Porto do Son

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 42°43′28″N 9°0′24″O / 42.72444, -9.00667

Porto do Son
Escudo de Porto do Son
Porto do Son 06.jpg
Casa do Concello.
Situacion Porto do Son.PNG
Situación
Xentilicio[1] sonense
Xeografía
Provincia Provincia da Coruña
Comarca Comarca de Noia
Poboación 9.436 hab. (2015)
Área 94,58 km²
Densidade 99,77 hab./km²
Entidades de poboación 10 parroquias
Capital do concello Porto do Son
Política (2015)
Alcalde Luís Oujo
Concelleiros BNG: 2
PPdeG: 7
PSdeG-PSOE: 2
Outros: PortodoS 2
Eleccións municipais en Porto do Son
Uso do galego[2] (2011)
Galegofalantes 80,66%
Na rede
http://www.portodoson.gal/
concello@portodoson.net

Porto do Son é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Noia. A capital do concello é a vila homónima, situada na parroquia de Noal. Segundo o padrón municipal (INE 2015) conta cunha poboación de 9.436 habitantes e ten unha extensión de 94,58 km². O seu xentilicio é sonense. En Porto do Son está o castro de Baroña e a vila de Portosín.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Porto do Son é un concello que ocupa o lado noroeste da Península do Barbanza. Limita ao norte coa ría de Muros e Noia, ao sur con Boiro e a Pobra do Caramiñal, ao leste con Noia e Lousame, e ao oeste con Ribeira.

A Península do Barbanza é unha terra moi accidentada e Porto do Son non é unha excepción. O monte está en case todo o concello moi preto da costa, o que obriga á poboación a concentrarse en torno á liña costeira en case todo o territorio.

Demografía[editar | editar a fonte]

Comparando a evolución demográfica desde 1900, a poboación de Porto do Son mantense estable ó contar nese ano con 9.244 habitantes e no 2005 con 9.990.

A poboación aumentou lixeiramente ata a metade de século, cando comeza a baixar lenta pero progresivamente, con pequenas variacións. Isto débese á baixa natalidade e a unha emigración que leva unha parte significativa da poboación ó exterior, o cal é constante na maioría dos concellos de Galicia.

En 2012 a poboación era de 9.699 habitantes, o que indica unha diminución a 2011, cando era de 9.847 persoas (9.899 habitantes en 2007, 10.025 no 2006, 9.990 no 2005.

Censo total 2014 9.571 habitantes
Menores de 15 anos 1.208 (12.62 %)
Entre 15 e 64 anos 6.016 (62.86 %)
Maiores de 65 anos 2.347 (24.52 %)

Fonte INE; 1857-2011

Evolución da poboación de Porto do Son   Fontes: INE e IGE.
1900 1930 1950 1981 2004 2009 2011 2012 2013 2014
9.244 9.682 10.876 11.102 10.039 9.847 9.873 9.699 9.613 {{{10}}}
(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Historia[editar | editar a fonte]

Panorámica do castro de Baroña.

Antigüidade[editar | editar a fonte]

Son numerosas as testemuñas que demostran a antiga ocupación humana de Porto do Son, sobre todo petróglifos, esparexidos por todo o termo municipal, e mámoas, sobre todo en Baroña. O asentamento castrexo máis importante é o castro de Baroña (de feito é un dos máis importantes de Galicia). Estivo habitado probablemente entre os séculos IV e III antes de Cristo. Foi romanizado e abandonado arredor do século I antes de Cristo.

Por outra banda, en canto á era romana, á parte da xa citada romanización do castro de Baroña, atopáronse mosaicos romanos en Portosín, hoxe desaparecidos. O mesmo topónimo desta entidade de poboación probablemente vén de Portus Sinus. A vía per loca maritima pasaba polo termo municipal.

Idade Media e Moderna[editar | editar a fonte]

A historia medieval deste concello foi moi tranquila. Entre outras cousas, é mencionable algúns ataques de piratas que se fixeron pola zona, por causa da situación do concello, a medio camiño entre Santiago de Compostela e o mar. Durante este período e tempos posteriores, o que vén sendo o concello actual dependeu de Noia, importante vila galega durante a Idade Media.

Durante a Idade Moderna o concello de Porto do Son seguiu sendo dependente da vila Noia. Son mencionables os preitos que houbo durante esta época entre os veciños sonenses e os doutros lugares, sobre todo relacionados coa pesca. Houbo un coa ordenanza noiesa, que prohibía empregar o xeito, pois os veciños sonenses o empregaban. Porén, houbo outro cos veciños de Muros: esta vez eran os sonenses os que non estaban de acordo con empregar o xeito como facían os muradáns.

Historia recente[editar | editar a fonte]

Durante o século XIX, coma en cantos outros lugares de Galicia, chegaron a Porto do Son empresarios cataláns. Creáronse fábricas de salgadura na capital municipal e en Portosín. Isto impulsou o sector pesqueiro, e deu traballo a gran parte da poboación do concello. A comezos do século XX o negocio deixou de ser rentable e pouco a pouco fóronse pechando as fábricas.

Economía[editar | editar a fonte]

No ano 2001, a taxa de actividade do concello de Porto do Son era do 45,2 % e o paro de 9,1 %. Por sectores, o sector terciario é o predominante, pois ocupa un 42,3 % dos traballadores sonenses. O sector secundario, cunha ocupación predominante da construción, ocupa un 33 % dos traballadores. E o sector primario é o minoritario, ocupando un 24 % dos traballadores sonenses, a maioría en actividades pesqueiras.

Turismo[editar | editar a fonte]

Porto do Son celebra no mes de agosto a Festa de Exaltación do Polbo.

Porto do Son na cultura popular[editar | editar a fonte]

  • Os de Noia son borrachos,/ os de Muros aloqueiros,/ os de Fisterra son mouros,/ e os do Son sonche bucheiros.[3]
    • Aloque ou aloqueiro significan pantano, lameira, e, por extensión, atranco, dificultade, compromiso.
    • Bucheiro pode significar barrigán, tripón; ou pescador de bucheiros, nome local dos muxos.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Parroquias[editar | editar a fonte]

O territorio sonense está dividido en dez parroquias, a maior das cales é Nebra e a máis poboada, Noal, onde se atopa a capital do concello. Todas elas están bañadas polas augas da ría de Muros e Noia, excepto Ribasieira, que non dá ó mar.

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Porto do Son

Baroña (San Pedro) | Caamaño (Santa María) | Goiáns (San Sadurniño) | Miñortos (San Martiño) | Nebra (Santa María) | Noal (San Vicente) | Queiruga (Santo Estevo) | Ribasieira (San Pedro) | San Pedro de Muro (San Pedro) | Xuño (Santa Mariña)

Lugares de Porto do Son[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Porto do Son vexa: Lugares de Porto do Son.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Consultado o 14 de outubro de 2014. 
  3. ANÓNIMO (1968): Cantigas do viño. Ed. Castrelos, Vigo (Col. O Moucho 6).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Porto do Son Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Concellos da Comarca de Noia Comarca de Noia
Lousame
Lousame
Noia
Noia
Outes
Outes
Porto do Son
Porto do Son