Riotorto

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 43°21′34.92″N 7°15′15.84″W / 43.3597000°N 7.2544000°W / 43.3597000; -7.2544000

Riotorto
Escudo de Riotorto
Casa do concello de Riotorto.JPG

Casa do concello.
Situacion Riotorto.PNG
Situación
Xentilicio[1] riotortense - riotorteño
Xeografía
Provincia Provincia de Lugo
Comarca Comarca de Meira
Poboación 1.522 hab. (2009)
Área 66,3 km²
Densidade 22,96 hab./km²
Entidades de poboación 8 parroquias
Capital do concello As Rodrigas
Política (2011)
Alcalde Federico José Gutiérrez Estoa
Concelleiros BNG: 4
PPdeG: 4
PSdeG-PSOE: 1
Eleccións municipais en Riotorto
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 98,64%
Na rede
www.concelloderiotorto.org
info@concelloderiotorto.org

Riotorto é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Meira. Segundo o IGE en 2009 tiña 1.522 habitantes (1.634 no 2006, 1.669 no 2005, 1.726 no 2004, 1.762 no 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «riotortense» ou «riotorteño».

Xeografía[editar | editar a fonte]

O concello limita ao norte con Mondoñedo e Lourenzá, ao sur con Meira, ao leste con Trabada e A Pontenova, e ao oeste coa Pastoriza. Pertence ao arciprestado de Miranda, da diocese de Mondoñedo-Ferrol.

Historia[editar | editar a fonte]

Atopáronse restos fósiles do xurásico en diversos sitios. Os primeiros asentamentos humanos proceden da tribo dos albións, que se asentaron en torno ao río Eo, dominando até o río Navia.

Do período castrexo consérvase o castro da Coroa ou Croa, do que se conservan restos de muros e defensas. Nel atopouse o brazal de Riotorto, conservado no Museo Provincial de Lugo. É unha peza con enroscamento para axeitalo como enfeite de brazo datado entre os séculos III e I a. C.. Pesa 111,5 g, e ten un diámetro de 8,9 cm.

Logo da romanización, a zona estivo vencellada á diocese de Britonia. Nos séculos IX, X e XI, penetraron os godos, fuxidos dos musulmáns, ocupando as terras ermas. Desta época consérvase unha pía bautismal na igrexa da Órrea, onde se emprazaba o mosteiro de Santa Comba de Órrea.

Durante a Idade Media a zona pertenceu á diocese de Mondoñedo e ao mosteiro de Meira. Consérvanse restos de tallas do século XII, como a Virxe románica da capela de San Bernabé e San Roque, en Espasande de Arriba, Santa Marta de Meilán), a de San Pedro da capela de San Pedro de Folgueirúa (Galegos), e século XIII, como a de Santa Ana da capela do Vilar de Santiago (A Muxueira). Pola parroquia de Órrea pasaba o camiño de Santiago procedente de Asturias.

Riotorto foi curato de presentación real ordinaria, pertencente á antiga Vicaría de Miranda. En xaneiro de 1203 Afonso IX dirimiu nun conflito entre o bispo de Mondoñedo e os fillos de Fernando Velaz polos coutos de Riotorto, Canedo e Vilameá. San Xillao de Ferreiravella aparece citado no testamento do bispo Martín de Mondoñedo, que gobernou a diocese entre 1219 e 1248.

En 1240 o abade Heimerico do convento de Meira concedeu a cen homes as herdades de Vilanova de Archai e de Albare para as poboaren, lindantes con varios lugares de Riotorto. O mosteiro de Meira tivo propiedades no concello entre os séculos XII e XVI. Os enfrontamentos do mosteiro e o bispo de Mondoñedo provocaron o saqueo das terras de Aldurfe, así como a destrución das súas colleitas e o ataque aos seus homes por parte dos servos e vasallos do bispo.

No século XV o mosteiro da Órrea era coñecido coma o mosteiro de Donas, ó estar ocupado por monxas. O seu couto correspondía practicamente coas parroquias da Órrea e Galegos. As monxas cantaban na misa dos domingos, e segundo un documento de 1407 tiñan no convento dous cálices de prata e outro de chumbo. Os veciños, colonos e aforados, pagaban renda ao mosteiro.

Un documento de aforamento indica que en Galegos había un hospital.

Nos séculos XVI e XVII houbo fábricas de mazos e ferrerías, coa conseguinte actividade mineira, aparecendo contratos de saca de vea.

No século XVII introduciuse o cultivo do millo e da pataca na provincia de Mondoñedo, substituíndo a anterior agricultura pobre de centeo e nabos. No século XVIII, aínda no antigo réxime, con presenza de foros, había algúns fidalgos, destacando en Santa Marta de Meilán Pedro Trilles.


Poboación[editar | editar a fonte]

Censo Total 1.439
Menores de 15 anos 94 (6.53%)
Entre 15 e 64 anos 754 (52.4%)
Maiores de 65 anos 591 (41.07%)

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Riotorto.

Lugares de Riotorto[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Riotorto vexa: Lugares de Riotorto.

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Riotorto

Aldurfe (San Pedro) | Espasande de Baixo (Santa María) | Ferreiravella (San Xillao) | Galegos (Santa María) | A Muxueira (San Lourenzo) | A Órrea (Santa Comba) | Riotorto (San Pedro) | Santa Marta de Meilán (Santa Marta)

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Riotorto Modificar a ligazón no Wikidata


Concellos da Comarca de Meira Comarca de Meira
Meira
Meira
Pol
Pol
Ribeira de Piquín
Ribeira de Piquín
Riotorto
Riotorto