Carl Friedrich Gauss

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Johann Carl Friedrich Gauss
Carl Friedrich Gauss.jpg
Retrato de Carl Friedrich Gauss, por Christian Albrecht Jensen.
Datos persoais
Nacemento 30 de abril de 1777
Lugar Brunswick, Baixa Saxonia
Falecemento 23 de febreiro de 1855
Lugar Göttingen
Soterrada {{{soterrada}}}
Soterrado {{{soterrado}}}
Residencia Reino de Hanóver
Nacionalidade
Etnia
Cóncuxe Johanna Osthoff (1805-1809)
Mina Waldeck
Fillos {{{fillos}}}
Relixión
Actividade
Campo Físico, matemático e astrónomo
Alma mater Universidad de Helmstedt
Instituacións {{{institucións}}}
Sociedades {{{sociedades}}}
Tese {{{tese}}}
Dir. de tese {{{director_de_tese}}}
Dir. tese Johann Friedrich Pfaff
Alumnos tese Friedrich Bessel
Christoph Gudermann
Christian Ludwig Gerling
J. W. Richard Dedekind
Johann Encke
Johann Listing
Bernhard Riemann
Alumnos dest. {{{alumnos_doctorais}}}
Coñecido por Teoría dos números
Magnetismo
Influído por
Influíu en
Premios

[[Ficheiro:{{{sinatura}}}|centro|150px]]


Sintaura:
Carl Friedrich Gauß signature.svg

Johann Carl Friedrich Gauss De-carlfriedrichgauss.ogg (Gauß) , nado en Brunswick, Baixa Saxonia, o 30 de abril de 1777 e finado en Göttingen o 23 de febreiro de 1855, foi un matemático, astrónomo e físico alemán considerado un dos matemáticos máis grandes e influentes de toda a historia polas súas amplas contribucións en moitos campos desta ciencia.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Infancia[editar | editar a fonte]

Naceu nunha familia campesina e proxenitores analfabetos, porén Gauss mostrou rasgos da súa gran capacidade dende moi mozo, precocidade que sería un rasgo común a toda a súa carreira, escribindo a súa obra magna, Disquisitiones arithmeticae con tan só 21 anos.

Aprendeu a ler el só, e tamén aprendeu a unha idade insólita a aritmética elemental. En 1784, con sete anos de idade, ingresou nunha escola de educación básica de Brunswick, de aí pasou ao bacharelato, sendo recomendado para o Lyceum.

Neste centro cóntase unha das moitas anécdotas que hai sobre a súa precocidade: Un día o profesor de aritmética mandou sumar os cen primeiros números naturais. O mestre quería uns minutos de tranquilidade, pero transcorridos uns poucos segundos Gauss levanta a man e di ter a solución: os cen primeiros números naturais suman 5.050. E efectivamente é así. ¿Como o fixo Gauss? Pois mentalmente deuse conta de que a suma de dous termos equidistantes era constante:

1 , 2 , 3 , 4 . . . . . . . . 97 , 98 , 99 , 100
1+100 = 2+99 = 3+98 = 4+97 = ... = 101

Cos 100 números pódense formar 50 pares, de forma que a solución final vén dada polo produto

101· 50 = 5050

Gauss deducira a fórmula que dá a suma de n termos dunha progresión aritmética da que se coñecen o primeiro e o último termos:

S_{n} = \frac{(a_{1} + a_{n})  n}{2}

onde a1 é o primeiro termo, an o último, e n é o número de termos da progresión.

Aos 14 anos foi presentado e apadriñado polo duque de Brunswick, asombrado por todo o que tiña escoitado do rapaz, correndo con todolos seus gastos e asegurando que rematara o bacharelato. Ao ano seguinte ingresou no Collegium Carolinum onde aprendeu grego e latín. Permaneceu no centro de estudos tres anos ao final dos cales xa tiña elaborada a súa Lei dos mínimos cuadrados.

Aos 17 anos comezou a tarefa de completar o que, ao seu xuizo, deixaran incompleto os seus predecesores na teoría de números, comezando a súa relación en profundidade ca aritmética.

As matemáticas é a raiña das ciencias e a aritmética é a raiña das matemáticas.

En 1796 descubriu o método de construción do heptadecágono, e deu o criterio necesario e suficiente para que se poida debuxar un polígono.

Foi o primeiro en probar rigurosamente o Teorema Fundamental da Álxebra (disertación para a súa tese doutoral en 1799), aínda que unha proba case completa de dito teorema xa a fixera Jean Le Rond d'Alembert anteriormente.

En 1801 publicou o libro Disquisitiones Aritmeticae, con seis seccións adicadas á Teoría de números, dándolle a esta rama das matemáticas unha estrutura sistematizada. Na última sección do libro expón a súa tese doutoral. Ese mesmo ano prediciu a órbita do planeta anano Ceres aproximando parámetros por mínimos cadrados.

Madurez[editar | editar a fonte]

Distribución normal

En 1807 foi nomeado profesor de astronomía do Observatorio de Göttingen, posto no que permaneceu o resto da súa vida, chegando a ser director da institución. Nese mesmo ano publicou Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis Solem ambientium, no que describía como calcular a órbita dun planeta e como refinala posteriormente. Profundiza sobre ecuacións diferenciais e seccións cónicas.

Dous anos máis tarde falece a súa primeira esposa, Johanna Osthoff, ao dar a luz ao seu terceiro fillo. Anos máis tarde volvería a casarse e tería outros tres fillos.

Destos anos datan os seus estudos sobre xeometría no euclidiana, é decir, a construcción dunha xeometría loxicamente coherente que prescindía do postulado de Euclides das paralelas, a pesar de non publicar as súas conclusións adiantouse máis de trinta anos aos traballos posteriores de Lobachewski e Bolyai.

En torno ao ano 1820, inmerso na correcta determinación matemática da forma e tamaño do Globo terráqueo, desenvolveu numerosas ferramentas para o tratamento dos datos observacionais. Nesta liña destaca o estudo publicado en 1823, Theoria combinationis observationum erroribus minimis obnoxiae, adicado á distribución normal, na que a súa curva característica, chamada campá de Gauss ou Curva de distribución normal, é moi empregada en disciplinas non matemáticas onde os datos son susceptibles de estar afectados por erros sistemáticos e casuais, coma por exemplo a psicoloxía diferencial.

Outros dos resultados asociados ao seu interese pola xeodesia son a invención do heliotropo e, xa no campo da matemática pura, as súas ideas sobre o estudo das características das superficies curvas que, explicitadas na súa obra de 1828 Disquisitiones generales circa superficies curvas, sentaron as bases da xeometría diferencial moderna.

Tamén se fixou no fenómeno do magnetismo, interés no campo que rematou ca instalación do primeiro telégrafo eléctrico en 1833. Estas investigación tamén estiveron intimamente ligadas ca teoría metemática do potencial, que publicou en 1840.

Publicacións[editar | editar a fonte]

  • 1799: Demonstratio nova theorematis omnem functionem algebraicam rationalem integram unius variabilis in factores reales primi vel secundi gradus resolvi posse. (Novas probas do teorema onde cada función integral alxébrica dunha variábel pode resolverse en factores reais de primeiro ou segundo grado). Disertación sobre o teorema fundamental da álxebra.
  • 1801: Disquisitiones Arithmeticae.
  • 1809: Theoria Motus Corporum Coelestium in sectionibus conicis solem ambientium.
  • 1827: Disquisitiones generales circa superficies curvas.
  • 1843/44: Untersuchungen über Gegenstände der Höheren Geodäsie. Erste Abhandlung, Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften in Göttingen. Zweiter Band
  • 1846/47: Untersuchungen über Gegenstände der Höheren Geodäsie. Zweite Abhandlung, Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften in Göttingen. Dritter Band.
  • 1796-1814: Mathematisches Tagebuch.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Carl Friedrich Gauss
Wikiquote
A Galicitas posúe citas sobre: Carl Friedrich Gauss

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]