Viveiro

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 43°38′53″N 7°35′24″W / 43.64806°N 7.59000°W / 43.64806; -7.59000

Viveiro
Bandeira de Viveiro---Escudo de Viveiro
LandroViveiro.jpg

Viveiro, visto dende o Monte San Roque
Situacion Viveiro.PNG
Situación
Xentilicio[1] viveirés - viveirense - vivariense
Xeografía
Provincia Provincia de Lugo
Comarca Comarca da Mariña Occidental
Poboación 16.211 hab. (2010)
Área 109,3 km²
Densidade 148,32 hab./km²
Entidades de poboación Lugares de Viveiro
Política (2011)
Alcaldesa María Loureiro García
Concelleiros BNG: 3
PPdeG: 6
PSdeG-PSOE: 6
Outros: iVi - 1
Eleccións municipais en Viveiro
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 93,87%
Na rede
www.viveiro.es

Viveiro é un concello e unha cidade, situada na provincia de Lugo, na comunidade autónoma de Galicia. O mesmo tempo, está situado dentro da comarca da Mariña Occidental, da cal é a súa capital. Nela tamén se atopa a sede do partido xudicial número 6 da provincia.

O seu termo municipal está ubicado na rexión costeira da Mariña, ocupando unha superficie de 109,3 km². Este territorio sitúase no val formado polo río Landro, que se estende polo sur dende os pedemontes da Serra do Xistral, e que desemboca ó norte na ría de Viveiro, que é a de las unha das rías pertencentes a rexión das Rías Altas, que desembocan ó mar Cantábrico.

A fundación de Viveiro data da Idade do Ferro, como se pode ver nos numerosos sitios arqueolóxicos de asentamentos celtas. A partir dos séculos XII e XIII, Viveiro comezou a tomar especial relevancia, coa puxanza da vila medieval, da que hoxe aínda se conserva o seu casco antigo.

Viveiro dispón dun variado catálogo patrimonial, no que destacan os seus monumentos históricos de tipo civil e relixioso, o seu patrimonio artístico-cultural e o seu patrimonio natural. Así mesmo, as súas diversas festividades de interese turístico atraen a numerosos visitantes a cidade, entre as que destacan a Semana Santa de Viveiro, a Rapa das Bestas de Candaoso e a Romería do Naseiro, estando as tres consideradas como Festas de Interese Turístico Nacional.

Toponimia e xentilicio[editar | editar a fonte]

O nome Viveiro procede do idioma latín, Vivarium. Dende un punto de vista etimolóxico, Vivarium significa un terreo onde se cultivan árbores e plantas o un lugar onde se manteñen ou se crían, dentro da auga, peixes, moluscos e outros animais. Co paso dos séculos, este foise transformando en Vivario, Vivairo e Viveiro.

Non obstante, existen algúns historiadores, coma Boulet, que consideran que o nome Viveiro non procede do latín senón das linguas célticas, sendo unha composición das palabras Bi (montaña) e Ber (empinada), teoría esta que se reforza ó estar a localidade na saia de montañas empinadas.[3]

O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «viveirés», «viveirense» ou «vivariense».

Existen varias formas de referirse os habitantes de Viveiro. A forma vivariense é a forma culta, que procede do latín, Vivarium. A forma oficial é viveirense (no Dicionario da Real Academida Galega). E por último, existe unha terceira forma, viveirés.

Símbolos de Viveiro[editar | editar a fonte]

Títulos

Viveiro ostenta a categoría histórica de cidade, cos títulos de «Moi nobre e moi leal» e con tratamento de «Excelencia» para o seu concello. O concello de Viveiro, en sesión do 18 de xuño de 1891, solicitou ó Ministro de Gobernación a concesión do título de cidade e o tratamento de «Excelencia» para o concello, baseando esta súplica:

«[...]en los notables hechos que registra la historia de Vivero y en los eminentes servicios que a la Patria y a la Monarquía prestó esta antigua e importante villa real.»[4]

O 30 de xuño de 1891, a raíña rexente María Cristina de Habsburgo-Lorena, aceptou a petición de título de cidade e o tratamento de Excelencia, por medio dun Real Decreto promulgado na mesma data en Aranjuez, títulos que todavía conserva hoxe en día.

Escudo
Escudo de Viveiro.svg
Artigo principal: Escudo de Viveiro.

O escudo heráldico municipal de Viveiro está composto dos seguintes elementos:

El escudo Vivero trae por armas, en el campo de gules, un puente de plata de cinco arcos, mazonado de sable, sostenido de fajado-ondeado de plata y azur, y sumado de león de oro coronado de lo mismo, y acompañado de cinco custodias de oro, con la sagrada forma de plata, puestas tres en jefe y una en cada flanco. Al timbre, corona real cerrada.
E. Chao Espina[5]
Bandeira
VIVEIRO FLAG.gif

A bandeira municipal de Viveiro está composta de seis franxas horizontais de igual ancho entre sí. As súas cores son o azul e o branco, sendo la primeira franxa da parte superior en cor azul. O seu deseño é igual que no da Provincia marítima de Lugo, xa que séculos antes coñecíase como a Provincia marítima de Viveiro.

Historia[editar | editar a fonte]

Poboamento orixinario das primeiras tribos que habitaron a franxa noroeste, recibiu o nome de Zoela. Durante a romanización foi empregado como campamento romano e ao final estabeleceuse a actual vila de Vivarium. No medievo foi un centro comercial de mediano tamaño que exportaba liño, viño e laranxas aos mercados dos Países Baixos (liño) e Gran Bretaña (viño e laranxas). Experimentou certa relevancia na Idade Moderna, aínda que o seu desenvolvemento nesa altura foi escaso.

No século XIX afúndese na ría a Fragata Santa María Magdalena, cando intentaba refuxiarse do vento norte no porto desta cidade. Esta traxedia causou unha forte conmoción na poboación, que contribuíu con víveres e roupa ás poucas persoas que sobreviviron. En recordo do sinistro construíuse un monumento ás persoas afogadas na praia de Covas.

Na actualidade, Viveiro é centro comercial e de lecer para a xente dos concellos limítrofes. Conta, ademais, cun importante porto pesqueiro situado na vila de Celeiro. Cun total de 90[6] buques censados, é na actualidade un dos portos máis importantes de Galiza. Esta frota compóñena embarcacións de baixura-artesanal, cerco, arrastre de litoral, volanta e arrastre do Gran Sol. A especie máis importante tanto por volume como por facturación é a pescada.

É capital da comarca administrativa da Mariña Occidental (Ver Mariña Luguesa)

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Porta de Carlos V, desde a Ponte da Misericordia

A Porta Maior, Porta de Carlos V ou Porta do Castelo, foi construída no ano 1548 para honrar o rei cando pasou por Viveiro. É de estilo plateresco e foi declarada Monumento Nacional en 1942. Unha inscrición sobre o arco indica que foi construída "Sendo correxedor o licenciado Canosa de Tordesillas"; a ambos os lados da porta ten os escudos da cidade; no corpo superior, un grande escudo do emperador Carlos I, co seu busto no frontón triangular. Dentro do arco, nunha furna, está a imaxe de San Roque, do século XVIII, que estivo na fachada da casa do Correxedor até 1867.

As outras dúas portas aínda existentes son a Porta do Valado, que conserva restos da primitiva muralla, e a Porta da Vila, en cuxo arco se garda unha imaxe de Cristo do século XVIII entre outras dúas da Virxe e San Xoán, do século XVI. A inscrición ERA MCCLV IN TEMPOR AF dá o ano 1217 como probábel para a súa construción.

A ponte da Misericordia, ou Ponte Maior, cruza a ría até Covas. Construíuse entre 1462 e 1544 e recebe o nome pola capela da Misericordia, construción renacentista (s. XVII) que se atopa no extremo sur. A ponte conserva dez arcos de pedra de cantería de medio punto, con luces de entre 6 e 7,8 m.

Igrexa de San Francisco.

A Praza Maior está presidida polo monumento a Pastor Díaz, recentemente desprazada cara unha esquina.

A igrexa románica de Santa María do Campo (s. XII) ten na portada principal tres pares de columnas co tímpano liso. A torre das campás rematouse no século XVIII e a do reloxo no XIX. No século XV engadíuselle unha capela lateral, no XVI a sancristía e no XVIII a capela do Rosario.

A Igrexa conventual de San Francisco tamén é Monumento Nacional. É gótica (s. XIV mais claustro do XVII). A ábsida ten ventanais altos e estreitos. Na capela gótica de Santo Ildefonso hai un retablo do século XIV. No muro esquerdo da nave atópase o sartego oxival da beata Constanza de Castro, filla de Pardo de Cela.

Poboación[editar | editar a fonte]

Con 16.211 habitantes, segundo o censo do IGE no 2010, Viveiro é o terceiro concello con máis poboación da provincia, por detrás de Lugo e de Monforte de Lemos. O mesmo tempo, é o termo municipal máis poboado da comarca, así como o centro de influencia dos concellos limítrofes. A poboación concentrase en tres núcleos principais: Viveiro, Covas e Cileiro, aínda que o crecemento urbanístico tende a unificación dos tres núcleos.

Censo Total (Habitantes) 16.108
Menores de 15 anos 1.953 (12,12 %)
Entre 15 e 64 anos 10.457 (64,92 %)
Maiores de 65 anos 3.698 (22,96 %)

  • Fonte: Instituto Nacional de Estadística

Festas[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Viveiro.

Lugares de Viveiro[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Viveiro vexa: Lugares de Viveiro.

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Viveiro

Celeiro (Santiago) | Chavín (Santa María) | Covas (San Xoán) | Faro (San Xiao) | Galdo (Santa María) | Landrove (San Xiao) | Magazos (Santa María) | San Pedro de Viveiro (San Pedro) | Santo André de Boimente (Santo André) | Valcarría (Santo Estevo) | Vieiro (San Cibrao) | Viveiro (Santa María e Santiago)


Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.
  3. de Saralegui y Medina, Leandro (1867). Estudios sobre la época céltica en Galicia.
  4. Actas de 1891 - Arquivo municipal de Viveiro
  5. Enrique Chao Espina. Libro y Guía de Vivero.
  6. http://www.cofradiaceleiro.com/gal/portoflota.asp

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Viveiro Modificar a ligazón no Wikidata


Concellos da Comarca da Mariña Occidental Comarca da Mariña Occidental
Cervo
Cervo
Ourol
Ourol
O Vicedo
O Vicedo
Viveiro
Viveiro
Xove
Xove