Gastronomía de Galicia

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Polbo á feira.
Cartilla de racionamento.

A gastronomía de Galicia ten unha gran tradición e variedade, sendo un dos aspectos de maior importancia na cultura e sociedade galegas.

Está moi establecida a celebración de grandes comidas, ben en familia, ben en eventos, actos ou encontros. En Galiza teñen lugar gran número de festas gastronómicas, a maioría delas no verán[1]. Un dos seus maiores estudosos foi o escritor Álvaro Cunqueiro.

Os petiscos, a diferenza doutros lugares, son consistentes e non se reducen a unhas simples olivas ou patacas; adoitan ser gratuítos ou de moi baixo prezo, sobre todo na provincia de Lugo, onde a súa gratuidade, ao ser acompañados por un viño ou unha "caña" de cervexa, é unha tradición convertida xa nun reclamo turístico[2]. Ademais dos petiscos, tamén son frecuentes as tapas.

Características e elementos[editar | editar a fonte]

Un dos elementos máis importantes e coñecidos da cociña galega é o marisco, sobre todo nas zonas costeiras. Cultivado nas rías galegas, nas que reside unha vastísima riqueza biolóxica, a súa calidade está recoñecida como unha das máis importantes a nivel mundial[3].

Petiscos[editar | editar a fonte]

O petisco é un elemento característico da gastronomía galega. Consiste nunha pequena porción de comida, inferior a unha ración, comunmente servida cunha bebida, en moitas ocasións de modo gratuíto, dependendo principalmente da provincia ou vila, variando no prezo e na cantidade segundo o lugar. Algúns exemplos son:

Pratos[editar | editar a fonte]

A gastronomía galega está bastante fundamentada na carne e na verdura, sendo característicos os pratos abundantes e de gran contido calórico. Isto débese á diversidade da economía de subsistencia, sobre todo no rural, e á necesidade de inxerir comidas con contido en graxa para combater o frío.

Caldo[editar | editar a fonte]

Está elaborado con grelos, verzas ou repolos, xunto con patacas, unto ou graxa de porco para dar sustancia, fabas e chourizo, lacón ou touciño entrefebrado. Sérvese moi quente. Antigamente era, as máis das veces, prato único, na actualidade sérvese como primeiro prato. O caldo sen verdura coñécese como caldo branco.

Polbo á feira[editar | editar a fonte]

Recibe o nome pola tradición de ser preparado polas polbeiras nas feiras de gando, e máis recentemente nas festas e romarías[4]. O polbo é cocido e aderezado con sal gordo, pementa e aceite de oliva. Acompáñase con cachelos. Fóra de Galiza é coñecido como "Polbo á galega".

Chourizo con cachelos[editar | editar a fonte]

Adoita estar acompañado tamén por algunha verdura. É moi usual no medio rural, onde se usaba sobre todo o chourizo negro, especialmente elaborado para cocer, e feito coas carnes menos valiosas procedentes da matanza, principalmente o corazón e outras vísceras e sebo, xunto con cebola e allo picados, pimentón e sal. Outra variedade de grande arraigo é o chourizo ceboleiro.

Cocido[editar | editar a fonte]

O cocido galego é máis abundante e forte có cocido madrileño. Adoita levar touciño, chourizo, polo ou galiña, garavanzos e verduras.

Churrasco[editar | editar a fonte]

O churrasco adoita facerse á brasa, pero tamén se pode facer ao forno. Adoita servirse con patacas fritidas e con dúas salsas, unha picante e outra de allo.

Mariscada[editar | editar a fonte]

Mariscada.
Percebes.

A mariscada consiste nunha variedade de mariscos, como navallas, lumbrigante, lagostas, cigalas ou gambas. Outros mariscos de grande aceptación son a centola, a nécora, o boi, o percebe, a vieira, o santiaguiño[5], a cigala ou a ostra.

Pode presentarse nunha bandexa combinando os diferentes mariscos, ou con diferentes bandexas cos produtos separados. Adoita acompañarse de arroces caldosos e viño branco.

Empanada[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Empanada.

Os sabores máis frecuentes son a zorza, xoubas, carne, zamburiña, bacallau (xeralmente con pasas), atún ou vexetais.

Lacón con grelos[editar | editar a fonte]

Tras desalgar o lacón durante 48 horas, cócese con touciño, chourizo, pataca e grelos, os brotes do nabo onde aparecen as flores[6]. Adoita facerse en inverno, especialmente cara o entroido.

Pementos de Padrón[editar | editar a fonte]

Os pementos de Padrón (sendo afamados os da parroquia de Herbón, adoitan fritirse e sazonarse con sal. Segundo o refran, uns pican e outros non.

Pan de Cea[editar | editar a fonte]

Sobremesas e queixos[editar | editar a fonte]

A torta de Santiago está feita con améndoa. As filloas, tamén chamadas freixós, son similares ás crêpes francesas, pero o recheo adoita ser doce (mel, nata, crema ou chocolate) en vez de salgado. Logo da matanza, adoita usarse o sangue do porco para facer filloas.

O leite fritido é outra sobremesa típica e de fácil elaboración, así como as torrijas, coas que se aproveita o pan reseso.

Bica.

A bica é típica da provincia de Ourense. Ten textura esponxosa e adoita complementarse con queixos graxos e acompañarse de licor ou café.

A castaña é propia do outono, e ademais de como gornición, tómase como sobremesa. Foi moi importante o seu uso na gastronomía galega, desde os primitivos poboadores até o século XVIII, antes da chegada do millo e a pataca[7]. A festa do magosto celébrase en novembro. Outra sobremesa derivada da castaña é o marrón glacé.

Queixo de Arzúa-Ulloa[editar | editar a fonte]

Ten diferentes variedades, sendo o máis común o queixo de tetilla, que se acostuma tomar con marmelo.

Queixo de San Simón[editar | editar a fonte]

É afumado e semicurado, e ten forma cónica.

Queixo do Cebreiro[editar | editar a fonte]

Queixo moi fresco.

Leite callado e requeixo da Capela[editar | editar a fonte]

Fermentados do leite elaborados[8] no concello da Capela, para seren adozados con azucre ou mel.

Torta de Mondoñedo[editar | editar a fonte]

Parte das receitas medievais de tartas de froitos secos e froitas confitadas e escarchadas. Acadaron sona recentemente grazas ao establecemento do reposteiro coñecido como o "Rei das tartas", onde se achegaron moitas personalidades.

Amendoados de Allariz[editar | editar a fonte]

Son unha mestura de améndoa moída con azucre e clara de ovo. Tras solidificarse a masa, colócase troceada sobre unhas obleas e fornéase.

Bebidas[editar | editar a fonte]

Viños[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Viño de Galicia.
Queimada.

Galiza é particularmente coñecida pola calidade e variedade dos seus caldos.

Albariño[editar | editar a fonte]

O albariño é unha variedade de uva branca. Dá un viño amplo, lixeiro, afroitado, saboroso e de gran calidade, que se usa especialmente para acompañar o marisco. Comercialízase baixo a denominación de orixe "Rías Baixas", que inclúe o Condado, o Salnés e Soutomaior.

Ribeiro[editar | editar a fonte]

O ribeiro é un viño xove e lixeiro, branco e tinto. É costume servilo en cuncas.

Ribeira Sacra[editar | editar a fonte]

Nesta variedade dominan os tintos, ao ser un viño de marcado corpo, propio das Ribeiras do río Sil e do Miño. É moi aprezado o Amandi.

Augardente e derivados[editar | editar a fonte]

Augardente, branca, tostada e de herbas[editar | editar a fonte]

A augardente, tamén coñecida como augardente de bagazo, augardente bagaceira ou caña, é a bebida de alta graduación que se obtén da destilación do bagazo nun alambique. O bagazo son os restos que quedan despois de extraer o mosto da uva para facer viño.

Porén a denominación de orixe xeográfica recolle as denominacións galegas Augardente de Galicia, Augardente de herbas de Galicia, e fai referencia ao bagazo só na súa versión en castelán Orujo de Galicia[9].

A augardente adoita tomarse en pequenas cantidades (unha parva), despois da comida ou mesturado co café. Antigamente adoitaba tomarse a parva despois do almorzo, antes de ir traballar.

A augardente branca é a caña en si. Segundo a maceración da augardente con herbas, froita ou froitos secos, dá lugar a diferentes variedades.

Queimada[editar | editar a fonte]

A queimada é unha mestura de augardente, azucre, froita e grans de café. Arredor do proceso da súa preparación hai todo un ritual, prendéndolle lume ao líquido mentres se remove e se recita o conxuro da queimada.

Licor Café[editar | editar a fonte]

O licor café elabórase macerando o café con azucre, un pouco de anís e pel de laranxa, aínda que os ingredientes (e o tempo de maceración) varían en función da persoa que o faga.

Crema de Augardente[editar | editar a fonte]
Artigo principal: Crema de augardente.

A augardente feita crema cunha mestura de leite, crema de leite, cacao, etc. Semellante á crema de whiskey escocesa.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

  Historia de Galicia   •   Demografía de Galicia   •   Economía de Galicia   •   Agricultura de Galicia   •   Pesca de Galicia   •   Xeografía de Galicia   •   Clima de Galicia   •   Lingua galega   •   Cultura de Galicia   •   Arte de Galicia   •   Gastronomía de Galicia