1880

Na Galipedia, a wikipedia en galego.

1879 < 1880 < 1881

< Século XVIII				Século XIX		Século XX >
01	02	03	04	05	06	07	08	09	10
11	12	13	14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27	28	29	30
31	32	33	34	35	36	37	38	39	40
41	42	43	44	45	46	47	48	49	50
51	52	53	54	55	56	57	58	59	60
61	62	63	64	65	66	67	68	69	70
71	72	73	74	75	76	77	78	79	80
81	82	83	84	85	86	87	88	89	90
91	92	93	94	95	96	97	98	99	00

Índice 1 Acontecementos 1.1 Europa 1.1.1 Peninsula Ibérica 1.1.2 Alemaña 1.1.3 Francia 1.1.4 Italia 1.1.5 Reino Unido 1.1.6 Suíza 1.1.7 Europa Central e os Balcáns 1.1.8 Rusia 1.2 África 1.2.1 Maghreb 1.3 América 2 Nacementos 3 Mortes 4 Outros

[editar] Acontecementos

[editar] Europa

[editar] Peninsula Ibérica

• Publicación de Follas Novas, de Rosalía de Castro.
• Publicación de Aires da miña terra de Curros Enríquez.
• Publicación de Saudades gallegas, de Valentín Lamas Carvajal.
• Francisco Giner de los Ríos funda a Institución Libre de Enseñanza en Madrid, centro de cultura laica e progresista.

[editar] Alemaña

• 19 de novembro: Constitúese a Asociación liberal, dirixida por von Stauffenber, que reúne os adversarios do proteccionismo e do abandono do Kulturkampt após Bismarck adoptase en xullo unha lei que beneficia a Igrexa Católica.
• O Partido Nacional Liberal alemán, que conta co 17% dos votos no Reichstag, debilítase. O partido progresista (Fortschristtspartei), adversario de Bismarck obtén a mesma representación.

[editar] Francia

• 6 de xullo: Declárase o 14 de xullo Festa nacional francesa. Adóptase a bandeira tricolor.
• 11 de xullo: Amnistía dos Communards.
• 23 de setembro: Governo de Jules Ferry (até o 14 de novembro de 1881). Jules Ferry, presidente do Consello, persigue a laicización da sociedade apoiándose nunha reforma do ensino público.
  • As seis leis que se aprobaron neste ano e no seguinte excluíron os eclesiásticos do Consello Superior de Instrución Pública e o ensino católico dos xurados universitarios, convidaban ás congregacións a disolvérense e a abandonar os seus institutos de ensino (xesuítas, maristas, dominicos, etc.), creaban distintas institucións de ensino para rapaces e "escolas manuais públicas", primeiros centros de aprendizaxe.
• Jules Guesde e Paul Lafargue fundan o Pardido Obreiro Francés.

[editar] Italia

• 14 de marzo: Reúnense en Boloña os s da Emilia-Romaña liderados polo revolucionario Andrea Costa. Este encontro é un primeiro paso cara a federación de todos os socialistas de Italia.
• Maio: Eleccións lexislativas. A dereita obtén 170 escanos, a esquerda governamental 220 e a extrema esquerda un cento. Esta relación de forzas leva a Depretis a procurar un acordo coa dereita e a compor coalicións ("transformismo").
• Xullo: Abólese a lei sobre a fariña. Esta medida aplícase paulatinamente.

[editar] Reino Unido

• 28 de abril: Remata o goberno conservador de Benjamin Disraeli. Comeza o liberal de William E. Gladstone, que é primeiro ministro até 1885.
  • A caída do goberno de Disraeli débese aos problemas en Sudáfrica e na India, asociados á crise económica, agrícola (aumento do éxodo rural) e social (aumento do desemprego).
• Iníciase un periodo de disturbios anti-británicos en Irlanda (até 1885).
• A educación primaria faise obrigatoria. O analfabetismo desaparecerá practicamente a finais do século, se ben en 1885 só entre o 68% e o 75% dos nenos en idade escolar asisten a clase.

[editar] Suíza

• 29 de febreiro: Perfúrase o túnel de Saint Gothard.
• Fúndase a unión Sindical Suíza
• Créase unha rede telefónica privada en Zurich
• Fúndase o Comité Internacional da Cruz Vermella en Xenevra.
• 25 de agosto: o vapor Neptuno afúndese durante unha tempestade no Lago de Bienne e morren 15 persoas.

[editar] Europa Central e os Balcáns

• Febreiro: Francia, o Reino Unido e a Alemaña recoñecen oficialmente a independencia da Romenia.
• 23 de marzo: O príncipe Alexandre I de Bulgaria, que convocara novas eleccións lexislativas á Sabranía após ter rexeitado nomeau un goberno liberal, é desautorizado polo povo, que volve a darlle a vitoria aos liberais.
• Abril: A raíz dun conflito fronterizo cos montenegrinos, baixo a presión de Occidente, Istambul cede as rexións de Hoti e Gruda a Montenegro.
• 17 de setembro: o sultán otomano abandona a vila de Ulqin, en Montenegro.
• Hungría: O partido dos cidadáns privados de dereito de voto é substituído polo Partido obreiro unificado húngaro (Magyarorszagi Altalanos Munkaspart), de inspiración marxista. Léo Frankel é condenado a dezaoito meses en prisión e parte ao exilio.

[editar] Rusia

Datas do calendario xuliano

• 5 de febreiro: Novo atentado frustrado contra o zar. Unha explosión destrúe salón de comidas imperial do Palacio de Inverno.
• 12 de febreiro: O xeneral Loris Melikov preside a Comisión executiva suprema, dotada de plenos poderes. A comisión suprímese o 6 de agosto e as súas atribucións pasan ao ministerio do interior.
• 15 de febreiro: Alexandre II de Rusia decide combater politicamente o terrorismo. Fai concesións á oposición, co que logra en parte debilitar o terreo sobre o que medra o radicalismo.

[editar] África

[editar] Maghreb

• En maio inaugúrase a Conferencia de Madrid sobre os privilexios capitulares dos europeos en Marrocos. Confírmanse os privilexios definidos pola convención Béclard: mantéñense o dereito de protección e a exención de impostos para os protexidos das potencias estranxeiras e xeneralízase a cláusula da nación máis favorecida.
• Italia obtén a concesión do camiño de ferro Túnez-La Goulette, disputada cos os franceses.
• Misión do coronel Flatters ao Sahara para recoñecer o trazado do futuro camiño de ferro transsahariano. Chega ao lago Menkhough mais debe retornar.
• Benjamin Cases e Salomon Reinach, da Alianza Israelita, abren escolas e traballan a prol da alfabetización e a occidentalización dos xudeus da Tunicia.

[editar] América

• 1 de xaneiro - Panamá: comezan os traballos para a construción do Canal de Panamá.

[editar] Nacementos

• 10 de xaneiro - Manuel Azaña, político, escritor e presidente da II República española.
• 25 de xaneiro - Douglas MacArthur, militar estadounidense.
• 29 de maio - Oswald Spengler, filósofo e matemático alemán.
• 27 de xuño - Helen Keller, escritora e activista social estadounidense.
• 26 de agosto - Guillaume Apollinaire, escritor francés.
• 24 de novembro - Abdul Aziz Al-Saud, primeiro rei de Arabia Saudí.

[editar] Mortes

• Manuel Pérez Sáenz - fundador do actual Banco Gallego
• 8 de maio - Gustave Flaubert, novelista francés.

[editar] Outros

• Marcial Valladares Núñez (1821-1903) publica Maxina, ou a filla espúrea, primeira novela en lingua galega.
• Francis Galton describe por primeira vez na revista Nature o primeiro caso de sinestesia.

Historia ano a ano