Portomarín

Portomarín
Casa do Concello de Portomarín.
Situación
Xentilicio	portomarinense
Xeografía
Provincia	Provincia de Lugo
Comarca	Comarca de Lugo
Poboación	1763 hab. (2010)
Área	115,1 km²
Densidade	15,32 hab./km²
Entidades de poboación	20 parroquias
Capital do concello	Portomarín
Política (2011)
Alcalde	Juan Carlos Serrano López (PPdeG)
Concelleiros	BNG: 1 PPdeG: 5 PSdeG-PSOE: 3 Outros: -
Eleccións municipais en Portomarín
Uso do galego (2001)
Galegofalantes	99,54%
Páxina web oficial
www.concellodeportomarin.es

Portomarín (do latín "portumarini", 'porto ou paso fluvial de pouca profundidade') é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Lugo e á Ribeira Sacra. Segundo o padrón municipal, en 2010 tiña 1.763 habitantes de habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é portomarinense.

Poboación

Censo Total (Habitantes)	1.690
Menores de 15 anos	119 (7.04 %)
Entre 15 e 64 anos	941 (55.68 %)
Maiores de 65 anos	630 (37.28 %)

Historia

Prehistoria

Hai restos de poboados no concello de Portomarín, como medorras e castros, como o castro de Catromaior, o castro da Vires, o castro de Bedro, Castrolobrixe, castro de Vila ou o castro de Soengas.

Época romana

A primeira ponte sobre o río Miño nesta zona foi construída polos romanos no século II. A vila xa aparece citada como Portumarini no ano 792. A orixe da vila parece estar ligada ó conde Don Gutierre e á condesa Dona Ilduara (Aldara de Celanova), pais de San Rosendo, bispo de Mondoñedo e fundador do mosteiro de Celanova no século X. No Códice Calixtino aparece Portomarín denominado coma Pons Minea (ponte do Miño).

Idade Media

Inscrición fundacional, en galego, do hospital da orde de San Xoán (1521).

Na idade media foi camiño de paso dos peregrinos cara Santiago de Compostela, sendo unha das maiores vilas tralo paso do Cebreiro. Posiblemente tivo grande importancia neste período, ó contar con tres ordes de cabalería. Na marxe esquerda estaban os Cabaleiros da Orde de Santiago, nada no mosteiro de Loio, e a Orde do Templo. Na marxe dereita estaba a Orde dos monxes-cabaleiros da Orde de San Xoán de Xerusalén. O carácter guerreiro destes monxes explica o aspecto de fortaleza da Igrexa de San Xoán, coñecida como San Nicolás, ao estar situada no barrio de San Nicolás do Portomarín antigo.

En 1112 a ponte foi destruída por Dona Urraca, raíña de Castela, para frear o paso das tropas do seu marido, Afonso o Batallador. Porén, 8 anos máis tarde a propia raíña ordenou reconstruír a ponte a un tal Pedro o Peregrino.

Posteriormente o arcebispo Pedro Arias entregou o burgo de Portomarín á recentemente creada Orde de Santiago. Baixo o reinado de Afonso IX a vila pasou a depender da orde de San Xoán de Xerusalén.

En 1126 Pedro o Peregrino construíu un hospital, que contiña na súa fachada a inscrición Domus Dei. O Hospital, adicado á atención dos peregrinos, foi confiado á Orde de Santiago e logo á Encomenda de San Xoán, á que tamén correspondía o burgo de Portomarín e o coidado da ponte e do Camiño de Santiago. O Hospital foi derrubado en 1944.

A antiga vila estaba constituída por dous barrios, divididos polo río Miño. Na marxe esquerda o de San Pedro, e o de San Xoán na marxe dereita.

Idade Contemporánea

O 8 de febreiro de 1946 a vila de Portomarín foi declarada Conxunto Histórico-Artístico. Ó construírse en 1962 o encoro de Belesar, a vila trasladouse ó veciño Monte do Cristo. Alí se reconstruíron algúns dos edificios máis importantes tanto civís como relixiosos.

O patrimonio monumental foi trasladado pedra a pedra ata ou seu actual emprazamento. Trasladáronse as igrexas de San Nicolás (as súas pedras foron numeradas e ensambladas de novo no seu actual emprazamento), San Pedro e algúns pazos, como o do Conde da Maza do século XVI e o Pazo dos Pimentales ou de Berbeteros, do século XVII. Nas tempadas en que baixa o nivel do encoro aínda son visibles os restos das antigas edificacións, o malecón e a primitiva ponte.

A igrexa de San Xoán, hoxe denominada de San Nicolás, construída nos séculos XII e XIII, é un dos monumentos románicos máis senlleiros do Camiño de Santiago. A igrexa de San Pedro data do século X e forma parte dun conxunto integrado polo Pazo de Berbetoros e o Pazo do Marqués de Paredes.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes de Portomarín.

• 

  Igrexa de San Nicolás. Románica ameada.

• 

  Portomarín arredor de 1920.

• 

  Portomarín en 2005

• 

  Igrexa de San Nicolás

• 

  Ponte en Portomarín

• 

  Río Miño en Portomarín

• 

  Portomarín no 2010

• 

Lugares de Portomarín

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Portomarín vexa: Lugares de Portomarín.

Véxase tamén

Concellos da Comarca de Lugo
Castroverde	O Corgo	Friol	Guntín	Lugo	Outeiro de Rei	Portomarín	Rábade