Riotorto

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Riotorto (homónimos).

Riotorto
Casa do concello.
Situación
Xentilicio:	Riotortense - Riotorteño
Xeografía
Provincia:	Provincia de Lugo
Comarca:	Meira
Poboación:	1.522 hab. (2009)
Área:	66,3 km²
Densidade:	23,51 hab./km²
Entidades de poboación:	8 parroquias
Capital do concello:	As Rodrigas
Política (2011)
Alcalde:	Federico José Gutiérrez Estoa (BNG)
Concelleiros:	BNG: 4 PPdeG: 4 PSdeG-PSOE: 1 Outros: {{{outros}}}
Eleccións municipais en Riotorto
Uso do galego (2001)
Galegofalantes:	98,64 %
Sitio web oficial
www.concelloderiotorto.org

Riotorto é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Meira. Segundo o IGE en 2009 tiña 1.522 habitantes (1.634 no 2006, 1.669 no 2005, 1.726 no 2004, 1.762 no 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é Riotortense ou Riotorteño.

Censo Total	1.522
Menores de 15 anos	88 (5.78%)
Entre 15 e 64 anos	828 (54.40%)
Maiores de 65 anos	606 (39.82%)

Xeografía

O concello limita ao norte con Mondoñedo e Lourenzá, ao sur con Meira, ao leste con Trabada e A Pontenova, e ao oeste coa Pastoriza. Pertence ao arciprestado de Miranda, da diocese de Mondoñedo-Ferrol.

Historia

Atopáronse restos fósiles do xurásico en diversos xacementos. Os primeiros asentamentos humanos proceden da tribo dos albións, que se asentaron en torno ao río Eo, dominando até o río Navia.

Do período castrexo consérvase o castro da Coroa ou Croa, do que se conservan restos de muros e defensas. Nel atopouse o brazal de Riotorto, conservado no Museo Provincial de Lugo. É unha peza con enroscamento para axeitalo como enfeite de brazo datado entre os séculos III e I a. C.. Pesa 111,5 g, e ten un diámetro de 8,9 cm.

Logo da romanización, a zona estivo vencellada á diocese de Britonia. Nos séculos IX, X e XI, penetraron os godos, fuxidos dos musulmáns, ocupando as terras ermas. Desta época consérvase unha pía bautismal na igrexa da Órrea, onde se emprazaba o mosteiro de Santa Comba de Órrea.

Durante a Idade Media a zona pertenceu á diocese de Mondoñedo e ao mosteiro de Meira. Consérvanse restos de tallas do século XII, como a Virxe románica da capela de San Bernabé e San Roque, en Espasande de Arriba, Santa Marta de Meilán), a de San Pedro da capela de San Pedro de Folgueirúa (Galegos), e século XIII, como a de Santa Ana da capela do Vilar de Santiago (A Muxueira). Pola parroquia de Órrea pasaba o camiño de Santiago procedente de Asturias.

Riotorto foi curato de presentación real ordinaria, pertencente á antiga Vicaría de Miranda. En xaneiro de 1203 Afonso IX dirimiu nun conflito entre o bispo de Mondoñedo e os fillos de Fernando Velaz polos coutos de Riotorto, Canedo e Vilameá. San Xillao de Ferreiravella aparece citado no testamento do bispo Martín de Mondoñedo, que gobernou a diocese entre 1219 e 1248.

En 1240 o abade Heimerico do convento de Meira concedeu a cen homes as herdades de Vilanova de Archai e de Albare para as poboaren, lindantes con varios lugares de Riotorto. O mosteiro de Meira tivo propiedades no concello entre os séculos XII e XVI. Os enfrontamentos do mosteiro e o bispo de Mondoñedo provocaron o saqueo das terras de Aldurfe, así como a destrución das súas colleitas e o ataque aos seus homes por parte dos servos e vasallos do bispo.

No século XV o mosteiro da Órrea era coñecido coma o mosteiro de Donas, ó estar ocupado por monxas. O seu couto correspondía practicamente coas parroquias da Órrea e Galegos. As monxas cantaban na misa dos domingos, e segundo un documento de 1407 tiñan no convento dous cálices de prata e outro de chumbo. Os veciños, colonos e aforados, pagaban renda ao mosteiro.

Un documento de aforamento indica que en Galegos había un hospital.

Nos séculos XVI e XVII houbo fábricas de mazos e ferrerías, coa conseguinte actividade mineira, aparecendo contratos de saca de vea.

No século XVII introduciuse o cultivo do millo e da pataca na provincia de Mondoñedo, substituíndo a anterior agricultura pobre de centeo e nabos. No século XVIII, aínda no antigo réxime, con presenza de foros, había algúns fidalgos, destacando en Santa Marta de Meilán Pedro Trilles.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes de Riotorto.

• 

  Busto de Luis Pérez González.

• 

  Igrexa de San Pedro de Riotorto

• 
• 

  Casa e hórreo nevados.

Lugares de Riotorto

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Riotorto vexa: Lugares de Riotorto.

Véxase tamén

Concellos da Comarca de Meira
Meira	Pol	Ribeira de Piquín	Riotorto