Queimada
- Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Queimada (homónimos).
A queimada é unha bebida alcohólica tradicional galega propia da súa gastronomía. Elabórase a base de augardente queimada, con azucre, grans de café e limón. Atribúenselle facultades curativas,[1][2] asemade, o seu consumo está rodeado de tradicións: mentres se elabora pronúnciase un conxuro para protexer contra meigallos e para escorrentar aos espíritos e demais seres malvados de quen a bebe.
Índice |
[editar] Tradición
O ritual da preparación está dirixido a afastar os malos espíritos e as meigas que, segundo a tradición, asexan os homes e mulleres para tentar maldicilos, ben sexa por diversión, por vinganza ou por calquera outro motivo. Calquera ocasión é boa para realizar unha queimada: unha festa, reunións familiares ou de amigos. Tras a cea, na escuridade da noite (que é un dos mellores momentos para realizala), os comensais reúnense arredor do pote no que se elabora, preferibelmente coas luces apagadas, para animar os corazóns e estreitar os lazos de amizade. Un deles encárgase de darlle o toque final erguendo cun cazo o líquido en chamas e deixándoo caer pouco a pouco no recipiente mentres pronuncia o conxuro, o que crea un ambiente moi especial.
[editar] Orixes
As orixes da bebida son descoñecidos. Popularmente, á queimada atribúenselle orixes celtas, mais, segundo afirmou en 1972 o catedrático de prehistoria da Universidade de Santiago, Carlos Alonso del Real[3] isto sería imposible, xa que a destilación do augardente en Galicia non pode ser anterior á introdución do alambique (de orixe árabe) a partir do século XII ou XIII, xa na Idade media. Así mesmo, sempre segundo Alonso del Real,[3] o azucre de cana, un dos seus ingredientes fundamentais, tamén o introduciron os árabes na Península Ibérica (a difusión do seu equivalente de remolacha é moi posterior, correspondendo ás Guerras Napoleónicas) Isto levoulle a atribuírlle orixes medievais á bebida.
Posteriormente, o antropólogo Xosé Manuel González Reboredo, afirmou[1] que o consumo de augardente (normalmente sen queimar) era habitual na Galicia rural tradicional, onde tiña fama como medicamento contra o catarro e que nun momento dado -que el sitúa ao redor dos anos cincuenta do século XX[1]- galegos residentes no exterior comezaron a tomar esta bebida nas festas ou despois das comidas. En xuntanzas deste tipo xurdiría o costume de acompañar o consumo da queimada de esconxuros compostos ex-profeso para o momento. Este costume espallouse tan axiña que xa no ano 1955 o oleiro mindoniense Perico Freire, creou o recipiente de barro cocido, con forma de tarteira e patas nos que se adoita preparar habitualmente.[1]
[editar] Historia do conxuro
O conxuro ou "esconxuro" tradicional da queimada foi inventado en Vigo en 1967[4] por Mariano Marcos Abalo para unha festa de xogos florais das moitas que entón tiñan lugar nun barco comisado amarrado no porto da cidade.[5] En 1974 o seu creador engadiulle as referencias a Satán e Belcebú e comezou a representalo na discoteca Fausto da Cidade Olívica.[5] Por esa mesma época, unha imprenta viguesa comezou a vender copias do esconxuro,[5] inicialmente sen a súa autorización e logo pagando unha peseta por exemplar vendido,[5] o éxito fixo que outras empresas comezasen a vender copias pola súa conta, sen ningunha autorización e sen citar o seu nome, o que pode contribuír á crenza de que o esconxuro era dun autor anónimo. No 2001, Mariano Marcos Abalo decidiu rexistrar a propiedade intelectual do esconxuro.[2]
[editar] Ingredientes
Os seus ingredientes principais son a augardente e o azucre ós que xeralmente se lles bota tamén casca de limón ou laranxa, uns poucos grans de café sen moer. Á mestura pódenselle engadir cachos de mazá, uvas ou algún outro ingrediente, os cales se engaden de forma independente segundo a tradición da zona.
[editar] Preparación
Nun pote de barro cocido (hainos especiais para a queimada) bótanse a augardente e o azucre na proporción duns 120 gramos deste por litro daquela, os demais ingredientes e reméxese todo.
Nun recipiente máis pequeno (normalmente o cazo co que se remove) cóllese, á parte, unha pequena cantidade de queimada, sen limón nin café, móllanse os bordos do cucharón coa bebida e préndeselle lume. Cando estea ardendo, métese o cazo no recipiente grande ata que se estenda por toda a superficie. A continuación reméxese lentamente, deixando que suban as lapas do alcohol, creando cascadas con elas. Reméxese ata que se esgota case que todo o alcohol, facendo que a queimada se apague case por si soa, normalmente rematando polos bordos, que non se apagan. É cara ó final deste proceso cando se recita o esconxuro.
A queimada sérvese quente, incluíndo todos os ingredientes.
[editar] Conxuro ou esconxuro
O conxuro da queimada foi escrito por Mariano Marcos Abalo en 1967 e revisado en 1974[6].
- Mouchos, curuxas, sapos e bruxas.
- Demos, trasgos e diaños,
- espíritos das neboadas veigas.
- Corvos, píntegas e meigas:
- feitizos das menciñeiras.
- Podres cañotas furadas,
- fogar dos vermes e alimañas.
- Lume das Santas Compañas,
- mal de ollo, negros meigallos,
- cheiro dos mortos, tronos e raios.
- Ouveo do can, pregón da morte;
- fuciño do sátiro e pé do coello.
- Pecadora lingua da mala muller
- casada cun home vello.
- Averno de satán e belcebú,
- lume dos cadáveres ardentes,
- corpos mutilados dos indecentes,
- peidos dos infernais cus,
- muxido da mar embravecida.
- Barriga inútil da muller solteira,
- falar dos gatos que andan á xaneira,
- guedella porca da cabra mal parida.
- Con este fol levantarei
- as chamas deste lume
- que asemella ao do Inferno,
- e fuxirán as bruxas
- a cabalo das súas vasoiras,
- índose bañar na praia
- das areas gordas.
- ¡Oíde, oíde! os ruxidos
- que dan as que non poden
- deixar de queimarse no augardente
- quedando así purificadas.
- E cando este beberaxe
- baixe polas nosas gorxas,
- quedaremos libres dos males
- da nosa alma e de todo embruxamento.
- Forzas do ar, terra, mar e lume,
- a vós fago esta chamada:
- se é verdade que tendes máis poder
- que a humana xente,
- eiquí e agora, facede que os espíritos
- dos amigos que están fóra,
- participen con nós desta Queimada.
[editar] Galería de imaxes
- Artigo principal: Galería de imaxes sobre a queimada.
[editar] Notas
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 [1] González Reboredo, Xosé Manuel (2000), «A construción de referentes de identidade etno-nacional. Algunhas mostras sobre Galicia» Etinicidade e Nacionalismo. ISBN 84-95415-34-8.
- ↑ 2,0 2,1 [2] «O café na queimada é unha copia dos cataláns»
- ↑ 3,0 3,1 Alonso del Real, Carlos: Os orixes da queimada. Capítulo programático dun libro en preparación, en Graal Nº 35, 1972, pp. 74 a 82
- ↑ [3] A cita estival de 38 seminaristas
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 [4] «Sábese que o conxuro é meu, e iso bástame»
- ↑ R. Queimaliños (09-08-2005) «O café na queimada é unha copia dos cataláns». La Voz de Galicia. Consultado o 21-05-2008.
