Funchal, Madeira

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Funchal.

Funchal, Madeira
Nome curto FUN (pt) Fx (pt) FX (pt) FN (pt)  Nome orixinal     Funchal (pt)  Nome oficial     Município do Funchal (pt)
Instancia de concello de Portugal  Parte de Lugares de Globalización
Datas  Fundación / creación 1451  Día festivo 21 de agosto
Historia  Historia timeline of Funchal (en)
Localización  Situado en  Rexión Autónoma da Madeira, Portugal  Capital Funchal  Comparte fronteira con Santana Machico Câmara de Lobos Santa Cruz (pt)  Contén división administrativa Sé São Martinho São Gonçalo São Roque São Pedro Santo António Santa Maria Maior Monte Imaculado Coração de Maria Santa Luzia  Irmandado con Cidade do Cabo Santos Leichlingen Honolulu São Paulo condado de Honolulu Parla Herzliya (pt) Saint Helier Oakland New Bedford Praia Xibraltar Vigán Ílhavo Livingstone City of Fremantle (en) Maui Marrickville (en)  OpenStreetMap  Coordenadas 32°39′00″N 16°55′00″O
Cifras e dimensións  Poboación 29.403 (1849) balance demográfico 30.583 (1864) balance demográfico 37.594 (1878) balance demográfico 37.011 (1890) balance demográfico 43.375 (1900) balance demográfico 50.065 (1911) balance demográfico 52.082 (1920) balance demográfico 68.030 (1930) balance demográfico 86.490 (1940) balance demográfico 93.983 (1950) balance demográfico 98.113 (1960) balance demográfico 101.810 (1970) balance demográfico 112.746 (1981) balance demográfico 115.403 (1991) balance demográfico 103.961 (2001) balance demográfico 100.331 (2005) balance demográfico 105.782 (2011) 105.795 (2021) balance demográfico 112.290 (2023)  Superficie    76,16 km²
Fontes e ligazóns Código postal 9000-xxx → 9060-xxx OpenStreetMap 8421413 VIAF 239590447 ISNI 0000000084956886 Freebase /m/0199ll  Páxina WEB funchal.pt  Descrito pola fonte The Nuttall Encyclopædia
Wikidata C:Commons

Funchal é a capital de Madeira, unha das rexións autónomas da república de Portugal. Ademais da capitalidade, a cidade é o centro urbano máis grande da illa. En 2011 tiña 112 015 habitantes.

Fundada por João Gonçalves Zarco no ano 1421, adquiriu o estatuto de cidade no ano 1508 de mans do rei Manuel I. Á cidade de Funchal, e como parte do municipio, únenselle as Illas Salvaxes e as Illas Desertas, dúas reservas naturais situadas a 160 quilómetros (ambas despoboadas).

Parroquias

Funchal está dividida en dez parroquias:

• Coração de Maria
• Monte
• Santa Luzia
• Santa Maria Maior
• Santo António
• São Gonçalo
• São Martinho
• São Pedro
• São Roque
• Sé

Toponimia

"Funchal, a que o capitam deo este nome, por se fundar em hum valle fermoso de singular arvoredo, cheyo de funcho até o mar. "(En grafía orixinal). Gaspar Frutuoso en Saudades da Terra, (1586).

Segundo os antigos cronistas, a designación de "Funchal" débese aos primeiros poboadores que, ao desembarcar neste lugar, atoparon unha grande abundancia de "funcho" (fiúncho), unha herba brava con cheiro adozado que abundantemente vexetaba no val, na área do primitivo burgo.

Historia

O poboamento iniciouse en 1424, cando a illa de Madeira foi dividida en dúas capitanías. A capitanía de Funchal foi asignada a João Gonçalves Zarco que aquí se fixou cos seus familiares. Debido á súa posición xeográfica, á existencia dun bo porto marítimo e á produtividade dos seus solos, constituíuse cedo nun importante núcleo de desenvolvemento da illa.

A poboación recibiu o primeiro foro entre 1452 e 1454, sendo elevada a vila e a sede de concello. Pouco despois, en 1508 foi elevada a cidade.

No século XVI, Funchal converteuse nun importante porto no percorrido entre as colonias dos países europeos, transformándose rapidamente nunha cidade próspera. Igualmente, converteuse no peirao dende o que se embarcaba toda a produción de azucre e viño da illa.

Entre os acontecementos que marcaron o concello pódense mencionar o ataque de corsarios franceses en 1566, ao mando de Bertrand de Montluc, xentil-home da corte de Carlos IX de Francia e fillo segundo do mariscal Blaise de Montluc. Saqueou Porto Santo, noticia que logo pasou a Madeira, levando ás vilas de Machico e de Santa Cruz a se armaren para a eventualidade. En Funchal, por determinación do entón gobernador, Francisco Gonçalves da Câmara, non se fixo tentativa ningunha que fose considerada como hostil. A cidade sufriu entón un violento saqueo de quince días, do que case nada escapou.

Despois dese episodio, no ano seguinte era enviado para Funchal o arquitecto militar Mateus Fernandes (III), téndose procedido a partir de entón a unha profunda modificación do sistema defensivo da cidade.

No século século XVII ten lugar a instalación de comerciantes vinícolas británicos que modificaron os modos de vida, a morfoloxía arquitectónica e o desenvolvemento económico da cidade. Algunhas personalidades destacadas que pasaron por Funchal foron: Sabela de Wittelsbach, emperatriz de Austria e raíña de Hungría, máis coñecida como Sissi, a emperatriz de Austria (1837 - 1898) que procurou esta cidade por motivos de lecer e de saúde; Carlos I, emperador de Austria e rei de Hungría; o mariscal polaco Józef Piłsudski para recuperar a súa saúde; Winston Churchill que pasou por Funchal de vacacións, onde pintou algúns cadros; e Fulgencio Batista que fixo unha escala en Funchal para o seu exilio en España.

Por causa da súa posición estratéxica, o porto e a cidade de Funchal foron atacados durante a primeira guerra mundial na Batalla de Funchal.

Demografía

Nota: Este gráfico xerouse automaticamente a partir de datos recollidos de Wikidata. Se precisa cambiar ou actualizar algún dos datos, fágao no propio Wikidata.

Economía

Nesta cidade predomina o sector terciario, moi ligado ao turismo, nas áreas de comercio, restauración e servizos de hostalería, seguido polo sector secundario, coas industrias de construción, lácteos, floricultura e artesanía.

Na agricultura predomina o cultivo das viñas seguido das bananeiras e finalmente das flores ornamentais e froitos subtropicais. A gandería ten pouca importancia, concentrándose sobre todo no coidado de aves, coellos e ovinos.

O porto de Funchal é un centro turístico e de importancia relevante para os cruceiros europeos que fan escala para Marrocos, as illas Canarias, o Caribe e o Brasil, sendo o primeiro punto de parada na viaxe inaugural do Queen Mary 2, o maior buque de cruceiro do mundo.

Lugares de interese

• Mercado dos Lavradores
• Catedral Sé
• Xardín Botánico de Madeira
• Bodegas de Funchal
• Xardín Municipal de San Francisco
• Convento de Santa Clara
• Museo de Arte Sacra
• Praza do concello

Cidades irmás

Están irmandadas con Funchal:

• Leichlingen, Renania do Norte-Westfalia, Alemaña.
• New Bedford, Massachusetts, Estados Unidos

Outro

Un volcán do planeta Marte recibe o nome da cidade.

Véxase tamén

Bibliografía

• Fructuoso, Gaspar. Saudades da Terra (6 vols.). Ponta Delgada (Açores): Instituto Cultural de Ponta Delgada, 2005. 124 p. ISBN 972-9216-70-3

Ligazóns externas

• Sitio web da Cámara Municipal de Funchal Arquivado 03 de setembro de 2000 en Wayback Machine.