Xogos Olímpicos

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Os Cinco Aneis, símbolo dos Xogos Olímpicos.
Para os Xogos Olímpicos na Antigüidade véxase este artigo.
Para os Xogos Olímpicos de Río de Xaneiro 2016 véxase este artigo.

Os Xogos Olímpicos (chamados así por celebrarse na cidade de Olimpia na antigüidade) son a celebración deportiva internacional que ten lugar cada catro anos nunha cidade distinta e na que participan deportistas, na súa maioría, non profesionais[1].

Na súa orixe, os Xogos Olímpicos da Antigüidade foron festas relixiosas, culturais e deportivas celebradas na Grecia Antiga (776 a.C. - 392 d.C.) en honra aos Deuses maiores (Zeus, Apolo etc). Neles participaban os atletas, que debían ser cidadáns (soamente homes), os cales se adestraban durante anos nos ximnasios.

Moitas veces o termo Olimpíadas[2] (período de catro anos que media entre distintos Xogos Olímpicos, que na Grecia Antiga constituía unha unidade de medida do tempo, que servía para situar historicamente os feitos) faise sinónimo de Xogos Olímpicos, esta definición é tamén empregada con frecuencia na linguaxe xornalística, porén fan referencia a conceptos distintos e, en certa medida, opostos, xa que de forma xeral a olimpíada é xusto o tempo que non é xogo olímpico. Existe, polo tanto, a nivel lingüístico, certa polémica e aínda que a denominación institucional aposta por definir olimpíada como período entre xogos, na práctica en portugués, castelán, francés, inglés ou galego, Olimpíada pasou tamén a designar a celebración deportiva[3].

En 2016 atopámonos na 31ª Olimpíada da era moderna, e os Xogos Olímpicos de 2016 de Río de Xaneiro son conseguintemente os Xogos Olímpicos da XXXI Olimpíada. A partir do momento da súa finalización comezará a trixésimo segunda olimpíada, cuxos Xogos Olímpicos terán lugar en Tokio (Xapón) no ano 2020. Porén, non houbo ata a data 30 Xogos Olímpicos de verán, senón unicamente 27. Os Xogos da sexta olimpíada (Berlín 1916), da duodécima (Helsinqui 1940) e da décimo terceira (Londres 1944) non se chegaron a realizar por mor das guerras mundiais, pero o calendario de olimpíadas seguiu correndo.

Historia e características[editar | editar a fonte]

Orixe e nome[editar | editar a fonte]

O termo olímpico ou olimpíada vén do nome da cidade de Olimpia, en Grecia, onde por volta do ano 776 a.C., comezáronse a celebrar polo verán na honra de Zeus, un certame de xogos deportivos cada catro anos, até que o emperador romano Teodosio I decidiu suprimilo, no final do século IV d.C. Polo tanto a cidade de Olimpia (Olumpía, na forma grega orixinaria, en relación co Olimpo (Ólumpos, ‘o alto entre o máis alto’), a morada dos deuses–, empregando para iso o xenitivo olumpiádos, que pasa ao latín como olympiadis) é o eixo vertebrador de todo o léxico asociado ás Olimpíadas (do adxectivo olímpico -a, o adverbio olimpicamente ou o substantivo olimpismo, “o conxunto de valores e ideais propios dos xogos olímpicos”) e tamén o piar de boa parte da simboloxía propia do certame, como o rito de inauguración que consiste en prender a flama olímpica no estadio desta cidade para logo levala acesa nun facho deica o país de acollida dos xogos que corresponda en cada edición[4].

Época clásica[editar | editar a fonte]

Na Antigüidade existían diversas disciplinas, tendo cada unha un adestramento especial, e que se practicaban co corpo totalmente espido. As primeiras disciplinas foron: Pankration (loita a morte), Loita (practicamente tal como a coñecemos actualmente), Boxeo (moito máis cruel có actual, sen apenas normas), Carreiras de Carros, Carreiras a pé, Péntatlon, (consistente en lanzamento de disco, lanzamento de xavelina, salto de lonxitude, loita e carreira a pé) e Música (considerada unha competición máis).

En Olimpia chegáronse a celebrar 293 Xogos Olímpicos. Segundo a tradición estes empezaron no ano -776, continuaron mesmo baixo dominación romana, e só pararon coa chegada do cristianismo ao poder en Roma. O emperador Teodosio I aboliunos no ano 393, e como excusa dixo que eran pagáns. Foron reestablecidos no seu aspecto deportivo en 1894 polo barón de Coubertin, e ata a actualidade seguen practicándose.

Unha curiosa diferenza con respecto á actualidade é que na antiga Grecia tódolos conflitos armados eran suspendidos durante os Xogos, estes eran unha especie de tregua para tódolos participantes.

Século XIX[editar | editar a fonte]

No século XIX o francés Pierre Frèdy, barón de Coubertin, decide volver a organizar uns xogos semellantes aos da antigüidade, fundando o Comité Olímpico Internacional. O 6 de abril de 1896, celébrase en Atenas a primeira olimpíada da era moderna, que durou unicamente dous anos, e non catro, dende a fundación do Comité Olímpico Internacional en 1894 até os primeiros Xogos de 1896.

Actualidade[editar | editar a fonte]

Os deportistas modernos están suxeitos a múltiples presións, as cales os teñen levado a utilizar produtos para mellorar os seus logros, moitas veces poñendo en perigo a súa saúde. O Comité Olímpico Internacional estableceu dende 1968 os chamados controis anti-dopaxe que poden ser realizados en calquera momento a petición do COI e que poden desencadear a descualificación inmendiata do atleta que dea positivo nese control.

Xogos Olímpicos da era moderna[editar | editar a fonte]

Ano Evento Sede  
Xogos Olímpicos de Verán
1896 I Xogos Olímpicos Atenas Reino de Grecia Grecia
1900 II Xogos Olímpicos París Flag of France.svg Francia
1904 III Xogos Olímpicos Saint Louis US flag 45 stars.svg Estados Unidos
1906 Edición extraordinaria Atenas Reino de Grecia Grecia
1908 IV Xogos Olímpicos Londres Reino Unido Reino Unido
1912 V Xogos Olímpicos Estocolmo Suecia Suecia
1916 VI Xogos Olímpicos Berlín Imperio Alemán Imperio Alemán
Suspendidos por mor da Primeira Guerra Mundial Ano Evento Sede 3by2white.svg
1920 VII Xogos Olímpicos Antuerpen Bélxica Bélxica Xogos Olímpicos de Inverno
1924 VIII Xogos Olímpicos París Flag of France.svg Francia 1924 I Xogos Olímpicos Chamonix Flag of France.svg Francia
1928 IX Xogos Olímpicos Ámsterdan Países Baixos Países Baixos 1928 II Xogos Olímpicos Sankt Moritz Suíza Suíza
1932 X Xogos Olímpicos Os Ánxeles US flag 48 stars.svg Estados Unidos 1932 III Xogos Olímpicos Lake Placid US flag 48 stars.svg Estados Unidos
1936 XI Xogos Olímpicos Berlín Alemaña nazi Alemaña 1936 IV Xogos Olímpicos Garmisch-Partenkirchen Alemaña nazi Alemaña
1940 XII Xogos Olímpicos Helsinqui Finlandia Finlandia 1940 V Xogos Olímpicos Garmisch-Partenkirchen Alemaña nazi Alemaña
Suspendidos por mor da Segunda Guerra Mundial
1944 XIII Xogos Olímpicos Londres Reino Unido Reino Unido 1944 VI Xogos Olímpicos Cortina d'Ampezzo Reino de Italia Italia
Suspendidos por mor da Segunda Guerra Mundial
1948 XIV Xogos Olímpicos Londres Reino Unido Reino Unido 1948 V Xogos Olímpicos Sankt Moritz Suíza Suíza
1952 XV Xogos Olímpicos Helsinqui Finlandia Finlandia 1952 VI Xogos Olímpicos Oslo Noruega Noruega
1956 XVI Xogos Olímpicos Melbourne Australia Australia 1956 VII Xogos Olímpicos Cortina d'Ampezzo Italia Italia
1960 XVII Xogos Olímpicos Roma Italia Italia 1960 VIII Xogos Olímpicos Squaw Valley Estados Unidos de América Estados Unidos
1964 XVIII Xogos Olímpicos Toquio Flag of Japan.svg Xapón 1964 IX Xogos Olímpicos Innsbruck Austria Austria
1968 XIX Xogos Olímpicos Cidade de México Flag of Mexico.svg México 1968 X Xogos Olímpicos Grenoble Flag of France.svg Francia
1972 XX Xogos Olímpicos Múnic República Federal de Alemaña República Federal Alemá 1972 XI Xogos Olímpicos Sapporo Flag of Japan.svg Xapón
1976 XXI Xogos Olímpicos Montreal Flag of Canada.svg Canadá 1976 XII Xogos Olímpicos Innsbruck Austria Austria
1980 XXII Xogos Olímpicos Moscova Unión Soviética Unión Soviética 1980 XIII Xogos Olímpicos Lake Placid Estados Unidos de América Estados Unidos
1984 XXIII Xogos Olímpicos Os Ánxeles Estados Unidos de América Estados Unidos 1984 XIV Xogos Olímpicos Saraxevo Iugoslavia Iugoslavia
1988 XXIV Xogos Olímpicos Seúl Flag of South Korea.svg Corea do Sur 1988 XV Xogos Olímpicos Calgary Flag of Canada.svg Canadá
1992 XXV Xogos Olímpicos Barcelona España España 1992 XVI Xogos Olímpicos Albertville Flag of France.svg Francia
1996 XXVI Xogos Olímpicos Atlanta Estados Unidos de América Estados Unidos 1994 XVII Xogos Olímpicos Lillehammer Noruega Noruega
2000 XXVII Xogos Olímpicos Sidney Australia Australia 1998 XVIII Xogos Olímpicos Nagano Flag of Japan.svg Xapón
2004 XXVIII Xogos Olímpicos Atenas Grecia Grecia 2002 XIX Xogos Olímpicos Salt Lake City Estados Unidos de América Estados Unidos
2008 XXIX Xogos Olímpicos Pequín Flag of the People's Republic of China.svg China 2006 XX Xogos Olímpicos Turín Italia Italia
2012 XXX Xogos Olímpicos Londres Reino Unido Reino Unido 2010 XXI Xogos Olímpicos Vancouver Flag of Canada.svg Canadá
2016 XXXI Xogos Olímpicos Río de Janeiro Flag of Brazil.svg Brasil 2014 XXII Xogos Olímpicos Sochi Rusia Rusia
2020 XXXII Xogos Olímpicos Tokio Flag of Japan.svg Xapón 2018 XXIII Xogos Olímpicos Pyeongchang Flag of South Korea.svg Corea do Sur

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definición no Dicionario da Real Academia Galega, A Coruña, RAG, 2012
  2. Olimpíadas, escrito normalmente en plural e letras maiúsculas.
  3. Servizo de Normalización Lingüística da USC.
  4. Artigo sobre as Olimpíadas no Porta das Palabras

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Xogos Olímpicos

Outros artigos[editar | editar a fonte]