Chandrexa de Queixa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 42°15′36.5″N 7°22′46.5″O / 42.260139, -7.379583

Chandrexa de Queixa
Escudo de Chandrexa de Queixa
Chandrexa de Queixa, Celeiros, Casa do Concello.JPG
Casa do concello
Situacion Chandrexa de Queixa.PNG
Situación
Xentilicio[1]chandrexao (non oficial)
Xeografía
ProvinciaProvincia de Ourense
ComarcaComarca da Terra de Trives
Poboación472 hab. (2020)[2][3]
Área171,8 km²[3]
Densidade2,75 hab./km²
Entidades de poboación18 parroquias[4]
Capital do concelloCeleiros
Política (2019[5])
AlcaldeFrancisco Rodríguez Rodríguez (PPdeG[6])
Concelleiros
PPdeG: 5
PSdeG-PSOE: 1
Outros: Mareas locais 1
Eleccións municipais en Chandrexa de Queixa
Uso do galego[7] (2011)
Galegofalantes89,09%
Na rede
www.chandrexadequeixa.es
correo@concellodequeixa.org
editar datos en Wikidata ]

Chandrexa de Queixa é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca da Terra de Trives e que forma parte do Macizo Central. Segundo o padrón municipal, no ano 2019 tiña 456 habitantes (854 en 2003).

É un concello eminentemente gandeiro e agrícola que, a día de hoxe, está moi despoboado e en franco retroceso demográfico.

Un acontecemento que veu a marcar drasticamente a vida e o porvir diste concello, foi a construción do encoro de Chandrexa de Queixa alá polo final da década do 1940 e principios do 1950.

Demografía[editar | editar a fonte]

Evolución da poboación de Chandrexa de Queixa   Fontes: INE e IGE.
1900 1930 1950 1981 2004 2009 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
2.949 2.935 2.578 1.226 830 639 619 586 560 545 528 506 494 466 456 472
(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)
Censo total 472(2020)
Menores de 15 anos 12 (2.54 %)
Entre 15 e 64 anos 243 (51.48 %)
Maiores de 65 anos 217 (46 %)
Estranxeiros 8 (1.7 %)

Xeografía[editar | editar a fonte]

Mapa parroquial.

O concello ten unha extensión de 172,75 km². Limita ao norte cos concellos de Castro Caldelas e San Xoán de Río (mediante a serra do Burgo), ao sur con Laza e Vilariño de Conso (serra de Queixa), ao leste coa Pobra de Trives e Manzaneda, e ao oeste con Montederramo (serra de San Mamede).

Sitúase no Macizo Central Ourensán, e está atravesado polos ríos Requeixo, Dorelle, e Queixa, afluentes do río Navea. Os 35 núcleos de poboación están situados entre os 1000 e os 1200 metros de altitude. O concello está a 6 km da estación de esquí de Cabeza de Manzaneda.

Ten un clima de media montaña, con invernos moi fríos e veráns calorosos. As precipitacións non pasan de 1100 mm por ano, cunha moderada seca durante o verán. O chan é granítico cara ao leste e de lousa cara ao oeste. Sobre o subsolo hai unha capa de terra fértil, na que se asenta unha densa vexetación.

Historia[editar | editar a fonte]

As primeiras pegadas humanas atopadas no concello son agras de mámoas e da romanización, dado que a vía Nova do itinerario de Antonino bordeaba os terreos do concello.

O priorado de Vilar aparece mencionado nunha bula do papa Alexandre III de 1163 como parte dos territorios do mosteiro de Montederramo. Na biblioteca do mosteiro consérvase documentación sobre cesións e doazóns do mosteiro e dos señores nobres, estando esta zona baixo o influxo do condado de Lemos e o condado de Ribadavia. En 1580 Filipe II retirou o priorado ao mosteiro, pero impuxo aos veciños un imposto de 393 fanegas de pan a entregar ao mosteiro.

O concello de Chandrexa de Queixa foi creado mediante o Real Decreto do 23 de xullo de 1835, sendo variable a capital en función da residencia do alcalde, pero a vila máis importante era Chandrexa.

En 1945 comezou a construción do encoro de Chandrexa de Queixa no río Navea, o que propiciou o crecemento da vila de Celeiros. En 1960 acordouse mediante referendo establecer neste lugar a capitalidade do municipio.

No lugar de Requeixo estivo represaliado e confinado o intelectual galego Valentín Paz Andrade.

Toponimia[editar | editar a fonte]

O topónimo composto débese na súa primeira parte a "chan da igrexa", e na segunda a "Queixada, depresión en forma de caixa", que dá nome á parroquia chá de Queixa[8].

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Entre a arquitectura relixiosa, ademais das igrexas parroquiais, destaca a capela e o cruceiro de Parafita.

Entre a arquitectura popular destacan os fornos de leña, como o das Forcadas, ou o Casal de Drados. En Celeiros destaca o Museo Etnográfico.

Respecto ao patrimonio natural está a fervenza de Dorelle, a fonte da Previsa, a área recreativa de Cardiego e mais a área recreativa de Santa Cruz.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

997 msnm
Encoro de Chandrexa de Queixa 
Museo etnográfico 
Casteligo ao pé do cume do Lombo das Chousas. 
A Ponte da previsa. 

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Chandrexa de Queixa

Cadeliña (San Pedro) | O Candedo (Santa María) | Casteligo (San Martiño) | Casteloais (San Pedro) | Celeiros (San Martiño) | Chandrexa (San Pedro) | Chaveán (San Bartolomeu) | Drados (Santo Isidoro) | Fitoiro (San Paio) | Fonteita (Santo André) | Forcadas (Santa María) | Parada Seca (Santa María) | Parafita (San Bartolomeu) | Queixa (Santa Cruz) | Rabal (Santa María) | Requeixo (Santa María Madanela) | San Cristovo (San Cristovo) | Vilar (San Cosme)

Lugares de Chandrexa de Queixa[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Chandrexa de Queixa vexa: Lugares de Chandrexa de Queixa.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Instituto Nacional de Estadística, ed. (27 de decembro de 2019). "Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero". Consultado o 2 de xuño de 2020. (en castelán).
  3. 3,0 3,1 Instituto Galego de Estatística. (2020) "Chandrexa de Queixa".Información municipal. Sociedade e poboación. Xunta de Galicia.Este produto emprega a API de datos do Instituto Galego de Estatística (IGE), pero non está certificado ou aprobado polo IGE.
  4. Nomenclátor de Galicia. Busca directa. Xunta de Galicia (Escribir o nome do concello e premer en Buscar)
  5. Ministerio do Interior, Goberno de España (ed.). "eleccións 2019". Arquivado dende o orixinal o 25 de xuño de 2019. Consultado o 9 de xuño 2019. 
  6. Federación Galega de Municipios e Provincias (ed.). "Chandrexa de Queixa". www.fegamp.gal. Consultado o 15 de setembro de 2019. 
  7. Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2019. Consultado o 14 de outubro de 2014. Fonte: IGE. Datos dispoñibles nas Táboas Dinámicas de Google 
  8. Cabeza Quiles, F.: Os nomes de lugar. Ed. Xerais, Vigo 1992.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

http://www.xente.mundo-r.com/domingues/