Prata

Prata
Paladio ← Prata → Cadmio Cu     47 Ag                                                                                                                                                                                                                                           Ag Au Táboa periódica dos elementos
Información xeral
Nome, símbolo, número	Prata, Ag, 47
Serie química	Metal de transición
Grupo, período, bloque	11, 5, d
Densidade	10490 kg/m3
Aparencia	Prateado
N° CAS	7440-22-4
N° EINECS	{{{EINECS}}}
Propiedades atómicas
Masa atómica	107,8683 u
Radio medio	160 pm
Radio atómico (calc)	165 pm
Radio covalente	153 pm
Radio de van der Waals	172 pm
Configuración electrónica	[Kr]4d10 5s1
Electróns por nivel de enerxía	2, 8, 18, 18, 1
Estado(s) de oxidación	1 (anfótero)
Óxido	{{{óxido}}}
Estrutura cristalina	cúbica centrada nas caras
Propiedades físicas
Estado ordinario	Sólido (__)
Punto de fusión	1234,93 K
Punto de ebulición	2435 K
Punto de inflamabilidade	{{{P_inflamabilidade}}} K
Entalpía de vaporización	250,58 kJ/mol
Entalpía de fusión	11,3 kJ/mol
Presión de vapor	0,34 Pa a 1234 K
Temperatura crítica	K
Presión crítica	Pa
Volume molar	m3/mol
Velocidade do sonido	2600 m/s a 293.15 K (20 °C)
Varios
Electronegatividade (Pauling)	1,93
Calor específica	232 J/(K·kg)
Condutividade eléctrica	63 × 106 m-1 S/m
Condutividade térmica	429 W/(K·m)
1.ª Enerxía de ionización	731 kJ/mol
2.ª Enerxía de ionización	2070 kJ/mol
3.ª Enerxía de ionización	3361 kJ/mol
4.ª Enerxía de ionización	{{{E_ionización4}}} kJ/mol
5.ª Enerxía de ionización	{{{E_ionización5}}} kJ/mol
6.ª Enerxía de ionización	{{{E_ionización6}}} kJ/mol
7.ª Enerxía de ionización	{{{E_ionización7}}} kJ/mol
8.ª enerxía de ionización	{{{E_ionización8}}} kJ/mol
9.ª Enerxía de ionización	{{{E_ionización9}}} kJ/mol
10.ª Enerxía de ionización	{{{E_ionización10}}} kJ/mol
Isótopos máis estables
iso AN Período MD Ed PD MeV 107Ag 51,839% estable con 60 Neutróns 108Ag Sintético 418 a ε TI 2,027 0,109 108Paladio   109Ag 48,161% estable con 62 Neutróns
Nota: unidades segundo o SI e en CNPT, salvo indicación contraria.

A prata é un elemento químico de número atómico 47 situado no grupo 11 da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é Ag. É un metal de transición branco e brillante, e posúe unha alta ductilidade e maleabilidade.

Presenta as maiores condutividades térmicas e eléctrica de tódolos metais, e atópase formando parte de distintos minerais (xeralmente en forma de sulfuro) ou como prata libre.

Etimoloxía

O seu nome é unha evolución do termo latino platus que significaba orixinariamente plano e posteriormente lámina metálica.

O nome do símbolo provén do latín argentum e do grego ἄργυρος, nomes do metal nesas linguas (derivados dunha raíz indo-europea que significa brilante).

Historia

A prata empregouse desde a antigüidade para a elaboración de armas de guerra e logo empregouse manufacturación de utensilios e ornamentos de onde se estendeu ao comercio ao acuñarse as primeiras moedas de prata, chegando a constituír a base do sistema monetario de numerosos países.

En 1516 Juan Díaz de Solís descubriu en Sudamérica o mar Doce que posteriormente Sebastián Caboto denominou Río da Prata, crendo que alí abundaba o metal, e de onde tomará o nome Arxentina. Anos máis tarde, o achado de grandes reservas de prata no Novo Mundo en Zacatecas e Potosí e a súa importación cara Europa provocou un longo período de inflación no continente europeo.

Propiedades

A prata é un metal moi empregado na cuñación de moedas xa que é moi dúctil e maleable, aínda que presenta maior dureza que o ouro. Ten un brillo branco metálico susceptible ao pulimento, que se mantén na auga e no aire, aínda que a súa superficie se empaña en presenza de ozono, sulfuro de hidróxeno ou aire que conteña xofre.

Abundancia e obtención

A prata atópase na natureza combinada con xofre (arxentita, Ag₂S), arsénico, antimonio ou cloro (AgCl). Obtense principalmente de minas de cobre, cobre-níquel, ouro, chumbo e chumbo-cinc en Canadá, México, Perú e Estados Unidos.

Principais produtores

Prata na súa matriz

A produción mundial de prata durante o 2011 acadou un total de 23.800 toneladas métricas de prata. Os principais países produtores de prata son México e Perú que representan por si sós 1/3 da produción mundial de prata.

Rango Estado Produción en 2011 (mineral) (en toneladas/ano) 1 México 4.500 2 Perú 4.000 3 China 4.000 4 Australia 1.900 5 Chile 1.400 6 Rusia 1.400 7 Bolivia 1.350 8 Polonia 1.200 9 Estados Unidos 1.160 10 Canadá 700

Fonte: United States Geological Survey (USGS) - 2011

Reservas

De acordo coa información entregada no informe anual do United States Geological Survey (USGS), as estimacións sinalan que as reservas coñecidas de prata no 2011 a nivel mundial acadarían 530.000 toneladas métricas de prata fina. Segundo as estimacións de USGS, en Perú existirían arredor de 120.000 toneladas métricas económicamente explotables, equivalentes ó 23% do total de reservas mundiais do mineral; seguido de Polonia con 85.000 toneladas métricas económicamente explotables, equivalentes ó 16% do total de reservas mundiais do mineral.

Rango Estado Reservas Mundiais de prata en 2011 (en toneladas/ano) Porcentaje del total (aprox) 1 Perú 120.000 23 % 2 Polonia 85.000 16 % 3 Chile 70.000 13 % 4 Australia 69.000 13 % 5 China 43.000 8 % 6 México 37.000 7 % 7 Estados Unidos 25.000 5 % 8 Bolivia 22.000 4 % 9 Canadá 7.000 1 %

Fonte: United States Geological Survey (USGS) - 2011

Aplicacións

Do total da produción mundial de prata, aproximadamente o 70% emprégase con fins monetarios, mentres que a outra parte emprégase na orfebrería, e en menores cantidades na fotografía, química e electricidade.

Exemplos de uso

• Fabricación de armas brancas, coma espadas, lanzas ou puntas de frecha.
• Na fotografía pola súa sensibilidade á luz (especialmente o bromuro, o ioduro e o fosfato).
• En contactos de xeradores eléctricos de locomotoras de ferrocarril diésel eléctricas.
• Nos contactos de circuítos integrados e teclados de ordenador.
• Fabricación de espellos de gran reflectividade da luz visible.
• Fabricación de moedas desde o 700aC, inicialmente con electrum, aliaxe natural de ouro e prata, e máis tarde de prata pura.
• Na xoiería emprégase para fabricar gran variedade de artigos ornamentais e artigos de bixutería.
• En aliaxes para pezas dentais.
• Coma catalizador en reaccións de oxidación, coma por exemplo a produción de formaldehido a partir de metanol e aire.
• Aliaxes para soldadura, contactos eléctricos e baterías eléctricas de prata-cinc e prata-cadmio de alta capacidade.
• Na maioría de competicións deportivas entrégase unha medalla de prata ao subcampión da competición.

Isótopos

A prata natural componse de dous isótopos estables, Ag-107 e Ag-109, sendo o primeiro lixeiramente máis abundante (51,839%) que o segundo. Caracterizáronse vinte e oito radioisótopos, dos cales os máis estables son os Ag-105, Ag-111 e Ag-112, con períodos de semidesintegración de 41,29 días, 7,45 días e 3,13 horas respectivamente. Os demais isótopos teñen períodos de semidesintegración máis curtos que unha hora, e a maioría menores que tres minutos. Identificáronse numerosos estados metastables entre os que os máis estables son Agm-108 (418 anos), Agm-110 (249,79 días) e Agm-107 (8,28 días).

Os isótopos da prata teñen pesos atómicos que varían entre as 93,943 uma da Ag-94 e as 123,929 uma da Ag-124. A principal forma de desintegración dos isótopos máis lixeiros que o estable máis abundante é a captura electrónica resultando isótopos de paladio, mentres que os isótopos máis pesados que o estable máis abundante desintégranse sobre todo mediante emisión beta, dando lugar a isótopos de cadmio.

Precaucións

A prata non é tóxica pero a maioría das súas sales son velenosas. Os compostos que conteñen prata poden entrar ao corpo humano polo sistema circulatorio e depositarse en diversos tecidos provocando arxiria, unha afección que provoca a coloración grisácea da pel e as mucosas.

Véxase tamén

Outros artigos

• Táboa periódica dos elementos

Ligazóns externas

• ATSDR - ToxFAQs™: Prata (en castelán)
• EnvironmentalChemistry.com – Prata (en inglés)
• Instituto Nacional de Seguridad e Higiene en el Trabajo de España: Ficha internacional de seguridade química da prata. (en castelán)