1880

1879 < 1880 < 1881

1880

Calendario gregoriano	1880 MDCCCLXXX
Ab urbe condita	2633
Calendario armenio	1329
Calendario chinés	4576 – 4577
Calendario hebreo	5640 – 5641
Calendario hindú - Vikram Samvat - Shaka Samvat - Kali Yuga	1935 – 1936 1802 – 1803 4981 – 4982
Calendario persa	1258 – 1259
Calendario musulmán	1297 – 1298
Calendario rúnico	2130

Acontecementos

Literatura galega

• Publicación de Follas Novas, de Rosalía de Castro.
• Publicación de Aires da miña terra de Curros Enríquez.
• Publicación de Saudades gallegas, de Valentín Lamas Carvajal.
• Publicación de Maxina, ou a filla espúrea, de Marcial Valladares Núñez, escrita en 1870.

Europa

Península Ibérica

• Francisco Giner de los Ríos funda a Institución Libre de Enseñanza en Madrid, centro de cultura laica e progresista.

Alemaña

• 19 de novembro: Constitúese a Asociación liberal, dirixida por von Stauffenber, que reúne os adversarios do proteccionismo e do abandono do Kulturkampt após Bismarck adoptase en xullo unha lei que beneficia a Igrexa Católica.
• O Partido Nacional Liberal alemán, que conta co 17% dos votos no Reichstag, debilítase. O partido progresista (Fortschristtspartei), adversario de Bismarck obtén a mesma representación.

Francia

• 6 de xullo: Declárase o 14 de xullo Festa nacional francesa. Adóptase a bandeira tricolor.
• 11 de xullo: Amnistía dos Communards.
• 23 de setembro: Goberno de Jules Ferry (até o 14 de novembro de 1881). Jules Ferry, presidente do Consello, persegue a laicización da sociedade apoiándose nunha reforma do ensino público.
  • As seis leis que se aprobaron neste ano e no seguinte excluíron os eclesiásticos do Consello Superior de Instrución Pública e o ensino católico dos xurados universitarios, convidaban ás congregacións a disolvérense e a abandonar os seus institutos de ensino (xesuítas, maristas, dominicos etc), creaban distintas institucións de ensino para rapaces e "escolas manuais públicas", primeiros centros de aprendizaxe.
• Jules Guesde e Paul Lafargue fundan o Partido Obreiro Francés.

Italia

• 14 de marzo: Reúnense en Boloña os socialistas da Emilia-Romaña liderados polo revolucionario Andrea Costa. Este encontro é un primeiro paso cara a federación de todos os socialistas de Italia.
• Maio: Eleccións lexislativas. A dereita obtén 170 escanos, a esquerda gobernamental 220 e a extrema esquerda un cento. Esta relación de forzas leva a Depretis a procurar un acordo coa dereita e a compor coalicións ("transformismo").
• Xullo: Abólese a lei sobre a fariña. Esta medida aplícase paulatinamente.

Reino Unido

• 28 de abril: Remata o goberno conservador de Benjamin Disraeli. Comeza o liberal de William E. Gladstone, que é primeiro ministro até 1885.
  • A caída do goberno de Disraeli débese aos problemas en Suráfrica e na India, asociados á crise económica, agrícola (aumento do éxodo rural) e social (aumento do desemprego).
• Iníciase un período de disturbios antibritánicos en Irlanda (até 1885).
• A educación primaria faise obrigatoria. O analfabetismo desaparecerá practicamente a finais do século, se ben en 1885 só entre o 68% e o 75% dos nenos en idade escolar asisten a clase.

Suíza

• 29 de febreiro: Perfórase o túnel de Saint Gothard.
• Fúndase a unión Sindical Suíza
• Créase unha rede telefónica privada en Zúric
• Fúndase o Comité Internacional da Cruz Vermella en Xenevra.
• 25 de agosto: o vapor Neptuno afúndese durante unha tempestade no Lago de Bienne e morren 15 persoas.

Europa Central e os Balcáns

• Febreiro: Francia, o Reino Unido e a Alemaña recoñecen oficialmente a independencia da Romanía.
• 23 de marzo: O príncipe Alexandre I de Bulgaria, que convocara novas eleccións lexislativas á Sabranía após ter rexeitado nomear un goberno liberal, é desautorizado polo pobo, que volve a darlle a vitoria aos liberais.
• Abril: A raíz dun conflito fronteirizo cos montenegrinos, baixo a presión de Occidente, Istambul cede as rexións de Hoti e Gruda a Montenegro.
• 17 de setembro: o sultán otomán abandona a vila de Ulqin, en Montenegro.
• Hungría: O partido dos cidadáns privados de dereito de voto é substituído polo Partido obreiro unificado húngaro (Magyarorszagi Altalanos Munkaspart), de inspiración marxista. Léo Frankel é condenado a dezaoito meses en prisión e parte ao exilio.

Rusia

Datas do calendario xuliano

• 5 de febreiro: Novo atentado frustrado contra o tsar. Unha explosión destrúe salón de comidas imperial do Palacio de Inverno.
• 12 de febreiro: O xeneral Loris Melikov preside a Comisión executiva suprema, dotada de plenos poderes. A comisión suprímese o 6 de agosto e as súas atribucións pasan ao ministerio do interior.
• 15 de febreiro: Alexandre II de Rusia decide combater politicamente o terrorismo. Fai concesións á oposición, co que logra en parte debilitar o terreo sobre o que medra o radicalismo.

África

Maghreb

• En maio inaugúrase a Conferencia de Madrid sobre os privilexios capitulares dos europeos en Marrocos. Confírmanse os privilexios definidos pola convención Béclard: mantéñense o dereito de protección e a exención de impostos para os protexidos das potencias estranxeiras e xeneralízase a cláusula da nación máis favorecida.
• Italia obtén a concesión do camiño de ferro Tunisia-La Goulette, disputada cos os franceses.
• Misión do coronel Flatters ao Sáhara para recoñecer o trazado do futuro camiño de ferro transahariano. Chega ao lago Menkhough mais debe retornar.
• Benjamin Cases e Salomon Reinach, da Alianza Israelita, abren escolas e traballan a prol da alfabetización e a occidentalización dos xudeus da Tunicia.

América

• 1 de xaneiro - Panamá: comezan os traballos para a construción do Canal de Panamá.

Nacementos

• 10 de xaneiro - Manuel Azaña, político, escritor e presidente da II República española (m. 1940).
• 25 de xaneiro - Douglas MacArthur, militar estadounidense (m. 1964).
• 22 de marzo - Kuniaki Koiso, primeiro ministro de Xapón (m. 1950).
• 30 de marzo - Seán O'Casey, escritor irlandés (m. 1964).
• 6 de maio - Ernst Ludwig Kirchner, pintor alemán (m. 1938).
• 29 de maio - Oswald Spengler, filósofo e matemático alemán.
• 27 de xuño - Helen Keller, escritora e activista social estadounidense.
• 8 de agosto - Earle Page, primeiro ministro australiano (m. 1961).
• 26 de agosto - Guillaume Apollinaire, escritor francés (m. 1918).
• 5 de setembro - Marcelino Gómez Arias, xornalista e político republicano galego (m. 1924).
• 3 de outubro - Emilio Portes Gil, presidente de México (m. 1978).
• 6 de novembro - Robert Musil, escritor austríaco.
• 24 de novembro - Abdul Aziz Al-Saud, primeiro rei de Arabia Saudí.

Mortes

• 21 de abril - Félix Moreno Astray, sacerdote, xornalista e escritor galego (n. 1841)
• 8 de maio - Gustave Flaubert, novelista francés.
• 17 de decembro - Francisco Antonio Riestra, empresario e político galego.
• Manuel Pérez Sáenz, fundador do actual Banco Gallego.

Outros

• Francis Galton describe por primeira vez na revista Nature o primeiro caso de sinestesia.

Historia ano a ano