1880
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
| < Século XVIII | Século XIX | Século XX > | |||||||
| 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 |
| 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 |
| 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 |
| 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 |
| 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 |
| 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 |
| 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 00 |
| Calendario gregoriano | 1880 MDCCCLXXX |
| Ab urbe condita | 2633 |
| Calendario armenio | 1329 |
| Calendario chinés | 4576 – 4577 |
| Calendario hebreo | 5640 – 5641 |
| Calendario hindú - Vikram Samvat - Shaka Samvat - Kali Yuga |
1935 – 1936 1802 – 1803 4981 – 4982 |
| Calendario persa | 1258 – 1259 |
| Calendario musulmán | 1297 – 1298 |
| Calendario rúnico | 2130 |
Índice |
Acontecementos [editar]
Literatura galega [editar]
- Publicación de Follas Novas, de Rosalía de Castro.
- Publicación de Aires da miña terra de Curros Enríquez.
- Publicación de Saudades gallegas, de Valentín Lamas Carvajal.
- Publicación de Maxina, ou a filla espúrea, de Marcial Valladares Núñez, escrita en 1870.
Europa [editar]
Península Ibérica [editar]
- Francisco Giner de los Ríos funda a Institución Libre de Enseñanza en Madrid, centro de cultura laica e progresista.
Alemaña [editar]
- 19 de novembro: Constitúese a Asociación liberal, dirixida por von Stauffenber, que reúne os adversarios do proteccionismo e do abandono do Kulturkampt após Bismarck adoptase en xullo unha lei que beneficia a Igrexa Católica.
- O Partido Nacional Liberal alemán, que conta co 17% dos votos no Reichstag, debilítase. O partido progresista (Fortschristtspartei), adversario de Bismarck obtén a mesma representación.
Francia [editar]
- 6 de xullo: Declárase o 14 de xullo Festa nacional francesa. Adóptase a bandeira tricolor.
- 11 de xullo: Amnistía dos Communards.
- 23 de setembro: Goberno de Jules Ferry (até o 14 de novembro de 1881). Jules Ferry, presidente do Consello, persegue a laicización da sociedade apoiándose nunha reforma do ensino público.
- As seis leis que se aprobaron neste ano e no seguinte excluíron os eclesiásticos do Consello Superior de Instrución Pública e o ensino católico dos xurados universitarios, convidaban ás congregacións a disolvérense e a abandonar os seus institutos de ensino (xesuítas, maristas, dominicos etc), creaban distintas institucións de ensino para rapaces e "escolas manuais públicas", primeiros centros de aprendizaxe.
- Jules Guesde e Paul Lafargue fundan o Partido Obreiro Francés.
Italia [editar]
- 14 de marzo: Reúnense en Boloña os socialistas da Emilia-Romaña liderados polo revolucionario Andrea Costa. Este encontro é un primeiro paso cara a federación de todos os socialistas de Italia.
- Maio: Eleccións lexislativas. A dereita obtén 170 escanos, a esquerda gobernamental 220 e a extrema esquerda un cento. Esta relación de forzas leva a Depretis a procurar un acordo coa dereita e a compor coalicións ("transformismo").
- Xullo: Abólese a lei sobre a fariña. Esta medida aplícase paulatinamente.
Reino Unido [editar]
- 28 de abril: Remata o goberno conservador de Benjamin Disraeli. Comeza o liberal de William E. Gladstone, que é primeiro ministro até 1885.
- A caída do goberno de Disraeli débese aos problemas en Suráfrica e na India, asociados á crise económica, agrícola (aumento do éxodo rural) e social (aumento do desemprego).
- Iníciase un período de disturbios antibritánicos en Irlanda (até 1885).
- A educación primaria faise obrigatoria. O analfabetismo desaparecerá practicamente a finais do século, se ben en 1885 só entre o 68% e o 75% dos nenos en idade escolar asisten a clase.
Suíza [editar]
- 29 de febreiro: Perfórase o túnel de Saint Gothard.
- Fúndase a unión Sindical Suíza
- Créase unha rede telefónica privada en Zúric
- Fúndase o Comité Internacional da Cruz Vermella en Xenevra.
- 25 de agosto: o vapor Neptuno afúndese durante unha tempestade no Lago de Bienne e morren 15 persoas.
Europa Central e os Balcáns [editar]
- Febreiro: Francia, o Reino Unido e a Alemaña recoñecen oficialmente a independencia da Romanía.
- 23 de marzo: O príncipe Alexandre I de Bulgaria, que convocara novas eleccións lexislativas á Sabranía após ter rexeitado nomear un goberno liberal, é desautorizado polo pobo, que volve a darlle a vitoria aos liberais.
- Abril: A raíz dun conflito fronteirizo cos montenegrinos, baixo a presión de Occidente, Istambul cede as rexións de Hoti e Gruda a Montenegro.
- 17 de setembro: o sultán otomán abandona a vila de Ulqin, en Montenegro.
- Hungría: O partido dos cidadáns privados de dereito de voto é substituído polo Partido obreiro unificado húngaro (Magyarorszagi Altalanos Munkaspart), de inspiración marxista. Léo Frankel é condenado a dezaoito meses en prisión e parte ao exilio.
Rusia [editar]
Datas do calendario xuliano
- 5 de febreiro: Novo atentado frustrado contra o tsar. Unha explosión destrúe salón de comidas imperial do Palacio de Inverno.
- 12 de febreiro: O xeneral Loris Melikov preside a Comisión executiva suprema, dotada de plenos poderes. A comisión suprímese o 6 de agosto e as súas atribucións pasan ao ministerio do interior.
- 15 de febreiro: Alexandre II de Rusia decide combater politicamente o terrorismo. Fai concesións á oposición, co que logra en parte debilitar o terreo sobre o que medra o radicalismo.
África [editar]
Maghreb [editar]
- En maio inaugúrase a Conferencia de Madrid sobre os privilexios capitulares dos europeos en Marrocos. Confírmanse os privilexios definidos pola convención Béclard: mantéñense o dereito de protección e a exención de impostos para os protexidos das potencias estranxeiras e xeneralízase a cláusula da nación máis favorecida.
- Italia obtén a concesión do camiño de ferro Tunisia-La Goulette, disputada cos os franceses.
- Misión do coronel Flatters ao Sáhara para recoñecer o trazado do futuro camiño de ferro transahariano. Chega ao lago Menkhough mais debe retornar.
- Benjamin Cases e Salomon Reinach, da Alianza Israelita, abren escolas e traballan a prol da alfabetización e a occidentalización dos xudeus da Tunicia.
América [editar]
- 1 de xaneiro - Panamá: comezan os traballos para a construción do Canal de Panamá.
Nacementos [editar]
- 10 de xaneiro - Manuel Azaña, político, escritor e presidente da II República española (m. 1940).
- 25 de xaneiro - Douglas MacArthur, militar estadounidense (m. 1964).
- 22 de marzo - Kuniaki Koiso, primeiro ministro de Xapón (m. 1950).
- 30 de marzo - Seán O'Casey, escritor irlandés (m. 1964).
- 6 de maio - Ernst Ludwig Kirchner, pintor alemán (m. 1938).
- 29 de maio - Oswald Spengler, filósofo e matemático alemán.
- 27 de xuño - Helen Keller, escritora e activista social estadounidense.
- 8 de agosto - Earle Page, primeiro ministro australiano (m. 1961).
- 26 de agosto - Guillaume Apollinaire, escritor francés (m. 1918).
- 5 de setembro - Marcelino Gómez Arias, xornalista e político republicano galego (m. 1924).
- 3 de outubro - Emilio Portes Gil, presidente de México (m. 1978).
- 6 de novembro - Robert Musil, escritor austríaco.
- 24 de novembro - Abdul Aziz Al-Saud, primeiro rei de Arabia Saudí.
Mortes [editar]
- 21 de abril - Félix Moreno Astray, sacerdote, xornalista e escritor galego (n. 1841)
- 8 de maio - Gustave Flaubert, novelista francés.
- 17 de decembro - Francisco Antonio Riestra, empresario e político galego.
- Manuel Pérez Sáenz, fundador do actual Banco Gallego.
Outros [editar]
- Francis Galton describe por primeira vez na revista Nature o primeiro caso de sinestesia.