Gallaecia
Na Galipedia, a wikipedia en galego.
A Gallaecia foi unha provincia romana do Noroeste da Península Ibérica que abranguía o que hoxe é a comunidade autónoma de Galicia, o Norte de Portugal e as provincias españolas de Asturias, León e Zamora. A súa capital estaba en Bracara Augusta (Braga).
Índice |
[editar] Orixe
Os romanos déronlle o nome de Gallaecia ao noroeste da Península Ibérica polos callaeci, que constituían unha amálgama de pobos máis ou menos celtizados que vivían entre o Douro e o Miño, que os romanos coñecen pola primeira vez coa chegada de Décimo Xunio Bruto ao norte do Douro no 139 a.C.
Os salvaxes celtas da Gallaecia fan a súa entrada na historia escrita no século I d.C na épica Púnica de Silio Itálico sobre a Primeira Guerra Púnica dun xeito que aínda hoxe nos é familiar, dous mil anos despois:
Fibrarum et pennae diuinarumque sagacem / flammarum misit dives Callaecia pubem, / barbara nunc patriis ululantem carmina linguis, / nunc pedis alterno percussa verbere terra, / ad numerum resonas gaudentem plaudere caetras —Libro III. 344-347
- "A rica Gallaecia envía a súa xuventude, coñecedora da adiviñación polas entrañas das bestas, polo voo das aves e polas chamas divinas, a cal ou ben berraba bárbaros cánticos nas súas linguas patrias ou ben, tras golpearen a terra con golpes alternos de pé, se aledaba en bater ritmicamente os sonoros escudos".
[editar] Límites e divisións
.
Gallaecia, desde a reforma de Diocleciano, dividíase nos seguintes conventos:
- Conventus Bracarensis, con capital en Bracara Augusta, abranguía o norte de Portugal, o sur de Pontevedra e case todo Ourense, tiña como límite sur o río Douro.
- Conventus Lucensis, con capital en Lucus Augusti, abranguía aproximadamente as provincias actuais da Coruña, Lugo, norte de Pontevedra, un anaco de Ourense e occidente de Asturias. (Véxase o mapa).
- Conventus Asturiensis, con capital en Asturica Augusta, abranguía boa parte da actual Asturias, León, o oeste de Zamora, o leste de Ourense e o nororiente de Portugal
- Conventus Cluniensis, con capital en Clunia, que quizais chegase ata o alto Ebro e o Pisuerga
[editar] Historia
Os Callaeci ("kallaikoi" en grego) enfróntanse ás forzas romanas no 137 a.C. nunha batalla no río Douro, que resulta unha derrota para eles e Décimo Xunio Bruto volta vencedor, e recibe do Senado o título de Callaecus. Decimo Xuño Bruto non pretendeu ocupar a zona sur da Galiza para conseguir riquezas, senón que levou a cabo unha expedición de castigo contra este pobo, que se dedicaba a realizar incursions bélicas e de saqueo na área lusitana.
Partiu do Portus Cale, que se corresponde co actual Porto. As súas lexións avanzaron pola costa co apoio da frota e ocuparon unha serie de castros costeiros. Estableceu unha guarnición no lugar da actual Valença e despois internouse cara a Braga. Após dunha batalla vitoriosa avanzou cara o Limia e ocupou a cidade de Lambrica, para cruzar posteriormente o rio Miño.
Estas campañas non tiveron unha grande importancia e limitáronse a unha zona xeográfica moi concreta: o sur da Gallaecia, con especial incidencia na zona costeira.
O mesmo xuízo histórico merecen unha serie de expedicions posteriores coma as de P. Craso do 96- 94 a. C. ou a de Xulio César no 62 a. C. na que, movido polo seu desexo de obter riquezas, chegaria cunha expedición até Brigantium
Pero a conquista definitiva do noroeste da península non se realizará ata o emperador Augusto entre o 26 e o 19 a.C. no contexto das guerras cántabras
Ao primeiro, Augusto inclúe o territorio da actual Galicia na Lusitania, pero xa no 13 a.C. pasa á Hispania Citerior. O mesmo Augusto, reforma a división provinciaa de Hispania no 27 a.C, asignando a Gallaecia á provincia Tarraconense. Con Caracalla quizais formou parte, xa con Asturias e Cantabria, da Hispania Nova Citerior Antoniana, (214), pero non foi ata a reforma de Diocleciano -quen dividiu Hispania no 298 en sete provincias- que se constitúa a Provincia da Gallaecia.
Durante a época Flavia prodúcense unha serie de decisións que tiveron un profundo calado político. A concesión do Ius Latii trouxo consigo un profundo cambio tanto no ámbito urbano, co incremento da poboación nos núcleos urbanos xa existentes e a creación de novos, como no rural. Isto traería consigo un aumento xeralizado da riqueza da poboación, que na práctica na Gallaecia non se ten constatado a través dos achádegos arqueolóxicos. O retraso económico sería maior no convento Lucense que no Bracarense se comparamos estos territorios cos máis desenvolvidos da Península Ibérica e agravóuse máis cos Antoninos.
Deste xeito, hoxe en día, non se pode falar para Gallaecia da existencia dunha economía baseada no uso cotidiano da moeda. Gallaecia vivíu fundamentalmente sobre a base dunha economía natural baseada no troco, ata mediados do século III e, máis claramente, ata o século IV.
[editar] Véxase tamén
[editar] Bibliografía
- Balboa Salgado, Antonio (1996), Gallaecia nas fontes clásicas, Santiago de Compostela. Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-8121-512-0.
- García Fernández-Albalat, Blanca (1990), Guerra y religión en la Gallaecia y la Lusitania antiguas, Sada. Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-475-8. (en castelán)
- Tranoy, A. (1981), La Galice Romaine. Recherches sur le nord-ouest de la péninsule ibérique dans l’Antiquité, Paris, Diffusion de Boccard. ISBN.
