Barbadás

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Barbadás
Escudo de Barbadás
Casa do Concello de Barbadás.JPG

Casa do Concello de Barbadás.
Situacion Barbadás.PNG
Situación
Xentilicio[1] barbadés (non oficial)
Xeografía
Provincia Provincia de Ourense
Comarca Comarca de Ourense
Poboación 10.064 hab. (2012)
Área 30,2 km²
Densidade 333,25 hab./km²
Entidades de poboación 6 parroquias
Capital do concello Barbadás
Política (2011)
Alcalde José Manuel Freire Couto
Concelleiros BNG: 3
PPdeG: 7
PSdeG-PSOE: 3
Outros: -
Eleccións municipais en Barbadás
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 93,26%
Na rede
http://www.barbadas.es/

Barbadás é un concello da provincia de Ourense, pertencente a comarca de Ourense. Segundo o IGE en 2009 tiña 9.177 habitantes (8.426 no 2006, 7.939 no 2005, 7.597 no 2004, 7.193 no 2003).

Evolución da poboación de Barbadás (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 3.835  4.063  4.325  3.682  7.597  9.177  9.731  10.064  {{{9}}}
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Xeografía[editar | editar a fonte]

O concello, de 30,33 km², abrangue 6 parroquias. Limita ao norte con Ourense. O seu principal núcleo é A Valenzá. Cara ao norte está o río Miño, ao que se dirixe o río Barbaña, principal curso fluvial do concello. As zonas máis montañosas están cara ao suroeste, acadando os 600 m no Alto do Castro.

Poboación[editar | editar a fonte]

Censo total (habitantes) 10.064
Menores de 15 anos 1.819 (18,07 %)
Entre 15 e 64 anos 6.601 (65,59 %)
Maiores de 65 anos 1.644 (16,34 %)

Historia[editar | editar a fonte]

No monte da Piteira (480 m) realizáronse en 1974 unhas escavacións arqueolóxicas nas que se atoparon restos de asentamentos do paleolítico. No Museo de Ourense consérvanse restos de cantos rodados de cuarcita, sílex, cuarzo, coitelos de dorso e útiles para a caza.

Durante a cultura castrexa a zona estaba habitada polos coelernos. No castro de Trelle (635 m) atopouse un brazalete de finais da idade do bronce, conservado no Museo de Lugo. No monte Nondedeu, no lugar das Pipileiras, atopouse un brazalete similar, estando os dous decorados con motivos triangulares e reticulados feitos mediante excisións. Outro poboado da época é o Castro de Louredo.

Trala romanización de Galicia abandonáronse os castros e habitáronse zonas de chaira máis próximas ao río Miño. Na aldea de Loiro atopáronse restos dunha villae, como tellas e moedas.

Na Cova do Lobo asentáronse os construtores da primitiva capela visigótiga de Barbadás. O mosteiro de Celanova, fundado no ano 936, tivo forte influencia nestas terras. No ano 1110 construíuse a igrexa de San Martiño de Loiro, de estilo románico. No ano 1113 a zona pasou a estar baixo o señorío da diocese de Ourense. No ano 1133 o rei Afonso VII de León concedeu ao monte Louredo un castelo e seu coto, e a vila de Loiro ao bispo Martiño.

En 1348 Barbadás viuse afectada pola peste negra, chegada dende o porto de Baiona. Isto, xunto coas guerras civís e os enfrontamentos entre nobres e a poboación campesiña e mercadores, provoca unha forte crise.

A Gran Guerra Irmandiña provocou o derribo do Castelo Ramiro entre os anos 1467 e 1469. Entre 1486 e 1507 houbo un gran preito entre a cidade de Ourense e a veciñanza da zona pola Barca de Lagar Queimado. Se ben o xuiz Sancho Ruíz de Villegas mandou inutilizar a barca, continuou navegando polo río.

No ano 1820 constituíuse o concello da Valenzá, pertencente ao partido xudicial de Ourense. Trala División territorial de España en 1833 o municipio de Sobrado do Bispo intégrase no da Valenzá, que en 1851 pasa a denominarse Barbadás.

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Santa María de Sobrado do Bispo.
San Martiño de Loiro.
San Lourenzo de Piñor.

A igrexa de Santa María de Sobrado do Bispo é un templo de orixe románica. No exterior ten grandes contrafortes e ménsulas no tellado. Na portada lateral ten un arco apuntado de transición ao gótico, coroado por unha arquivolta de bólas. No interior hai un retablo barroco. Nesta mesma parroquia está a capela de San Xoán, de estilo neogótico.

A igrexa de San Martiño de Loiro foi construída en 1110 e modificada posteriormente. Da primeira etapa conserva o arco triunfal cunha ventá sobre a ábsida románica. Ten dúas portas laterais, e na fachada principal unha porta con arquivoltas e tres baquetóns rodeando o tímpano, que ten unha ventá e dúas figuras humanas rodeando unha cruz. Sobre ela hai unha cornixa perlada sostida por arcos adornados con figuras humanas, mitolóxicas, animais, vexetais e xeométricas. Na cuberta da nave hai unha cruz, e no testeiro da ábsida un Agnus Dei.

A ermida de San Bieito, na Cova do Lobo, é un pequeno templo, onde se celebra unha romaría.

A igrexa de San Bernabeu da Valenzá construíuse en 1576, trala epidemia que asolagou a zona entre 1569 e 1571. Ten unha capela pegada, mandada construír en 1584 polo capitán Tomé Rodríguez Punxín, retornado das Indias.

A igrexa de San Lourenzo de Piñor é do século XVI. A fachada está flanqueada nas esquinas por dúas pilastras que soportan un frontón partido por unha hornacina coa imaxe de San Lourenzo. A porta de acceso está coroada por un deseño renacentista, e o acceso ao templo faise mediante unha grande escalinata barroca. O campanario está coroado cunha balaustrada.

O pazo de Bentraces foi construído no século XV como residencia episcopal do mosteiro de Celanova. A familia portuguesa Soarez Tanxil transformouno en casa señorial. Da primeira época consérvase a área que une as tres edificacións actuais.

O pazo de Piñor é do século XVI, ampliado posteriormente cunha solaina con ampla balaustrada barroca. Ten dúas edificacións anexas de dúas alturas, a máis moderna de planta rectangular. Dispón dunha capela próxima o edificio. A finca está rodeada por un muro de pedra.

A capela de San Amaro, en Barbadás, ten un peto de ánimas.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Barbadás.

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Barbadás

Barbadás (San Xoán) | Bentraces (San Xoán) | Loiro (San Martiño) | Piñor (San Lourenzo) | Sobrado do Bispo (Santa María) | A Valenzá (San Bernabeu)


Lugares de Barbadás[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Barbadás vexa: Lugares de Barbadás.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Barbadás

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Concellos da Comarca de Ourense Comarca de Ourense
Amoeiro
Amoeiro
Barbadás
Barbadás
Coles
Coles
Esgos
Esgos
Nogueira de Ramuín
Nogueira de Ramuín
Ourense
Ourense
O Pereiro de Aguiar
O Pereiro de Aguiar
A Peroxa
A Peroxa
San Cibrao das Viñas
San Cibrao das Viñas
Taboadela
Taboadela
Toén
Toén
Vilamarín
Vilamarín