiago de Compostela. Madrid, 1935. P. 71-80
  • Nuestro universo, la galaxia. En : Lar, n 236-237, (1953), p. 55
  • Valores inadmisibles para una media aritmética. En: Boletín de la Universidad Compostelana, n. 73-74 , 81965-66), p. 33-39
  • Nuevos métodos en observaciones de pasos . Santiago de Compostela : Observatorio de Santiago, 1944.
  • El Observatorio astronómico de Lalín y sus coordenadas geográficas. A Cruña : Nos, [1929]
  • Los Observatorios de Lalín y de Santiago. Santiago de Compostela : Observatorio de Santiago, 1944.
  • Sobre observaciones de pasos por dos verticales. Santiago de Compostela : Observatorio de Santiago,1949. 
  • Valores inadmisibles para una media aritmética. En: Acta Científica Compostelana, Vol. 1, n.3 (1964); p.153-159 
  • Valores inadmisibles para una media aritmética. En: Boletín de la Universidad Compostelana, N. 73-74 (1965/1966), p. 33-39 

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Brandido Gutiérrez, Carlos (2008). "O Gran astrónomo galego Don Ramón María Aller". Lucensia (Seminario Diocesano, Lugo) (36): 11- 26.
  2. Aller Ulloa, Ramón María (1929). El observatorio astronómico de Lalín y sus coordenadas geográficas.. Nós.
  3. Aller Ulloa, Ramón María (1944). Los observatorios de Lalín y de Santiago. Observatorio de Santiago.
  4. "Observatorio Ramón M. Aller da Universidade de Santiago de Compostela". http://www.usc.es/astro/. Consultado o 08/11/14.
  5. Calvo Pinilla, Manuel (2004). "Nota necrológica. D. Rafael Cid Palacios". Revista de la Academia de Ciencias Exactas, Físicas, Químicas y Naturales de Zaragoza (Academia de Ciencias Exactas, Físicas, Químicas y Naturales) (Número 59 (serie 2a)): 123-125. http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=1097691. Consultado o 8/11/14.
  6. Aller Ulloa, Ramón M. (1929). "D. José Rodríguez González: o matemático do Bermés". Arquivos do Seminario de Estudos Galegos (Tomo 3): 27-95.
  7. Vidal, Antonio (2014). "Homenaje de Lalín al sabio Ramón María Aller Ulloa". Historia de Deza. http://historiadeza.wordpress.com/2014/06/02/el-homenaje-que-lalin-tributo-a-d-ramon-maria-aller-ulloa/. Consultado o 08/11/14.
  8. "Día da Ciencia en Galego 2011". http://cienciaengalego.org/index11.htm. Consultado o 08/11/2014.
  9. Real Academia Galega de Ciencias. "Día do Científico Galego 2011. Prof. Dr. D. Ramón María Aller Ulloa". http://www.ragc.cesga.es/gl/dia-do-cientifico-galego-2011-prof-dr-d-ramon-maria-aller-ulloa. Consultado o 08/11/14.
  10. Doco Durántez, José Angel. "Ramón María Aller Ulloa O iniciador da investigación astronómica en Galicia". http://www.culturagalega.org/albumdaciencia/detalle.php?id=237. Consultado o 08/11/14.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Ramón María Aller Ulloa

Bibliografía[editar | editar a fonte]


  • Brandido Gutierrez, Carlos. Don Ramón María Aller Ulloa, o gran astrónomo galego. Lucensia.-- N. 36 (2008) ; p. 11-26.
  • Canda, Emilio. En Lalín con el sacerdote astrónomo don Ramón María Aller.-- Finisterre.-- Año 1, n. 2 (oct. 1943) ; p. 10-12.
  • Docobo Durántez, José Angel. La Obra científica de Aller Ulloa. Santiago de Compostela : Fundación Alfredo Brañas, 1991.
  • Docobo Durántez, José Angel, ed. lit.Las Publicaciones científicas del Dr. D. Ramón María Aller Ulloa. Santiago de Compostela : Universidade, Servicio de Publicacións e Intercambio Científico, 1991.
  • Docobo Durántez, José Angel. Ramón María Aller Ulloa, pioneiro da investigación astronómica en Galicia Revista Real Academia Galega de Ciencias, ISSN 1135-5417, Nº 30, 2011 , páxs. 127-168
  • Docobo Durántez, José Angel. Recuperación do emblemático observatorio astronómico de D. Ramón María Aller Ulloa en Lalín. Descubrindo: Anuario de estudios e investigación de Deza, ISSN 1139-7527, Nº. 10, 2009 , páxs. 99-150
  • Dous matemáticos galegos : R. Aller, E. Vidal. [Santiago de Compostela] : Conselleria de Educación e Ordenación Universitaria, D.L. 1999.
  • Filgueira Valverde, José. Os ensaios en galego (“Logos” 1931-1934) do Dr. Ramón Aller Ulloa. Pontevedra: Deputación Provincial, 1989
  • Fernández Pérez, Iván. Notas sobre os inicios da astronomía en Galicia : de Domingo Fontán a Ramón María Aller. Descubrindo Deza : anuario de estudios e investigación de Deza. -- N. 12 (2013) ; p. 89-105.
  • Ferrín, A. Don Ramón María Aller (1878-1966). Urania, nº 264. p. 246.1966.
  • Filgueira Valverde, José. El Dr. Ramón Aller Ulloa: (Lalín, 1878-1966): astrónomo, precursor de la prosa científica. Pontevedra : [s.n.], 1989 (Imprenta de la Excma. Diputación).
  • Moreno Castillo, Ricardo. Ramón Mª Aller Ulloa. En: 13 Matemáticos galegos.[s.l.]: Anaya, 2004. p. 77-80

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]